೧. ವತ್ತ

ತದತ್ಥಸ್ಸೇವಾತಿ ತಸ್ಸ ಕ್ರಿಯತ್ಥಸ್ಸ. ಯೋ ಕಿರಿಯಾಸಙ್ಖಾತೋ ಅತ್ತೋ ತಸ್ಸೇವ. ಏತೇನ ಆಧಾರಮೇತಂ ಕ್ರಿಯತ್ಥಸ್ಸಾತಿ ಞಾಪೇತಿ. ನಹಿಚ್ಚಾದಿನಾ ತದತ್ಥಸ್ಸೇವ ವಿಸೇಸನೇ ಕಾರಣಮಾಹ. ಸುತ್ತಂವಿನಾತಿಪರೇಸಂವಿಯ ಸುತ್ತಂ ವಿನಾ. ತಾಪಿ ವತ್ತಮಾನೇಯೇವ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಇಮಿನಾ ವತ್ತುಮಿಟ್ಠತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಸೇಸವಚನಮವಬೋಧೇತಿ. ಏವಕಾರೇನಾ (ತಿ ವತ್ತಮಾನಸ್ಸೇವಾತಿ ಏತ್ಥ ಏವಸದ್ದೇನ.) ತಬ್ಬಿವಚ್ಛಾತಿ ವತ್ತಮಾನವಚನಿಚ್ಛಾ.

ತಂಸಮೀಪಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ತಸದ್ದೇನ ಮಹಾಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಸುಭದ್ದವಚನಾನುಸ್ಸರಣಸಙ್ಖಾತೋ ಮರಣಪ್ಪತ್ತಿಹೇತು ದುಕ್ಖಾನುಭವಸಙ್ಖಾತೋ ಚ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸೋ ಪರಿಗ್ಗಹಿತೋ, ತೇ ವಾ ವತ್ತಮಾನಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸಾತಿ ತೇಸಮುಭಿನ್ನಮಾಸನ್ನಾನಿ ಕಮೇನ ಅಧಮ್ಮದೀಪನಮರಣಾನಿ, ತೇನಾಹ-ದೀಪನ ಮರಣಾನಮಾಸನ್ನತ್ತಾ’ತಿ. ಏವಂ ಮಞ್ಞತೇ ‘‘ತಕ್ಕಾಲವತ್ತಮಾನಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸಸ್ಸ ದೀಪನಮರಣಸಙ್ಖಾತಂ ತಂಸಮೀಪತಾವಿಪಿ ಕಿರಿಯನ್ತರಂ ವತ್ತಮಾನಗ್ಗಹಣೇನ ತಂಸಾಮೀಪ್ಯಂ ಗಯ್ಹತಿ, ಯಥಾ (ಗಙ್ಗಾಸಮೀಪೋ) ದೇಸೋ ಗಙ್ಗಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ ತತೋ ‘ಗಙ್ಗಾಯಂ ಗಾವೋ’ತಿ ಸಿಯಾ’’ತಿ. ಪುರೇ ಇಚ್ಚಾದಿನಾ ಪಕ್ಖನ್ತರಂ ವಿರಚಿತಂ ವುತ್ತಿಕಾರೇನ, ತದುಪದಸ್ಸೇತುಂ ಮುಖಯತಿ ‘ಸಭಾವತೋ’ ಇಚ್ಚಾದಿ.

ಕಿರಿಯಾಕಾಲೋತಿ ವತ್ತಮಾನಕಿರಿಯಾಕಾಲೋ. ಅವಸಿಸ್ಸತೀತಿ ಪುರೇಪುರಾಸದ್ದೇಹಿ ದೀಪಿತಅನಾಗತಕಾಲತೋ ಅವಸಿಸ್ಸತಿ. ಕಿರಿಯಾ ಕಾಲೇತಿ ದೀಪನಮರಣಕಿರಿಯಾಕಾಲೇ. ತಸ್ಸಾತಿ ದೀಪನಮರಣಸ್ಸ. ವತ್ತಮಾನತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ವತ್ತಮಾನೇಯೇವ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಸೇಸೋ. ಅನೇನಾತಿ ಪುರೇಚ್ಚಾದಿವುತ್ತಿವಚನೇನ. ಪುರೇಪುರಾಸದ್ದೇಹಿ ಅನಾಗತಕಾಲಾವಗಮೇ ಸತಿ ದಿಪ್ಪತಿ ಮರತೀತಿ ಏತ್ಥ ದೀಪನಮರಣಕಿರಿಯಾಕಾಲೋ ಮುಖ್ಯೇ ತದಾ ವತ್ತತೀತಿಆಹ- ‘ಮುಖ್ಯಂ ವತ್ತಮಾನತ್ತಮಾಹೇ’ತಿ. ಪುನ ಪಕ್ಖನ್ತರಮುಪನೀತಂ ಕಾಲೇಚ್ಚಾದಿನಾ ವುತ್ತಿಕಾರೇನ, ತಮುಪದಸ್ಸೇತುಂ ಮುಖಮಾವತ್ತಯತಿ ‘ಅನಾಗತೇ’ಚ್ಚಾದಿ.

ವುತ್ತಿಯಂ ಕಾಲಬ್ಯತ್ತಯೋತಿ ಕಾಲಾತಿವತ್ತನಂ, ವತ್ತಮಾನಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೇನ ಅನಾಗತಕಾಲೇಪಿ ಬಾಹುಲಕಾತ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತದೇವ ಸಮತ್ಥೇತಿ ‘ಭವನ್ತೇವ’ಇಚ್ಚಾದಿನಾ. ತ್ಯಾದಯೋತೀಮಿನಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಆಖ್ಯಾತಿಕಾನಂ ಗಹಣಂ. ಲಸ್ಸ ದೀಘೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಸಹಭಾವಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.