ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಬ್ಯಾಕರಣಂ

೧. ಪಠಮೋ ಸಞ್ಞಾದಿಕಣ್ಡೋ

ಸಿದ್ಧಮಿದ್ಧಗುಣಂ ಸಾಧು, ನಮಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ;

ಸಧಮ್ಮಸಙ್ಘಂ ಭಾಸಿಸ್ಸಂ, ಮಾಗಧಂ ಸದ್ದಲಕ್ಖಣಂ.

೧. ಅಆದಯೋ ತಿತಾಲೀಸ ವಣ್ಣಾ.

ಅಕಾರಾದಯೋ ನಿಗ್ಗಹೀತನ್ತಾ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸ-ಕ್ಖರಾ ವಣ್ಣಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಅ ಆ ಇ ಈ ಉ ಊ ಏ ಏ ಓ ಓ, ಕ ಖ ಗ ಘ ಙ ಚ ಛ ಜ ಝ ಞ್ಞ, ಟ ಠ ಡ ಢ ಣ, ತ ಥ ದ ಧ ನ, ಪ ಫ ಬ ಭ ಮ, ಯ ರ ಲ ವ ಸ ಹ ಳ ಅಂ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ಏ ಓ ನ ಮವಣ್ಣೇ’’ ೧. ೩೭. ತಿತಾಲೀಸಾಭಿ ವಚನಂ ಕತ್ಥಚಿ ವಣ್ಣಲೋಪಂ ಞಾಪೇತಿ. ತೇನ ‘ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ’ತಿಆದಿ ಸಿದ್ಧಂ.

೨. ದಸಾದೋ ಸರಾ.

ತತ್ಥಾದಿಮ್ಹಿ ದಸ ವಣ್ಣಾ ಸರಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ಸರೋ ಲೋಪೋ ಸರೇ’’ ೧, ೨೬ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೩. ದ್ವೇದ್ವೇ ಸವಣ್ಣಾ. ತೇಸು ದ್ವೇದ್ವೇ ಸರಾ ಸವಣ್ಣಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ವಣ್ಣಪರೇನ ಸವಣ್ಣೋಪಿ’’ ೧, ೨೪.

೪. ಪುಬ್ಬೋ ರಸ್ಸೋ.

ತೇಸು ದ್ವೀಸು ಯೋ ಯೋ ಪುಬ್ಬೋ, ಸೋ ಸೋ ರಸ್ಸಸಞ್ಞೋ ಹೋತಿ. ತೇಸು ಏ.ಓ.ಸಂಯೋಗತೋ ಪುಬ್ಬಾವ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ರಸ್ಸೋ ವಾ’’ ೨,೬೨ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೫. ಪರೋ ದೀಘೋ.

ತೇ ಸ್ವೇವ ದ್ವೀಸುಯೋ ಯೋ ಪರೋ, ಸೋ ಸೋ ದೀಘಸಞ್ಞೋ ಹೋತಿ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ಯೋ ಲೋ ಪನಿಸು ದೀಘೋ’’ ೨,೮೮ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೬. ಕಾದಯೋ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ.

ಕಕಾರಾದಯೋ ವಣ್ಣಾ ನಿಗ್ಗಹೀತಪರಿಯನ್ತಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಸಞ್ಞಾಹೋನ್ತಿ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ದೀಘರಸ್ಸಾ’’ ೧,೩೩ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೭. ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಕಾ ವಗ್ಗಾ.

ಕಾದಯೋ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಕಾ ವಗ್ಗ, ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ವಗ್ಗೇ ವಗ್ಗನ್ತೋ’’ ೧,೪೧ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೮. ಬಿನ್ದು ನಿಗ್ಗಹೀತಂ.

ಯ್ವಾಯಂ ವಣ್ಣೋ ಬಿನ್ದುಮತ್ತೋ, ಸೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಸಞ್ಞೋ ಹೋತಿ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ನಿಗ್ಗಹೀತಂ’’ ೧,೩೮ ಇಚಾದಿ. ಗರುಸಞ್ಞಾಕರಣಂ ಅನ್ವತ್ಥಸಞ್ಞತ್ಥಂ.

೯. ಇಯುವಣ್ಣಾ ಝಲಾ ನಾಮಸ್ಸನ್ತೇ.

ನಾಮಂ ಪಾಟಿಪದಿಕಂ, ತಸ್ಸಅನ್ತೇ ವತ್ತಮಾನಾ ಇವಣ್ಣುವಣ್ಣಾ ಝಲಸಞ್ಞಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ಝಲಾ ವಾ’’ ೨,೧೧೧ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೧೦. ಪಿತ್ಥಿಯಂ.

ಇತ್ಥಿಯಂ ವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ನಾಮಸ್ಸ-ನ್ತೇ ವತ್ತಮಾನಾ ಇವಣ್ಣುವಣ್ಣಾ ಪಸಞ್ಞಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ಯೇ ಪಸ್ಸಿವಣ್ಣಸ್ಸ’’ ೨,೧೧೬ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೧೧. ಘಾ.

ಇತ್ಥಿಯಂ ವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ನಾಮಸ್ಸ-ನ್ತೇ ವತ್ಥಮಾನೋ ಆಕಾರೋ ಘಸಞ್ಞೋ ಹೋತಿ. ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ಘಬ್ರಹ್ಮಾದಿತೇ’’ ೨,೬೦ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೧೨. ಗೋ ಸ್ಯಾಲಪನೇ.

ಆಲಪನೇ ಸಿ ಗಸಞ್ಞೋ ಹೋತಿ.

ತೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ? ‘‘ಗೇವಾ’’ ೨,೬೫ ಇಚ್ಚಾದಿ.

(ಸಞ್ಞಾ)

೧೩. ವಿಧಿಬ್ಬಿಸೇಸನನ್ತಸ್ಸ.

ಯಂ ವಿಸೇಸನಂ, ತದನ್ತಸ್ಸ ವಿಧಿ ಞಾತಬ್ಬೋ ‘‘ಅತೋ ಯೋನಂ ಟಾಟೇ’’ ೨,೪೧ ನರಾನರೇ.

೧೪. ಸತ್ತಮಿಯಂ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ.

ಸತ್ತಮೀನಿದ್ದೇಸೇ ಪುಬ್ಬಸ್ಸೇವ ಕಾರಿಯಂ ಞಾತಬ್ಬಂ ‘‘ಸರೋ ಲೋಪೋ ಸರೇ’’ ೧,೨೬ ವೇಳಗ್ಗಂ. ‘ತಮಹ’ನ್ತೀಧ ಕಸ್ಮಾ ನ ಹೋತಿ?, ಸರೇತೋಪಸಿಲೇಸಿಕಾಧಾರೋ ತತ್ಥೇತಾವ ವುಚ್ಚತೇ ‘ಪುಬ್ಬಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ ನ ಪರಸ್ಸಾ’ತಿ.

೧೫. ಪಞ್ಚಮಿಯಂ ಪರಸ್ಸ.

ಪಞ್ಚಮೀನಿದ್ದೇಸೇ ಪರಸ್ಸ ಕಾರಿಯಂ ಞಾತಬ್ಬಂ ‘‘ಅತೋಯೋನಂ ಟಾಟೇ’’ ೨,೪೧ ನರಾನರೇ. ಇಧ ನ ಹೋತಂ ‘ಜನ್ತುಹೋ ಅನತ್ತಾ’. ಇಧ ಕಸ್ಮಾ ನ ಹೋತಿ? ಓಸಖ್ಯೋ, ಅನನ್ತರೇ ಕತತ್ಥತಾಯ ನ ಬ್ಯವಹಿತಸ್ಸ ಕಾರಿಯಂ.

೧೬. ಆದಿಸ್ಸ.

ಪರಸ್ಸ ಸ್ಸಿಸ್ಸಮಾನಂ ಕಾರಿಯಮಾದಿವಣ್ಣಸ್ಸ ಞಾತಬ್ಬಂ ‘‘ರ ಸಙ್ಖ್ಯಾತೋ ವಾ’’ ೩,೧೦೩ ತೇರಸ.

೧೭. ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಸ್ಸ.

ಛಟ್ಠೀನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ಯಂ ಕಾರಿಯಂ, ತದನ್ತಸ್ಸ ವಣ್ಣಸ್ಸ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ‘‘ರಾಜಸ್ಸಿ ನಾಮ್ಹಿ’’ ೨,೨೩ ರಾಜಿನಾ.

೧೮. ಙಾನುಬನ್ಧೋ.

ಙಕಾರೋ ಅನುಬನ್ಧೋ ಯಸ್ಸ, ಸೋ ಅನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ ‘‘ಗೋಸ್ಸಾ ವಙ’’ ೧,೩೨ ಗವಾಸ್ಸಂ.

೧೯. ಟಾನುಬನ್ಧಾನೇಕವಣ್ಣಾ ಸಬ್ಬಸ್ಸ.

ಟಕಾರೋ-ನುಬನ್ಧೋ ಯಸ್ಸ, ಸೋ-ನೇಕಕ್ಖರೋ ಚಾದೇಸೋ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಹೋತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಸಾನಿತ್ಥಿಯಂ ಟೇ’’ ೨,೧೨೮ ಏಸು, ‘‘ನಾಮ್ಹ-ನಿಮಿ’’ ೨,೧೨೬ ಅನೇನ.

೨೦. ಞಕಾನುಬನ್ಧಾದ್ಯನ್ತಾ.

ಛಟ್ಠೀನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ಞಾನುಬನ್ಧಕಾನುಬನ್ಧಾ ಆದ್ಯನ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ ‘‘ಬ್ರೂತೋ ತಿಸ್ಸೀಞ’’ ೬,೩೬ ಬ್ರವೀತಿ, ‘‘ಭೂಸ್ಸ ವುಕ’’ ೬,೧೭ ಬಭೂವ.

೨೧. ಮಾನುಬನ್ಧೋ ಸರಾನಮನ್ತಾ ಪರೋ.

ಮಕಾರೋ-ನುಬನ್ಧೋ ಯಸ್ಸ, ಸೋ ಸರಾ ನಮನ್ತಾ ಸರಾ ಪರೋ ಹೋತಿ ‘‘ಮಞ್ಚ ರುಧಾದೀನಂ’’ ೫-೧೯ ರುನ್ಧತಿ.

೨೨. ವಿಪ್ಪಟಿಸೇಧೇ.

ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಾವಕಾಸಾನಮೇಕತ್ಥಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ಪರೋ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ತಿಣ್ಣಂ ವಾಪುರಿಸಾನಂ ಸಹಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ಪರೋ, ಸೋ ಚ (ಗಚ್ಛತಿ) ತ್ವಂ ಚ (ಗಚ್ಛಸಿ, ತುಮ್ಹೇ) ಗಚ್ಛಥ. ಸೋ ಚ (ಗಚ್ಛತಿ,) ತ್ವಂ ಚ (ಗಚ್ಛಸಿ,) ಅಹಂ ಚ (ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಮಯಂ) ಗಚ್ಛಾಮ.

೨೩. ಸಙ್ಕೇತೋ-ನವಯವೋ-ನುಬನ್ಧೋ.

ಯೋ ನವಯವಭೂತೋಸಙ್ಕೇತೋ, ಸೋ-ನುಬನ್ಧೋತಿ ಞಾತಬ್ಬೋ, ‘‘ಲುಪಿತಾದೀನಮಾಸಿಮ್ಹಿ’’ ೨-೫೭ ಕತ್ತಾ.

ಸಙ್ಕೇತಗ್ಗಹಣಂ ಕಿಂ? ಪಕತಿಯಾದಿಸಮುದಾಯಸ್ಸಾನುಬನ್ಧತಾ ಮಾ ಹೋತೂತಿ, ಅನವಯವೋಹಿ ಸಮುದಾಯೋ… ಸಮುದಾಯರೂಪತ್ತಾಯೇವ.

ಅನವಯವಗ್ಗಹಣಂ ಕಿಂ? ‘‘ಅತೇನ’’ ೨-೧೦೮ ಜನೇನ. ಇಮಿನಾವ ಲೋಪಸ್ಸಾವಗತತ್ತಾ ನಾನುಬನ್ಧಲೋಪಾಯ ವಚನಮಾರದ್ಧಂ.

೨೪. ವಣ್ಣಪರೇನ ಸವಣ್ಣೋಪಿ.

ವಣ್ಣಸದ್ದೋ ಪರೋ ಯಸ್ಮಾ ತೇನ ಸವಣ್ಣೋಪಿ ಗಯ್ಹತಿ ಸಂಚ ರೂಪಂ ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನಮೇಓ ಲುತ್ತಾ’’ ೧-೨೯ ವಾಕೇರಿತಂ, ಸಮೋನಾ.

೨೫. ನ್ತು ವನ್ತುಮನ್ತ್ವಾವನ್ತುತವನ್ತುಸಮ್ಬನ್ಧೀ.

ವನ್ತ್ವಾದಿಸಮ್ಬನ್ಧೀಯೇವನ್ತು ಗಯ್ಹತಿ, ‘‘ನ್ತನ್ತೂನಂ ನ್ತೋ ಯೋಮ್ಹಿ ಪಠಮೇ’’ ೨-೨೧೫ ಗುಣವನ್ತೋ.

ವನ್ತ್ವಾದಿಸಮ್ಬನ್ಧೀತಿ ಕಿಂ? ಜನ್ತೂ ತನ್ತೂ.

(ಪರಿಭಾಸಾಯೋ.)

೨೬. ಸರೋ ಲೋಪೋ ಸರೇ.

ಸರೇ ಸರೋ ಲೋಪನೀಯೋ ಹೋತಿ. ತತ್ರಿ-ಮೇ, ಸದ್ಧಿ-ನ್ದ್ರಿಯಂ, ನೋಹೇ-ತಂ, ಭಿಕ್ಖುನೋ-ವಾದೋ, ಸಮೇತಾ-ಯಸ್ಮಾ, ಅಭಿಭಾ-ಯತನಂ, ಪುತ್ತಾಮ-ತ್ಥಿ, ಅಸನ್ತೇ-ತ್ಥ.

೨೭. ಪರೋ ಕ್ವಚಿ.

ಸರಮ್ಹಾ ಪರೋ ಸರೋ ಕ್ವಚಿ ಲೋಪನೀಯೋ ಹೋತಿ. ಸೋ-ಪಿ, ಸಾವ, ಯತೋ-ದಕಂ, ತತೋ-ವ. ಕ್ವಚೀತಿಕಿಂ? ಸದ್ಧಿ-ನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಯಮಧಿಕಾರೋ ಆಪರಿಚ್ಛೇದಾವಸಾನಾ, ತೇನ ನಾತಿಪ್ಪಸಙ್ಗೋ.

೨೮. ನ ದ್ವೇವಾ.

ಪುಬ್ಬಪರಸರಾ ದ್ವೇಪಿ ವಾ ಕ್ವಚಿ ನ ಲುಪ್ಯನ್ತೇ, ಲತಾ ಇವ, ಲತೇ-ವ, ಲತಾ-ವ.

೨೯. ಯುವಣ್ಣಾನಮೇಓ ಲುತ್ತಾ.

ಲುತ್ತಾ ಸರಾ ಪರೇಸಂ ಇವಣ್ಣುವಣ್ಣಾನಂ ಏಓ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ.

ತಸ್ಸೇ-ದಂ, ವಾತೇ-ರಿತಂ, ನೋ-ಪೇತಿ, ವಾಮೋ-ರೂ, ಅತೇ-ವಞ್ಞೇಹಿ, ವೋ-ದಕಂ. ಕಥಂ ‘‘ಪಚ್ಚೋರಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ? ಯೋಗವಿಭಾಗಾ. ವಾತ್ವೇವ? ತಸ್ಸಿದಂ.

ಲುತ್ತೇತಿ ಕಿಂ? ಲತಾ ಇವ.

೩೦. ಯವಾ ಸರೇ.

ಸರೇ ಪರೇ ಇವಣ್ಣುವಣ್ಣಾನಂ ಯಕಾರವಕಾರಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ. ಬ್ಯಾಕತೋ, ಇಚ್ಚಸ್ಸ, ಅಜ್ಝಿಣಮುತ್ತೋ, ಸ್ವಾಗತಂ, ಸ್ವಾಪನಲಾನಿಲಂ, ವಾತ್ವೇವ? ಇತಿ-ಸ್ಸ. ಕ್ವಚಿತ್ವೇವ? ಯಾನೀ-ಧ, ಸೂ-ಪಟ್ಠಿತಂ.

೩೧. ಏಓನಂ.

ಏಓನಂಯವಾಯೋನ್ತಿ ವಾ ಸರೇ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ. ತ್ಯಜ್ಜ ತೇ-ಜ್ಜ, ಸ್ವಾಹಂ ಸೋ-ಹಂ. ಕ್ವಚಿತ್ವೇವ? ಪುತ್ತಾಮ-ತ್ಥಿ, ಅಸನ್ತೇ-ತ್ಥ.

೩೨. ಗೋಸ್ಸಾ-ವಙ.

ಸರೇ ಗೋಸ್ಸ ಅವಙ ಹೋತಿ. ಗವಾ-ಸ್ಸಂ. ‘ಯಥರೀವ, ತಥರಿವೇ’ತಿ ನಿಪಾತಾವ, ‘ಭುಸಾಮಿವೇ’ತಿ ಇವಸದ್ದೋ ಏವತ್ಥೋ.

೩೩. ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ದೀಘರಸ್ಸಾ.

ರಸ್ಸದೀಘಾನಂ ಕ್ವಚಿ ದೀಘರಸ್ಸಾ ಹೋನ್ತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನೇ. ತತ್ರಾ-ಯಂ, ಮುನೀಚರೇ, ಸಮ್ಮದೇವ, ಮಾಲಭಾರೀ.

೩೪. ಸರಮ್ಹಾ ದ್ವೇ.

ಸರಮ್ಹಾ ಪರಸ್ಸ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಕ್ವಚಿ ದ್ವೇ ರೂಪಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಪಗ್ಗಹೋ. ಸರಮ್ಹಾತಿ ಕಿಂ? ತಂ ಖಣಂ.

೩೫. ಚತುತ್ಥದುತಿಯೇಸ್ವೇಸಂ ತತಿಯಪಠಮಾ.

ಚತುತ್ಥದುತಿಯೇಸು ಪರೇಸ್ವೇಸಂ ಚತುತ್ಥದುತಿಯಾನಂ ತಬ್ಬಗ್ಗೇ ತತಿಯ ಪಠಮಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಚ್ಚಾಸತ್ಥ್ಯಾ, ನಿಗ್ಘೋಸೋ, ಅಕ್ಖನ್ತಿ, ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ, ದಡ್ಢೋ, ನಿಟ್ಠಾನಂ, ಮಹದ್ಧನೋ, ಯಸತ್ಥೇರೋ, ಅಪ್ಫುಟಂ, ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ. ಏಸ್ವೀತಿ ಕಿಂ? ಥೇರೋ. ಏಸನ್ತಿ ಕಿಂ? ಪತ್ಥೋ.

೩೬. ವಿತಿಸ್ಸೇವೇ ವಾ.

ಏವಸದ್ದೇ ಪರೇ ಇತಿಸ್ಸ ವೋ ಹೋತಿ ವಾ. ಇತ್ವೇವ, ಇಚ್ಚೇವ. ಏವೇತಿ ಕಿಂ? ಇಚ್ಚಾಹ.

೩೭. ಏಓನಮ ವಣ್ಣೇ.

ಏಓನಂ ವಣ್ಣೇ ಕ್ವಚಿ ಅ ಹೋತಿ ವಾ. ದಿಸ್ವಾ ಯಾಚಕ ಮಾಗತೇ, ಅಕರಮ್ಹಸ ತೇ, ಏಸ ಅತ್ಥೋ, ಏಸ ಧಮ್ಮೋ, ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಸ್ವಾತನಂ, ಹಿಯ್ಯತ್ತನಂ, ಕರಸ್ಸು. ವಾತ್ವೇವ? ಯಾಚಕೇ ಆಗತೇ ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ. ವಣ್ಣೇತಿ ಕಿಂ? ಸೋ.

೩೮. ನಿಗ್ಗಹೀತಂ.

ನಿಗ್ಗಹೀತಮಾಗಮೋ ಹೋತಿ ವಾ ಕ್ವಚಿ. ಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ ಚಕ್ಖುಉದಪಾದಿ, ಪುರಿಮಂ ಜಾತಿಂ ಪುರಿಮಜಾತಿಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ ಬಹುಂ. ಅವಂಸಿರೋತಿಆದೀಸು ನಿಚ್ಚಂ… ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ತಾ ವಾಧಿಕಾರಸ್ಸ, ಸಾಮತ್ತಿಯೇನಾಗಮೋವ, ಸ ಚ ರಸ್ಸ ಸರಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ… ತಸ್ಸ ರಸ್ಸಾನುಗತತ್ತಾ.

೩೯. ಲೋಪೋ.

ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ ವಾ ಕ್ವಚಿ. ಕ್ಯಾಹಂ ಕಿಮಹಂಸಾರತ್ತೋ ಸಂರತ್ತೋ. ಸಲ್ಲೇ ಖೋ-ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಗನ್ತುಮನೋತಿ, ಆದೀಸು ನಿಚ್ಚಂ.

೪೦. ಪರಸರಸ್ಸ.

ನಿಗ್ಗಹೀತಮ್ಹಾ ಪರಸ್ಸ ಸರಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ ವಾ ಕ್ವಚಿ. ತ್ವಂ-ಸಿ ತ್ವಮಸಿ.

೪೧. ವಗ್ಗೇ ವಗ್ಗನ್ತೋ.

ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಖೋ ವಗ್ಗೇ ವಗ್ಗನ್ತೋ ವಾ ಹೋತಿ ಪಚ್ಚಾಸತ್ತ್ಯಾ. ತಙ್ಕರೋತಿ ತಂ ಕರೋತಿ, ತಞ್ಚರತಿ ತಂ ಚರತಿ, ತಣ್ಠಾನಂ ತಂ ಠಾನಂ, ತನ್ಧನಂ ತಂ ಧನಂ, ತಮ್ಪಾತಿ ತಂ ಪಾತಿ. ನಿಚ್ಚಂ ಪದಮಜ್ಝೇ ಗನ್ತ್ವಾ, ಕ್ವಚಞ್ಞಾತ್ರಪಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ.

೪೨. ಯೇವಹಿಸು ಞೋ.

ಯ ಏವ ಹಿ ಸದ್ದೇಸು ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ವಾ ಞೋ ಹೋತಿ. ಯಞ್ಞದೇವ, ತಞ್ಞೇವ, ತಞ್ಹಿ, ವಾತ್ವೇವ? ಯಂ ಯದೇವ.

೪೩. ಯೇ ಸಂಸ್ಸ.

ಸಂಸದ್ದಸ್ಸ ಯಂ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ ತಸ್ಸ ವಾ ಞೋ ಹೋತಿ ಯಕಾರೇ. ಸಞ್ಞಮೋ ಸಂಯಮೋ.

೪೪. ಮಯದಾ ಸರೇ.

ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಮಯದಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಸರೇ ಕ್ವಚಿ. ತಮಹಂ, ತಯಿದಂ, ತದಲಂ. ವಾ ತ್ವೇವ? ತಂ ಅಹಂ.

೪೫. ವನತರಗಾ ಚಾಗಮಾ.

ಏತೇ ಮಯದಾ ಚ ಆಗಮಾ ಹೋನ್ತಿ ಸರೇ ವಾ ಕ್ವಚಿ. ತಿವಙ್ಗಿಕಂ, ಇತೋ ನಾಯತಿ, ಚಿನಿತ್ವಾ, ತಸ್ಮಾತಿಹ, ನಿರೋಜಂ, ಪುಥಗೇವ, ಇಧಮಾಹು, ಯಥಯಿದಂ, ಅತ್ತದತ್ಥಂ. ವಾ ತ್ವೇವ? ಅತ್ತತ್ಥಂ. ‘ಅತಿಪ್ಪಗೋ ಖೋ ತಾವಾ’ತಿ-ಪಠಮನ್ತೋ ಪಗಸದ್ದೋವ.

೪೬. ಛಾ ಳೋ.

ಛಸದ್ದಾ ಪರಸ್ಸ ಸರಸ್ಸ ಳಕಾರೋ ಆಗಮೋ ಹೋತಿ ವಾ. ಛಳಙ್ಗಂ, ಛಳಾಯತನಂ. ವಾತ್ವೇವ? ಛಅಭಿಞ್ಞಾ.

೪೭. ತದಮಿನಾದೀನಿ.

ತದಮಿನಾದೀನಿ ಸಾಧೂನಿ ಭವನ್ತಿ. ತಂ ಇಮಿನಾ ತದಮಿನಾ, ಸಕಿಂ ಆಗಾಮೀ ಸಕದಾಗಾಮೀ, ಏಕಂ ಇಧ ಅಹಂ ಏಕಮಿದಾಹಂ, ಸಂವಿಧಾಯ ಅವಹಾರೋ ಸಂವಿದಾವಹಾರೋ, ವಾರಿನೋ ವಾಹಕೋ ವಲಾಹಕೋ, ಜೀವನಸ್ಸ ಮೂತೋ ಜೀಮೂತೋ, ಛವಸ್ಸ ಸಯನಂ ಸುಸಾನಂ, ಉದ್ಧಂ ಖಮಸ್ಸ ಉದುಕ್ಖಲಂ, ಪಿಸಿತಾಸೋ ಪಿಸಾಚೋ, ಮಹಿಯಂ ರವತೀತಿ ಮಯೂರೋ, ಏವಮಞ್ಞೇಪಿ ಪಯೋಗತೋ-ನುಗನ್ತಬ್ಬಾ, ಪರೇಸಂ ಪಿಸೋದರಾದಿಮಿವೇದಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

೪೮. ತವಗ್ಗವರಣಾನಂ ಯೇ ಚವಗ್ಗಬಯಞಾ.

ತವಗ್ಗವರಣಾನಂ ಕ್ವಚಿ ಚವಗ್ಗಬಯಞಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಯಕಾರೇ. ಅಪುಚ್ಚಣ್ಡತಾಯ, ತಚ್ಛಂ, ಯಜ್ಜೇವಂ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ, ಥಞ್ಞಂ, ದಿಬ್ಬಂ, ಪಯ್ಯೋಸನಾ, ಪೋಕ್ಖರಞ್ಞೋ. ಕ್ವಚಿತ್ವೇವ? ರತ್ತ್ಯಾ

೪೯. ವಗ್ಗಲಸೇಹಿ ತೇ.

ವಗ್ಗಲಸೇಹಿ ಪರಸ್ಸ ಯಕಾರಸ್ಸ ಕ್ವಚಿ ತೇ ವಗ್ಗಲಸಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಸಕ್ಕತೇ, ಪಚ್ಚತೇ, ಅಟ್ಟತೇ, ಕುಪ್ಪತೇ, ಫಲ್ಲತೇ, ಅಸ್ಸತೇ. ಕ್ವಚಿತ್ವೇವ? ಕ್ಯಾಹಂ.

೫೦. ಹಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ.

ಹಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ಹೋತಿ ಯಕಾರೇ. ಗುಯ್ಹಂ.

೫೧. ವೇ ವಾ.

ಹಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ಹೋತಿ ವಾ ವಕಾರೇ. ಬವ್ಹಾಬಾಧೋ ಬವ್ಹಾಬಾಧೋ.

೫೨. ತಥಾನರಾನಂ ಟಠಣಲಾ

ತಥನರಾನಂ ಟಠಣಲಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ. ದುಕ್ಕಟಂ, ಅಟ್ಠಕಥಾ, ಗಹಣಂ, ಪಲಿಘೋ, ಪಲಾಯತಿ. ವಾತ್ವೇವ? ದುಕ್ಕತಂ. ಕ್ವಚಿತ್ವೇವ? ಸುಗತೋ.

೫೩. ಸಂಯೋಗಾದಿ ಲೋಪೋ.

ಸಂಯೋಗಸ್ಸ ಯೋ ಆದೀಭೂತೋ-ವಯವೋ ತಸ್ಸ ವಾ ಕ್ವಚಿ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ. ಪುಪ್ಫಂ-ಸಾ ಜಾಯತೇ-ಗಿನಿ.

೫೪. ವಿಚ್ಛಾಭಿಕ್ಖಞ್ಞೇಸು ದ್ವೇ.

ವಿಚ್ಛಾಯಮಾಭಿಕ್ಖಞ್ಞೇ ಚ ಯಂ ವತ್ತತೇ, ತಸ್ಸ ದ್ವೇ ರೂಪಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಕ್ರಿಯಾಯ ಗುಣೇನ ದಬ್ಬೇನ ವಾ ಭಿನ್ನೇ ಅತ್ಥೇ ಬ್ಯಾಪಿತುಮಿಚ್ಛಾ ವಿಚ್ಛಾ. ರುಕ್ಖಂ ರುಕ್ಖಂ ಸಿಞ್ಚತಿ, ಗಾಮೋ ಗಾಮೋ ರಮಣೀಯೋ, ಗಾಮೇ ಗಾಮೇ ಪಾನೀಯಂ, ಗೇಹೇ ಗೇಹೇ ಇಸ್ಸರೋ, ರಸಂ ರಸಂ ಭಕ್ಖಯತಿ, ಕಿರಿಯಂ ಕಿರಿಯಮಾರಭತೇ.

ಅತ್ಥಿಯೇವಾ-ನುಪುಬ್ಬಿಯೇಪಿ ವಿಚ್ಛಾ ಮೂಲೇ ಮೂಲೇ ಥೂಲಾ, ಅಗ್ಗೇ ಅಗ್ಗೇ ಸುಖುಮಾ, ಯದಿ ಹಿ ಏತ್ಥ ಮೂಲಗ್ಗಭೇದೋ ನ ಸಿಯಾ, ಆನುಪುಬ್ಬಿಯಮ್ಪಿ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ಮಾಸಕಂ ಮಾಸಕಂ ಇಮಮ್ಹಾ ಕಹಾಪಣಾ ಭವನ್ಥಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ದೇಹೀತಿ ಮಾಸಕಂ ಮಾಸಕಮಿಚ್ಚೇತಸ್ಮಾ ವಿಚ್ಛಾಗಮ್ಯತೇ, ಸದ್ದನ್ತರತೋ ಪನ ಇಮಮ್ಹಾ ಕಹಾಪಣಾತಿ ಅವಧಾರಣಂ. ಪುಬ್ಬಂ ಪುಬ್ಬಂ ಪುಪ್ಫನ್ತಿ, ಪಠಮಂ ಪಠಮಂ ಪಚ್ಚನ್ತೀತ್ಯತ್ರಾಪಿ ವಿಚ್ಛಾವ. ಇಮೇ ಉಭೋ ಅಡ್ಢಾ ಕತರಾ ಕತರಾ ಏಸಂ ದ್ವಿನ್ನಮಡ್ಢತಾ, ಸಬ್ಬೇ ಇಮೇ ಅಡ್ಢಾ ಕತಮಾ ಕತಮಾ ಇಮೇಸಂ ಅಡ್ಢುತಾ ಇಹಾಪಿ ವಿಚ್ಛಾವ. ಆಭಿಕ್ಖಞ್ಞಂ ಪೋನೋಪುಞ್ಞಂ ಪಚತಿ ಪಚತಿ, ಪಪಚತಿ ಪಪಚತಿ, ಲುನಾಹಿ ಲುನಾಹಿತ್ವೇವಾಯಂ ಲುನಾತಿ, ಭುತ್ವಾ ಭುತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಟಪಟಾ ಕರೋತಿ, ಪಟಪಟಾಯತಿ.

೫೫. ಸ್ಯಾದಿಲೋಪೋ ಪುಬ್ಬಸ್ಸೇಕಸ್ಸ.

ವಿಚ್ಛಾಯಮೇಕಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತೇ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಸ್ಯಾದಿಲೋಪೋ ಹೋತಿ. ಏಕೇಕಸ್ಸ. ಕಥಂ ಮತ್ಥಕಮತ್ಥಕೇನಾತಿ? ‘ಸ್ಯಾದಿಲೋಪೋ ಪುಬ್ಬಸ್ಸಾ’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ, ನಾಚಾತಿಪ್ಪಸಙ್ಗೋ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಇಟ್ಠಪ್ಪಸಿದ್ಧೀತಿ.

೫೬. ಸಬ್ಬಾದೀನಂ ವೀತಿಹಾರೇ.

ಸಬ್ಬಾದೀನಂ ವೀತಿಹಾರೇ ದ್ವೇ ಭವನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಸ್ಯಾದಿಲೋಪೋ ಚ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಭೋಜಕಾ, ಇತರೀತರಸ್ಸ ಭೋಜಕಾ.

೫೭. ಯಾವಬೋಧಂ ಸಮ್ಭಮೇ.

ತುರಿತೇನಾಪಾಯಹೇತುಪದಸ್ಸನಂ ಸಮ್ಭಮೋ, ತಸ್ಮಿಂಸತಿ ವತ್ಥು ಯಾವನ್ತೇಹಿ ಸದ್ದೇಹಿ ಸೋ-ತ್ಥೋ ವಿಞ್ಞಾಯತೇ, ತಾವನ್ತೋ ಸದ್ದಾ ಪಯುಜ್ಜನ್ತೇ. ಸಪ್ಪೋ ಸಪ್ಪೋ ಸಪ್ಪೋ, ಬುಜ್ಝಸ್ಸು ಬುಜ್ಝಸ್ಸು ಬುಜ್ಝಸ್ಸು, ಭಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಭಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ.

೫೮. ಬಹುಲಂ.

ಅಯಮಧಿಕಾರೋ ಆಸತ್ಥಪರಿಸಮತ್ತಿಯಾ. ತೇನ ನಾತಿಪ್ಪಸಙ್ಗೋ ಇಟ್ಠಪ್ಪಸಿದ್ಧಿ ಚ.

ಇತಿ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇ ಬ್ಯಾಕರಣೇ ವುತ್ತಿಯಂ

ಪಠಮೋ ಕಣ್ಡೋ.

೨. ದುತಿಯೋ ಕಣ್ಡೋ (ಸ್ಯಾದಿ)

೧. ದ್ವೇ ದ್ವೇ-ಕಾನೇಕೇಸು ನಾಮಸ್ಮಾ ಸಿ ಯೋ, ಅಂ ಯೋ, ನಾ ಹಿ, ಸ ನಂ, ಸ್ಮಾ ಹಿ, ಸ ನಂ, ಸ್ಮಿಂ ಸು.

ಏತೇಸಂ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಹೋನ್ತಿ ಏಕಾನೇಕತ್ಥೇಸು ವತ್ತಮಾನತೋ ನಾಮಸ್ಮಾ. ಮುನಿ ಮುನಯೋ, ಮುನಿಂ ಮುನಯೋ, ಮುನಿನಾ ಮುನೀಹಿ, ಮುನಿಸ್ಸ ಮುನೀನಂ, ಮುನಿಸ್ಮಾ ಮುನೀಹಿ, ಮುನಿಸ್ಸ ಮುನೀನಂ, ಮುನಿಸ್ಮಿಂ ಮುನೀಸು, ಏವಂ ಕುಮಾರೀ ಕುಮಾರಿಯೋ, ಕಞ್ಞಾ ಕಞ್ಞಾಯೋತಿ. ಏತಾನಿ ಸತ್ತ ದುಕಾನಿ ಸತ್ತ ವಿಭತ್ತಿಯೋ ವಿಭಾಗೋ ವಿಭತೀತಿ ಕತ್ವಾ, ಏತ್ಥ ಸಿಅಮಿತೀ-ಕಾರಾ-ಕಾರಾ ‘‘ಕಿಮಂ ಸಿಸು’’ ೨,೨೦೦ ತಿ ಸಂಕೇತತ್ಥಾ.

೨. ಕಮ್ಮೇ ದುತಿಯಾ.

ಕರೀಯತಿ ಕತ್ತು ಕಿರಿಯಾಯಾ-ಭಿಸಮ್ಬನ್ಧೀಯತೀತಿ ಕಮ್ಮಂ, ತಸ್ಮಿಂ ದುತಿಯಾವಿಭತ್ತಿ ಹೋತಂ. ಕಟಂ ಕರೋತಿ, ಓದನಂ ಪಚತಿ, ಆದಿಚ್ಚಂ ಪಸ್ಸತಿ.

‘ಓದನೋ ಪಚ್ಚತೀ’ತಿ ಓದನಸದ್ದತೋ ಕಮ್ಮತಾ ನಪ್ಪತೀಯತೇ, ಕಿಞ್ಚರಹಿ? ಆಖ್ಯಾತತೋ. ‘ಕಟಂ ಕರೋತಿ ವಿಪುಲಂ ದಸ್ಸನೀಯ’ನ್ತಿ ಅತ್ಥೇವ ಗುಣಯುತ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮತಾ, ಇಚ್ಛಿತೇಪಿ ಕಮ್ಮತ್ತಾವ ದುತಿಯಾ ಸಿದ್ಧಾ ಗಾವುಂ ಪಯೋ ದೋಹತಿ, ಗೋಮನ್ತಂ ಗಾವಂ ಯಾಚತಿ, ಗಾವಮವರುನ್ಧತಿ ವಜಂ, ಮಾಣವಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ಗೋಮನ್ತಂ ಗಾವಂ ಭಿಕ್ಖತೇ, ರುಕ್ಖಮವಚಿನಾತಿ ಫಲಾನಿ, ಸಿಸ್ಸಂ ಧಮ್ಮಂ ಬ್ರೂತೇ, ಸಿಸ್ಸಂ ಧಮ್ಮಮನುಸಾಸತೀತಿ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಛಿತೇಪಿ ಅಹಿಂ ಲಙ್ಘಯತಿ, ವಿಸಂ ಭಕ್ಖೇತಿ. ಯಂನೇವಿಚ್ಛಿತಂ ನಾಪಿ ಅನಿಚ್ಛಿತಂ, ತತ್ಥಾಪಿ ದುತಿಯಾ ಸಿದ್ಧಾ. ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ರುಕ್ಖಮೂಲಮುಪಸಪ್ಪತಿ.

ಪಥವಿಂ ಅಧಿಸೇಸ್ಸತಿ, ಗಾಮಮಧಿತಿಟ್ಠತಿ, ರುಕ್ಖಮಜ್ಝಾಸತೇತಿಅಧಿಸೀಠಾಸಾನಂಪಯೋಗೇ-ಧಿಕರಣೇ ಕಮ್ಮವಚನಿಚ್ಛಾ, ವತ್ತಿಚ್ಛಾತೋ ಹಿ ಕಾರಕಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ತಂ ಯಥಾ-ವಲಾಹಕಾ ವಿಜ್ಜೋತತೇ, ವಲಾಹಕಸ್ಸ ವಿಜ್ಜೋತತೇ, ವಲಾಹಕೋ ವಿಜ್ಜೋತತೇ, ವಲಾಹಕೇ ವಿಜ್ಜೋತತೇ, ವಲಾಹಕೇನ ವಿಜ್ಜೋತತೇತಿ. ಏವಮಭಿನಿವಿಸಸ್ಸ ವಾ ಧಮ್ಮಮಭಿನಿವಿಸತೇ ಧಮ್ಮೇ ವಾ.

ತಥಾ ಉಪನ್ವಜ್ಝಾವಸಸ್ಸಾಭೋಜನ ನಿವುತ್ತಿವಚನಸ್ಸ ಗಾಮಮುಪವಸತಿ, ಗ, ಮಮನುವಸತಿ, ಪಬ್ಬತಮಧಿವಸತಿ, ಘರಮಾವಸತಿ. ಅಭೋಜನನಿವುತ್ತಿ ವಚನಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂ? ಗಾಮೇ ಉಪವಸತಿ, ಭೋಜನನಿವುತ್ತಿಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಪ್ಪಾನಾಚಾರೇಪಿ ಕಮ್ಮತ್ತಾವ ದುತಿಯಾ ಸಿಯಾ ನದಿಮ್ಪಿವತಿ, ಗಾಮಂ ಚರತಿ, ಏವಂ ‘ಸಚೇ ಮಂ ಆಲಪಿಸ್ಸತೀ’ತಿಆದೀಸುಪಿ. ವಿಹಿತಾವ ಪತಿಧಯೋಗೇ ದುತಿಯಾ – ‘ಪಟಿಭನ್ತು ತಂ ಚುನ್ದ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ’ತಿ. ತಂ ಪತಿ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಭಾಸನ್ತೂತಿ ಅತ್ಥೋ, ಯದಾತು ಧಾತುನಾಯುತ್ತೋ ಪತಿ, ತದಾ ತೇನಾ-ಯೋಗಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಛಟ್ಠೀವ ‘ತಸ್ಸ ನಪ್ಪಟಿಭಾತೀ’ತಿ. ಅಕ್ಖೇ ದಿಬ್ಬತಿ, ಅಕ್ಖೇಹಿ ದಿಬ್ಬತಿ, ಅಕ್ಖೇಸು ದಿಬ್ಬತೀತಿ ಕಮ್ಮಕರಣಾಧಿಕರಣವಚನಿಚ್ಛಾ.

೩. ಕಾಲದ್ಧಾನಮಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೇ.

ಕಿರಿಯಾ, ಗುಣ, ದಬ್ಬೇಹಿ ಸಾಕಲ್ಲೇನ ಕಾಲದ್ಧಾನಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೋ. ತಸ್ಮಿಂ ವಿಞ್ಞಾಯಮಾನೇ ಕಾಲಸದ್ದೇಹಿ ಅದ್ಧಅದ್ದೇಹಿ ಚ ದುತಿಯಾ ಹೋತಿ. ಮಾಸಮಧೀತೇ, ಮಾಸಂ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಮಾಸಂ ಗುಳಧಾನಾ, ಕೋಸಮಧೀತೇ, ಕೋಸಂ ಕುಟಿಲಾ ನದೀ, ಕೋಸಂ ಪಬ್ಬತೋ. ಅಚನ್ತಸಂಯೋಗೇತಿ ಕಿಂ? ಮಾಸಸ್ಸ ದ್ವೀಹಮಧೀತೇ, ಕೋಸಸ್ಸೇಕದೇಸೇ ಪಬ್ಬತೋ.

ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ, ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ, ಇಮಂ ರತ್ತಿಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾತಿ ಏವಮಾದೀಸು ಕಾಲವಾಚೀ ಹಿ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗತ್ತಾವ ದುತಿಯಾ ಸಿದ್ಧಾ. ವಿಭತ್ತಿವಿಪಲ್ಲಾಸೇನಪಿ ವಾ ಬಹುಲಂವಿಧಾನಾ.

ಫಲಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ಕಿರಿಯಾಪರಿಸಮತ್ತ್ಯಪವಗ್ಗೋ, ತಸ್ಮಿಂ ವಿಞ್ಞಾಯಮಾನೇ ಕಾಲದ್ಧಾನಂ ಕಿರಿಯಾಯಾಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೇ ತತಿಯಾಭಿಮತಾ, ಸಾಪಿ ಕರಣತ್ತಾವ ಸಿದ್ಧಾ ‘ಮಾಸೇನಾನುವಾಕೋ-ಧೀತೋ, ಕೋಸೇನಾನುವಾಕೋ-ಧೀತೋ’ತಿ. ಅನಪವಗ್ಗೇತು ಅಸಾಧಕತಮತ್ತಾಕರಣತ್ತಾಭಾವೇ ದುತಿಯಾವ ‘ಮಾಸಮಧೀತೋ-ನುವಾಕೋ, ನ ಚಾನೇ ನ ಗಹಿತೋ’ತಿ.

ಕಾರಕಮಜ್ಝೇ ಯೇ ಕಾಲದ್ಧಾನವಾಚಿನೋ, ತತೋ ಸತ್ತಮೀಪಞ್ಚಮಿಯೋ ಅಭಿಮತಾ ‘ಅಜ್ಜ ಭುತ್ವಾ ದೇವದತ್ತೋ ದ್ವಿಹೇ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ದ್ವೀಹಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಅತ್ರಟ್ಠೋ-ಯಮಿಸ್ಸಾಸೋ ಕೋಸೇ ಲಕ್ಖಂ ವಿಜ್ಝತಿ, ಕೋಸಾ ಲಕ್ಖಂ ವಿಜ್ಝತೀ’ತಿ, ತಾಪೀಹ ಸಕಸಕಕಾರಕವಚನಿಚ್ಛಾಯೇವ ಸಿದ್ಧಾ.

೪. ಗತಿ ಬೋಧಾಹಾರ ಸದ್ದತ್ಥಾಕಮ್ಮಕ ಭಜ್ಜಾದೀನಂ ಪಯೋಜ್ಜೇ.

ಗಮನತ್ಥಾನಂ ಬೋಧತ್ಥಾನಂ ಆಹಾರತ್ಥಾನಂ ಸದ್ದತ್ಥಾನಮಕಮ್ಮಕಾನಂ ಭಜ್ಜಾದೀನಞ್ಚ ಪಯೋಜ್ಜೇ ಕತ್ತರಿ ದುತಿಯಾ ಹೋತಿ. ಸಾಮತ್ಥಿಯಾ ಚ ಪಯೋಜಕಬ್ಯಾಪಾರೇನ ಕಮ್ಮತಾವಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಪತೀಯತೇ. ಗಮಯತಿ ಮಾಣವಕಂ ಗಾಮಂ, ಯಾಪಯತಿ ಮಾಣವಕಂ ಗಾಮಂ, ಬೋಧಯತಿ ಮಾಣವಕಂ ಧಮ್ಮಂ, ವೇದಯತಿ ಮಾಣವಕಂ ಧಮ್ಮಂ, ಭೋಜಯತಿ ಮಾಣ-ವಕಂ ಮೋದಕಂ, ಆಸಯತಿ ಮಾಣವಕಂ ಮೋದಕಂ, ಅಜ್ಝಾಪಯತಿ ಮಾಣವಕಂ ವೇದಂ, ಪಾಠಯತಿ ಮಾಣವಕಂ ವೇದಂ, ಆಸಯತಿ ದೇವದತ್ತಂ, ಸಾಯಯತಿ ದೇವದತ್ತಂ, ಅಞ್ಞಂ ಭಜ್ಜಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞಂ ಕೋಟ್ಟಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞಂ ಸನ್ಥರಾಪೇತಿ. ಏತೇಸಮೇವಾತಿ ಕಿಂ? ಪಾಚೇತಿ ಓದನಂ ದೇವದತ್ತೇನ ಯಞ್ಞದತ್ತೋ. ಪಯೋಜ್ಜೇತಿ ಕಿಂ? ಗಚ್ಛತಿ ದೇವದತ್ತೋ. ಯದಾ ಚರಹಿ ಗಮಯತಿ ದೇವದತ್ತಂ ಯಞ್ಞದತ್ತೋ, ತಮಪರೋ ಪಯೋಜೇತಿ, ತದಾ ಗಮಯತಿ ದೇವದತ್ತಂ ಯಞ್ಞದತ್ತೇನೇತಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ … ಗಮಯತಿಸ್ಸಾ-ಗಮನತ್ಥತ್ತಾ.

೫. ಹರಾದೀನಂ ವಾ.

ಹರಾದೀನಂ ಪಯೋಜ್ಜೇ ಕತ್ತರಿ ದುತಿಯಾ ಹೋತಿ ವಾ. ಹಾರೇತಿ ಭಾರಂ ದೇವದತ್ತಂ ದೇವದತ್ತೇನೇತಿ ವಾ, ಅಜ್ಝೋಹಾರೇತಿ ಸತ್ತುಂ ದೇವದತ್ತಂ ದೇವದತ್ತೇನೇತಿ ವಾ, ಕಾರೇತಿ ಕಟಂ ದೇವದತ್ತಂ ದೇವದತ್ತೇನೇತಿ ವಾ ದಸ್ಸಯತೇ ಜನಂ ರಾಜಂ ಜನೇನೇತಿ ವಾ, ಅಭಿವಾದಯತೇ ಗುರುಂ ದೇವದತ್ತಂ ದೇವದತ್ತೇನೇತಿ ವಾ.

೬. ನ ಖಾದಾದೀನಂ.

ಖಾದಾದೀನಂ ಪಯೋಜ್ಜೇ ಕತ್ತರಿ ದುತಿಯಾ ನ ಹೋತಿ. ಖಾದಯತಿ ದೇವದತ್ತೇನ, ಆದಯತಿ ದೇವದತ್ತೇನ, ಅವ್ಹ, ಪಯತಿ ದೇವದತ್ತೇನ, ಸದ್ದಾಯಯತಿ ದೇವದತ್ತೇನ, ಕನ್ದಯತಿ ದೇವದತ್ತೇನ, ನಾಯಯತಿ ದೇವದತ್ತೇನ.