೭. ಸತ್ತಮೋ ಕಣ್ಡೋ (ಣ್ವಾದಿ)

‘‘ಬಹುಲಂ’’ (೧.೫೮) ‘‘ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ’’ತಿ (೫.೧೪) ಚ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವತ್ಥತೇ.

೧. ಚರ ದರ ಕರ ರಹ ಜನ ಸನ ತಲ ಸಾದ ಸಾಧ ಕಸಾಸ ಚಟಾಯ ವಾಹಿ ಣು.

ಚರ-ಗತಿಭಕ್ಖಣೇಸು, ದರ-ದರಣೇ, ಕರ-ಕರಣೇ, ರಹ-ಚಾಗೇ, ಜನ-ಜನನೇ, ಸನ-ಸಮ್ಭತ್ತಿಯಂ, ತಲ-ಪತಿಟ್ಠಾಯಂ, ಸಾದ-ಅಸ್ಸಾದನೇ, ಸಾಧ-ಸಂಸಿದ್ಧಿಯಂ, ಕಸ-ವಿಲೇಖನೇ, ಅಸ-ಖೇಪನೇ, ಚಟ-ಭೇದನೇ, ಅಯ-ಇತಿ ಗಮನತ್ಥೋ ದಣ್ಡಕೋ ಧಾತು, ವಾ-ಗತಿಗನ್ಧನೇಸು, ಏತೇಹಿ ಕ್ರಿಯತ್ಥೇಹಿ ಬಹುಲಂ ಣು ಹೋತಿ. ‘‘ಅಸ್ಸಾ ಣಾನುಬನ್ಧೇ’’ತಿ (೫.೮೪) ಉಪನ್ತಸ್ಸ ಅಸ್ಸ ಆ, ಚರತಿ ಹದಯೇ ಮನುಞ್ಞಭಾವೇನಾತಿ ಚಾರು=ಸೋಭನಂ. ದರೀಯತೀತಿ ದಾರ=ಕಟ್ಠಂ. ಕರೋತೀತಿ ಕಾರು=ಸಿಪ್ಪೀ, ಮಘ ವಾ, ವಿಸುಕಮ್ಮೋ ಚ. ರಹತಿ ಚನ್ದಾದೀನಂ ಸೋಭಾವಿಸೇಸಂ ನಾಸೇತೀತಿ ರಾಹು=ಅಸುರಿನ್ದೋ. ಜಾಯತಿ ಗಮನಾಗಮನಂ ಅನೇನಾತಿಜಾನು=ಜಙ್ಘೋರೂನಂ ಸನ್ಧಿ. ಸನೇತಿ ಅತ್ತನಿ ಭತ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತೀತಿ ಸಾನು=ಗಿರಿಪ್ಪದೇಸೋ. ತಲನ್ತಿ ಪತಿಟ್ಠಹನ್ತಿ ಏತ್ಥ ದನ್ತಾತಿ ತಾಲು=ವದನೇಕದೇಸೋ. ಸಾ ದೀಯತಿ ಅಸ್ಸಾದೀಯತೀತಿ ಸಾದು=ಮಧುರಂ. ಸಾಧೇತಿ ಅತ್ತಪರಹಿತನ್ತಿ ಸಾಧು=ಸಜ್ಜನೋ. ಕಸೀಯತೀತಿ ಕಾಸು=ಆವಾಟೋ, ಅಸತಿ ಸೀಘಭಾವೇನ ಪವತ್ತತೀತಿ ಆಸು=ಸೀಘಂ. ಚಟತಿ ಭಿನ್ದತಿ ಅಮನುಞ್ಞಭಾವನ್ತಿ ಚಾಟು=ಮನುಞ್ಞೋ. ಅಯನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತೇನಾತಿ ಆಯು=ಜೀವಿತಂ. ‘‘ಅಸ್ಸಾ ಣಾಪಿಮ್ಹಿ ಯುಕ’’ ಇತಿ (೫.೯೧) ಯುಕ- ವಾತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವಾಯು-ವಾತೋ.

೨. ಭರ ಮರ ಚರ ತರ ಅರ ಗರ ಹನ ತನ ಮನ ಭಮ ಕಿತ ಧನ ಬಂಹ ಕಮ್ಬಮ್ಬ ಚಕ್ಖ ಭಿಕ್ಖ ಸಂಕಿನ್ದನ್ದ ಯಜ ಪಟಾಣಾಸ ವಸ ಪಸ ಪಂಸ ಬನ್ಧಾ ಉ.

ಭರ-ಭರಣೇ, ಮರ-ಪಾಣಚಾಗೇ, ಚರ-ಗತಿಭಕ್ಖಣೇಸು, ತರ ತರಣೇ, ಅರ-ಗಮನೇ, ಗರ ಘರ-ಸೇಚನೇ, ಗಿರಾತಿ ವಾ ನಿಪಾತನಾ ಅಕಾರೋ, ಹನ-ಹಿಂ ಸಾಯಂ, ತನ-ವಿತ್ತಾರೇ, ಮನ-ಞಾಣೇ, ಭಮ-ಅನವಟ್ಠಾನೇ, ಕಿತ-ನಿವಾಸೇ, ಧನ-ಸದ್ದೇ, ಬಂಹ ಬ್ರಹ ಬ್ರೂಹ-ವುದ್ಧಿಯಂ, ಕಮ್ಬ-ಸಂವರಣೇ, ಅಮ್ಬ-ಸದ್ದೇ, ಚಕ್ಖ ಇಕ್ಖ ದಸ್ಸನೇ, ಭಿಕ್ಖ-ಯಾಚನೇ, ಸಂಕಸಙ್ಕಾಯಂ, ಇನ್ದ-ಪರಮಿಸ್ಸರಿಯೇ, ಅನ್ದ-ಬನ್ಧನೇ, ಯಜ-ದೇವಪೂಜಾಯಂ, ಅಟ ಪಟ-ಗಮನಥಾ, ಅಣ-ಸದ್ದತ್ಥೋ, ಅಸ-ಖೇಪನೇ, ವಸ-ನಿವಾಸೇ, ಪಸಬಾಧನೇ, ಪಂಸ-ನಾಸನೇ, ಬನ್ಧ-ಬನ್ಧನೇ, ಏತೇಹಿ ಕ್ರಿಯತ್ಥೇಹಿ ಉ ಹೋತಿ. ಭರತೀತಿ ಭರ=ಭತ್ತಾ. ಮರತಿ ರೂಪಕಾಯೇನ ಸಹೇವಾತಿ ಮರು=ದೇವೋ, ನಿಜ್ಜಲದೇಸೋ ಚ. ಚರೀಯತಿ ಭಕ್ಖೀಯತೀತಿ ಚರು=ಹಬ್ಯಪಾ ಕೋ. ತರನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ತರು=ರುಕ್ಖೋ. ಅರತಿ ಸೂನಭಾವೇನ ಉದ್ಧಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅರು=ವಣೋ. ಗರತಿ ಸಿಞ್ಚತಿ, ಗಿರತಿ ವಮತಿ ವಾ ಸಿಸ್ಸೇಸು ಸಿನೇಹನ್ತಿ ಗರು=ಆಚರಿಯೋ. ಹನತಿ ಓದನಾದೀಸು ವಣ್ಣವಿಸೇಸಂ ನಾಸೇತೀತಿ ಹನು=ವದನೇಕದೇಸೋ. ತನೋತಿ ಸಂಸಾರ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ತನು-ಸರೀರಂ. ಮಞ್ಞತಿ ಸತ್ತಾನಂ ಹಿತಾಹಿತನ್ತಿ ಮನು=ಪಜಾಪತಿ. ಭಮತಿ ಚಲತೀತಿ ಭಮು=ನಯನೋ ಪತಿಟ್ಠಾನಂ. ಕೇತತಿ ಉದ್ಧಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಉಪರಿ ನಿವಸತೀತಿ ವಾ ಕೇತು=ಧಜೋ. ಧನತಿ ಸದ್ದಂ ಕರೋತೀತಿ ಧನು=ಚಾಪೋ. ಬಂಹ ಇತಿ ನಿದ್ದೇಸಾ ಉಮ್ಹಿ ನಿಚ್ಚಂ ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ, ಬಂಹತಿ ವುದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಬಹು=ಅನಪ್ಪಕಂ. ಕಮ್ಬತಿ ಸಂವರಂ ಕರೋತೀಥಿ ಕಮ್ಬು=ವಲಯೋ, ಸಙ್ಖೋ ಚ. ಅಮ್ಬತಿ ನಾದಂಕರೋತೀತಿ ಅಮ್ಬು=ವಾರಿ. ಚಕ್ಖತಿ ರೂಪನ್ತಿ ಚಕ್ಖು=ನಯನಂ. ಭಿಕ್ಖತೀತಿ ಭಿಕ್ಖು=ಸಮಣೋ. ಸಂಕಿರತೀತಿ ಸಂಕು=ಸೂಲಂ. ಇನ್ದತಿ ನಕ್ಖತ್ತಾನಂ ಪರಮಿಸ್ಸರಿಯಂ ಪವತ್ತೇತೀತಿ ಇನ್ದು=ಚನ್ದೋ. ಅನ್ದನ್ತಿ ಬನ್ಧನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತಾಯಾತಿ ಅನ್ದು=ಸಙ್ಖಲಿಕಾ. ಯಜನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ಯಜು=ವೇದೋ. ಪಟತಿ ಬ್ಯತ್ತಭಾವಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಪಟು=ವಿಚಕ್ಖಣೋ. ಅಣತಿ ಸುಖುಮಭಾವೇನ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅಣು=ಸುಖುಮೋ, ವೀಹಿಭೇದೋ ಚ. ಅಸನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತೇಹೀತಿ ಅಸವೋ=ಪಾಣಾ. ಸುಖಂ ವಸನ್ತ್ಯನೇನಾತಿ ವಸು=ಧನಂ. ಪಸೀಯತಿ ಬಾಧೀಯತಿ ಸಾಮಿಕೇಹೀತಿ ಪಸು. ಚತುಪ್ಪದೋ. ಪಂಸತಿ ಸೋಭಾವಿಸೇಸಂ ನಾಸೇತೀತಿ ಪಂಸು=ರೇಣು. ಬನ್ಧೀಯತಿ ಸಿನೇಹಭಾವೇನಾತಿ ಬನ್ಧು=ಞಾತಿ.

೩. ಬನ್ಧಾ ಊ ವಧೋ ಚ.

ಬನ್ಧ-ಬನ್ಧನೇ ತಿಮಸ್ಮಾ ಊ ಹೋತಿ, ಬನ್ಧಸ್ಸ ವಧಾದೇಸೋ ಚ. ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಅತ್ತನಿ ಸತ್ಥೇ ಬನ್ಧತೀತಿ ವಧೂ-ಸುಣಿಸಾ, ಇತ್ಥೀಚ.

೪. ಜಮ್ಬಾದಯೋ.

ಜಮ್ಬೂಆದಯೋ ಸದ್ದಾಊಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ, ನಿಪಾತನಂ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪಾಪನಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸೇಧೋ ಚ. ಜನಿಸ್ಮಾ ಊ, ಬುಕಾಗಮೋ, ‘‘ಮನಾನಂ ನಿಗ್ಗಹೀತ’’ನ್ತಿ (೫.೯೬) ನಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ, ‘‘ವಗ್ಗೇ ವಗ್ಗನ್ತೋ’’ತಿ (೧.೪೧) ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಮೋ, ಜಾಯತಿ, ಜನೀಯತೀ ವಾ ಜಮ್ಬೂ=ರುಕ್ಖೋ. ಭಮಿಸ್ಸ ಅಮಲೋಪೋ, ಭಮತಿ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಭೂ=ಭಮು. ಕರೋತಿಸ್ಮಾ ಊ, ತಸ್ಸ ಕನ್ಧುಞ ಚ, ‘‘ಪರರೂಪಮಯಕಾರೇ ಬ್ಯಞ್ಜನೇ’’ತಿ (೫.೯೫) ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಪರರೂಪತ್ತಂ, ರುಧಿರುಪ್ಪಾದಂ ಕರೋತೀತಿ ಕಕ್ಕನ್ಧೂ=ಬದರೀ. ಲಮ್ಬ-ಅವಸಂಸನೇ, ಆಪುಬ್ಬೋ, ಸಂಯೋಗಾದಿಲೋಪದೀಘರಸ್ಸಾ, ಆಲಮ್ಬತಿ ಅವಸಂಸತೀತಿ ಅಲಾಬೂ=ತುಮ್ಬಿ. ಸರ-ಗತಿ ಹಿಂಸಾಚಿನ್ತಾಸು, ಊಮ್ಹಿ ಅಭುಕ ಅಬುಕ ಚ, ಸರತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸರಭೂ=ಏಕಾ ಮಹಾನದೀ. ಸರತಿ ಪಾಣೇ ಹಿಂಸತೀತಿ ಸರಬೂ=ಖುದ್ದಜನ್ತುಕವಿಸೇಸೋ. ಚಮಅದನೇ, ಚಮತಿ ಭಕ್ಖತಿ ನಿವಾಪನ್ತಿ ಚಮೂ=ಸೇನಾ. ತನ-ವಿತ್ಥಾರೇ, ತನೋತಿ ಸಂಸಾರದುಕ್ಖನ್ತಿ ತನು=ಸರೀರಂ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ ಪಯೋಗತೋ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ.

೫. ತಪುಸ ವಿ ಧ ಕುರ ಪುಥ ಮುದಾ ಕು.

ತಪ-ಸನ್ತಾಪೇ, ಉಸ-ದಾಹೇ, ವಿಧ-ವೇಧನೇ, ಕುರ-ಸದ್ದೇ, ಪುಥ ಪಥ-ವಿತ್ಥಾರೇ, ಮುದ-ತೋಸೇ, ಏತೇಹಿ ಕು, ಹೋತಿ. ಕಕಾರೋನುಬನ್ಧೋ ‘‘ನ ತೇ ಕಾನುಬನ್ಧನಾಗಮೇಸೂ’’ತಿ (೫.೮೫) ಏಓನಮಭಾವತ್ಥೋ. ತಪ ಇತಿ ನಿದ್ದೇಸತೋವ ಅಸ್ಸ ಇತ್ತಂ, ತಾಪೀಯತೀತಿ ತಿಪು=ಲೋಹವಿಸೇಸೋ. ಉಸತಿ ದಾಹಂ ಕರೋತೀತಿ ಉಸು=ಸರೋ. ವೇಧತಿ ರಂಸೀಹಿ ತಿಮಿರನ್ತಿ ವಿಧು=ಚನ್ದೋ. ಕುರತಿ ಕಿಚ್ಚಾಕಿಚ್ಚಂ ವದತೀತಿ ಕುರು=ರಾಜಾ, ಕುರವೋ=ಜನಪದೋ. ಪುಥತಿ ಮಹನ್ಥಭಾವೇನ ಪತ್ಥಿರತೀತಿ ಪುಥು=ವಿತ್ಥಿಣ್ಣೋ, ಮೋದನಂ, ಮುದೀಯತೀತಿ ವಾ ಮುದು=ಅಥದ್ಧೋ.

೬. ಸಿನ್ಧಾದಯೋ.

ಸಿನ್ಧು ಆದಯೋ ಕುಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಸನ್ದ-ಪಸ್ಸವನೇ, ಅಸ್ಸ ಇತ್ತಂ, ಧೋಚಾನ್ತಾ ದೇಸೋ ನಿಪಾತನಾ, ಸನ್ದತಿ ಪಸ್ಸವತೀತಿ ಸಿನ್ಧು=ನದಿ, ವಹಿಸುಪನ್ತಸ್ಸ ದೀಘಾದಿಬತ್ತೇ, ಬಾಧಿಸ್ಸ ವಾನ್ತಹತ್ತೇ ಚ, ವಹನ್ತ್ಯನೇನಾತಿ ಬಾಹು, ಬಾಧತಿ ಉಪದ್ದವೇ ವಾರೇತೀ ತಿ ವಾ ಬಾಹು=ಭುಜೋ. ರಂಘ-ಗಮನೇ, ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ, ರಙ್ಘತಿ ಪವತ್ತಹಿ ರಾಜಧಮ್ಮೇತಿ ರಘು=ರಾಜಾ. ವಿದ-ಲಾಭೇ, ನಕಾರಾಗಮೋ, ವಸ್ಸ ಬೋ, ವಿನ್ದತ್ಯನೇನ ನನ್ದನನ್ತಿ ಬಿನ್ದು=ಕಣಿಕಾ. ಮನ-ಞಾಣೇ, ನಸ್ಸ ಧೋ, ಮಞ್ಞತಿ ಞಾಯತಿ ಮಧುರನ್ತಿ ಮಧು=ಮಧುಕರೀಹಿ ಕತಮಧು, ರಪ ಲಪ ಜಪ ಜಪ್ಪ-ವಚನೇ, ಅಸ್ಸಇತ್ತಂ, ರಪತಿ ಜಪ್ಪತಿ ಮನ್ತನ್ತೀ ರಿಪು=ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೋ. ಸಸ-ಗತಿ ಹಿಂ ಸಾಪಾಣನೇಸು, ಅಸ್ಸ ಉತ್ತಂ, ಸಸತಿ ಜೀವತೀತಿ ಸುಸು=ಯುವಾ. ಅರ ಗಮನೇ, ಅಸ್ಸಉತ್ತ ಮೂತ್ತಞ್ಚ, ಅರತಿ ಮಹನ್ತಭಾವಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಉರು=ಮಹಾ, ಅರತಿನೇನಾತಿ ಊರು-ಸತ್ಥಿ. ಖಣ-ಅವದಾರಣೇ, ಆ ಪುಬ್ಬೋ ಅನಲೋಪೋ, ಆಖನತೀತಿ ಆಖು=ಉನ್ದೂರೋ. ತರತರಣೇ, ತಸ್ಸ ಥೋ, ತರತೀತಿ ಥರು=ಖಗ್ಗಾವಯವೋ. ಲಂಘ-ಗತಿ ಸೋಸನೇಸು ಘಸ್ಸ ವಾ ಹತ್ತಂ, ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ ಚ, ಲಙ್ಘತಿ ಪವತ್ತತಿ ಲಘುಭಾವೇನಾತಿ ಲಘು ಲಹೂ ಏಕತ್ಥಾ, (ಭಂಜ-ಓಮದ್ದನೇ, ಪ-ಪುಬ್ಬೋ, ಜಸ್ಸ ಗತ್ತಂ, ಪಭಞ್ಜತಿ ವಿಸೇಸೇನಾತಿ ಪಭಙ್ಗು=ಭಙ್ಗುರೋ.) ಠಾ-ಗತಿನಿವತ್ತಿಯಂ, ಸುಪುಬ್ಬೋ, ಠಾತಿ ಪವತ್ತತಿ ಸುನ್ದರಭಾವೇನಾತಿ ಸುಟ್ಠು=ಸೋಭನಂ, ದುಪುಬ್ಬೋ ಠಾತಿ ಪವತ್ತತಿ ಅಸುನ್ದರಭಾವೇನಾತಿ ದುಟ್ಠು=ಅಸೋಭನಂ. ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ.

೭. ಇ.

ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಬಹುಲಂ ಇ ಹೋತಿ, ಅಭ-ಖೇಪನೇ, ಅಸೀಯತಿ ಖಿಪೀಯತೀತಿ ಅಸಿ=ಖಗ್ಗೋ. ಕಸ-ವಿಲೇಖನೇ, ಕಸೀಯತೇ ಕಸಿ=ಕಸನಂ. ಮಸ-ಆಮಸನೇ, ಮಸೀಯತೀತಿ ಮಸಿ=ಮೇಳಾ. ಕು-ಸದ್ದೇ ಓ ಅವಾದೇಸಾ, ಕವತಿ ಕಥೇಭೀತಿ ಕವಿ=ಕಬ್ಬಕಾರೋ. ರುಸದ್ದೇ, ರವತಿ ಗಜ್ಜತೀತಿ ರವಿ=ಆದಿಚ್ಚೋ. ಸಪ್ಪ-ಗಮನೇ, ಸಪ್ಪತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಸಪ್ಪಿ=ಘತಂ. ಗನ್ಥ-ಗನ್ಥನೇ, ‘‘ತ ಥ ನ ರಾನಂ ಟ ಠ ಣಲಾ’’ತಿ (೧.೨೫) ನಥಾನಂ ಣಠಾ, ಗನ್ಥೇತೀತಿ ಗಣ್ಠಿ=ಪಬ್ಬೋ, ಗಣ್ಠಿಚ. ರಾಜ-ದಿತ್ತಿಯಂ, ರಾಜತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ರಾಜಿ=ಪಾಳಿ. ಕಲ-ಸಙ್ಖ್ಯಾನೇ, ಕಲೀಯತಿ ಪರಿಮೀಯತೀತಿ ಕಲಿ=ಪಾಪಂ. ಬಲ-ಪಾಣನೇ, ಬಲನ್ತಿ ಜೀವನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ಬಲಿ=ಕರೋ. ಧನ-ಸದ್ದೇ, ಧನತಿ ನದತೀತಿ ಧನಿ=ಸದ್ದೋ. ಅಚ್ಚ ಅಞ್ಚ-ಪೂಜಾಯಂ, ಅಚ್ಚೀಯತಿ ಪೂಜೀಯತೀತಿ ಅಚ್ಚಿ=ಜಾಲಾ. ವಲ ವಲ್ಲ-ಸಂವರಣೇ, ವಲನಂ ಸಂಕೋಚನಂ ವಲಿ=ಉದರಾದೀಸು ಪಲಿ, ವಲ್ಲೀಯನ್ತಿ ಸಂವರೀಯನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತಾಯಾತಿ ವಲ್ಲಿ=ಲತಾ. ವಿಮ್ಹಿ ವಲೀ ವಲ್ಲೀತಿಪಿ ಹೋತಿ, ಸೋಯೇವತ್ಥೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೮. ದಝಾದಯೋ.

ದಧಿಆದಯೋ ಸದ್ದಾ ಇಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಧಾ-ಧಾರಣೇ, ದ್ವಿಭಾವೋ ನಿಪಾತನಾ, ಘತಮಾದಧಾತೀತಿ ದಧಿ=ಗೋರ ಸವಿಸೇಸೋ. ಅಂಹ-ಗಮನೇ, ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ, ಅಂಹತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಹಿ=ಸಪ್ಪೋ. ಕಮ್ಪ ಚಲನೇ, ಸಂಯೋಗಾದಿಲೋಪೋ, ಕಮ್ಪತಿ ಚಲತೀತಿ ಕಪಿ=ವಾನರೋ. ಮನ-ಞಾಣೇ, ಅಸ್ಸ ಉತ್ತಂ, ಮನತಿ ಜಾನಾತೀತಿ ಮುನಿ=ಸಮಣೋ. ನಸ್ಸ ಣತ್ತಂ, ಮನತಿ ಮಹಗ್ಘಭಾವಂ ಗಚ್ಛತೀತೀ ಮಣಿ=ರತನಂ. ಇಕ್ಖ ಚಕ್ಖ-ದಸ್ಸನೇ, ಇಸ್ಸ ಅತ್ತಂ ಇಕ್ಖತಿ ಅನೇನಾತಿ ಅಕ್ಖಿ=ನಯನಂ. ಕಮಪವಿಕ್ಖೇಪೇ, ಅಸ್ಸ ಇತ್ತಂ, ಕಮತಿ ಯಾತೀತಿ ಕಿಮಿ=ಖುದ್ದಜನ್ತುಕವಿಸೇಸೋ. ತರ ತರಣೇ, ತಿತ್ತಿರಾದೇಸೋ, ತುರಿತೋ ತರತಿ ಯಾತೀತಿ ತಿತ್ತಿರಿ=ಪಕ್ಖಿವಿಸೇಸೋ. ಕೀಳ-ವಿಹಾರೇ, ಈಸ್ಸ ಏತ್ತಂ, ಕೀಳನಂ ಕೇಳಿ=ಕೀಳಾ. ಉಸಿಸ್ಮಾ ಇಸ್ಸ ಖಲುಞ, ಉಸತಿ ದಹತೀ ಉಕ್ಖಲಿ=ಭಾಜನಂ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೯. ಯುವಣ್ಣುಪನ್ತಾ ಕಿ.

ಇವಣ್ಣುಪನ್ತೇಹಿ ಚ ಉವಣ್ಣುಪನ್ತೇಹಿ ಚ ಕ್ರಿಯತ್ಥೇಹಿ ಬಹುಲಂ ಕಿ ಹೋತಿ. ಕಕಾರೋ-ನುಬನ್ಧೋ, ಇಸ ಸಿಸ-ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಸಿವಂ ಇಚ್ಛತೀತಿ ಇಸಿ=ತಪಸ್ಸೀ. ಗಿರ-ನಿಗಿರಣೇ, ಗಿರತಿ ಪಸವತಿ ಛವಿಮಂಸಸಾರಭೂತಂ ಭೇಸಜ್ಜಾದಿನ್ತಿ ಗಿರಿ=ಸೇಲೋ. ಸುಚ-ಸೋಚನೇ. ಸೋಚನಂ ಸುಚಿ=ಸೋಚೇಯ್ಯಂ, ರುಚ-ಅಭಿಲಾಸೇ ರುಚನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ರುಚಿ=ಆಭಿಲಾಸೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೧೦. ವಪ ವರ ವಸ ರಸ ನಭ ಹರ ಹನ ಪಣಾ ಇಣ.

ವಪ-ಬೀಜನಿಕ್ಖೇಪೇ, ವರ-ವರಣಸಮ್ಭತ್ತೀಸು, ವಸ-ನಿವಾಸೇ, ರಸ-ಅಸ್ಸಾದನೇ, ನಭ-ಹಿಂಸಾಯಂ, ಹರ ಹರಣೇ, ಹನ ಹಿಂಸಾಯಂ, ಪಣ-ಬ್ಯವಹಾರಥುತಿಸು, ಏತೇಹಿ ಇಣ ಹೋತಿ. ವಪನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಾಪಿ=ಜಲಾಸಯೋ. ವಾರೇನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ವಾರಿ=ಜಲಂ. ವಸನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಾಸಿ=ತಚ್ಛಕ ಭಣ್ಡಂ. ರಸೀಯತಿ ಅಸ್ಸಾದನವಸೇನ ಸಮೋ ಸರೀಯತೀತಿ ರಾಸಿ=ಸಮೂಹೋ. ನಭತಿ ಹಿಂಸತೀತಿ ನಾಭಿ=ಸರೀರಾವಯವೋ. ಹಾರೇತೀತಿ ಹಾರಿ=ಮನುಞ್ಞಂ. ‘‘ಹನಸ್ಸ ಘಾತೋ ಣಾನುಬನ್ಧೇ’’ (೫.೯೯) ತಿ ಹನಸ್ಸ ಘಾತೋ, ಹನನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಘಾತಿ=ಪಹರಣಂ, ಪಣತಿ ವೋಹರತೀತಿ ಪಾಣಿ, ಪಣತಿ ವೋಹರತಿ ಏತೇನಾತಿ ವಾ ಪಾಣಿ=ಕರೋ.

೧೧. ಭೂಗಮಾ ಈಣ.

ಭೂ-ಸತ್ತಾಯಂ, ಅಮ ಗಮ-ಗಮನೇ ಏತೇಹಿ ಈಣ ಹೋತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಕಾಲೇ. ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಭಾವೀ=ಭವಿಸ್ಸಮಾನೋ. ಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಗಾಮೀ=ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾನೋ.

೧೨. ತನ್ದಲಕ್ಖಾ ಈ.

ತನ್ದ-ಆಲಸಿಯೇ, ಲಕ್ಖ-ದಸ್ಸನಙ್ಕೇಸು, ಏತೇಹಿ ಈ ಹೋತಿ. ತನ್ದನಂ ತನ್ದೀ=ಆಲಸ್ಯಂ, ಲಕ್ಖೀಯನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತಾಯಾತಿ ಲಕ್ಖೀ=ಸಿರೀ.

೧೩. ಗಮಾ ರೋ.

ಗಮಿಸ್ಮಾ ರೋ ಹೋತಿ. ‘‘ರಾನುಬನ್ಧೇನ್ತಸರಾದಿಸ್ಸಾ’’ತಿ (೪.೧೩೨) ಅಮಲೋಪೋ, ಗಚ್ಛತೀತಿ ಗೋ=ಪಸು.

(ಇತಿ ಸರಪಚ್ಚಯವಿಧಾನಂ).

೧೪. ಇ ಭೀ ಕಾ ಕರಾರ ವಕ ಸಕ ವಾಹಿ ಕೋ.

ಇ-ಅಜ್ಝೇನ ಗತೀಸು, ಭೀ-ಭಯೇ, ಕಾ ಗಾ-ಸದ್ದೇ, ಕರ-ಕರಣೇ, ಅರ-ಗಮನೇ, ಕುಕ ವಕ-ಆದಾನೇ, ಸಕ-ಸತ್ತಿಯಂ, ವಾ-ಗತಿಬನ್ಧನೇಸು, ಏತೇಹಿ ಕಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಏತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಏತೋ=ಅಸಹಾಯೋ. ಭಾಯನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಾತಿ ಭೇಕೋ=ಮಣ್ಡೂಕೋ. ಕಾಯತಿ ಸದ್ದಂ ಕರೋತೀತಿ ಕಾಕೋ=ವಾಯಸೋ. ಕರೋತಿ ವಣ್ಣಕನ್ತಿ ಕಕ್ಕೋ=ವಣ್ಣವಿಸೇಸೋ, ಪಿಸಿತದಬ್ಬಞ್ಚ. ಅರತಿ ಯಾತೀತಿ ಅಕ್ಕೋ=ಸೂರೋ, ವಿಟಪಿವಿಸೇಸೋ ಚ. ವಕತಿ ಓದನಂ ಆದದಾತೀತಿ ವಕ್ಕಂ=ದೇಹಕೋಟ್ಠಾಸವಿಸೇಸೋ, ಸಕ್ಕತೀತಿ ಸಕ್ಕೋ-ದೇವಿನ್ದೋ, ಸಮತ್ಥೋ ಚ. ವಾತಿ ಬನ್ಧತಿ ಏತೇನಾತಿ ವಾಕೋ=ವಕ್ಕಲಂ.

೧೫. ಞುಕಾದಯೋ.

ಞುಕಾದಯೋ ಕಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಊಹ-ವಿತಕ್ಕೇ, ಹಲೋಪೋ ನಿಪಾತನಾ ಊಹೀಯತಿ ವಿಚಿನೀಯತೀತಿ ಊಕಾ-ಓಕೋದನೀ. ಉನ್ದ ಕಿಲೇದನೇ, ಸಂಯೋಗಾದಿ ಲೋಪೋ, ಅಕ ಚ. ಉನ್ದತಿ ದ್ರವಂ ಕರೋತೀತಿ ಉದಕಂ=ಜಲಂ. ಭೀ-ಭಯೇ, ಏತ್ತಾಭಾವೋ, ಭಾಯನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಾತಿ ಭೀಕೋ=ಭೀರು. ಸಕ-ಸತ್ತಿಯಂ, ಉಪನ್ತಸ್ಸಿ, ಸಕ್ಕೋತಿ ಧಾರೇತುನ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಾ=ಉಪಕರಣವಿಸೇಸೋ. ಹಾ-ಚಾಗೇ, ಹೀಯತಿ ಸಾಧೂಹಿ ಜಹೀಯತೀತಿ ಹಾಕೋ=ಕೋಧೋ. ಸಮ್ಬ-ಮಣ್ಡನೇ, ಕಸ್ಸ ಉಞ, ಸಮ್ಬತಿ ಉದಕಂ ಮಣ್ಡೇತೀತಿ ಸಮ್ಬುಕೋ=ಜಲಜನ್ತುವಿಸೇಭೋ. ಪುಥ ಪಥ-ವಿತ್ಥಾರೇ, ಓತ್ತಾಭಾವೋ, ಕಸ್ಸ ಉಞ, ಪುಥತಿ ಪತ್ಥರತಿ ಅತ್ತನೋ ಬಾಲಭಾವನ್ತಿ ಪುಥುಕೋ=ಬಾಲೋ. ಸುಚ-ಸೋಕೇ, ಸೋಚನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಸುಕ್ಕಂ=ಸಮ್ಭವೋ, ಸೇತಞ್ಚ. ಚಿ-ಚಯೇ, ಉಪಪುಬ್ಬೋ, ಏತ್ತಾಭಾವೋ, ಉಪಚಿನನ್ತೀತಿ ಉಪಚಿಕಾ=ವಮ್ಮಿಕ ಕಾರಾ. ಕಮ್ಪ-ಚಲನೇ, ಕಮ್ಪಿಸ್ಸ ಪಂ, ಕಮ್ಪತಿ ಚಲತೀತಿ ಪಙ್ಕೋ=ಕದ್ದಮೋ. ಉಸ-ದಾಹೇ, ಉಸತೀತಿ ಉಕ್ಕಾ=ಜಾಲಾ. ಕಸ್ಸ ಮುಞ, ಉಸತಿ ದಹತೀಭಿ ಉಮ್ಮುಕಂ=ಅಲಾತಂ. ವಮ-ಉಗ್ಗಿರಣೇ, ಕಸ್ಸ ಮಿಞ, ವಮೀಯತೀತಿ ವಮ್ಮಿಕೋ=ಉಪಚಿಕಾಕತೋ ಚಯೋ, ಮಸ-ಆಮಸನೇ, ಸಸ್ಸ ತ್ಥಙ, ಮಸೀಯತಿ ಪೇಮೇನಾತಿ ಮತ್ಥಕಂ=ಸೀಸಂ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೧೬. ಭೀತ್ವಾ ನಕೋ.

ಭೀ-ಭಯೇ ತೀಮಸ್ಮಾ ಆನಕೋ ಹೋತಿ. ಭಾಯನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಾಕಿ ಭಯಾನಕೋ=ಭಯಜನಕೋ.

೧೭. ಸಿಙ್ಘಾ ಆಣಿಕಾಟಕಾ.

ಸಿಙ್ಘ-ಘಾಯನೇತೀಮಸ್ಮಾ ಆಣಿಕ ಆಟಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ‘‘ಇತ್ಥಿಯಮತ್ವಾ’’ತಿ ೯೩.೨೬೦ ಆ, ಸಿಙ್ಘಯತಿ ಪಸ್ಸವತೀತಿ ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾ=ನಾಸಾಸ್ಸವೋ. ಸಿಙ್ಘತಿ ಏಕೀಭಾವಂ ಯಾತೀತಿ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ=ವೀಥಿಚತುಕ್ಕಂ.

೧೮. ಕರಾದಿತ್ವಕೋ.

ಕರ-ಕರಣೇ, ಸರ-ಗತಿಹಿಂಸಾಚಿನ್ತಾಸು, ನರ-ನಯೇ, ತರತರಣೇ, ವರ-ವರಣ ಸಮ್ಭತ್ತೀಸು, ಜನ-ಜನನೇ, ಕರ-ದಿತ್ತಿ ಗತಿಕನ್ತೀಸು, ಕಟ-ಮನ್ದನೇ, ಕುರ-ಸದ್ದೇ, ಥು-ಅಭಿತ್ಥವೇ, ಏವಮಾದೀಹಿ ಅಕೋ ಹೋತಿ. ಕರೀಯತೀತಿ ಕರಕೋ=ಕಮಣ್ಡಲು. ಕರೋತೀತಿ ಕರಕಾ=ವಸ್ಸೋಪಲಾ. ಸರತಿ ಉದಕಮೇತ್ಥಾತಿ ಸರಕೋ=ಪಾನಭಾಜನಂ. ನರನ್ತಿ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತ್ಥಾತಿ ನರಕೋ=ನಿರಯೋ. ತರನ್ತ್ಯನೇನಾತಿ ತರಕೋ=ತರಣಂ. ವಾರೇತೀತಿವರಕೋ=ವರಣೋ, ಧಞ್ಞವಿಸೇಸೋ ಚ. ಜನೇತೀತಿ ಜನಕೋ=ಪಿತಾ. ಕನತಿ ದಿಬ್ಬತೀತಿ ಕನಕಂ=ಸುವಣ್ಣಂ. ಕಟತಿ ಮದ್ದತಿ ರಿಪವೋತಿ ಕಟಕಂ=ನಗರಂ. ಕುರತೀತಿ ಕೋರಕೋ=ಕಲಿಕಾ. ಥವೀಯತೀತಿ ಥವಕೋ-ಗುಚ್ಛೋ.

೧೯. ಬಲ ಪತೇಹ್ಯಾಕೋ.

ಬಲ-ಪಾಣನೇ, ಪತ ಪಥ-ಗಮನೇ, ಏತೇಹಿ ಆಕೋ ಹೋತಿ. ಬಲತಿ ಜೀವತೀತಿ ಬಲಾಕಾ=ಪಕ್ಖಿವಿಸೇಸೋ. ಪತತಿ ಯಾತೀತಿ ಪತಾಕಾ=ಧಜೋ.

೨೦. ಸಾಮಾಕಾದಯೋ.

ಸಾಮಾಕಆದಯೋ ಆಕನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಸಾ-ತನು ಕರಣಾವಸಾನೇಸು, ಸಾಸ್ಸ ಮುಕ, ಸಾತಿ ದೇಹಂ ತ ನುಂ ಕರೋತೀತಿ ಸಾಮಾಕೋ=ತಿಣಧಞ್ಞಂ. ಪಾ-ಪಾನೇ, ಇನಙ, ಪಿವತಿ ರತ್ತನ್ತಿ ಪಿನಾಕೋ=ಮಹಿಸ್ಸರಧನು. ಗು-ಸದ್ದೇ, ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನ ಮಿಯಙುವಙ ಸರೇ’’ತಿ (೫.೧೩೬) ಉವಙ, ಗವತಿ ನದತಿ ಏತೇನಾತಿ ಗುವಕೋ=ಪೂಗಫಲಂ. ಅಟ ಪಟ-ಗಮನತ್ಥಾ, ಪಟತಿ ಯಾತೀತಿ ಪಟಾಕಾ=ವೇಜಯನ್ತೀ. ಸಲ ಪಿಲ ಪಲ ಹುಲ-ಗಮನತ್ಥಾ, ಸಲತಿ ಯಾತೀತಿ ಸಲಾಕಾ=ವೇಜ್ಜೋಪಕರಣದಬ್ಬಂ. ವಿದ-ಞಾಣೇ, ವಿದತಿ ಜಾನಾತೀತಿ ವಿದಾಕೋ=ವಿದ್ವಾ. ಪಣಬ್ಯವಹಾರಥುತೀಸು ಅಸ್ಸ ಇತ್ತಂ, ಊಕ ಚ, ಪಣೀಯತಿ ವೋಹರೀಯತೀತಿ ಪಿಞ್ಞಾಕೋ=ತಿಲಕಕ್ಕೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೨೧. ವಿಚ್ಛಾಲಗಮಮುಸಾ ಕಿಕೋ.

ವಿಚ್ಛಾ-ಗಮನೇ, ಅಲ=ಬನ್ಧನೇ, ಅಮ ಗಮ-ಗಮನೇ, ಮುಸ-ಥೇಯ್ಯೇ, ಏತೇಹಿ ಕಿಕೋ ಹೋತಿ. ವಿಚ್ಛತಿ ಯಾತೀತಿ ವಿಚ್ಛಿಕೋ=ಕೀಟೋ. ಅಲತಿ ಬನ್ಧತಿ ಏತೇನಾತಿ ಅಲಿಕಂ=ಅಸಚ್ಚಂ. ಗಚ್ಛತೀತಿ ಗಮಿಕೋ=ಗನ್ತಾ. ಮುಸಾತಿ ನಿದ್ದೇಸಾ ದೀಘೋ, ಮುಸತಿ ಥೇನೇತೀತಿ ಮೂಸಿಕೋ=ಉನ್ದೂರೋ.

೨೨. ಕಿಂಕಣಿಕಾದಯೋ.

ಕಿಂಕಣಿಕಾದಯೋ ಸದ್ದಾ ಕಿಕನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಕಣಇತಿ ದಣ್ಡಕೋ ಧಾತು ಸದ್ದತ್ಥೋ, ಕಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಂ, ಅಸ್ಸ ಇತ್ತಂ, ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ ಚ, ಕಣತಿ ಸದ್ದಂ ಕರೋತೀ ಕಿಂಕಣಿಕಾ=ಘಣ್ಡಿಕಾ. ಮುದ-ತೋಸೇ, ದಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಂ, ಮುದನ್ತಿ ಏತಮಯಾತಿ ಮುದ್ದಿಕಾ=ಅಙ್ಗುಲಿಯಾವೇಟ್ಠನಂ, ಫಲವಿಸೇಸೋ ಅ. ಮಹೀಯತಿ ಪೂಜೀಯತೀತಿ ಮಹಿಕಾ=ಹಿಮಂ. ಕಲ-ಸಙ್ಖ್ಯಾನೇ, ಕಲೀಯತಿ ಪರಿಮೀತಯತೀತಿ ಕಲಿಕಾ=ಕೋರಕೋ. ಸಪ್ಪ-ಗಮನೇ, ಅಸ್ಸ ಇತ್ತಂ. ಸಪ್ಪತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಿಪ್ಪಿಕಾ=ಜಲಜನ್ತುವಿಸೇಸೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೨೩. ಇಸಾ ಕೀಕೋ.

ಇಸ ಸಿಂಸ-ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಇಚ್ಚಸ್ಮಾ ಕೀಕೋ ಹೋತಿ. ಇಚ್ಛೀಯತೀತಿ ಇಸೀಕಾ=ತೂಲನಿಸ್ಸಯೋ.

೨೪. ಕಮಪದಾ ಣುಕೋ.

ಕಮ-ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಪದ-ಗಮನೇ, ಏತೇಹಿ ಣುಕೋ ಹೋತಿ. ‘‘ಣಿಣಾಪೀನ’’ನ್ತಿ (೫.೧೬೦) ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಣಿಲೋಪೋ. ಕಾಮೇತೀತಿ ಕಾಮುಕೋ=ಕಾಮಯಿತಾ. ಪಜ್ಜತಿ ಯಾತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಪಾದುಕಾ=ಪಾದೋಪಕರಣಂ.

೨೫. ಮಣ್ಡಸಲಾ ಣೂಕೋ.

ಮಣ್ಡ-ಭೂಸನೇ, ಸಲ-ಗಮನತ್ಥೋ ದಣ್ಡಕೋ ಧಾತು, ಏತೇಹಿ ಣೂಕೋ ಹೋತಿ. ಮಣ್ಡೇತಿ ಜಲಂ ಭೂಸೇತೀತಿ ಮಣ್ಡೂಕೋ=ಭೇಕೋ, ಸಲತಿ ಗೋಚರತ್ತ ಮುಪಯಾತೀತಿ ಸಾಲೂಕಂ=ಉಪ್ಪಲಕಣ್ಡೋ.

೨೬. ಉಲೂಕಾದಯೋ.

ಉಲೂಕಾದಯೋ ಸದ್ದಾ ಣೂಕನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಉಲ-ಗವೇಸನೇ, ಓತ್ತಾಭಾವೋ ನಿಪಾತನಾ, ಉಲತಿ ಗವೇಸತೀತಿ ಉಲೂಕೋ=ಕೋಸಿಯೋ. ಮನ=ಞಾಣೇ, ನಸ್ಸ ಧತ್ತಂ, ಮಞ್ಞತೀತಿ ಮಧೂಕೋ=ರುಕ್ಖೋ. ಜಲ-ದಿತ್ತಿಯಂ, ಜಲತೀತಿ ಜಲೂಕಾ=ಲೋಹಿತಪೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೨೭. ಕಸಾ ಸಕೋ.

ಕಸ-ವಿಲೇಖನೇತೀಮಸ್ಮಾ ಸಕೋ ಹೋತಿ. ಕಸತೀತಿ ಕಸ್ಸಕೋ=ಕಸಿಕಮ್ಮಕಾರೋ.

೨೮. ಕರಾ ತಿಕೋ.

ಕರೋತಿಸ್ಮಾ ತಿಕೋ ಹೋತಿ. ಕರೋನ್ತಿ ಕೀಳಂ ಏತ್ಥಾತಿ ಕತ್ತಿಕೋ=ಬಾಹುಲೋ.

೨೯. ಇಸಾ ಠಕನ.

ಇಸ ಸಿಂಸ-ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಇಚ್ಚಸ್ಮಾ ಠಕನ ಹೋತಿ. ಇಚ್ಛೀಯತೀತಿ ಇಟ್ಠಕಾ=ಮತ್ತಿಕಾವಿಕಾರೋ.

೩೦. ಸಮಾ ಖೋ.

ಸಮ-ಉಪಸಮಖೇದೇಸು, ಏತಸ್ಮಾ ಖೋ ಹೋತಿ. ಸಮೇತಿ ಉಪಸಮೇತೀತಿ ಸಙ್ಖೋ=ಕಮ್ಬು.

೩೧. ಮುಖಾ ದಯೋ.

ಮುಖ ಆದಯೋ ಖನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಮು-ಬನ್ಧನೇ, ಓತ್ತಾಭಾವೋ ನಿಪಾತನಾ, ಮುನನ್ತಿ ಬನ್ಧನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಮುಖಂ=ಲಪನಂ. ಸಿ-ಸೇವಾಯಂ, ಏತ್ತಾ ಭಾವೋ ನಿಪಾತನಾ, ಸಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಊಕಾ ಕುಸುಮ-ದಯೋ ಚಾತಿ ಸಿಖಾ=ಚೂಳಾ. ವಿಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಸಿಸ್ಸ, ವಿಸತಿಸ್ಸ ವಾ, ವಿಸೇಸೇನ ಸಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ, ಪವಿಸನ್ತೀತಿ ವಿಸಿಖಾ=ರಚ್ಛಾ. ಕನ-ದೀತ್ತಿ ಗತಿ ಕನ್ತೀಸು, ನಿಪುಬ್ಬೋ, ಅನಭಾಗಲೋಪೋ, ಕನತಿ ದಿಬ್ಬತೀತಿ ನಿಕ್ಖೋ=ಸುವಣ್ಣವಿಕಾರೋ. ಮಯಇತಿ ಗಮನತ್ಥೋ ದಣ್ಡಕೋ ಧಾತು, ಖಸ್ಸ ಊಞ, ಮಯತಿ ಯಾತೀತಿ ಮಯೂಖೋ-ಕಿರಣೋ. ಲೂ-ಛೇದನೇ, ಓತ್ಥಾಭಾವೋ, ಲುನಾತಿ ಛಿನ್ದತಿ ಸೋಭನ್ತಿ ಲೂಖೋ=ಅಸಿನಿದ್ಧೋ. ಅರ-ಗಮನೇ, ಅರನ್ತಿ ಯನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಅಕ್ಖೋ=ಸಕಟಾವಯವಾ, ಪಾಸಕೋ ಚ. ಯಸ-ಪಯತನೇ, ಯಸ್ಸತಿ ಪಯತತಿ ಬಲಿಮಾಹರಣತ್ಥಾಯಾತಿ ಯಕ್ಖೋ=ಅಮನುಸ್ಸೋ, ರುಹ-ಜನನೇ, ರುಹತಿ ಜಾಯತೀತಿ ರುಕ್ಖೋ=ಪಾದಪೋ, ಉಸ-ದಾಹೇ, ಉಸತಿ ದಹತಿ ಕಾಮಗ್ಗಿನಾತಿ ಉಕ್ಖೋ=ಬಲೀಬದ್ದೋ. ಸಹ-ಮರಿಸನೇ ‘ಹಲೋಪೋ, ಸಹತಿ ಅತ್ತನಿ ಕತಾಪರಾಧಂ ಖಮತೀತಿ ಸಖಾ=ಸಹಾಯೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೩೨. ಅಜ ವಜ ಮುದ ಗದ ಗಮಾ ಗಕ.

ಅಜ ವಜ-ಗಮನೇ, ಮುದ-ತೋಸೇ, ಗದ-ವಚನೇ, ಅಮ ಗಮ-ಗಮನೇ, ಏತೇಹಿ ಗಕ ಹೋತಿ. ಅಜತಿ ಗಚ್ಛತಿ ಸೇಟ್ಠಭಾವನ್ತಿ ಅಗ್ಗೋ-ಸೇಟ್ಠೋ. ವಜತಿ ಸಮೂಹತ್ತಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವಗ್ಗೋ=ಸಮೂಹೋ. ಮುದನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಮುಗ್ಗೋ=ಧಞ್ಞವಿಸೇಸೋ. ಗದತೀತಿ ಗಗ್ಗೋ=ಇಸಿ. ‘‘ಮನಾನಂ ನಿಗ್ಗಹೀತ’’ನ್ತಿ (೫.೯೬) ಮಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ, ಗಚ್ಛತೀತಿ ಗಙ್ಗಾ=ಸುರಾಪಗಾ.

೩೩. ಸಿಙ್ಗಾದಯೋ.

ಸಿಙ್ಗಆದಯೋ ಸದ್ದಾ ಗಕಅನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಸೀ-ಸಯೇ, ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ, ರಸ್ಸತ್ತಞ್ಚ, ಸಯತಿ ಪವತ್ತತಿ ಮತ್ಥಕೇತಿ ಸಿಙ್ಗಂ=ವಿಸಾಣಂ. ಫುರ-ಚಲನೇ, ಲಿಮುಙ, ಫುರತಿ ಚಲತೀತಿ ಪುಲಿಙ್ಗೋ=ಜಲಿತಙ್ಗಾ ರಾವಯವೋ. ಚಲ-ಕಮ್ಪನೇ, ಉಪುಬ್ಬೋ, ಚಲಸ್ಸ ಚಾಲಿಂ, ಉಚ್ಚಲತಿ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಉಚ್ಚಾಲಿಙ್ಗೋ=ಸುಕ್ಕಕೀಟೋ, ಕಲ-ಸದ್ದೇ, ಇಮುಕ, ಕಲತಿ ಅಭಿನಾದಂ ಕರೋತಿ ಬಹುರಜ್ಜತಾಯಾ ತಿ ಕಲಿಙ್ಗೋ=ದಕ್ಖಿಣಾಪಥೋ. ಭಮ-ಅನವಟ್ಠಾನೇ, ಅಸ್ಸ ಇತ್ತಂ, ಭಮತೀತಿ ಭಿಙ್ಗೋ=ಭಮರೋ. ಪಟ ಅಟ-ಗಮನೇ, ಪಟಿಸ್ಸ ಅಮುಕ, ಅಕ ಚ. ಪಟತಿ ಪತನ್ತೋ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಪಟಙ್ಗೋ, ಪಟಗೋ=ಸಲಭೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೩೪. ಅಗಾ ಗಿ.

ಅಗ-ಕುಟಿಲಗಮನೇತೀಮಸ್ಮಾ ಗಿ ಹೋತಿ. ಅಗತಿ ಕುಟಿಲೋ ಹುತ್ವಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಗ್ಗಿ=ಪಾವಕೋ.

೩೫. ಯಾವಲಾ ಗು.

ಯಾ-ಪಾಪುಣನೇ, ವಲ ವಲ್ಲ-ಸಂವರಣೇ, ಏತೇಹಿ ಗು ಹೋತಿ. ಯಾತೀತಿ ಯಾಗು=ಪೇಯ್ಯಾ. ವಲೀಯತಿ ಸಂವರೀಯತೀತಿ ವಗ್ಗು=ಮನುಞ್ಞೋ.

೩೬. ಫೇಗ್ಗಾದಯೋ.

ಫೇಗ್ಗು ಆದಯೋ ಗುಅನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಫಲ-ನಿಪ್ಫತ್ತಿಯಂ, ಅಸ್ಸ ಏತ್ತಂ, ಫಲತಿ ನಿಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಫೇಗ್ಗು=ಅಸಾರೋ. ಭರ-ಭರಣೇ, ರಲೋಪೋ. ಭರತೀತಿ ಭಗು=ಇಸಿ. ಹಿ-ಗತೀಯಂ, ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ, ಹಿನೋ ತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಹಿಙ್ಗು=ರಾಮಠಜಂ. ಕಮ-ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಕಾಮೀಯತೀತಿ ಕಙ್ಗು=ಧಞ್ಞವಿಸೇಸೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೩೭. ಜನಾ ಘೋ.

ಜನ-ಜನನೇತೀಮಸ್ಮಾ ಘೋ ಹೋತಿ. ‘‘ಮನಾನಂ ನಿಗ್ಗಹೀತ’’ನ್ತಿ (೫.೯೬) ನಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ, ಜಾಯತಿ ಗಮನಮೇತಾಯಾತಿ ಜಙ್ಘಾ=ಪಾಣ್ಯಙ್ಗವಿಸೇಸೋ.

೩೮. ಮೇಘಾದಯೋ.

ಮೇಘಆದಯೋ ಘನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಮಿಹ-ಸೇಚನೇ, ಹಲೋಪೋ, ಮೇಹತಿ ಸಿಞ್ಚತೀತಿ ಮೇಘೋ=ಅಮ್ಬುದೋ. ಮುಹ-ಮುಚ್ಛಾಯಂ, ಹಲೋಪೋ, ಮುಯ್ಹನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಮೋಘೋ=ತುಚ್ಛೋ. ಸೀ-ಸಯೇ, ಏತ್ತಾಭಾವೋ, ಸೇತಿ ಲಹು ಹುತ್ವಾ ಪವತ್ತತೀತಿ ಸೀಘಂ=ಆಸು. ಅಹ-ಭಸ್ಮೀಕರಣೇ, ನಿಪುಬ್ಬೋ, ಹಲೋಪದೀಘಾ, ನಿದಹತೀತಿ ನಿದಾಘೋ=ಗಿಮ್ಹೋ. ಮಹೀಸ್ಸ ಹಲೋಪೋ, ಮಹೀಯತಿ ಪೂಜೀಯತೀತಿ ಮಘಾ=ನಕ್ಖತ್ತಂ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

(ಇತಿ ಕವಗ್ಗಪಚ್ಚಯವಿಧಾನಂ).

೩೯. ಚುಸರವರಾ ಚೋ.

ಚು-ಚವನೇ, ಸರ-ಗತಿ ಹಿಂಸಾ ಚಿನ್ತಾಸು, ವರ-ವರಣ ಸಮ್ಭತ್ತೀಸು, ಏಯೇಹಿ ಚೋ ಹೋತಿ. ಚವತಿ ರುಕ್ಖಾತಿ ಚೋಚಂ=ಉಪಭುತ್ತಫಲ- ವಿಸೇಸೋ. ಸರತಿ ಆಯತಿಂ ದುಕ್ಖಂ ಹಿಂಸತೀತಿ ಸಚ್ಚಂ=ಅವಿತಥಂ. ವಾರೇತಿ ಸುಖನ್ತಿ ವಚ್ಚಂ=ಗೂಥೋ.

೪೦. ಮರಾ ಚುಈಚೀ ಚ.

ಮರ-ಪಾಣಚಾಗೇ ತೀಮಸ್ಮಾ ಚುಈಚೀ ಹೋನ್ತಿ ಚೋ ಚ. ಮರಣಂ ಮಚ್ಚು=ಮರಣಂ. ಮಾರೇತಿ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ಮರೀಚಿ=ರಂಸಿ, ಮಿಗತಣ್ಹಿಕಾ ಚ. ಮರತೀತಿ ಮಚ್ಚೋ=ಸತ್ತೋ.

೪೧. ಕುಸ ಪಸಾ ಛಿಕ.

ಕುಸ-ಅಕ್ಕೋಸೇ, ಪಸ-ಬಾಧನೇ, ಏತೇಹಿ ಛಿಕ ಹೋತಿ. ಕುಸೀಯತಿ ಅಕ್ಕೋಸೀಯತೀತಿ ಕುಚ್ಛಿ=ಉದರಂ. ಪಸೀಯತಿ ಬಾಧೀಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಪಚ್ಛಿ=ಭಾಜನವಿಸೇಸೋ.

೪೨. ಕಸ ಉಸಾ ಛುಕ.

ಕಸ-ವಿಲೇಖನೇ, ಉಸ-ದಾಹೇ, ಏತೇಹಿ ಛುಕ ಹೋತಿ. ಕಸನ್ತಿ ವಿಲೇಖನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಕಚ್ಛು=ಪಾಮಂ. ಉಸತಿ ದಹತಿ ಸನ್ತಾಪನ್ತಿ ಉಚ್ಛು=ರಸಾಲೋ.

೪೩. ಅಸ ಮಸ ವದ ಕುಚ ಕಚಾ ಛೋ.

ಅಸ-ಖಿಪನೇ, ಮಸ-ಆಮಸನೇ, ವದ-ವಚನೇ, ಕುಚ-ಸಂಕೋಚನೇ, ಕಚ-ಬನ್ಧನೇ, ಏತೇಹಿ ಛೋ ಹೋತಿ. ಅಸತಿ ಛಿಪತೀತಿ ಅಚ್ಛೋ=ಭಲ್ಲೂಕೋ. ಮಸತಿ ಜಲನ್ತಿ ಮಚ್ಛೋ=ಮೀನೋ. ವದತೀತಿ ವಚ್ಛೋ=ನೇಲಕೋ. ಕುಚೀಯತಿ ಸಂಕೋಚೀಯತೀತಿ ಕೋಚ್ಛೋ=ಭದ್ದಪೀಟ್ಠಂ. ಕಚೀಯತಿ ಬನ್ಧೀಯತೀತಿ ಕಚ್ಛೋ=ತನುಪದೇಸೋ, ಅನೂಪೋ ಚ.

೪೪. ಗುಚ್ಛಾದಯೋ.

ಗುಚ್ಛಆದಯೋ ಛನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಗುಪ-ಗೋಪನೇ, ಓತ್ತಾಭಾವೋ, ಗೋಪೀಯತೀತಿ ಗುಚ್ಛೋ=ಥವಕೋ. ತುಸ-ತುಟ್ಠಿಮ್ಹೀ, ತುಸನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ತುಚ್ಛಂ=ಮುಸಾ. ಪುಸ-ಪೋಸನೇ, ಪೋಸನ್ತಿ ತನುಮನೇನಾತಿ ಪುಚ್ಛೋ=ವಾಲಧಿ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೪೫. ಅರಾ ಜು ಞಟ ಚ.

ಅರ-ಗಮನೇತೀಮಸ್ಮಾ ಜು ಹೋತಿ, ಅರಿಸ್ಸ ಉಟ ಚ. ಟಕಾರೋ ಸಬ್ಬಾದೇಸತ್ಥೋ, ಅರತಿ ಅಕುಟಿಲಭಾವೇನ ಪವತ್ತತೀತಿ ಉಜು=ಅವಙ್ಕೋ.

೪೬. ರಜ್ಜಾದಯೋ.

ರಜ್ಜುಆದಯೋ ಜುಅನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ರುಧ-ಆವರಣೇ, ಉಸ್ಸ ಅತ್ತಂ, ರುನ್ಧನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ರುಜ್ಜು-ಯೋತ್ತಂ. ಮನ-ಞಾಣೇ, ಅಮಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಮಞ್ಜು=ಮಞ್ಜುಲಂ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೪೭. ಗಿಧಾ ಝಕ.

ಗಿಧ-ಅಭಿಕಙ್ಖಾಯಮಿಚ್ಚಸ್ಮಾ ಝಕ ಹೋತಿ. ಗೇಧತೀತಿ ಗಿಜ್ಝೋ=ಪಕ್ಖಿವಿಸೇಸೋ.

೪೮. ವಞ್ಝಾದಯೋ.

ವಞ್ಚ್ಯಾದಯೋ ಝಕ ಅನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ವನ-ಯಾಚನೇ, ವನೋತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಅನುಭವಿತುಂ ಯಾಚತೀತಿ ವಞ್ಝೋ=ಅಫಲರುಕ್ಖೋ, ವಞ್ಝಾ=ಅಪಸವಾ ಇತ್ಥೀ, ಅಸ್ಸ ಇತ್ತಂ ವಿಞ್ಝೋ=ಪಬ್ಬತೋ, ಸಂಜ-ಸಙ್ಗೇ, ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ, ಸಞ್ಜಿಯತೀತಿ ಸಜ್ಝಂ=ರಜತಂ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೪೯. ಕಮಯಜಾ ಞೋ.

ಕಮ-ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಯಜ-ದೇವಪೂಜಾಸಙ್ಗತಿಕರಣದಾನೇಸು, ಏತೇಹಿ ಞೋ ಹೋತಿ, ಮಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತವಗ್ಗನ್ತಾ, ಕಾಮೀಯತೀತಿ ಕಞ್ಞಾ=ಕುಮಾರೀ. ಜಸ್ಸ ಪರರೂಪತ್ತಂ, ಯಜನ್ತ್ಯನೇನಾತಿ ಯಞ್ಞೋ=ಯಾಗೋ.

೫೦. ಪುಞ್ಞಂ.

ಪುನಾತಿ ಪುಣತಿಸ್ಮಾ ವಾ ಞೋಓತ್ತಾಭಾವೋ ಚ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಪುನಾತಿ, ಪುಣತಿ ಸುನ್ದರತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ವಾ ಪುಞ್ಞಂ=ಕುಸಲಂ.

೫೧. ಅರ ಹಾಞ್ಞೋ ಹಾಸ್ಸ ಹಿರ ಚ.

ಅರ-ಗಮನೇ, ವಾ-ಚಾಗೇ, ಏತೇಹಿ ಅಞ್ಞೋ ಹೋತಿ, ಹಾಸ್ಸ ಹಿರಞ್ಚಾದೇಸೋ. ಅರೀಯತೇ ಗಮ್ಯತೇತಿ ಅರಞ್ಞಂ=ವನಂ. ಜಹಾತಿ ಸತ್ತಾನಂ ಹೀನತ್ತನ್ತಿ ಹಿರಞ್ಞಂ=ಧನಂ, ಸುವಣ್ಣಞ್ಚ.

(ಇತಿ ಚವಗ್ಗಪಚ್ಚಯವಿಧಾನಂ).

೫೨. ಕಿರ ತರಾ ಕೀಟೋ.

ಕಿರ-ವಿಕಿರಣೇ, ತರ-ತರಣೇ, ಏತೇಹಿ, ಕೀಟೋ ಹೋತಿ. ಸೋಭೇತುಮೇತ್ಥ ರತನಾನಿ ವಿಕಿರೀಯನ್ತೀತಿ ಕಿರೀಟಂ=ಮಕುಟಂ. ತರಇತಿ ನಿದ್ದೇಸಾ ಅಸ್ಸ ಇತ್ತಂ, ತರನ್ತಿ ಯನ್ತಿ ಸುರೂಪತ್ತ ಮನೇನಾತಿ ತಿರೀಟಂ=ವೇಟ್ಠನಂ.

೫೩. ಸಕಾದೀಹ್ಯಟೋ.

ಸಕ-ಸತ್ತಿಯಂ, ಕಸ-ಗಮನೇ, ಕರ-ಕರಣೇ, ಮಕ್ಕ ಇತಿ ಸುತ್ತಿಯೋ ಧಾತು, ದೇವ-ದೇವನೇ, ಕಮ-ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಏವಮಾದಿಹಿ ಅಟೋ ಹೋತಿ. ಸಣ್ಣೋತಿ ಭಾರಂ ವಹಿತುನ್ತಿ ಸಕಟೋ=ಯಾನಂ. ಅಕಸಿ ನಿರೋಜತ್ತಂ ಅಗಮೀತಿ ಕಸಟಂ=ನಿರೋಜಂ. ಕರೋತಿ ಅಮನಾಪನ್ತಿ ಕರಟೋ=ಕಾಕೋ. ಮಕ್ಕತಿ ಚಲತೀತಿ ಮಕ್ಕಟೋ=ವಾನರೋ. ದೇವೀಯತಿ ಪೂಜೀಯತೀತಿ ದೇವಟೋ=ಇಸಿ. ಕಮತಿ ಇಚ್ಛತಿ ಆರೋಹತ್ಥನ್ತಿ ಕಮಟೋ=ವಾಮನೋ.

೫೪. ಮಕುಟಾವಾಟ ಕವಾಟ ಕುಕ್ಕುಟಾ.

ಏತೇ ಸದ್ದಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಮಂಕಿಸ್ಮಾ ಉಟೋ, ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ ಚ, ಮಂಕೇತಿ ಸೋಭೇತೀತಿ ಮಕುಟಂ=ಕಿರೀಟಂ. ಅವತಿಸ್ಮಾ ಆಟಣ, ಅವ್ಯತೇ ಖಞ್ಞತೇತಿ ಆವಾಟೋ=ಕಾಸು. ಕು-ಸದ್ದೇತೀಮಸ್ಮಾ ಆಟೋ, ಓಅವಾದೇಸಾ ಯಥಾಯೋಗಂ, ಕವತಿ ರವತೀತಿ ಕವಾಟಂ=ದ್ವಾರಪಿಧಾನಂ. ಕುಕ ವಕ-ಆದಾನೇತೀಮಸ್ಮಾ ಕುಟಕ, ಕುಕತಿ ಗೋಚರಮಾದದಾತೀತಿ ಕುಕ್ಕುಟೋ=ತಮ್ಬಚೂಳೋ.

೫೫. ಕಮುಸ ಕುಸ ಕಸಾ ಠೋ.

ಕಮ-ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಉಸ-ದಾಹೇ, ಕುಸ-ಅಕ್ಕೋಸೇ, ಕಸ-ಗಮನೇ, ಏತೇಹಿಠೋ ಹೋತಿ, ನಿಗ್ಗಹೀತವಗ್ಗನ್ತಾ, ಓದನಾದೀನಿ ಕಾಮೇತೀತಿ ಕಣ್ಠೋ=ಗಲೋ. ಓಕ್ಕಪರರೂಪಾದೀನಿ, ಓದನಾದೀಸು ಉಣ್ಹೇನ ಉಸೀಯತೀ ತಿ ಓಟ್ಠೋ=ದನ್ತಚ್ಛದೋ, ಕರಭೋ ಚ. ಕುಸೀಯತಿ ಅಕ್ಕೋಸೀಯತೀತಿ ಕೋಟ್ಠೋ=ಧಞ್ಞನಿಲಯೋ. ಕಸತಿ ಯಾತಿ ವಿನಾಸನ್ತಿ ಕಟ್ಠಂ=ದಾರು.

೫೬. ಕುಟ್ಠಾದಯೋ.

ಕುಟ್ಠಆದಯೋ ಸದ್ದಾ ಠನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಕುಸಿಸ್ಮಾ ಠೋ, ಓತ್ತಾಭಾವೋ ಚ, ಕುಸೀಯತಿ ಅಕ್ಕೋಸೀಯತೀತಿ ಕುಟ್ಠಂ=ಛವಿರೋಗೋ. ಕುಣ-ಸದ್ದೇ, ಪರರೂಪಾಭಾವೋ ಓತ್ತಾಭಾವೋ ಚ, ಕುಣತಿ ನದತೀತಿ ಕುಣ್ಠೋ=ಅತಿಖಿಣೋ, ಕುಣೀಯತಿ ಅಕ್ಕೋಸೀಯತೀತಿ ಕುಣ್ಠೋ= ಛಿನ್ನಹತ್ಥಪಾದಾದಿಕೋ. ದಂಸಿಸ್ಸ ದಾ, ದಂಸತಿ ಏತಾಯಾತಿ ದಾಠಾ=ದನ್ತವಿಸೇಸೋ. ಕಮಿಸ್ಸ ಅಕ ಚ. ಕಾಮೀಯಾತಿ ದೀನೇತೀತಿ ಕಮಠೋ=ಭಿಕ್ಖಾಭಾಜನಂ, ವಾಮನೋ, ಕುಮ್ಮೋ ಚ. ಫಸ್ಸಿಸ್ಸ ಫುಟೋ, ಫಸ್ಸೀಯತೀತಿ ಫುಟ್ಠೋ=ಫಸ್ಸೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೫೭. ವರ ಕರಾ ಅಣ್ಡೋ.

ವರ-ವರಣೇ, ಕರ-ಕರಣೇ, ಏತೇಹಿ ಅಣ್ಡೋ ಹೋತಿ. ಅತ್ತನಿ ಪೇಫಂ ವಾರಯತೀತಿ ವರಣ್ಡೋ=ಮುಖರೋಗೋ. ಕರೀಯತೀತಿ ಕರಣ್ಡೋ=ಭಣ್ಡವಿಸೇಸೋ.

೫೮. ಮನನ್ತಾ ಡೋ.

ಮಕಾರ ನಕಾರನ್ತೇಹಿ ಕ್ರಿಯತ್ಥೇಹಿ ಬಹುಲಂ ಡಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಸಮ-ಉಪಸಮೇ, ಸಮನಂ ಸಣ್ಡಂ=ಸಮೂಹೋ. ಕಮ-ಪದವಿಕ್ಖೇಪೇ, ಕಮತಿ ಯಾತೀತಿ ಕಣ್ಡೋ=ಸರೋ, ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಚ, ದಮ-ದಮನೇ, ದಮನ್ತ್ವ್ಯನೇನಾತಿ ದಣ್ಡೋ=ನಿಗ್ಗಹೋ. ಅಮ ಗಮ-ಗಮನೇ, ಅಮನ್ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಣ್ಡೋ=ಪಕ್ಖಿಪಸವೋ, ಕೋಸೋ ಚ. ಗಚ್ಛತಿ ಸೂನಭಾವನ್ತಿ ಗಣ್ಡೋ=ಬ್ಯಾಧಿ, ವದನೇಕದೇಸೋ ಚ. ರಮು-ಕೀಳಾಯಂ, ರಮನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ರುಣ್ಡಾ=ವಿಧವಾ. ಮನ-ಞಾಣೇ, ಮಞ್ಞನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಮಣ್ಡೋ=ಓದನಾದಿನಿಸ್ಸಾವೋ. ಖನ ಖಣ=ಅವದಾರಣೇ, ಖಞ್ಞತೀತಿ ಖಣ್ಡೋ=ಉಚ್ಛುವಿಕಾರ ವಿಸೇಸೋ. ಲಮ-ಹಿಂಸಾಯಂ, ಲಮತಿ ಹಿಂಸತಿ ಸುಚಿಭಾವನ್ತಿ ಲಣ್ಡೋ=ವಚ್ಚಂ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೫೯. ಕುಣ್ಡಾ ದಯೋ.

ಕುಣ್ಡಆದಯೋ ಡನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಕಮ ಮನ ತನಾನಂ ಅಸ್ಸ ಉತ್ತಂ, ಕಾಮೀಯತೀತಿ ಕುಣ್ಡಂ=ಭಾಜನಂ. ಮಞ್ಞತಿ ಹಿತಾಹಿತನ್ತಿ ಮುಣ್ಡೋ= ಛಿನ್ನಕೇಸೋ. ತನೋತಿ ಏತೇನಾತಿ ತುಣ್ಡಂ=ಲಪನಂ. ಈರ-ಖೇಪೇ, ಏರಂಆದೇಸೋ. ಈರತಿ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಏರಣ್ಡೋ=ಬ್ಯಗ್ಘಪುಚ್ಛೋ, ಸಿ-ಸೇವಾಯಂ, ಸಿಸ್ಸ ಖಮುಕ, ಸುಗನ್ಧಂ ಸೇವತೀತಿ ಸಿಖಣ್ಡೋ=ಚೂಳಾ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೬೦. ತಿಜ ಕಸ ತಸ ದಕ್ಖಾ ಕಿಣೋ ಜಸ್ಸ ಖೋ ಚ.

ತಿಜ-ನಿಸಾನೇ, ಕಸ-ಗಮನೇ, ತಸ-ಪಿಪಾಸಾಯಂ, ದಕ್ಖ-ವುದ್ಧಿಯಂ, ಏತೇಹಿ ಕಿಣೋ ಹೋತಿ, ಜಸ್ಸ ಖೋ ಚ, ತೇಜಯಿತ್ಥಾತಿ ತಿಖಿಣಂ=ನಿಸಿತಂ. ಕಸತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಕಸಿಣಂ=ಅಸೇಸಂ. ತಸನಂ ತಸಿಣಾ=ತಣ್ಹಾ. ದಕ್ಖತಿ ವುದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛತಿ ಏತಾಯಾತಿ ದಕ್ಖೀಣಾ=ಕುಸಲಂ.

೬೧. ವೀಆದಿತೋ ಣಿ.

ವೀ-ತನ್ತಸನ್ತಾನೇ, ಸಿ-ಸೇವಾಸಂ, ಸೂ-ಪಸ್ಸವನೇ, ದು-ಗಮನೇ, ಕೀ-ದಬ್ಬವಿನೀಮಯೇ, ಸಾ-ತನುಕರಣಾವಸಾನೇಸು, ಏವಮಾದೀಹಿ ಣಿ ಹೋತಿ. ವೀಯತೀತಿ ವೇಣಿ=ಕೇಸಕಲಾಪೋ. ಸೇವನಂ ಸೇಣಿ=ಸಜಾತೀನಂ ಕಾರೂನಂ ಸಮೂಹೋ. ನಿಪುಬ್ಬೋ, ನಿಸೇವೀಯತೀತಿ ನಿಸೇಣಿ=ಸೋಪಾನಂ. ಸವತಿ ಪಸ್ಸವತೀತಿ ಸೋಣಿ=ಕಟಿ. ದವತಿ ವಹತೀತಿ ದೋಣಿ=ಕಟ್ಠಮ್ಬುವಾಹನೀ, ನಾವಾ ಚ. ನದಾದಿಪಾಠಾ ವಿಮ್ಹಿ ಸೋಣೀ ದೋಣೀ ತಿಪಿ ಹೋತಿ. ಕಯನಂ, ಕೀಯತೇ ಏತಾಯಾತಿ ವಾ ಕೇಣಿ=ಕಯೋ ಸಾತಿ ದುಕ್ಖಂ ತನುಂ ಕರೋತೀತಿ ಸಾಣಿ=ತಿರೋಕರಣೀ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೬೨. ಗಹಾದೀಹ್ಯಣಿ.

ಗಹ-ಉಪಾದಾನೇ, ಅರ-ಗಮನೇ, ಧರ-ಧಾರಣೇ, ಸರ-ಗತಿಯಿಂಸಾ ಚಿನ್ತಾಸು, ತರ-ತರಣೇ, ಏವಮಾದೀಹಿ ಅಣಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಗಹಣಿ=ಅಸಿತಾದಿಪಾಚಕೋ ಅಗ್ಗಿ. ಅರೀಯತಿ ಗಮೀಯತೀತಿ ಅರಣಿ=ಅಗ್ಗಿಮನ್ಥನಕಟ್ಠಂ. ಧಾರೇತೀತಿ ಧರಣಿ=ಮಹೀ. ಸರೀಯತಿ ಗಮೀಯತೀತಿ ಭರಣಿ=ಮಗ್ಗೋ. ತರನ್ತ್ಯನೇನಾತಿ ತರಣಿ=ನಾವಾ, ಸೂರಿಯೋ ಚ.

೬೩. ರೀವೀಭಾಹಿ ಣು.

ರೀ-ಪಸ್ಸವನೇ, ವೀ ವಾ-ಗಮನೇ, ಭಾ-ದಿತ್ತಿಯಂ, ಏತೇಹಿಣು ಹೋತಿ. ರೀಯತಿ ಪಸ್ಸವತೀತಿ ರೇಣು=ರಜೋ. ವೇತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ವೇಣು=ವೇಳು. ಭಾತಿ ದಿಬ್ಬತೀತಿ ಭಾಣು=ರಂಸಿ.

೬೪. ಖಾಣ್ವಾ ದಯೋ.

ಖಾಣುಆದಯೋ ಣುಅನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಖಣ ಖನ-ಅವದಾರಣೇ, ಣಸ್ಸ ಆ, ಖಞ್ಞತಿ ಅವದಾರೀಯತೀತಿ ಖಾಣು=ಛಿನ್ನಸಾಖೋ ರುಕ್ಖೋ. ಜನ-ಜನನೇ, ನಸ್ಸ ವಾ ಆತ್ತಂ, ಜಾಯತಿ ಗಮನ ಮನೇನಾತಿ ಜಾಣು, ಜಣ್ಣು=ಜಙ್ಘೋರೂನಂ ಸನ್ಧಿ. ಹರ-ಹರಣೇ, ಏಕ, ಹರೀಯತೀತಿ ಹರೇಣು=ಗನ್ಧದಬ್ಬ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೬೫. ಕ್ವಾದಿತೋ ಣೋ.

ಕು-ಸದ್ದೇ, ಸು-ಸವನೇ, ದು-ಗಮನೇ, ವರ-ವರಣೇ, ಕರ-ಕರಣೇ, ಪಣ-ಬ್ಯವಹಾರಥುತಿಸು, ತಾ-ಪಾಲನೇ, ಲೀ-ನಿಲೀಯನೇ, ಏವಮಾದೀಹಿ ಣೋ ಹೋತಿ. ಕವತಿ ನದತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಕೋಣೋ=ಅಸ್ಸಿ, ವೀಣಾದಿವಾದನದಣ್ಡೋ ಚ. ಸುಣೋತೀತಿ ಸೋಣೋ=ಸುನಖೋ, ನರೋ ಚ. ದವತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ದೋಣೋ=ಪರಿಮಾಣವಿಸೇಸೋ. ವಿರೂಪತ್ತ ವಾರೇತೀತಿ ವಣ್ಣೋ=ನೀಲಾದಿ. ಸವನಂ ಕರೋತೀತಿ ಕಣ್ಣೋ=ಸವನಂ. ಪಣೀಯತಿ ವೋಹರೀಯತೀತಿ ಪಣ್ಣೋ=ಪಲಾಸೋ. ಲಾಯತೀತಿ ತಾಣಂ=ರಕ್ಖಾ. ನಿಲೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಲೇಣಂ=ನಿಲೀಯನಟ್ಠಾನಂ.

೬೬. ಸುವೀಹಿ ಣಕ.

ಸು-ಸವನೇ, ವೀ-ತನ್ತಸನ್ತಾನೇ, ಏತೇಹಿ ಣಕ ಹೋತಿ. ಸುಣೋತೀತಿ ಸುಣೋ=ಸುನಖೋ. ವೀಯತೀತಿ ವೀಣಾ=ವಲ್ಲಕೀ.

೬೭. ತಿಣಾದಯೋ.

ತಿಣಆದಯೋ ಣಕನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ತಿಜ-ತೇಜನೇ, ಜಲೋಪೋ, ತೇಜೇತಿ ಏತೇನಾತಿ ತಿಣಂ=ಬೀರಣಾದಿ. ಲೀ ಲಿಹ ಸಾದ ಕ್ಲೇದಾನಂ ಲೋ ಲವಾ, ಲೀಯತಿ ರಸತೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅಲ್ಲೀಯತೀತಿ ಲೋಣಂ ಲವಣಂ, ಲೇಹೀಯತೀತಿ ಲೋಣಂ ಲವಣಂ, ಸಾದೀಯತೀತಿ ಲೋಣಂ ಲವಣಂ, ಕ್ಲೇದಯತೀತಿ ಲೋಣಂ ಲವಣಂ, ಗಮಿಸ್ಸ ಓ, ಗಚ್ಛತೀತಿ ಗೋಣೋ=ಗೋ. ಹರ-ಹರಣೇ, ಣಸ್ಸಞ್ಜಿ, ಹರೀಯತೀತಿ ಹರಿಣೋ=ಮಿಗೋ. ಈರ-ಕಮ್ಪನೇ, ರಸ್ಸತ್ತಂ, ಣಸ್ಸ ಞಿಚ, ಅತ್ತನೋ ಲೂಖಭಾವೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಈರತಿ ಕಮ್ಪತೀತಿ ಇರಿಣಂ=ಊಸರಂ. ಥು-ಅಭಿತ್ಥವೇ, ದೀಘೋ, ಅಭಿತ್ಥವೀಯತೀತಿ ಥೂಣಂ=ನಗರಂ, ಥೂಣೋ=ಘರತ್ಥಮ್ಭೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ.

೬೮. ರವಣ ವರಣ ಪೂರಣಾ ದಯೋ.

ರವಣ ವರಣ ಪೂರಣಾ ದಯೋ ಅಣಪ್ಪಚ್ಚಯೇನ ಸಿದ್ಧಾ. ರವತೀತಿ ರವಣೋ=ಕೋಕಿಲೋ. ವಾರೇತೀತಿ ವರಣೋ=ಪಾಕಾರೋ. ಪೂರೀಯತೇ ಅನೇನಾತಿ ಪೂರಣೋ=ಪರಿಪೂರೀ.

(ಇತಿ ಟವಗ್ಗಪಚ್ಚಯವಿಧಾನಂ).

೬೯. ಪಾವಸಾ ಅತಿ.

ಪಾ-ರಕ್ಖಣೇ, ವಸ-ನಿವಾಸೇ, ಏತೇತಿ ಅತಿ ಹೋತಿ. ಪುಬ್ಬಸರಲೋಪೋ, ಪಾತಿ ರಕ್ಖತೀತಿ ಪತಿ=ಸಾಮೀ, ವಸನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವಸತಿ=ಗೇಹಂ.

೭೦. ಧಾ ಹಿ ಸಿ ತನ ಜನ ಜರ ಗಮ ಸಚಾ ತು.

ಧಾ-ಧಾರಣೇ, ಹಿ-ಗತಿಯಂ, ತನ-ವಿತ್ಥಾರೇ, ಜನ-ಜನನೇ, ಜರ-ವಯೋ-ಹಾನಿಯಂ, ಅಮ ಗಮ-ಗಮನೇ, ಸಚ-ಸಮವಾಯೇ, ಏತೇಹಿ ತು ಹೋತಿ. ಧಾರೇತೀತಿ ಧಾತು=ಗೇರುಕಾದಿ. ಹಿನೋತಿ ಪವತ್ತಾತಿ ಫಲಂ ಏತೇನಾತಿ ಹೇತು=ಕಾರಣಂ, ಸೇವೀಯತಿ ಜನೇಹೀತಿ ಸೇತು=ಬನ್ಧತಿ (ಪದ್ಧತಿ). ತಞ್ಞತೇತಿ ತನ್ತು=ಸುತ್ತಂ. ಜನೀಯತೇ ಕಮ್ಮಕಿಲೇಸೇಹೀತಿ ಜನ್ತು, ಜಾಯತಿ ಕಮ್ಮಕಿಲೇಹೀತಿ ವಾ ಜನ್ತು=ಸತ್ತೋ. ಜೀರತೀತಿ ಜತ್ತು=ಅಂಸಸನ್ಧಿ. ಗಚ್ಛತೀತಿ ಗನ್ತು=ಗಮಿಕೋ, ಸಚತಿ ಸಮೇತೀತಿ ಸತ್ತು=ಯವಾದಿಚುಣ್ಣಂ.

೭೧. ಅರಿಸ್ಸುಟ ಚ.

ಅರ-ಗಮನೇತೀಮಸ್ಮಾ ತು ಹೋತಿ, ಅರಿಸ್ಸ ಉಟ ಆದೇಸೋಚ. ಅರತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಉತು=ಹೇಮನ್ತಾದಿ,

೭೨. ಪಿತ್ವಾದಯೋ.

ಪಿತುಆದಯೋ ಸದ್ದಾ ತುಅನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಪಾ-ರಕ್ಖಣೇ, ಆಸ್ಸ ಇತ್ತಂ, ಪಾತಿ ರಕ್ಖತೀತಿ ಪಿತಾ=ಜನಕೋ. ಪಾತಿಸ್ಸೇವಾದಿಸ್ಸ ಮೋ, ಪಾಯೇತೀತಿ ಮಾತಾ=ಜನನೀ. ಭಾ-ದಿತ್ತಿಯಂ, ಭಾತೀತಿ ಭಾತಾ=ಸೋದರಿಯೋ. ಧಾ-ಧಾರಣೇ, ಆಸ್ಸ ಈತ್ತಂ, ಧಾರೀಯತೀತಿ ಧೀತಾ=ಪುತ್ತೀ. ದುಹ-ಪಪೂರಣೇ, ಓತ್ತಾಭಾವೋ, ತುಸ್ಸ ಞ್ಛಿಚ. ದುಹತಿ ಪಸವೇ ಪಪೂರೇತೀತಿ ದುಹಿತಾ=ಪುತ್ತೀ. ಜನ-ಜನನೇ, ಅಸ್ಸ ಆತ್ತಂ, ಮಾ ಚಾನ್ತಾದೇಸೋ. ಪಪುತ್ತೇ ಜನೇತೀತಿ ಜಾಮಾತಾ=ದುಹಿತುಪತಿ. ನಹ-ಬನ್ಧನೇ, ನಹೀಯತಿ ಬನ್ಧೀಯತಿ ಪೇಮೇನಾತಿ ನತ್ತಾ-ಪಪುತ್ತೋ. ಹು-ಹವನೇ, ಹವತಿ ಪೂಜೇತೀತಿ ಹೋತಾ=ಯಞ್ಞಕೋ. ಪೂ-ಪವನೇ, ಪುನಾತಿ ಆಯತಿಂ ಭವಂ ಪವಿತ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ಪೋತಾ=ಸೋಯೇವ.