೧. ಅಆದಯೋ ತಿತಾಲೀಸ ವಣ್ಣಾ

ಅಕಾರಾದಯೋ ನಿಗ್ಗಹೀತನ್ತಾ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸಕ್ಖರಾ ವಣ್ಣಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತಂ ಯಥಾ ಅ, ಆ, ಇ, ಈ, ಉ, ಊ, ಏ, ऐ, ಓ, औ, ಕ ಖ ಗ ಘ ಙ, ಚ ಛ ಜ ಝ ಞ, ಟ ಠ ಡ ಢ ಣ, ತ ಥ ದ ಧ ನ, ಪ ಫ ಬ ಭ ಮ, ಯ ರ ಲವ ಸ ಹ ಳ ಅಂ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ ‘‘ಏ ಓನ+ಮ ವಣ್ಣೇ’’ತಿ. ತಿತಾಲೀಸಾತಿ ವಚನಂ ಕತ್ಥಚಿ ವಣ್ಣಲೋಪಂ ಞಾಪೇತಿ, ತೇನ ‘‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ’’ತಿಆದಿ ಸಿದ್ಧಂ.

ಅಕಾರೋ ಆದಿ ಮರಿಯಾದಭೂತೋ ಯೇಸಂ ತೇ ಅಆದಯೋ. ತಯೋ ಚ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಚೇತಿ ತಿತಾಲೀಸ, ಇಮಿನಾ ನಿಪಾತನೇನ ವಾ ಚತಭಾಗಲೋಪೋ. ವಣ್ಣೀಯತಿ ಅತ್ಥೋ ಏತೇಹೀತಿ ವಣ್ಣಾ.

ಏತ್ಥಾ+ಹ – ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಆಚರಿಯಕಚ್ಚಾಯನಾದೀಹಿ ವಿಯ ಏಕಚತ್ತಾಲೀಸಕ್ಖರಾನ+ಮಕ್ಖರಸಞ್ಞ+ಮಕತ್ವಾ ತಿತಾಲೀಸಕ್ಖರಾನಂ ವಣ್ಣಸಞ್ಞಾ ಕತಾ’’ತಿ. ವುಚ್ಚತೇ –

ಸಾ ಮಾಗಧೀ ಮೂಲಭಾಸಾ, ನರಾ ಯಾಯಾ+ದಿಕಪ್ಪಿಕಾ;

ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಚಾ-ಸುತಾಲಾಪಾ, ಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಚಾಪಿ ಭಾಸರೇತಿ –

ವಚನತೋ ಮಾಗಧಿಕಾನಂ ಏತ್ಥ, ಸೇಯ್ಯೋ, ಓಟ್ಠೋ, ಸೋತ್ಥಿ-ತ್ಯಾದೀಸುಪಿ ಅಸೇಸಬ್ಯಾಪಿಕಾನಂ ತಿತಾಲೀಸಕ್ಖರಾನಂವ ಉಜುಕಾನ್ವತ್ಥಪ್ಪಕ್ಖರಗುಣಿಕಾ, ನೇವ ಪನ ‘ರುಕ್ಖಾ ವನಂ’ತ್ಯಾದೋ ವಿಯ ಅವಯವೇ ಸಮುದಾಯವೋಹಾರೋ, ‘ಸಮುದ್ದೋ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠೋ’ತ್ಯಾದೋ ವಿಯ ಚ ಸಮುದಾಯೇ ಅವಯವವೋಹಾರೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪಚ್ಚೇಕಂ ವಣ್ಣಸಞ್ಞಾ ಕತಾತಿ.

‘‘ಸಕ್ಕಚ್ಚಸವನಂ ಬುದ್ಧಸಾಸನಸಮ್ಪತ್ತೀ’’ತಿ ‘‘ಸಿಥಿಲಧನಿತಾದಿ ಅಕ್ಖರವಿಪತ್ತಿಯಞ್ಹಿ ಅತ್ಥಸ್ಸ ದುನ್ನಯತಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಚ ಯಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ.

ತಸ್ಮಾ ಅಕ್ಖರಕೋಸಲ್ಲಂ, ಸಮ್ಪಾದೇಯ್ಯ ವಿಚಕ್ಖಣೋ;

ಉಪಟ್ಠಹಂ ಗರುಂ ಸಮ್ಮಾ, ಉಟ್ಠಾನಾದೀಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ.

ತತ್ಥ ಅಕಾರಾದೀನ+ಮನುಕ್ಕಮೋ ಪನೇ+ಸ ಠಾನಾದಿಕ್ಕಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತೋ. ತಥಾ ಹಿ ಠಾನ+ಕರಣ+ಪಯತನೇಹಿ ವಣ್ಣಾ ಜಾಯನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಛ ಠಾನಾನಿ ಕಣ್ಠ+ತಾಲು+ಮುದ್ಧ+ದನ್ತ+ಓಟ್ಠ+ನಾಸಿಕಾವಸೇನ.

ತತ್ಥ ಅವಣ್ಣ+ಕವಗ್ಗ+ಹಾನಂ ಕಣ್ಠೋ ಠಾನಂ, ಇವಣ್ಣ+ಚವಗ್ಗ+ಯಾನಂ ತಾಲು, ಟವಗ್ಗ+ರ+ಳಾನಂ ಮುದ್ಧಾ, ತವಗ್ಗ+ಲ+ಸಾನಂ ದನ್ತಾ, ಉವಣ್ಣ+ಪವಗ್ಗಾನಂ ಓಟ್ಠೋ, ಏ ವಣ್ಣಸ್ಸ ಕಣ್ಠತಾಲೂ, ಓ ವಣ್ಣಸ್ಸ ಕಣ್ಠೋ+ಟ್ಠಾ, ವಕಾರಸ್ಸ ದನ್ತೋ+ಟ್ಠಾ, ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ನಾಸಿಕಾ, ಙ, ಞ್ಞ, ಣ, ನ, ಮಾನಂ ಸಕಠಾನಂ ನಾಸಿಕಾ ಚ. ಏತ್ಥ ಚ –

ಹಕಾರೋ ಪಞ್ಚಮೇಹೇವ, ಅನ್ತಟ್ಠಾಹಿ ಚ ಸಂಯುತೋ;

ಓರಸೋ ಇತಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಕಣ್ಠಜೋ ತದಸಂಯುತೋ.

ಯಥಾ ಅವಙ್ಹೋತಿ (ಅವಙ ಹೋತಿ., ತಞ್ಹಿ, ತಣ್ಹಾ, ಪುಬ್ಬನ್ಹೋ, ಅಮ್ಹೇ, ಗುಯ್ಹಂ, ಗಾರಯ್ಹಾ, ಆರುಲ್ಹೋ, ಬಹ್ವಕ್ಖರನ್ತಿ.

ಕರಣಂ –

ಜಿವ್ಹಾಮಜ್ಝಂ ತಾಲುಜಾನಂ,

ಜಿವ್ಹೋಪಗ್ಗಂ ಮುದ್ಧಜಾನಂ,

ಜಿವ್ಹಗ್ಗಂ ದನ್ತಜಾನಂ ಸೇ-

ಸಾ ಸಕಠಾನಕರಣಾ.

ವಣ್ಣಾನಂ ಉಚ್ಚಾರಣುಸ್ಸಾಹೋ ಪಯತನಂ, ತಂ ಕಿಂ – ಸಂವುತಾದಿಕರಣವಿಸೇಸೋ, ಸಂವುತತ್ತ+ಮಕಾರಸ್ಸ, ವಿವಟತ್ತಂ ಸೇಸಸರಾನಂ ಸಕಾರ+ಹಕಾರಾನಞ್ಚ, ಫುಟ್ಠತ್ತಂ ವಗ್ಗಾನಂ, ಈಸಂಫುಟ್ಠತ್ತಂ ಯ+ರ+ಲ+ವಾನಂ.

ಏವಂ ಠಾನ+ಕರಣ+ಪಯತನ+ಸುತಿ ಕಾಲಭಿನ್ನೇಸು ಅಕ್ಖರೇಸು ಸರಾ ನಿಸ್ಸಯಾ, ಇತರೇ ನಿಸ್ಸಿತಾ. ತತ್ಥ –

ನಿಸ್ಸಯಾ+ದೋ ಸರಾ ವುತ್ತಾ, ನಿಸ್ಸಿತಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ ತತೋ;

ವಗ್ಗೇ+ಕಜಾ ಬಹುತ್ತಾ+ದೋ, ತತೋ ಠಾನ+ಲಹುಕ್ಕಮಾ.

‘‘ಅಆದಯೋ’’ತಿ ವತ್ತತೇ ಯಾವ ‘‘ಬಿನ್ದು ನಿಗ್ಗಹೀತ’’ನ್ತಿ. ತಞ್ಚ ಖೋ ‘‘ಅತ್ಥವಸಾ ವಿಭತ್ತಿವಿಪರಿಣಾಮೋ’’ತಿ ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತ+ಮಭಿಸಮ್ಬನ್ಧೀಯತೇ, ‘‘ವಣ್ಣಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ –