೧೨೧. ನಾತೋ

ಸೋ ಚ ಅಮಾದೇಸೋ, ಆದೇಸಸ್ಸೇವಾತಿ ಅಂಆದೇಸಸ್ಸೇವ, ಅಪಞ್ಚಮಿಯಾತಿ ಪಞ್ಚಮಿಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ. ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಧೀಯಮಾನೋ-ಯಮಮಾದೇಸೋ ಪಞ್ಚಮಿಯಮ್ಪಟಿಸಿದ್ಧತ್ತಾ ಪಞ್ಚಮಿಯಾ ಪಟಿಸೇಧೇನ ಸಯಮ್ಪಿ ಪಟಿಸಿದ್ಧೋ ನಾಮ ಹೋತೀತ್ಯಾಹ ‘ಆದೇಸಸ್ಸೇವಾಯಂ ಪಟಿಸೇಧೋ’ತಿ, ಲೋಪಪಟಿಸೇಧಸ್ಸ ‘ನಾತೋ’ತಿ ಪುಬ್ಬವಾಕ್ಯೇನ ವುತ್ತಸ್ಸ ಅಯಮ್ಪಟಿಸೇಧೋ ನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಅಥ ಕಥಮಿದಮಪಞ್ಚಮ್ಯಾತ್ಯಮಾದೇಸೇನೇವಾತಿಸಮ್ಬನ್ಧತಿ ನ ಲೋಪ ಪಟಿಸೇಧೇನಾತಿ ಪರಿಭಾಸಮಾಹ-‘ಅನನ್ತರಸ್ಸ ವಿಧಿ ವಾ ಹೋತಿ ಪಟಿಸೇಧೋ ವಾ’ತಿ, ಏತ್ಥ ಅನ್ತರಸದ್ದಸ್ಸಾನೇಕತ್ಥತ್ತೇಪೀಹಾನ್ತರಾಳವಾಚೀತಿ ನ ವಿಜ್ಜತೇ ಅನ್ತರಮ್ಮಜ್ಝಮಸ್ಸೇತ್ಯನನ್ತರೋ, ಅನ್ತರಾಳಮತ್ತಪಟಿಸೇಧೇ ಪಯೋಜನಂ ನತ್ಥೀತ್ಯನ್ತರಾಳಗತಸ್ಸ ವಿಧಿನೋ ಪಟಿಸೇಧಸ್ಸ ಚಾಭಾವಾನನ್ತರೋತ್ಯುಪ ಚರೀಯತೇ ಅನನ್ತರಾ ಗಾಮಾತ್ಯಾದಿ ವಿಯ, ದಿಟ್ಠತ್ತೇ ಪನ ಮಜ್ಝಸ್ಸ ನ ವಿಜ್ಜತೇ-ನ್ತರ ಮೇಸನ್ತಿ ವಿಗ್ಗಹೇ ಸುತ್ತೇಪ್ಯನನ್ತರಸ್ಸ ವಿಧಾನನ್ತರಸ್ಸಾಪಿ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ದ್ವಿನ್ನಮೇಕೋಪ್ಯನನ್ತರೋತ್ಯುಚ್ಚತೇ, ತೇನೇವಾನನ್ತರಸ್ಸಾತಿ ಪರಿಭಾಸಾಯಮೇಕ ವಚನಂ, ಇತಿಸದ್ದೋ ಇದಮತ್ಥೇ, ಇತಿ ಇಮಾಯ ಪರಿಭಾಸಾಯಾದೇಸೇನಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧತೀತ್ಯತ್ಥೋ, ತೇನಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಪರಿಭಾಸಾಯ ವಸೇನ, ಯೇನ ಕಾರಣೇನಾದೇಸೇನಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧತಿ ತೇನಾತ್ಯತ್ಥೋ, ಅಲೋಪೋತಿ ಲೋಪ ಪಟಿಸೇಧೋ, ಸಾಮತ್ಥಿಯಾಲದ್ಧನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಮತ್ಥಾನಂ ವಿಧಾನಾಯ ದ್ವೇ ವಾಕ್ಯಾನಿ ಭವನ್ತಿ, ತತ್ರ ‘ನಾತೋ’ತೀದಂ ಪಟಿಸೇಧವಿಧಾಯಕಮೇಕಂ ವಾಕ್ಯಂ, ‘ಅಮಪಞ್ಚಮಿಯಾ’ತಿ ದುತಿಯಮಮಾದೇಸಸ್ಸ, ತತ್ರಾಪಞ್ಚಮಿಯಾತ್ಯಾದೇಸೇನೇವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧತಿ, ವುತ್ತವಿಧಾನಾ ನ ಲೋಪಪಟಿಸೇಧೇನ, ತಥಾಸತ್ಯಮಪಞ್ಚಮಿಯಾತಿದಂ ವಾಕ್ಯಂ ಯದಿ ನ ವಿಸೇಸತ್ಥಮಾಲಮ್ಬತೇ ತಮನ್ತರೇನಾನುಪಪತ್ತಿತೋ-ಞ್ಞಥಾ ಕಿನ್ತ್ಯನೇನಾತ್ಥಬಲೇನ ಲದ್ಧನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ಅಲೋಪೋತಿ ಜೋತೇತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ವಾಕ್ಯಭೇದೇನ ವಿವರಣಂ ಕತಂ, ನ ಏಕವಾಕ್ಯತ್ತೇನಾತಿ ಬ್ಯತಿರೇಕೋ ಏಕವಾಕ್ಯತಾಯಞ್ಹಿ ಕಾರಿಯ ದ್ವಯಸ್ಸಪಿ ಪಞ್ಚಮಿಯಮ್ಪಟಿಸೇಧೋ ಸಿಯಾ ‘ಪಞ್ಚಮಿಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಂ ಕಾರಿಯದ್ವಯಂ ವೇದಿತಬ್ಬ’ನ್ತಿ, ಯದಿಪಿ ಸಿದ್ಧಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಯೇನ ನಾಪ್ಪತ್ತಿಯಾತ್ಯನೇನ ‘‘ಯೇನ ನಾಪ್ಪತ್ತೇ ವಿಧಿರಾರಬ್ಭತೇ, ತಸ್ಸ ಬಾಧನಮ್ಭವತೀ’’ತಿ ಮಮ್ಪರಿಭಾಸಮುಪಲಕ್ಖೇತಿ, ಕಿಮತ್ಥಮಿಹಾಯಂ ಪರಿಭಾಸಾ ಪಠ್ಯತೇ ಇಹ ಸತ್ಥೇ-ಪವಾದಾ ಉಸ್ಸಗ್ಗೇ ಬಾಧನ್ತೇತಿ ನಿಯಮೋ, ತತ್ರ ಚುಸ್ಸಗ್ಗಾ ದುವಿಧಾ ನಿಯತಪ್ಪತ್ತಯೋ ಅನಿಯತಪ್ಪತ್ತಯೋ ಚೇತಿ, ಯೇ ಸಬ್ಬತ್ಥಾಪವಾದವಿಸಯಮ್ಪವಿಸನ್ತಿ, ತೇ ನಿಯತಪ್ಪತ್ತಯೋ ವುಚ್ಚನ್ತೇ, ಯೇ ಕ್ವಚಿದೇವಾಪವಾದವಿಸಯಮವಗಾಹನ್ತೇ, ತೇ ಅನಿಯತಪ್ಪತ್ತಯೋ ವುಚ್ಚನ್ತೇ, ಏವಂ ದುವಿಧೇಸುಸ್ಸಗ್ಗೇಸು ಯೇ-ನಿಯತಪ್ಪತ್ತಯೋ, ತೇಸಮೇವ ಬಾಧನಮಿಚ್ಛೀಯತೇ, ನ ನಿಯತಿಕಾನಂ, ತೇನ ತಪ್ಪದಸ್ಸನತ್ಥಮಯಮ್ಪರಿಭಾಸಾ ಪಠ್ಯತೇತಿ, ಯೇನೇತ್ಯುಸ್ಸಗ್ಗಸ್ಸ ನಿದ್ದೇಸೋ, ನೇತಿ ಪಟಿಸೇಧವಾಚೀ ನಿಪಾತೋ, ಅಪ್ಪತ್ತೇ ಅಸಮ್ಫುಟ್ಠೇ ವಿಸಯೇ ಇತ್ಯಜ್ಝಾಹಾರಿಯಂ, ಯೇನ ಉಸ್ಸಗ್ಗೇನ ನಾಪ್ಪತ್ತೇ ಪತ್ತೇಏವ ಸಮ್ಫುಟ್ಠೇಏವ ವಿಸಯೇತ್ಯತ್ಥೋ… ‘ದ್ವೇ ಪಟಿಸೇಧಾ ಪಾಕತಮತ್ಥಂ ಗಮೇನ್ತೀ’ತಿ ಕತ್ವಾ, ವಿಧೀಯತೀತಿ, ಪಟಿಸೇಧೋ ವಿಧಾನಞ್ಚ, ಆರಬ್ಭತೇ ವಿಧೀ

ಯತೇ ಪಠ್ಯತೇತ್ಯತ್ಥೋ, ಅನೇನಾಪವಾದವಿಧಿನ್ದಸ್ಸೇತಿ, ತಸ್ಸೇತಿ ಆದೋಯೇನೇತಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸಉಸ್ಸಗ್ಗಸ್ಸಬಾಧನಮ್ಭವತ್ಯಪವಾದೇನ, ಯೇನ ತ್ವಪ್ಪತ್ತೇ ವಿಸಯೇ ಆರಬ್ಭತೇ ತಸ್ಸ ಬಾಧನಂ ನ ಭವತೀತ್ಯತ್ಥೋ, ಕುತೋತಿ ಚೇ ಅನವಕಾಸತ್ತಾ, ತಥಾಹಿ ಯದಿ ಉಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬೋ ವಿಸಯೋ ಗಹಿತೋ ಸಿಯಾ, ಕೋ-ಪವಾದಸ್ಸಅಞ್ಞೋ ವಿಸಯೋ ಸಿಯಾ, ತಸ್ಮಾ ಅನವಕಾಸತ್ತಾ (ನ) ಅಪ (ವಾದೇ) ಪನ ತಸ್ಸ ಬಾಧನಮ್ಭವತೀತ್ಯವಸೇಯಂ, ಯೇನ ತುಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಕೋಚಿ ದೇವಾಪವಾದವಿಸಯೋ-ನುಪ್ಪತ್ತೋಸಿಯಾ, ನಸಬ್ಬೋ, ತಮ್ಪತಿ ಸಾವಕಾ ಸತ್ತಾ ತಮ್ಬಾಧತೇತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ, ‘ಪಞ್ಚಪೂಲಿಮಾನಯೇ’ತ್ಯತ್ರ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಪೂಲಾನಂ ಸಮಾಹಾರೋತಿ ವಿಸೇಸನಸಮಾಸೋ ‘‘ನದಾದಿತೋವೀ’’ (೩-೨೭) ಸಮಾಹರಣಂ ಸಮಾಹಾರೋತಿ ಸಮಾಹಾರಸ್ಸಪಿ ಭಾವರೂಪತ್ತಾ ಆಹ ‘ಭಾವಪ್ಪಧಾನತ್ತೇಪೀ’ತಿ, ಗುಣಭೂತದಬ್ಬಾನಿ ಪೂಲಾನಿ.