೧೯. ಚತ್ಥೇ

ಸಮುಚ್ಚೀತಿ ಪಿಣ್ಡೀಕರಣಂ, ಕೋ ಸೋತಿ ಆಹ- ‘ಸಾಧನಮೇಕ’ಮಿಚ್ಚಾದಿ. ಏಕಂ ಸಾಧನಂ ಏಕಂ ಕಿರಿಯಂ ವಾ ಪಟಿಚ್ಚ ಚೀಯಮಾನತಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಕೇಸನ್ತಿ ಆಹ- ‘ಕಿರಿಯಾಸಾಧನಾನ’ನ್ತಿ, ಕೇನಾತಿ ಆಹ- ‘ಅತ್ತರೂಪಭೇದೇನಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ದೇವದತ್ತೋ ಭುಞ್ಜತಿ ತಿಟ್ಠತಿ ಪಚತಿಚಾತಿ ಸಾಧನಮ್ಪಟಿಚ್ಚ ಕಿರಿಯಾನಂ ಅತ್ತರೂಪಭೇದೇನ ಚೀಯಮಾನತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಧವೇ ಚ ಖದಿರೇ ಚ ಪಲಾಸೇ ಚ ಛಿನ್ದಾತಿ ಕಿರಿಯಮ್ಪಟಿಚ್ಚ ಅತ್ತರೂಪಭೇದೇನ ಸಾಧನಾನಂ ಚೀಯಮಾನತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಸೋತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೋ ಭವತೀತಿ ಸೇಸೋ, ಕೇಸನ್ತಿ ಆಹ- ‘ತುಲ್ಯ ಬಲಾನ’ಮಿಚ್ಚಾದಿ.

ತುಲ್ಯಬಲಾನನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಸುಂ ಪಧಾನಭಾವೇನ ಕಿರಿಯಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಾನಪೇಕ್ಖತ್ತಮಾಹ.

ಅನಿಯತಕ್ಕಮಯೋಗಪಜ್ಜಾನನ್ತಿ ಕಮೋ ಚ ಯೋಗಪಜ್ಜಞ್ಚ, ಅನಿಯತಂ ಕಮಯೋಗಪಜ್ಜಂ ಯೇಸಂ ಸದ್ದಾನಂ ತೇಸಂ, ಯಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ತತ್ಥೋದಾಹರಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಏತ್ಥಾಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ ‘‘ಏತ್ಥ ಗವಾದೀನಂ ವಿಸುಂ ಪಧಾನಭಾವೇನಾನಯನಕಿರಿಯಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧಾ ತುಲ್ಯಬಲತಾ ಗವಾದೀನಂ ವುತ್ತಕ್ಕಮೇನೇವ ನಯನಾಭಾವಾ ಅನಿಯತಕ್ಕಮತಾ ಗವಾದೀನಂ ಯುಗಪದಿ ನಯನಾಭಾವಾ ಅನಿಯತ ಯೋಗಪಜ್ಜತಾ ಚ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಅಞ್ಞಂ ತಾದಿಸಮ್ಪೀ’’ತಿ. ಅನು ಪಚ್ಛಾ ಪಧಾನಾನುರೋಧೇನ (ಚಯನಂ) ಅನ್ವಾಚಯೋ, ತಂ ಬ್ಯಞ್ಜಯತಿ ‘ಯತ್ಥೇ’ಚ್ಚಾದಿ, ತದನುರೋಧೇನಾತಿ ತದನುಗುಣೇನ, ಉದಾಹರತಿ ‘ಯಥೇ’ಚ್ಚಾದಿ, ಭಿಕ್ಖಾಗಮನಮೇತ್ಥ ಪಧಾನಮನ್ತರಙ್ಗತ್ತಾ, ನೇತರಂ ಬಹಿರಙ್ಗತ್ತಾ, ತಂ ಕರಣೇ ಯದಿ ಗಾವೋಪಿ ಪಸ್ಸತಿ ತಾಪ್ಯಾನಯತಿ, ಏತ್ಥ ತು ಗೋಸ್ಸಾನಯನಂ ಭಿಕ್ಖಾಟನಮಪೇಕ್ಖತೇ, ನೇತರಮಿತರಸ್ಸ… ವಿನಾಪಿ ತೇನ ತದನುಟ್ಠಾನತೋ. ಇತರಸ್ಸ ಇತರೇನ ಯೋ ಗೋ ಇತರೇತರಯೋಗೋ, ಸೋ ಚ ಏತಾದಿಸೋತಿ ಆಹ- ‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇ’ಚ್ಚಾದಿ.

ಅವಯವಪ್ಪಧಾನೋ ಚಾತಿ ಸಾಭಾವಿಕಾಭಿಧಾನಸಾಮತ್ಥಿಯೇನಾಪುಥುಭೂತೋ ಚ, ವುತ್ತಿವಯೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತಸದ್ದೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೋ ಹೋತಿ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸದ್ದೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೋಪೀತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞತ್ಥೇ ಪಧಾನತೋ ಯುಗಪದ್ಯಧಿಕರಣವಚನೇ ಸತಿ ಚತ್ಥ ಸಮಾಸೋತಿ ಸೋ-ಯಮಧಿಕರಣ ಸಮುದಾಯೋ ಉಭಯಪದಾನುಗತಉಭಯತ್ಥವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧೋಪಿ ಯುಗಪದಿ ಬುದ್ಧಿಯಾ ಗಯ್ಹಮಾನೋ ಕದಾಚಿ ಉಬ್ಭೂತಾವಯವಭೇದೋ ತೇನೇವ ಸಾಭಾವಿಕಾಭಿಧಾನಸಾಮತ್ಥಿಯೇನೇಚ್ಚೇವಮವಯವಪ್ಪಧಾನೋ ಚ, ನನು ಚ ಜನನಮರಣಾನೀತಿ ವಿರುದ್ಧಾನಂ ಕಥಮೇಕೇನಾಭಿಧಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೇ- ಸಬ್ಬೋಪಿ ಸದ್ದೋ ಪಯುಜ್ಜಮಾನೋ (ಇತರೀ) ತರೇನಾವಧಾರಣಂ ವತ್ತತೇ, ತೇನ ಏಕೇಕೋ ಸದ್ದೋ ಏಕೇಕಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ವಾಚಕೋ, ತಥಾಪಿ ಯಥಾ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾತಿ ಏತ್ಥ ಬಹುವಚನಸ್ಸಞ್ಞಥಾನುಪಪತ್ತಿಯಾ ಯುಗಪದ್ಯಧಿಕರಣವಚನತಾ ಹೋತೀ, ತಥಾತ್ರಾಪಿ ಬಹುವಚನಸ್ಸಞ್ಞಥಾನುಪಪತ್ತಿಲಕ್ಖಣೇನ ಸಾಮತ್ಥಿಯೇನ ಏಕೇನಾಪ್ಯಭಿಧಾನಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಹೇತುಮ್ಹಿ, ಯತೋ ಏವಮವಯವಪ್ಪಧಾನೋ ತತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಬಹುತ್ತಾತಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವಾಕ್ಯೇ ನೇಸಂ [ವಾಕ್ಯೇನೇವೇಸಂ (ಪೋತ್ಥಕೇ)] ವಿಸುಂ ಬಹ್ವತ್ಥತಾ, ನ ಹಿ ಸಾರಿಪುತ್ತಮಾನಯಾತಿ ವುತ್ತೇ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸಾಪಿ ಸಮ್ಪಚ್ಚಯೋ ಭವತಿ, ತಥಾಪಿ ಯತೋ ವುತ್ತಿವಿಸಯೇ ಸಹಭೂತಾನಮೇವೇಸಂ ವಿಸುಂ ಬಹ್ವತ್ಥತಾ, ತತೋ ತತ್ಥ ವಚನೀಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಙ್ಖ್ಯಾತೇದೇನ ಬಹುತ್ತಂ. ಸಮಾಹರಣಂ ಪಿಣ್ಡೀಕರಣವಸೇನ ಸಂಹರಣಂ ಸಮಾಹಾರೋ, ಸೋ ಚೇವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇ’ಚ್ಚಾದಿ.

ಏತ್ಥ ಚ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಇತರೀತರಯೋಗಸ್ಸ ಸಮಾಹಾರಸ್ಸ ಚ ಭಾವರೂಪತ್ತಾ ಅದಬ್ಬರೂಪತಾ, ತಥಾಪೀತರೀತರಯೋಗೇ ತು ಯಥಾ ಗುಣವಚ ನಾನಂ ಸುಕ್ಕಂ ವತ್ಥಂ ಸುಕ್ಕೋ ಕಮ್ಬಲೋ ಸುಕ್ಕಾ ಗಾವೀತಿ ನಿಸ್ಸಯಭೇದತೋ ಲಿಙ್ಗವಚನಸಿದ್ಧಿ, ತಥಾ ತದ್ಧಮ್ಮಾನಮಭಿಧಾನತೋ ನಿಸ್ಸಯತೋ ಲಿಙ್ಗವಚನ ಸಿದ್ಧಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಸಂಹತಿಪ್ಪಧಾನತ್ತಾಚೇಕವಚನನ್ತಿ ಯದಾ ಬಹುನ್ನಂ ಸಮುದಾಯೋ ತಿರೋಹಿತಾವಯವಭೇದೋ ಸಂಘಾತೋ ಪಕ್ಕಮೀಯತೇ, ತದಾ ಸಮಾಹಾರೋಚ್ಚೇವ ಸಂಹತಿಪ್ಪಧಾನತ್ತಾ ಏಕವಚನಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತದನುಟ್ಠಾನತೋತಿ ತಸ್ಸ ಕರಣತೋ. ಬ್ಯತಿಕರೋ ಮಿಸ್ಸತಾ, ಬ್ಯತಿಕರಂ ದಸ್ಸೇತಿ ಪಾಣಿಚ್ಚಾದಿನಾ, ಪಚ್ಚೇಕಂ ಪರಿಸಮತ್ತಿಯಂ ವಾಕ್ಯಬಹುತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘ತತ್ಥ ಹಿಚ್ಚಾದಿ.

ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಸೋತಞ್ಚ, ಮುಖಞ್ಚ ನಾಸಿಕಾ ಚ, ಹನು ಚ ಗೀವಾ ಚ, ಛವಿ ಚ ಮಂಸಞ್ಚ ಲೋಹಿತಞ್ಚ, ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ, ಜರಾ ಚ ಮರಣಞ್ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ಸಮಾಸೋ, ‘‘ಸಮಾಹಾರೇ ನಪುಂಸಕ’’ನ್ತಿ (೩-೨೦) ಸಬ್ಬತ್ಥ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗಂ, ಸ್ಯಾದಿಮ್ಹಿ ಮುಖ ನಾಸಿಕನ್ತಿಆದೀಸು ‘‘ಸ್ಯಾದೀಸು ರಸ್ಸೋ’’ತಿ (೩-೨೩) ರಸ್ಸೋ. ಅಲಭತಾ ಗೋಮುಖಂ ಡಿಣ್ಡಿಮೋ ಭೇರಿವಿಸೇಸಾ, ಆಳಮ್ಬರಂ ಪಣವೋ, ಮುರಜೋ ಮುದಙ್ಗೋ, ಮದ್ದವೋ ಮುದಙ್ಗೋ. ಮದ್ದವವಾದನಂ ಪಣವವಾದನಞ್ಚ ಸಿಪ್ಪಮಸ್ಸ ಮದ್ದವಿಕೋ ಪಾಣವಿಕೋ, ಸಮ್ಮಂ ಕಂಸತಾಳಂ, ತಾಳಂ ಹತ್ಥತಾಳಂ, ಅಲಸತಾ ಚ ಆಳಮ್ಬರೋ ಚ, ಮುರಜೋ ಚ, ಗೋಮುಖೋ ಚ, ಸಙ್ಖೋ ಚ ಡಿಣ್ಡಿಮೋ ಚ, ಮದ್ದವಿಕೋ ಚ, ಪಾಣವಿಕೋ ಚ, ಗೀತಞ್ಚ ವಾದಿತಞ್ಚ, ಸಮ್ಮಞ್ಚ ತಾಳಞ್ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಯುಗಸ್ಸ ಹಿತಾ ಯೋಗ್ಗಾ ಗೋಣಾ, ತೇಸಮಿದಂ ಯೋಗ್ಗಂ ಕಸಿಕಮ್ಮಂ, ತಸ್ಸ ಅಙ್ಗಂ. ತೇನಾಹ- ‘ಕಸಿಭಣ್ಡಾನ’ನ್ತಿ, ಫಾಲೋಕಸಕೋ, ಪಾಚನಂ ಪತೋದೋ, ಯುಗೋ ಚ ನಙ್ಗಲಞ್ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಪಿಣ್ಡಮಾಯುಧವಿಸೇಸೋ, ಅಸಿ ಚ ಸತ್ತಿ ಚ ತೋಮರಞ್ಚ ಪಿಣ್ಡಞ್ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಚಮ್ಮಂ ಸರವಾರಣಫಲಕಂ, ಕಲಾಪೋ ತೂಣೀರಂ, ಪಹರಣಞ್ಚ ಆವರಣಞ್ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಅಹಿ ಚ ನಕುಲೋ ಚ, ಬೀಳಾರೋ ಚ ಮೂಸಿಕೋ ಚ, ಕಾಕೋ ಚ ಉಲೂಕೋ ಚ, ನಾಗೋ ಚ ಸುಪಣ್ಣೋಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಸಙ್ಖ್ಯಾ ಚ ಪರಿಮಾಣಞ್ಚ ಸಙ್ಖ್ಯಾಪರಿಮಾಣಂ, ತತ್ಥ ಪರಿಮಾಣಸಞ್ಞಾನಂ ಯಥಾದೀಘೋ ಚ ಮಜ್ಝಿಮೋ ಚ ದೀಘಮಜ್ಝಿಮಂ. ಏಕಕಞ್ಚ ದುಕಞ್ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ, ದುಕತಿಕಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವನಯೋ.

ಖುದ್ದಜನ್ತು ಸಿಯಾ- ನಟ್ಠಿ, ಅಥವಾ ಖುದ್ದಕೋವ ಯೋ;

ಸತಂ ವಾ ಪಸತೇ ಯೇಸಂ, ಕೇಚಿ ಆನಕುಲಾ ಅಪಿ.

ಕೀಟೋ ಚ ಪತಙ್ಗೋ ಚ, ಕುನ್ಥೋ ಚ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕೋ ಚ, ಡಂಸೋ ಚ ಮಕಸೋ ಚ, ಮಕ್ಖಿಕಾ ಚ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಾಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಪಚನಚಣ್ಡಾಲಾತಿ ಓ ರಬ್ಭಿಕಾದೀನಂ ರುಳ್ಹೀಸಞ್ಞಾ. ಉರಬ್ಭೇ ಹನ್ತ್ವಾ ಜೀವತೀತಿ ಓರಬ್ಭಿಕೋ, ಏವಂ ಸೇಸೇಸು. ಸಾನಂ ಸುನಖಂ ಪಚತೀತಿ ಸಪಾಕೋ, ವೇನಾ ತಚ್ಛಕಾ, ರಥಕಾರಾ ಚಮ್ಮಕಾರಾ. ಸಾಧಾರಣಾ ಸಮಾನಾ, ಚರಣಸದ್ದೋ- ಯಂ ಇಧ ಗಯ್ಹತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಯಥಾ ಸಕಮಜ್ಝಯನಾಯ ಚರೀಯನ್ತಿ ವತಾನ್ಯೇತೇಸೂತಿ ಚರಣಾನಿ, ಕಠಾದಿವಾಝಾನ್ಯಜ್ಝಯನಾನಿ ಸಾಖಾಸಞ್ಞಕಾನಿ. ಯಸ್ಮಾ ಏತೇಹಿ ಚರತಿ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಗಚ್ಛತಿ ಅಮತಂ ದಿಸಂ, ತಸ್ಮಾ ಚರಣಾನಿ ಸೀಲಾದಯೋ ಪಣ್ಣರಸ ಧಮ್ಮಾ. ತೇನಾಹ- ‘ಕಠಾದೀಹೀ’ತಿಆದಿ, ಕಠಾದೀಹೀತಿ ಪಸಿದ್ಧಿವಸೇನ ಕಮಾತಿಕ್ಕಮೇನಾಪಿ ವುತ್ತಂ, ತತೋ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಅತಿಸಾದಯೋ ಗಯ್ಹನ್ತಿ. ಅತಿಸೇನ ಭಾರದ್ವಾಜೇನ ಕಠೇನ ವುತ್ತಂ ವಿದನ್ತ್ಯಧೀಯನ್ತಿ ವಾತಿ ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಮಿ’’ತಿ (೪-೧೨೧) ಣೋ, ‘‘ಲೋಪೋ’’ತಿ (೪-೧೨೩) ಲೋಪೋ ಅತಿಸಾ ಭಾರದ್ವಾಜಾ ಕಠಾ. ಕಲಾಪಿನಾ ವುತ್ತಂ ವಿದನ್ತ್ಯಧೀಯನ್ತಿ ವಾತಿ, ತೇನೇವ ಣೋ, ಕಲಾಪಾ, ಕಠಾ ಆದಿ ಯೇಸಂ ತೇ ಕಠಾದಯೋ, ತೇಹಿ ಅಜ್ಝೇನವಿಸೇಸೇ ಚ ಪುರಿಸೇ ಚ ಉಪಚಾರಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಸೀಲಾದಯೋತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಾದಯೋ ಗಯ್ಹನ್ತಿ. ಸೀಲಞ್ಚ ಪಞ್ಞಾಣಞ್ಚ, ಸಮಥೋ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾ ಚ ಚರಣಞ್ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಏಕತೋ ಅಜ್ಝಯನಮೇತೇಸೂತಿ ಏಕಜ್ಝಯನಾನಿ, ಪಕಠಾನಿ ವಚನಾನಿ ಪಾವಚನಾನಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ, ಏಕಜ್ಝಯನಾನಿ ಚ ತಾನಿ ಪಾವಚನಾನಿ ಚ ತೇಸಂ, ದೀಘೋ ಚ ದೀಘಾಗಮೋ ಚ ಮಜ್ಝಿಮೋ ಚ ಮಜ್ಝಿಮಾಗಮೋ ಚ, ಏಕುತ್ತರೋ ಚ ಅಙ್ಗುತ್ತರಾಗಮೋ ಚ ಸಂಯುತ್ತಾಗಮೋ ಚ, ಖನ್ಧಕೋ ಚ ವಿಭಙ್ಗೋಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ.

ತೇಸನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಲಿಙ್ಗವಿಸೇಸಾನನ್ತಿ ಛಟ್ಠಿಯನ್ತತಂ ದೀಪೇತಿ, ಇತ್ಥೀ ಚ ಪುಮಾ ಚ, ದಾಸೀ ಚ ದಾಸೋ ಚ, ಚೀವರಞ್ಚ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಚ ಸೇನಾಸನಞ್ಚ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯೋ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಚ, ತಿಣಞ್ಚ ಕಟ್ಠೋ ಚ ಸಾಖಾ ಚ ಪಲಾಸೋ ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಛೇಕೋ ದಕ್ಖೋ, ಪುಬ್ಬಾ ಚ ಪರಾಚಾತಿಆದಿನಾ ವಿಗ್ಗಹೋ.

ಪುಬ್ಬದಕ್ಖಿಣನ್ತಿಆದೀಸು ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ದೀಘರಸ್ಸಾ’’ತಿ (೧-೩೩) ರಸ್ಸೋ. ಕಾಸೋ ಚ ಕುಸೋ ಚ ಉಸಿರೋ ಚ ಬೀರಣಞ್ಚ, ಮುಞ್ಜಞ್ಚ ಬಬ್ಬಜಞ್ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಖದಿರೋ ಚ ಪಲಾಸೋಚಾತಿಆದಿನಾ ಚ, ಗಜೋ ಚ ಗವಜೋ ಚಾತಿಆದಿನಾ ಚ, ಹತ್ಥೀ ಚ ಗೋಚ ಅಸ್ಸೋ ಚ ವಳವಾಚಾತಿ ಚ, ಹಂಸೋ ಚ ಬಲಾವಾ ಚಾತಿಆದಿನಾ ಚ, ಬಕೋ ಚ ಬಲಾಕಾಚಾತಿ ಚ. ಹಿರಞ್ಞಞ್ಚ ಸುವಣ್ಣೋ ಚ, ಮಣಿ ಚ ಸಙ್ಖೋ ಚ ಮುತ್ತಾ ಚ ವೇಳುರಿಯೋ ಚ ಜಾತರೂಪಞ್ಚ ರಜತಞ್ಚಾತಿ ಚ, ಸಾಲಿ ಚ ಯವಕೋಚಾತಿಆದಿನಾ ಚ, ಸಾಕಞ್ಚ ಸುವಞ್ಚಾತಿಆದಿನಾಚ, ಕಾಸಿಯೋ ಚ ಕೋಸಲಾಚಾತಿಆದಿನಾ ಚ ವಿಗ್ಗಹೋ, ಜನಪದವಾಚಿನಾ ಚ ಬಹುವಚನನ್ತಾ.

ಏಕವೀಸತಿಚ್ಚಾದಿನೋ ಏಕಞ್ಚ ತಂ ವೀಸತಿಚಾತಿ ವಿಸೇಸನಸಮಾಸೋ ವಾ ಸಿಯಾ, ಏಕಞ್ಚ ವೀಸತಿ ಚ ಏಕವೀಸತೀತಿ ಚತ್ಥಸಮಾಸೋ ವಾ, ಸಮಾಹಾರೇ ನಪುಂಸಕತ್ತನ್ತು ನ ಪಪ್ಪೋತಿ, ‘‘ನಾನುಸಾಸನೀಯಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಸೋಕನಿಸ್ಸಯತ್ತಾ ಲಿಙ್ಗಸ್ಸೇ’’ತಿ ಲೋಕೇ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗಸ್ಸೇಹಾನಭಿಧಾನತೋ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗಂ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತ್ಯಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಸಭಾಪರಿಸಾಯಾತಿ ಞಾಪಕತೋ ವಾ ಸಮಾಹಾರೇ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗಮತ್ರ ಬ್ಯಭಿಚರತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಪುಬ್ಬಪ್ಪಯೋಗೋ-ಭಿಮತೋತಿ ಉಪಸಜ್ಜನಸಞ್ಞಕಸ್ಸ ಸ್ಯಾದೀತಿ ಪಠಮಾಯ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ಸಮಾಸೇ ಪುಬ್ಬನಿಪಾತೋ ‘‘ಉಪಸಜ್ಜನಂ ಪುಬ್ಬ’’ಮಿಚ್ಚನೇನ (೨-೨-೩೧) ಇಟ್ಠೋ ಕಮಸ್ಸ ಪಧಾನಭಾವೇನ ವತ್ತುಮಿಟ್ಠತ್ತಾತಿ ‘‘ಸ್ಯಾದಿಸ್ಯಾದಿನೇಕತ್ಥ’’ನ್ತಿ (೩-೧) ಏತ್ಥ ಸ್ಯಾದೀತಿ ಪಠಮಾನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸಾಸಙ್ಖ್ಯಾದಿನೋ ಪುಬ್ಬಮವಟ್ಠಾನತೋ ಸ್ಯಾದಿನೇತಿ ತತಿಯಾನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾವಟ್ಠಾನತೋ ‘‘ಸ್ಯಾದಿಸ್ಯಾದಿನಾ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಪಧಾನಭಾವೇನ ವತ್ತುಮಿಟ್ಠತ್ತಾ.

ಪರಪ್ಪಯೋಗೋ-ಭಿಮತೋತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಸುತ್ತೇನ ಪುಬ್ಬನಿಪಾತೇ ಪತ್ತೇ ‘‘ರಾಜದನ್ತಾದೀಸು ಪರ’’ನ್ತೀಮಿನಾ (೨-೨-೩೦) ಪರನಿಪಾತೋ-ಭಿಮತೋ, ವಚನೇನಾತಿ- ‘‘ಬಹುಲ’’ನ್ತಿ ವಚನೇನ, ಪುಬ್ಬಕಾ ಲಯುತ್ತಸ್ಸ ಪರಪ್ಪಯೋಗೋ-ಭಿಮತೋತಿ ರಾಜದನ್ತಾದಿಪಾಠತೋ ಏವಾ-ಭಿಮತೋ.

ಕಮಮ್ಪಚ್ಚನಾದರಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪಧಾನಭಾವೇನಾ-ಕ್ಕಮಸ್ಸ ವತ್ತುಮಿಟ್ಠತ್ತಮಾಹ. ಸರೋ ಆದಿ ಯಸ್ಸ ತಂ ಸರಾದಿ, ಸಙ್ಖೋ ಚ ದುನ್ದುಭಿ ಚ ವೀಣಾ ಚ, ಉದುಕ್ಖಲಞ್ಚ ಮುಸಲೋ ಚ, ಧನಪತಿ ಚ ರಾಮೋ ಚ ಕೇಸವೋಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ಜಂದಂಸದ್ದಾ ಜಾಯಾಸದ್ದಸಮಾನತ್ಥಾ ಅಸಙ್ಖ್ಯಾ-ಜಞ್ಚ ಪತಿ ಚ, ದಞ್ಚ ಪತಿಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ, ಅವನ್ತಯೋ ಚ ಅಸ್ಸಕಾಚ, ಅಗ್ಗಿ ಚ ಇನ್ದೋಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ, ತಂನಿವಾಸಿಮ್ಹಿ ಗಹಿತೇ ಅವನ್ತಿ ಚ ಅಸ್ಸಕೋಚಾತಿ ಏಕತ್ತೇನಪಿ ವಿಗ್ಗಹೋ ವತ್ತತಿ. ದ್ವನ್ದಸಮಾಸೋ- ಯಂ ದ್ವನ್ದಸದಿಸತ್ತಾ ದ್ವನ್ದೋ, ದ್ವೇ ಚ ದ್ವೇ ಚ ಪದಾನಿ ದ್ವನ್ದಾನೀತಿ ಹಿ ಉಭಯತ್ಥಪ್ಪಧಾನೋ- ಯಂ ದ್ವನ್ದಸದ್ದೋ.