೬. ನಖಾ

ಖಾದಯತಿ ಆದಯತಿ ಖಾದ, ಅದ=ಭಕ್ಖಣೇ, ಅವ್ಹಾಪಯತಿ ವ್ಹೇ=ಅವ್ಹಾನೇ ಆಪುಬ್ಬೋ, ‘‘ಪಯೋಜಕಬ್ಯಾಪಾರೇ ಣಾಪಿಚೇ’’ತಿ (೫-೧೬) ಣಾಪಿಮ್ಹಿ ಪುಬ್ಬಸರಲೋಪೋ, ಕನ್ದಯತಿ ಕನ್ದ=ಅವ್ಹಾನರೋದನೇಸು.

‘‘ವಹಿಸ್ಸಾನಿಯನ್ತುಕೇ’’ತಿ ಗಣಸುತ್ತೇ ಅಯಮೇತ್ಥೋ ‘‘ವಹಿಸ್ಸಧಾತುಸ್ಸ ಪಯೋಜ್ಜೇ ಕತ್ತರಿ ನಿಯನ್ತುರಹಿತೇ ದುತಿಯಾ ನ ಭವತೀ’’ತಿ, ನಿಯನ್ತಾ ಸಾರಥಿ ಕಿರಿಯಾಸಿದ್ಧಿಂ ನಿಯಾಮಕೋತಿ ವತ್ವಾ ತಮೇವ ಪಕಾಸೇತುಮಾಹ-‘ಕಿರಿಯಙ್ಗ’ಮಿಚ್ಚಾದಿ, ಕಿರಿಯಙ್ಗ ಕಿರಿಯೋಪಕರಣಭೂತಂ ಬಲೀ ಬದ್ದಾದಿಂ ಕಿರಿಯಾಕಾರಣಂ, ನಿಯಮೇತ್ವಾತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕರಣೀಯೇ ಕಿರಿಯಾ ವಿಸಯೇ ಪತಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ, ವಾಹಯತಿ ಭಾರಂ ದೇವದತ್ತೇನೇತ್ಯತ್ರ ಹಿ ದೇವದತ್ತೋ ಪಞ್ಞವಾ ಪುರಿಸೋ ನಿಯನ್ತಾರಮನ್ತರೇನೇವ ಭಾರಂ ವಹತೀತ್ಯನಿಯನ್ತುಕೋ ಕತ್ತಾ, ವಾಹಯತಿ ಭಾರಂ ಬಲೀಬದ್ದೇ ಇಚ್ಚತ್ರ ತು ಬಲೀಬದ್ದಾ ನಿಯನ್ತಾ ರಮನ್ತರೇನ ನ ವಹನ್ತೀತಿ ಸನಿಯನ್ತುಕಾ.

‘‘ಭಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಹಿಂಸಾಯ’’ನ್ತಿ ಗಣಸುತ್ತಸ್ಸಾಯಮತ್ಥೋ ‘‘ಭಕ್ಖಿಸ್ಸಾಹಿಂಸತ್ಥಸ್ಸ ಪಯೋಜ್ಜೇ ಕತ್ತರಿ ದುತಿಯಾ ನ ಭವತೀ’’ತಿ, ಅಥ ಕಥಮೇತ್ಥ ಹಿಂಸತ್ಥತಾ ಭಕ್ಖಿಸ್ಸ ಹಿಂಸಾ ಹಿ ಚೇತನಾವತಿ ಸಮ್ಭವತಿ, ನ ಚೇತ್ಥಸಸ್ಸಂ ಚೇತನಾವನ್ತನ್ತಿ ಆಹ-‘ಸಬ್ಬೇ’ಇಚ್ಚಾದಿ, ಸಬ್ಬೇತಿ ರುಕ್ಖಾದಯೋ, ಭಾವಾ ಪದತ್ಥಾ, ಇದಾನಿ ಸಬ್ಬದಸ್ಸನಾನುಕೂಲಹಿಂಸತ್ಥತಮುಪದಸ್ಸೇತುಮಾಹ-‘ಯದಿವೇ’ಚ್ಚಾದಿ, ನನು ಬುದ್ಧವಚನ ನಿಸ್ಸಿತಮಿದಂ ಬ್ಯಾಕರಣಂ, ತಥಾ ಸತಿ ಸಮ್ಮತಮೇವೇ-ತ್ಥೋ-ಪದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ ಕಿನ್ನಾಮಾಞ್ಞದಸ್ಸನೋಪಗಾತಾಧಿರೇನಾತಿ ತುಣ್ಹೀ ಹೋತಿ ನಿಕ್ಕಾರಣಿಸ್ಸಾ [ನಿಕ್ಕಮ್ಮಿಸ್ಸಾ (ಪೋತ್ಥಕೇ)] ಭವತೋ-ಪಾಯೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ಪರತ್ಥಾನುಬದ್ಧಕಿಚ್ಛಂ ಪನ ಮಹಾಪುಞ್ಞಪಞ್ಞಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಯ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಹೋತಿ (ಹಿ) ಏತೇನ ಪರತ್ಥೋ ‘‘ಮತನ್ತರೇಪಿ ಸಿದ್ಧಿ ಸಿಸ್ಸಾನಂ, ತಂತಂ ಮತಞ್ಞುನೋ ವಾ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ಯದಿದಮವಲೋಕೇಯ್ಯುಂ ತೇ ಚೇತ್ಥಾವತಾರಂ [ಚೇತ್ಥಕಾರಂ (ಪೋತ್ಥಕೇ)] ಲಭೇಯ್ಯುಂ ಏತಾದಿಸೋ ಚ ಪಞ್ಞವಾ ಪಟಿಲದ್ಧಬುದ್ಧವಚನಪ್ಪಸಾದೋ’ತಿ ತದವತಾರೇನ ಚ ಬುದ್ಧೇ ಭಗವತಿ ಕಮೇನ ದಳ್ಹಂ ಪಸಾದಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ತಂತಂಬ್ಯಾಕರಣೋದಾಹರಣಪ್ಪಸಙ್ಗೇಪಿ ತದನುಸಾರೇನೇವ ತನ್ತಂಪಯೋಜನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ನ ನಿರತ್ಥಕಕಥಾಪಸುತೋ-ಯಮಾಚರಿಯೋತಿ.

ದುಹಾದೀನಂ ತ್ಯೇವಮಾದೋ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪರಮಗುರುನಾ ರತನಮತಿಪಞ್ಚಿಕಾಲಙ್ಕಾರಾದಿಕಾರೇನ ನಾನಾಕಾರಸಾರತ್ಥವೇದವೇದಿತು [ವೇದಾವೇದಿತ (ಪೋತ್ಥಕೇ)] ಮಹಾಪಞ್ಞಾಪಾಟವಾನಂ ಪಞ್ಞವನ್ತಾನಂ ಸಾಮಿನಾ ಮಹಾಸಾಮಿನಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾಸನರತನವರೋಪಕಾರಕೇನ ‘ಇದಮೇತ್ಥ ವಿಚಾರಣೀಯಂ’ತ್ಯಭಿಧಾಯ ನಾನಾಮತನ್ತರಮಾಕಡ್ಢಿಯ ಬಹುಂ ಸಮ್ಪವೇದಿತಮತ್ಥಿ, ಮಯಮ್ಪನೇತ್ಥ ಆಚರಿಯೇನಾಧಿಪ್ಪೇತಮತ್ತಮೇವಾಲಮ್ಬ ಅತ್ಥಮ್ಪ ಕಾಸಯಿಸ್ಸಾಮ. ಸತ್ಯಪ್ಯನೇಕದಸ್ಸನಭೇದೇ ಸಿಟ್ಠಪ್ಪಯೋಗಾನುಸಾರೇನ ಯತ್ಥ ಪಧಾನೇಕಮ್ಮನಿತ್ಯಾದಿಪ್ಪಭುತಯೋದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಯತ್ರ ತ್ವಪ್ಪಧಾನೇತ್ಯಾದೀ, ಯತ್ರೋಭಯತ್ರಪಿ, ತಂಸಬ್ಬಮಿಹ ಭಸ್ಸಕಾರಾದ್ಯನುಮತಕ್ಕಮೇನ ಪಟಿಪಾದಯಮಾಹ-ದುಹಾದೀನ’ಮಿಚ್ಚಾದಿ, ಏತ್ಥಾದಿಸದ್ದೋ ಪಕಾರವಾಚೀ, ತೇನ ಯಾಚಿಪ್ಪಭುತಯೋ ಗಯ್ಹನ್ತಿ, ಕಮ್ಮದ್ವಯಯುತ್ತಾನನ್ತಿ ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಛಟ್ಠೀ, ತೇನ ಕಮ್ಮದ್ವಯಯುತ್ತಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ದುಹಾದೀನಮಪ್ಪಧಾನೇಪಿ ಗವಾದೋ ಕಮ್ಮೇ ತ್ಯಾದಿಪ್ಪಭುತಯೋತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಚ್ಚಾದಿತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ‘ಅವರುನ್ಧತಿ ವಜಂ ಗಾವಂ ಅವರುನ್ಧೀಯತೇ ವಜಂ ಗೋ’ಇಚ್ಚಾದೀನಂ ಪರಿಗ್ಗಹೋ, ಗಮನಾದ್ಯತ್ಥಾನ ಮಿತ್ಯಾದಿಸದ್ದೇನ ಬೋಧತ್ಥಾದೀನಂ ಗಹಣಂ. ಗಮೀಯತೇ ಗಾಮೋ ದೇವದತ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಥಂ ಪಯೋಜ್ಜತ್ತಸಮ್ಭವೋತಿ ಆಹ-‘ಪುರಿಸೇ’ಚ್ಚಾದಿ, ಯಜ್ಜಪಿ ಗಾಮೋ ತುಣ್ಹೀ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಯಾಪಾರತ್ತಾ ಪುರಿಸೋವ ತು ಗಮನಕಿರಿಯಂ ನಿಪ್ಫಾದೇತಿ, ತಥಾಪಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಗಮನಕಿರಿಯಾಯ ಯಂಫಲಪ್ಪತ್ತಿಲಕ್ಖಣಂ, ತಮುಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಗಾಮಪುರಿಸಾನಂ ಸಮಾನನ್ತಿ ಪುರಿಸ ಕಿರಿಯಾತುಲ್ಯಫಲತ್ತಾ ಗಾಮೋಪಿ ಗಮನಕಿರಿಯಾಯ ಕತ್ತುಬ್ಯಪದೇಸೇ ಕಾರಣಂ ಭವತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ತಥಾಹಿ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕೋಚಿ ಗಾಮೇ ಆಸನ್ನೇ ಸತಿ ವದತಿ ‘ಆಗತೋ ಗಾಮೋ ಪತ್ತೋ ಗಾಮೋ’ತಿ, ಅತೋಞ್ಞೇಸನ್ತಿ ಯೇ ಕಮ್ಮದ್ವಯಯುತ್ತಾ ದುಹಾದಯೋ ಗಮನಾದ್ಯತ್ಥಾಚೋದಾಹಟಾ, ಏತೇಹಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ, ಪಧಾನೇ ಕಮ್ಮೇಭಿ ಅಜಾದಿಮ್ಹಿ ಪಧಾನೇ ಕಮ್ಮೇ, ಪಧಾನತ್ತಮ್ಪನ ಅಜಾದೀನಂ ಕಿರಿಯಾಯ ಪಯೋಜನತ್ತಾ, ಅಜಾದ್ಯತ್ಥಾ ಹ್ಯಾನಯನಕಿರಿಯಾರಭ್ಯತೇ. ಅಯಮ್ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಗಹೋ-

‘‘ದುಹಿ ಯಾಚಿ ರುಧಿ ಪುಚ್ಛಿ, ಭಿಕ್ಖಿ ಚಿ ಬ್ರುವಿ ಸಾಸಿ ಚ;

ಜಿ ದಣ್ಡಿ ಪತ್ಥಿ ಮನ್ಥೀ ಚ, ಧಾತೂ ಹೋನ್ತಿ ದುಹಾದಯೋ.

ಗತ್ಯಾದಿಸುತ್ತಪಟ್ಠಿತಾ, ಗತ್ಯಾದ್ಯತ್ಥಾ ಭವನ್ತಿ ತೇ;

ನೀವಹಹರಕಸಾಚ, ನೀವಹಾದೀ ಭವನ್ತಿ ತೇ.

ದ್ವಿಕಮ್ಮಕೇಸು ಚೇತೇಸು, ಅಪ್ಪಧಾನೇ ದುಹಾದಿನಂ;

ತ್ಯಾದಿಪ್ಪಭುತಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ಪಧಾನೇ ನೀವಹಾದಿನಂ;

ಉಭಯತ್ಥ ಪಯೋಗಾನು, ಸಾರಾ ಗತ್ಯತ್ಥಆದಿನಂ’’ತಿ.

ಪಯೋಗೋ ಪನ ಸಮ್ಬನ್ಧಚಿನ್ತಾಯಮಿಹ ಚ ವುತ್ತಾನುಸಾರೇನ ಸಬ್ಬಥಾ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ.