(೩) ತತಿಯೋ ಕಣ್ಡೋ (ಸಮಾಸೋ)

೧. ಸ್ಯಾದಿ ಸ್ಯಾದಿನೇಕತ್ಥಂ.

ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಹೇಕತ್ಥಂ ಹೋತೀತಿ ಇದಮಧಿಕತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ಸೋ ಚ ಭಿನ್ನತ್ಥಾನಮೇಕತ್ಥೀಭಾವೋ ಸಮಾಸೋತಿ ವುಚ್ಚತೇ.

೨. ಅಸಙ್ಖ್ಯಂವಿಭತ್ತಿ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಸಮೀಪ ಸಾಕಲ್ಯಾಭಾವ ಯಥಾ ಪಚ್ಛಾಯುಗಪದತ್ಥೇ.

ಅಸಙ್ಖ್ಯಂ, ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತಂ ವಿಭತ್ಯಾದೀನಮತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನಂ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಹೇಕತ್ಥಂ ಭವತಿ, ತತ್ಥ ವಿಭತ್ಯತ್ಥೇ ತಾವ ಇತ್ಥೀಸು ಕಥಾ ಪವತ್ತಾ ಅಧಿತ್ಥಿ. ಸಮ್ಪತ್ತಿ ದ್ವಿಧಾ ಅತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿ ಸಮಿದ್ಧಿ ಚ, ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಬ್ರಹ್ಮಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಂ ಲಿಚ್ಛವೀನಂ, ಸಮಿದ್ಧಿ ಭಿಕ್ಖಾನಂ ಸುಭಿಕ್ಖಂ. ಸಮೀಪೇ ಕುಮ್ಭಸ್ಸ ಸಮೀಪಮುಪಕುಮ್ಭಂ. ಸಾಕಲ್ಯೇಸತಿಣಮಜ್ಝೋಹರತಿ, ಸಾಗ್ಯಧೀತೇ. ಅಭಾವೋ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಭೇದಾ ಬಹುವಿಧೋ, ತತ್ರ ಇದ್ಧಾಭಾವೇ-ವಿಗತಾ ಇದ್ಧಿ ಸದ್ದಿಕಾನಂ ದುಸ್ಸದ್ದಿಕಂ, ಅತ್ಥಾಭಾವೇ-ಅಭಾವೋ ಮಕ್ಖಿಕಾನಂ ನಿಮ್ಮಕ್ಖಿಕಂ, ಅಹಿಕ್ಕಮಾಭಾವೇ-ಅತಿಗತಾನಿ ತಿಣಾನಿ ನಿತ್ತಿಣಂ, ಸಮ್ಪತ್ಯಾಭಾವೇ-ಅತಿಗತಂ ಲಹುಪಾವುರಣಂ ಅತಿಲಹುಪಾವುರಣಂ, ಲಹುಪಾವುರಣಸ್ಸ ನಾಯಮುಪಭೋಗಕಾಲೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾ ಏತ್ಥಾ-ನೇಕವಿಧೋ, ತತ್ರ ಯೋಗ್ಗತಾಯಂ-ಅನುರೂಪಂ ಸುರೂಪೋವಹತಿ, ವಿಚ್ಛಾಯಂ-ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ, ಅತ್ಥಾನತಿವತ್ತಿಯಂ-ಯಥಾಸತ್ತಿ, ಸದಿಸತ್ತೇ, ಸದಿಸೋ ಕಿಖಿಯಾ ಸಕಿಖಿ, ಆನುಪುಬ್ಬಿಯೇ-ಅನುಜೇಟ್ಠಂ, ಪಚ್ಛಾದತ್ಥೇಅನುರಥಂ, ಯುಗಪದತ್ಥೇ-ಸಚಕ್ಕಂ ನಿಧೇಹಿ.

೩. ಯಥಾ ನ ತುಲ್ಯೇ.

ಯಥಾಸದ್ದೋ ತುಲ್ಯತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನೋ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಹೇಕತ್ಥೋ ನ ಭವತಿ, ಯಥಾ ದೇವದತ್ತೋ ತಥಾ ಯಞ್ಞದತ್ತೋ.

೪. ಯಾವಾವಧಾರಣೇ.

ಯಾವಸದ್ದೋ-ವಧಾರಣೇ ವತ್ತಮಾನೋ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಹೇಕತ್ಥೋ ಭವತಿ, ಅವಧಾರಣ ಮೇತ್ತಕತಾ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಯಾವಾಮತ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಆಮನ್ತಯ, ಯಾವಜೀವಂ, ಅವಧಾರಣೇತಿ ಕಿಂ? ಯಾವ ದಿನ್ನಂ ತಾವ ಭುತ್ತಂ, ನಾವಧಾರಯಾಮಿ ಕಿತ್ತಕಂ ಮಯಾ ಭುತ್ತನ್ತಿ.

೫. ಪಯ್ಯಪಾ ಬಹಿ ತಿರೋ ಪುರೇ ಪಚ್ಛಾ ವಾ ಪಞ್ಚಮ್ಯಾ.

ಪರಿಆದಯೋ ಪಞ್ಚಮ್ಯನ್ತೇನ ಸಹೇಕತ್ಥಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ, ಪರಿಪಬ್ಬತಂ ವಸ್ಸಿ ದೇವೋ ಪರಿಪಬ್ಬತಾ, ಅಪಪಬ್ಬತಂ ವಸ್ಸಿ ದೇವೋ ಅಪಪಬ್ಬತಾ, ಆಪಾಟಲಿಪುತ್ತಂ ವಸ್ಸಿ ದೇವೋ ಆಪಾಟಲಿಪುತ್ತಾ, ಬಹಿಗಾಮಂ ಬಹಿ ಗಾಮಾ, ತಿರೋಪಬ್ಬತಂ ತಿರೋಪಬ್ಬತಾ, ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪುರೇಭತ್ತಾ, ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಾ, ವೇತಾಧಿಕಾರೋ.

೬. ಸಮೀಪಾಯಾಮೇಸ್ವನು.

ಅನುಸದ್ದೋ ಸಾಮೀಪ್ಯೇ ಆಯಾಮೇ ಚ ವತ್ತಮಾನೋ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಹೇಕತ್ಥೋ ಹೋತಿ ವಾ, ಅನುವನಮಸನಿ ಗತಾ, ಅನುಗಙ್ಗಂ ಬಾರಾಣಸೀ, ಸಮೀಪಾಯಾಮೇಸ್ವೀತಿ ಕಿಂ? ರಕ್ಖಮನುವಿಜ್ಜೋತತೇ ವಿಜ್ಜು.

೭. ತಿಟ್ಠಗ್ವಾದೀನಿ.

ತಿಟ್ಠಗುಪ್ಪಭುತೀನಿ ಏಕತ್ಥೀಭಾವವಿಸಯೇ ನಿಪಾತೀಯನ್ತೇ, ತಿಟ್ಠನ್ತೀ ಗಾವೋ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ತಿಟ್ಠಗು ಕಾಲೋ, ವಹಗ್ಗು ಕಾಲೋ. ಆಯತೀಗವಂ, ಖಲೇಯವಂ, ಲೂನಯವಂ ಲೂಯಮಾನಯವಮಿಚ್ಚಾದಿ, ಚ್ಯನ್ತೋ ಪೇತ್ಥ ಕೇಸಾ ಕೇಸಿ, ದಣ್ಡಾ ದಣ್ಡಿ, ತಥಾ ವೇಲಾಪ್ಪಭಾವನತ್ಥೋಪಿ, ಪಾತೋ ನಹಾನಂ ಪಾತರಹಾನಂ, ಸಾಯಂ ನಯಾನಂ ಸಾಯನಹಾನಂ, ಪಾತಕಾಲಂ ಸಾಯಕಾಲಂ, ಪಾತಮೇಘಂ ಸಾಯಮೇಘಂ, ಪಾತಮಗ್ಗಂ ಸಾಯಮಗ್ಗಂ.

೮. ಓರೇ ಪರಿ ಪಟಿ ಪಾರೇ ಮಜ್ಝೇ ಹೇಟ್ಠುದ್ಧಾಧೋ-ನ್ತೋವಾಛಟ್ಠಿಯಾ. ಓರಾದಯೋ ಸದ್ದಾ ಛಟ್ಠಿಯನ್ತೇನ ಸಹೇಕತ್ಥಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕಾರನ್ತತ್ತಂ ನಿಪಾತನತೋ, ಓರೇಗಙ್ಗಂ, ಪರಿಸಿಖರಂ, ಪಟಿಸೋತಂ, ಪಾರೇಯಮುನಂ, ಮಜ್ಝೇಗಙ್ಗಂ, ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಂ, ಉದ್ಧಗಙ್ಗಂ, ಅಧೋಗಙ್ಗಂ, ಅನ್ಥೋಪಾಸಾದಂ, ಪುನ ವಾವಿಧಾನಾ ‘ಗಙ್ಗಾಓರ’ ಮಿಚ್ಚಾದೀಪಿ ಹೋನ್ತಿ.

೯. ತಂ ನಪುಂಸಕಂ.

ಯದೇತಮತಿಕ್ಕನ್ತಮೇಕತ್ಥಂ, ತಂ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ತಥಾ ಚೇವೋದಾಹಟಂ, ವಾ ಕ್ವಚಿ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ, ಯಥಾಪರಿಸಂ ಯಥಾಪರಿಸಾಯ, ಸಕಾಯ ಸಕಾಯ ಪರಿಸಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೦. ಅಮಾದಿ.

ಅಮಾದಿ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಹ ಬಹುಲಮೇಕತ್ಥಂ ಹೋತಿ ಗಾಮಂ ಗತೋ ಗಾಮಗತೋ, ಮುಹುತ್ತಂ ಸುಖಂ ಮುಹುತ್ತಸುಖಂ, ವುತ್ತಿಯೇವೋಪಪದಸಮಾಸೇ ಕುಮ್ಭಕಾರೋ, ಸಪಾಕೋ, ತನ್ತವಾಯೋ, ವರಾಹರೋ. ನ್ತಮಾನಕ್ತವನ್ತೂತಿ ವಾಕ್ಯಮೇವ, ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ, ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಮಾನೋ, ಓದನಂ ಭುತ್ತವಾ.

ರಞ್ಞಾ ಹತೋ ರಾಜಹತೋ, ಅಸಿನಾ ಛಿನ್ನೋ ಅಸಿಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಪಿತುಸದಿಸೋ, ಪಿತುಸಮೋ, ಸುಖಸಹಗತಂ, ದಧಿನಾ ಉಪಸಿತ್ತಂ ಭೋಜನಂ ದಧಿಭೋಜನಂ, ಗುಳೇನ ಮಿಸ್ಸೋ ಓದನೋ ಗುಳೋದನೋ, ವುತ್ತಿಪದೇನೇವೋಪಸಿತ್ತಾದಿಕಿರಿಯಾಯಾಖ್ಯಾಪನತೋ ನತ್ಥಾಯುತ್ತತ್ಥತಾ. ಕ್ವಚಿ ವುತ್ತಿಯೇವ ಉರಗೋ, ಪಾದಪೋ. ಕ್ವಚಿ ವಾಕ್ಯಮೇವ ಫರಸುನಾ ಛಿನ್ನವಾ, ದಸ್ಸನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ.

ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದೇಯ್ಯಂ ಬುದ್ಧದೇಯ್ಯಂ, ಯೂಪಾಯ ದಾರು ಯೂಪಾದಾರು, ರಜನಾಯ ದೋಣಿ ರಜನದೋಣಿ. ಇಧ ನ ಹೋತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ. ಕಥಂ ‘ಏತದತ್ಥೋ ಏತದತ್ಥಾ ಏತದತ್ಥ’ನ್ತಿ? ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

ಸವರೇಹಿ ಭಯಂ ಸವರಭಯಂ, ಗಾಮನಿಗ್ಗತೋ, ಮೇಥುನಾಪೇತೋ, ಕ್ವಚಿ ವುತ್ತಿಯೇವ ಕಮ್ಮಜಂ, ಚಿತ್ತಜಂ, ಇಧ ನ ಹೋತಿ ರುಕ್ಖಾ ಪತಿತೋ.

ರಞ್ಞೋ ಪುರಿಸೋ ರಾಜಪುರಿಸೋ. ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ನ್ತಮಾನನಿದ್ಧಾರಿಯಪೂರಣಭಾವತಿತ್ತತ್ಥೇಹಿ ನ ಹೋತಿ-ಮಮಾನುಕುಬ್ಬಂ, ಮಮಾನುಕುರುಮಾನೋ, ಗುನ್ನಂ ಕಣ್ಹಾ ಸಮ್ಪನ್ನಖೀರತಮಾ, ಸಿಸ್ಸಾನಂ ಪಞ್ಚಮೋ, ಪಟಸ್ಸ ಸುಕ್ಕತಾ, ಕ್ವಚಿ ಹೋತೇವ-ವತ್ತಮಾನಸಾಮೀಪ್ಯಂ, ಕಥಂ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸುಕ್ಕಾ ದನ್ತಾ’ತಿ? ಸಾಪೇಕ್ಖತಾಯ ನ ಹೋತಿ. ಇಧ ಪನ ಹೋತೇವ ‘ಚನ್ದನಗನ್ಧೋ, ನದಿಘೋಸೋ, ಕಞ್ಞಾರೂಪಂ, ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಫಲರಸೋ’ತಿ, ಫಲಾನಂ ತಿತ್ತೋ, ಫಲಾನಮಾಸಿತೋ, ಫಸಾನಂ ಸುಹಿತೋ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಉಚ್ಚಂ ಗೇಹನ್ತಿ ಸಾಪೇಕ್ಖತಾಯ ನ ಹೋತಿ, ‘ರಞ್ಞೋ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತಕಸ್ಸ ಧನ’ನ್ತಿ ಧನಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಛಟ್ಠೀತಿ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತಕೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಾಭಾವಾ ನ ಹೇಸ್ಸತಿ, ‘ರಞ್ಞೋ ಗೋ ಚ ಅಸ್ಸೋ ಚ ಪುರಿಸೋ ಚಾ’ತಿ ಭಿನ್ನತ್ಥತಾಯ ವಾಕ್ಯಮೇವ, ‘ರಞ್ಞೋ ಗವಾಸ್ಸಪುರಿಸಾ ರಾಜಗವಾಸ್ಸಪುರಿಸಾ’ತಿ ವುತ್ತಿ ಹೋತೇವೇಕತ್ತಿಭಾವೇ.

ದಾನೇ ಸೋಣ್ಡೋ ದಾನಸೋಣ್ಡೋ, ಧಮ್ಮರತೋ, ದಾನಾಭಿರತೋ. ಕ್ವಚಿ ವುತ್ತಿಯೇವ ಕುಚ್ಛಿಸಯೋ, ಥಲಟ್ಠೋ, ಪಙ್ಕಜಂ, ಸರೋರುಹಂ. ಇಧ ನ ಹೋತಿ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಾ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರತಾ, ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ, ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ.

೧೧. ವಿಸೇಸನಮೇಕತ್ಥೇನ.

ವಿಸೇಸನಂ ಸ್ಯಾನ್ತಂ ವಿಸೇಸ್ಸೇನ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ ಸಹೇಕತ್ಥಂ ಹೋತಿ, ನೀಲಞ್ಚ ತಂ ಉಪ್ಪಲಞ್ಚೇತಿ ನೀಲುಪ್ಪಲಂ, ಛಿನ್ನಞ್ಚ ತಂ ಪರುಳ್ಹಞ್ಚೇತಿ ಛಿನ್ನಪರಳ್ಹಂ, ಸತ್ಥೀವ ಸತ್ಥೀ, ಸತ್ಥೀ ಚ ಸಾ ಸಾಮಾ ಚೇತಿ ಸತ್ಥಿಸಾಮಾ, ಸೀಹೋವ ಸೀಹೋ, ಮುನಿ ಚ ಸೋ ಸೀಹೋ ಚೇತಿ ಮುನಿಸೀಹೋ, ಸೀಲಮೇವ ಧನಂ ಸೀಲಧನಂ.

ಕ್ವಚಿ ವಾಕ್ಯಮೇವ ಪುಣ್ಣೋ ಮನ್ತಾಣಿಪುತ್ತೋ, ಚಿತ್ತೋ ಗಹಪತಿ. ಕ್ವಚಿ ವುತ್ತಿಯೇವ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೋ, ಲೋಹಿತಸಾಲಿ, ವಿಸೇಸನನ್ತಿ ಕಿಂ? ತಚ್ಛಕೋ ಸಪ್ಪೋ, ಏಕತ್ಥೇನೇತಿ ಕಿಂ? ಕಾಳಮ್ಹಾ ಅಞ್ಞೋ. ಕಥಂ ‘ಪತ್ತಜೀವಿಕೋ, ಆಪನ್ನಜೀವಿಕೋ, ಮಾಸಜಾತೋ’ತಿ? ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

೧೨. ನಞ.

ನಞಿಚ್ಚೇತಂ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಹೇಕತ್ಥಂ ಹೋತಿ, ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಬಹುಲಾಧಿಕಾರತೋ ಅಸಮತ್ಥತ್ಥೇಹಿ, ಕೇಹಿಚಿ ಹೋತಿ ‘ಅಪುನಗೇಯ್ಯಾ ಗಾಥಾ, ಅನೋಕಾಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ, ಅಮೂಲಾ ಮೂಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ಈಸಂಕಳಾರೋ, ಈಸಂಪಿಙ್ಗಲೋತಿ ‘ಸ್ಯಾದಿ ಸ್ಯಾದಿನೇ’ತಿ ಸಮಾಸೋ, ವಾಕ್ಯಮೇವ ವಾತಿಪ್ಪಸಙ್ಗಾಭಾವಾ.

೧೩. ಕುಪಾದಯೋ ನಿಚ್ಚಮಸ್ಯಾದಿವಿಧಿಮ್ಹಿ.

ಕುಸದ್ದೋ ಪಾದಯೋ ಚ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಹೇಕತ್ಥಾ ಹೋನ್ತಿ ನಿಚ್ಚಂ ಸ್ಯಾದಿವಿಧಿವಿಸಯತೋ-ಞತ್ಥ, ಕುಚ್ಛಿತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕುಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಈಸಕಂ ಉಣ್ಹಂ ಕದುಣ್ಹಂ, ಪನಾಯಕೋ, ಅಭಿಸೇಕೋ, ಪಕರಿತ್ವಾ, ಪಕತಂ, ದುಪ್ಪುರಿಸೋ, ದುಕ್ಕಟಂ, ಸುಪುರಿಸೋ, ಸುಕತಂ, ಅಭಿತ್ಥುತಂ, ಅತಿತ್ಥುತಂ, ಆಕಳಾರೋ, ಆಬದ್ಧೋ.

(೯) ‘‘ಪಾದಯೋ ಗತಾದ್ಯತ್ಥೇ ಪಠಮಾಯ’’. ಪಗತೋ ಆಚರಿಯೋ ಪಾಚರಿಯೋ, ಪನ್ತೇವಾಸೀ.

(೧೦) ‘‘ಅಚ್ಚಾದಯೋ ಕನ್ತಾದ್ಯತ್ಥೇ ದುತಿಯಾಯ’’. ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ ಮಞ್ಚಮತಿಮಞ್ಚೋ, ಅತಿಮಾಲೋ.

(೧೧) ‘‘ಅವಾದಯೋ ಕುಟ್ಠಾದ್ಯತ್ಥೇ ತತಿಯಾಯ’’. ಅವಕುಟ್ಠಂ ಕೋಕಿಲಾಯ ವನಂ ಅವಕೋಕಿಲಂ, ಅವಮಯೂರಂ.

(೧೨) ‘‘ಪರಿಯಾದಯೋ ಗಿಲಾನಾದ್ಯತ್ಥೇ ಚತುತ್ಥಿಯಾ’’. ಪರಿಗಿಲಾನೋ ಅಜ್ಝೇನಾಯ ಪರಿಯಜ್ಝೇನೋ.

(೧೩) ‘‘ನ್ಯಾದಯೋ ಕನ್ತಾದ್ಯತ್ಥೇ ಪಞ್ಚಮಿಯಾ’’.

ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಾ ನಿಕ್ಕೋಸಮ್ಪಿ, ಅಸ್ಯಾದಿವಿಧಿಮ್ಹೀತಿ ಕಿಂ? ರುಕ್ಖಂ ಪತಿ ವಿಜ್ಜೋತತೇ.

೧೪. ಚೀ ಕ್ರಿಯತ್ಥೇಹಿ.

ಚೀಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತೋ ಕಿರಿಯತ್ಥೇಹಿ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇಹಿ ಸಹೇಕತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ಮಲಿನೀಕರಿಯ.

೧೫. ಭೂಸನಾದರಾನಾದರೇಸ್ವಲಂಸಾಸಾ.

ಭೂಸನಾದಿಸ್ವತ್ಥೇ ಸ್ವಲಮಾದಯೋ ಸದ್ದಾ ಕಿರಿಯತ್ಥೇಹಿ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇಹಿ ಸಹೇಕತ್ಥಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಲಂಕರಿಯ, ಸಕ್ಕಚ್ಚ, ಅಸಕ್ಕಚ್ಚ. ಭೂಸನಾದೀಸೂತಿ ಕಿಂ? ಅಲಂಭುತ್ವಾ ಗತೋ, ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗತೋ, ಅಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗತೋ, ಪರಿಯತ್ತಂ ಸೋಭನಮಸೋಭನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೬. ಅಞ್ಞೇ ಚ.

ಅಞ್ಞೇ ಚ ಸದ್ದಾ ಕಿರಿಯತ್ಥೇಹಿ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇಹಿ ಸಹ ಬಹುಲಮೇಕತ್ಥಾ ಭವನ್ತಿ, ಪುರೋಭೂಯ, ತಿರೋಭೂಯ, ತಿರೋಕರಿಯ, ಉರಸಿಕರಿಯ, ಮನಸಿಕರಿಯ, ಮಜ್ಝೇಕರಿಯ, ತುಣ್ಹೀಭೂಯ.

೧೭. ವಾನೇಕಞ್ಞತ್ಥೇ.

ಅನೇಕಂ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತಮಞ್ಞಸ್ಸ ಪದಸ್ಸತ್ಥೇ ಏಕತ್ಥಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಬಹೂನಿ ಧನಾನಿ ಯಸ್ಸ ಸೋ ಬಹುಧನೋ, ಲಮ್ಬಾ ಕಣ್ಣಾ ಯಸ್ಸ ಸೋ ಲಮ್ಬಕಣ್ಣೋ, ವಜಿರಂ ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಯಸ್ಸ ಸೋಯಂ ವಜಿರಪಾಣಿ, ಮತ್ತಾ ಬಹವೋ ಮಾತಙ್ಗಾ ಏತ್ಥ ಮತ್ತಬಹುಮಾತಙ್ಗಂ ವನಂ, ಆರುಳ್ಹೋ ವಾನರೋ ಯಂ ರುಕ್ಖಂ ಸೋ ಆರುಳ್ಹವಾನರೋ, ಜಿತಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಯೇನ ಸೋ ಜಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋ, ದಿನ್ನಂ ಭೋಜನಂ ಯಸ್ಸ ಸೋ ದಿನ್ನಭೋಜನೋ, ಅಪಗತಂ ಕಾಳಕಂ ಯಸ್ಮಾ ಪಟಾ ಸೋ-ಯಮಪಗತಕಾಳಕೋ, ಉಪಗತಾ ದಸ ಯೇಸಂ ತೇ ಉಪದಸಾ, ಆಸನ್ನದಸಾ, ಅದೂರದಸಾ, ಅಧಿಕದಸಾ, ತಯೋ ದಸ ಪರಿಮಾಣಮೇಸಂ ತಿದಸಾ, ಕಥಂ ದಸಸದ್ದೋ ಸಙ್ಖ್ಯಾನೇ ವತ್ತತೇ? ಪರಿಮಾಣಸದ್ದಸನ್ನಿಧಾನಾ, ಯಥಾ ಪಞ್ಚ ಪರಿಮಾಣಮೇಸಂ ಪಞ್ಚಕಾ ಸಕುನಾತಿ, ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ಪರಿಮಾಣಮೇಸಂ ದ್ವತ್ತಯೋ ವಾಸದ್ದತ್ಥೇ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ದ್ವತ್ತಯೋ.

ದಕ್ಖಿಣಸ್ಸಾ ಚ ಪುಬ್ಬಸ್ಸಾ ಚ ದಿಸಾಯ ಯದನ್ತರಾಳಂ ದಕ್ಖಿಣಪುಬ್ಬಾ ದಿಸಾ, ದಕ್ಖಿಣಾ ಚ ಸಾ ಪುಬ್ಬಾ ಚಾತಿ ವಾ, ಸಹ ಪುತ್ತೇನಾಗತೋ ಸಪುತ್ತೋ, ಸಲೋಮಕೋ ವಿಜ್ಜಮಾನಲೋಮಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ, ಏವಂ ಸಪಕ್ಖಕೋ, ಅತ್ಥೀ ಖೀರಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀತಿ ಅತ್ಥಿಸದ್ದೋ ವಿಜ್ಜಮಾನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ಕ್ವಚಿ ಗತತ್ಥತಾಯ ಪದನ್ತರಾನಮಪ್ಪಯೋಗೋ, ಕಣ್ಠಟ್ಠಾ ಕಾಳಾ ಅಸ್ಸ ಕಣ್ಠೇಕಾಳೋ, ಓಟ್ಠಸ್ಸ ಮುಖಮಿವ ಮುಖಮಸ್ಸ ಓಟ್ಠಮುಖೋ, ಕೇಸಸಙ್ಘಾತೋ ಚೂಳಾ ಅಸ್ಸ ಕೇಸಚೂಳೋ, ಸುವಣ್ಣವಿಕಾರೋ ಅಲಙ್ಕಾರೋ ಅಸ್ಸ ಸುವಣ್ಣಾಲಙ್ಕಾರೋ, ಪಪತಿತಂ ಪಣ್ಣಮಸ್ಸ ಪಪತಿತಪಣ್ಣೋ, ಪಪಣ್ಣೋ, ಅವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಪುತ್ತಾ ಅಸ್ಸ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಪುತ್ತೋ, ನ ಸನ್ತಿ ಪುತ್ತಾ ಅಸ್ಸ ಅಪುತ್ತೇ, ಕ್ವಚಿ ನ ಹೋತಿ ಪಞ್ಚ ಭುತ್ತವನ್ತೋ ಅಸ್ಸ ಭಾತುನೋ ಪುತ್ತೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರತೋ.

೧೮. ತತ್ಥ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಯುದ್ಧೇ ಸರೂಪಂ.

ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತಂ ತತಿಯನ್ತಞ್ಚ ಸರೂಪಮನೇಕಂ ತತ್ಥ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಯುದ್ಧೇ-ಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ಏಕತ್ಥಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಕೇಸೇಸು ಚ ಕೇಸೇಸು ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಯುದ್ಧಂ ಪವತ್ತಂ ಕೇಸಾಕೇಸಿ, ದಣ್ಡೇಹಿ ಚ ದಣ್ಡೇಹಿ ಚ ಪಹರಿತ್ವಾ ಯುದ್ಧಂ ಪವತ್ತಂ ದಣ್ಡಾದಣ್ಡಿ, ಮುಟ್ಠಾಮುಟ್ಠಿ, ‘‘ಚಿ ವೀತಿಯಾರೇ’’ (೩-೫೧) ತಿ ಚಿ ಸಮಾಸನ್ತೋ, ‘‘ಚಿಸ್ಮಿಂ’’ (೩.೬೬) ತಿ ಅಕಾರೋ. ತತ್ಥ ತೇನೇತಿ ಕಿಂ? ಕಾಯಞ್ಚ ಕಾಯಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಯುದ್ಧಂ ಪವತ್ತಂ. ಗಹೇತ್ವಾ ಪಹರಿತ್ವಾತಿ ಕಿಂ? ರಥೇ ಚ ರಥೇ ಚ ಠತ್ವಾ ಯುದ್ಧಂ ಪವತ್ತಿ. ಯುದ್ಧೇತಿ ಕಿಂ? ಹತ್ಥೇ ಚ ಹತ್ಥೇ ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಖ್ಯಂ ಪವತ್ತಂ. ಸರೂಪನ್ತಿ ಕಿಂ? ದಣ್ಡೇಹಿ ಚ ಮುಸಲೇಹಿ ಚ ಪಹರಿತ್ವಾ ಯುದ್ಧ ಪವತ್ತಂ.

೧೯. ಚತ್ಥೇ.

ಅನೇಕಂ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತಂ ಚತ್ಥೇ ಏಕತ್ಥಂ ವಾ ಭವತಿ. ಸಮುಚ್ಚಯೋನ್ವಾಚಯೋ ಇತರೀತರಯೋಗೋ ಸಮಾಹಾರೋ ಚ ಚ ಸದ್ದತ್ಥಾ, ತತ್ಥ ಸಮುಚ್ಚಯಾನ್ವಾಚಯೇಸು ನೇಕತ್ಥೀಭಾವೋ ಸಮ್ಭವತಿ, ತೇಸು ಹಿ ಸಮುಚ್ಚಯೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞನಿರಪೇಕ್ಖಾ ನಮತ್ತಪ್ಪಧಾನಾನಂ ಕತ್ಥಚಿ ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸೇ ಚೀಯಮಾನತಾ, ಯಥಾ ‘ಧವೇ ಚ ಖದಿರೇ ಚ ಪಲಾಸೇ ಚ ಛಿನ್ದಾ’ತಿ. ಅನ್ವಾಚಯೋ ಚ ಯತ್ಥೇಕೋ ಪಧಾನಭಾವೇನ ವಿಧೀಯತೇ ಅಪರೋ ಚ ಗುಣಭಾವೇನ, ಯಥಾ ‘ಭಿಕ್ಖಞ್ಚರ ಗಾವೋ ಚಾನಯೇ’ತಿ. ಇತರದ್ವಯೇ ತು ಸಮ್ಭವತಿ, ತೇಸು ಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸಾಪೇಕ್ಖಾನಮವಯವಭದಾನುಗತೋ ಇತರೀತರಯೋಗೋ, ಯಥಾ ‘ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ’ತಿ, ಅಸ್ಸಾವಯವಪ್ಪಧಾನತ್ತಾ ಬಹುವಚನಮೇವ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸಾಪೇಕ್ಖಾನಮೇವ ತಿರೋಹಿತಾವಯವಭೇದೋ ಸಮುದಾಯಪ್ಪಧಾನೋ ಸಮಾಹಾರೋ, ಯಥಾ ‘ಛತ್ತುಪಾಹನ’ನ್ತಿ, ಅಸ್ಸ ಪನ ಸಮುದಾಯಪ್ಪಧಾನತ್ತಾ ಏಕವಚನಮೇವ.

ತೇ ಚ ಸಮಾಹಾರೀತರೀತರಯೋಗಾ ಬಹುಲಂ ವಿಧಾನಾ ನಿಯತವಿಸಯಾಯೇವ ಹೋನ್ತಿ, ತತ್ರಾಯಂ ವಿಸಯವಿಭಾಗೋ ನಿರುತ್ಥಿಪಿಟಕಾಗತೋ-ಪಾಣಿತೂರಿಯಯೋಗ್ಗಸೇನಙ್ಗಾನಂ, ನಿಚ್ಚವೇರೀನಂ, ಸಙ್ಖ್ಯಾಪರಿಮಾಣ-ಸಞ್ಞಾನಂ, ಖುದ್ದಜನ್ತುಕಾನಂ, ಪಚನಚಣ್ಡಾಲಾನಂ, ಚರಣಸಾಧಾರಣಾನಂ, ಏಕಜ್ಝಾಯನಪಾವಚನಾನಂ, ಲಿಙ್ಗವಿಸೇಸಾನಂ, ವಿವಿಧವಿರುದ್ಧಾನಂ ದಿಸಾನಂ, ನದೀನಞ್ಚ ನಿಚ್ಚಂ ಸಮಾಹಾರೇಕತ್ತಂ ಭವತಿ, ತಿಣರುಕ್ಖಪಸುಸಕುನಧನಧಞ್ಞಬ್ಯಞ್ಜನಜನಪ್ಪದಾನಂ ವಾ, ಅಞ್ಞೇಸಮಿತರೀತರಯೋಗೋವ.

ಪಾಣ್ಯಙ್ಗಾನಂ-ಚಕ್ಖುಸೋತಂ, ಮುಖನಾಸಿಕಂ, ಹನುಗೀವಂ, ಛವಿಮಂಸಲೋಹಿತಂ, ನಾಮರೂಪಂ, ಜರಾಮರಣಂ. ತುರಿಯಙ್ಗಾನಂ-ಅಲಸತಾಲಮ್ಬರಂ, ಮುರಜಗೋಮುಖಂ, ಸಙ್ಖದೇಣ್ಡಿಮಂ, ಮದ್ದವಿಕಪಾಣವಿಕಂ, ಗೀತವಾದಿತಂ, ಸಮ್ಮತಾಲಂ. ಯೋಗ್ಗಙ್ಗಾನಂ ಫಾಲಪಾಚನಂ, ಯುಗನಙ್ಗಲಂ. ಸೇನಙ್ಗಾನಂ-ಅಸಿಸತ್ತಿತೋಮರಪಿಣ್ಡಂ, ಅಸಿಚಮ್ಮಂ, ಧನುಕಲಾಪಂ, ಪಹರಣಾವರಣಂ. ನಿಚ್ಚವೇರೀನಂ-ಅಹಿನಕುಲಂ, ಬೀಳಾಲಮೂಸಿಕಂ, ಕಾಕೋಲೂಕಂ, ನಾಗಸುಪಣ್ಣಂ. ಸಙ್ಖ್ಯಾಪರಿಮಾಣ ಸಞ್ಞಾನಂ-ಏಕಕದುಕಂ, ದುಕತಿಕಂ, ತಿಕಚತುಕ್ಕಂ, ಚತುಕ್ಕಪಞ್ಚಕಂ, ದಸೇಕಾದಸಕಂ. ಖುದ್ದಜನ್ತುಕಾನಂ ಕೀಟಪಟಙ್ಗಂ, ಕುನ್ಥಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಂ, ಡಂಸಮಕಸಂ, ಮಕ್ಖಿಕಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಂ. ಪಚನಚಣ್ಡಾಲಾನಂ-ಓರಬ್ಭಿಕಸೂಕರಿಕಂ, ಸಾಕುನ್ತಿ ಕಮಾಗವಿಕಂ, ಸಪಾಕಚಣ್ಡಾಲಂ, ವೇನರಥಕಾರಂ, ಪುಕ್ಕುಸ ಛವಡಾಹಕಂ. ಚರಣಸಾಧಾರಣಾನಂ-ಅತಿಸಭಾರದ್ವಾಜಂ, ಕಠಕಲಾಪಂ, ಸೀಲಪಞ್ಞಾಣಂ, ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಂ, ವಿಜ್ಜಾಚರಣಂ. ಏಕಜ್ಝಾಯನಪಾವಚನಾನಂ ದೀಘಮಜ್ಝಿಮಂ, ಏಕುತ್ತರಸಂಯುತ್ತಕಂ, ಖನ್ಧಕವಿಭಙ್ಗಂ. ಲಿಙ್ಗವಿಸೇಸಾನಂ-ಇತ್ಥಿಪುಖಂ, ದಾಸಿದಾಸಂ, ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ, ತಿಣಕಟ್ಠಸಾಖಾಪಲಾಸಂ, ‘ಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾ- ಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನ’ನ್ತಿಪಿ ದಿಸ್ಸತಿ. ವಿವಿಧವಿರುದ್ಧಾನಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲಂ, ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಂ, ಹೀನಪ್ಪಣೀತಂ, ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಂ, ಛೇಕಪಾಪಕಂ. ದಿಸಾನಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಂ, ದಕ್ಖಿಣುತ್ತರಂ, ಪುಬ್ಬದಕ್ಖಿಣಂ, ಪುಬ್ಬುತ್ತರಂ, ಅಧರುತ್ತರಂ, ಅಪರದಕ್ಖಿಣಂ, ಅಪರುತ್ತರಂ. ನದೀನಂ-ಗಙ್ಗಾಯಮುನಂ, ಮಹಿಸರಭು.

ತಿಣವಿಸೇಸಾನಂ-ಕಾಸಕುಸಂ ಕಾಸಕುಸಾ, ಉಸೀರಬೀರಣಂ ಉಸೀರಬೀರಣಾ, ಮುಞ್ಜಪಬ್ಬಜಂ ಮುಞ್ಜಪಬ್ಬಜಂ ಮುಞ್ಜಪಬ್ಬಜಾ. ರುಕ್ಖವಿಸೇಸಾನಂ ಖದಿರಪಲಾಸಂ ಖದಿರಪಲಾಸಾ, ವೋಸ್ಸಕಣ್ಣಂ ಧವಾಸ್ಸಕಣ್ಣಾ, ಪಿಲಕ್ಖನಿಗ್ರೋಧಂ ಪಿಲಕ್ಖನಿಗ್ರೋಧಾ, ಅಸ್ಸತ್ಥಕಪಿತ್ಥನಂ ಅಸ್ಸತ್ಥಕಪಿತ್ಥನಾ, ಸಾಕಸಾಲಂ ಸಾಕಸಾಲಾ. ಪಸುವಿಸೇಸಾನಂ-ಗಜಗವಜಂ ಗಜಗವಜಾ, ಗೋಮಹಿಸಂ ಗೋಮಹಿಸಾ, ಏಣೇಯ್ಯಗೋಮಹಿಸಂ ಏಣೇಯ್ಯಗೋಮಹಿಸಾ, ಏಣೇಯ್ಯವರಾಹಂ ಏಣೇಯ್ಯವರಾಹಾ, ಅಜೇಳಕಂ ಅಜೇಳಕಾ, ಕುಕ್ಕುರಸೂಕರಂ ಕುಕ್ಕುರಸೂಕರಾ, ಹತ್ಥಿಗವಾಸ್ಸವಳವಂ ಹತ್ಥಿಗವಾಸ್ಸವಳವಾ. ಸಕುನವಿಸೇಸಾನಂ-ಹಂಸಬಲಾವಂ ಹಂಸಬಲಾವಾ, ಕಾರಣ್ಡವಚಕ್ಕವಾಕಂ ಕಾರಣ್ಡವಚಕ್ಕವಾಕಾ, ಬಕಬಲಾಕಂ ಬಕಬಲಾಕಾ. ಧನಾನಂ-ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾ, ಮಣಿಸಙ್ಖಮುತ್ತಾವೇಳುರಿಯಂ ಮಣಿಸಙ್ಖಮುತ್ತಾವೇಳುರಿಯಾ, ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಜಾತರೂಪರಜತಾ. ಧಞ್ಞಾನಂ-ಸಾಲಿಯವಕಂ ಸಾಲಿಯವಕಾ, ತಿಲಮುಗ್ಗಮಾಸಂ ತಿಲಮುಗ್ಗಮಾಸಾ, ನಿಪ್ಫಾವಕುಲತ್ಥಂ ನಿಪ್ಫಾವಕುಲತ್ಥಾ. ಬ್ಯಞ್ಜನಾನಂ-ಸಾಕಸುವಂ ಸಾಕಸುವಾ, ಗಬ್ಯಮಾಹಿಸಂ ಗಬ್ಯಮಾಹಿಸಾ, ಏಣೇಯ್ಯವಾರಾಹಂ ಏಣೇಯ್ಯವಾರಾಹಾ, ಮಿಗಮಾಯೂರಂ ಮಿಗಮಾಯೂರಾ. ಜನಪದಾನಂ-ಕಾಸಿಕೋಸಲಂ ಕಾಸಿಕೋಸಲಾ, ವಜ್ಜಿಮಲ್ಲಂ ವಜ್ಜಿಮಲ್ಲಾ, ಚೇತಿವಂಸಂ ಚೇತಿವಂಸಾ, ಮಚ್ಛಸೂರಸೇನಂ ಮಚ್ಛಸೂರಸೇನಾ, ಕುರುಪಞ್ಚಾಲಂ ಕುರುಪಞ್ಚಾಲಾ. ಇತರೀತರಯೋಗೋ ಯಥಾ-ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಇಚ್ಚಾದಿ.

ಏತಸ್ಮಿಂ ಏಕತ್ಥೀಭಾವಕಣ್ಡೇ ಯಂ ವುತ್ತಂ ಪುಬ್ಬಂ, ತದೇವ ಪುಬ್ಬಂ ನಿಪತತಿ ಕಮಾತಿಕ್ಕಮೇ ಪಯೋಜನಾಭಾವಾ. ಕ್ವಚಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋಪಿ ಹೋತಿ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರತೋ, ದನ್ತಾನಂ ರಾಜಾ ರಾಜದನ್ತೋ, ಕತ್ಥಚಿ ಕಮಂ ಪಚ್ಚಾನಾದರಾ ಪುಬ್ಬಕಾಲಸ್ಸಾಪಿ ಪರನಿಪಾತೋ, ಲಿತ್ತವಾಸಿತೋ, ನಗ್ಗಮುಸಿತೋ, ಸಿತ್ತಸಮ್ಮಟ್ಠೋ, ಭಟ್ಠಲುಞ್ಚಿತೋ. ಚತ್ಥೇ ಯದೇಕತ್ಥಂ ತತ್ಥ ಕೇಚಿ ಪುಬ್ಬಪದಂ ಬಹುಧಾ ನಿಯಮೇನ್ತಿ, ತದಿಹ ಬ್ಯಭಿಚಾರದಸ್ಸಾನ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

೨೦. ಸಮಾಹಾರೇ ನಪುಂಸಕಂ.

ಚತ್ಥೇ ಸಮಾಹಾರೇ ಯದೇಕತ್ಥಂ, ತಂ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗಂ ಭವತಿ, ತಥಾಚೇವೋದಾಹಟಂ, ಕತ್ಥಚಿ ನ ಹೋತಿ ‘ಸಭಾಪರಿಸಾಯಾ’ತಿ ಞಾಪಕಾ, ಆಧಿಪಚ್ಚಪರಿವಾರೋ, ಛನ್ದಪಾರಿಸುದ್ಧಿ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಪವತ್ತಿಯಂ.

೨೧. ಸಙ್ಖ್ಯಾದಿ.

ಏಕತ್ಥೇ ಸಮಾಹಾರೇ ಸಙ್ಖ್ಯಾದಿ ನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗಂ ಭವತಿ, ಪಞ್ಚಗವಂ, ಚತುಪ್ಪಥಂ, ಸಮಾಹಾರಸ್ಸೇಕತ್ತಾ ಏಕವಚನಮೇವ ಹೋತಿ, ಸಮಾಹಾರೇತ್ವೇವ ಪಞ್ಚಕಾಪಾಲೋ ಪೂವೋ, ತಿಪುತ್ತೋ.

೨೨. ಕ್ವಚೇಕತ್ತಞ್ಚ ಛಟ್ಠಿಯಾ.

ಛಟ್ಠಿಯೇಕತ್ಥೇ ಕ್ವಚಿ ನಪುಂಸಕತ್ತಂ ಹೋತೇಕತ್ಥಞ್ಚ, ಸಲಭಾನಂ ಛಾಯಾ ಸಲಭಚ್ಛಾಯಂ, ಏವಂ ಸಕುನ್ತಾನಂ ಛಾಯಾ ಸಕುನ್ತಚ್ಛಾಯಂ, ಪಾಸಾದಚ್ಛಾಯಂ ಪಾಸಾದಚ್ಛಾಯಾ, ಘರಚ್ಛಾಯಂ ಘರಚ್ಛಾಯಾ, ಅಮನುಸ್ಸಸಭಾಯ ನಪುಂಸಕೇಕತ್ತಂ ಭವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಸಭಂ, ದೇವಸಭಂ, ಇನ್ದಸಭಂ, ಯಕ್ಖಸಭಂ, ಸರಭಸಭಂ, ಮನುಸ್ಸಸಭಾಯಂ ಪನ ಖತ್ತಿಯಸಭಾ, ರಾಜಸಭಾ ಇಚ್ಚೇವಮಾದಿ, ಕ್ವಚೀತಿ ಕಿಂ ರಾಜಪುರಿಸೋ.

೨೩. ಸ್ಯಾದೀಸು ರಸ್ಸೋ.

ನಪುಂಸಕೇ ವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ರಸ್ಸೋ ಹೋತಿ ಸ್ಯಾದೀಸು. ಸಲಭಚ್ಛಾಯಂ, ಸ್ಯಾದೀಸೂತಿ ಕಿಂ? ಸಲಭಚ್ಛಾಯೇ.

೨೪. ಘಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸಾಪ್ಪಧಾನಸ್ಸ.

ಅನ್ತಭೂತಸ್ಸ ಅಪ್ಪಧಾನಸ್ಸ ಘಪಸ್ಸ ಸ್ಯಾದೀಸು ರಸ್ಸೋ ಹೋತಿ. ಬಹುಮಾಲೋ ಪೋಸೋ, ನಿಕ್ಕೋಸಮ್ಬಿ, ಅತಿವಾಮೋರು, ಅನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂ? ರಾಜಾ ಕಞ್ಞಾಪಿಯೋ, ಅಪ್ಪಧಾನಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂ? ರಾಜಕುಮಾರೀ ಬ್ರಹ್ಮಬನ್ಧೂ.

೨೫. ಗೋಸ್ಸು.

ಅನ್ತಭೂತಸ್ಸ ಅಪ್ಪಧಾನಸ್ಸ ಗೋಸ್ಸ ಸ್ಯಾದೀಸು ಉ ಹೋತಿ. ಚಿತ್ತಗು, ಅಪ್ಪಧಾನಸ್ಸಾತ್ವೇವ? ಸುಗೋ, ಅನ್ತಸ್ಸಾತ್ವೇವ? ಗೋಕುಲಂ.

೨೬. ಇತ್ಥಿಯಮತ್ವಾ.

ಇತ್ಥಿಯಂ ವತ್ತಮಾನತೋ ಅಕಾರನ್ತತೋ ನಾಮಸ್ಮಾ ಆಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಧಮ್ಮದಿನ್ನಾ.

೩೭. ನದಾದಿತೋ ವೀ.

ನದಾದೀಹಿ ಇತ್ಥಿಯಂ ವೀಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ನದೀ, ಮಹೀ, ಕುಮಾರೀ, ತರುಣೀ, ವಾರುಣೀ, ಗೋತಮೀ. (೧೪) ‘‘ಗೋತೋವಾ’’ ಗಾವೀ ಗೋ, ಆಕತಿಗಣೋ-ಯಂ, ಕೋರೋ ‘‘ನ್ತನ್ತೂನಂ ವೀಮ್ಹಿ ತೋ ವಾ’’ (೩-೩೬) ತಿ ವಿಸೇಸನತ್ಥೋ.

೨೮. ಯಕ್ಖಾದಿತಿನೀ ಚ.

ಯಕ್ಖಾದಿತೋ ಇತ್ಥಿಯಂ ಇನೀ ಹೋತಿ ವೀಚ. ಯಕ್ಖಿನೀ ಯಕ್ಖೀ, ನಾಗಿನೀ ನಾಗೀ, ಸೀಹಿನೀ ಸೀಹೀ.

೨೬. ಆರಾಮಿಕಾದೀಹಿ.

ಆರಾಮಿಕಾದಿತೋ ಇನೀ ಹೋತಿತ್ಥಿಯಂ. ಆರಾಮಿಕಿನೀ, ಅನನ್ತರಾಯಿಕಿನೀ, ರಾಜಿನೀ (೧೫) ‘‘ಸಞ್ಞಾಯಂ ಮಾನುಸೋ’’ ಮಾನುಸಿನೀ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಮಾನುಸೀ.

೩೦. ಯುವಣ್ಣೇಹಿ ನೀ.

ಇತ್ಥಿಯಮಿವಣ್ಣುವಣ್ಣನ್ತೇಹಿ ನೀ ಹೋತಿ ಬಹುಲಂ. ಸದಾಪಯತಪಾಣಿನೀ, ದಣ್ಡಿನೀ, ಭಿಕ್ಖುನೀ, ಖತ್ತಬನ್ಧುನೀ, ಪರಚಿತ್ತವಿದುನೀ, ಮಾತುಆದಿತೋ ಕಸ್ಮಾ ನ ಹೋತಿ? ಇತ್ಥಿಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ವಿನಾಪಿ ಇತ್ಥತ್ತಾಭಿಧಾನತೋ.

೩೧. ಕ್ತಿಮ್ಹಾಞ್ಞತ್ಥೇ.

ಕ್ತಿಮ್ಹಾಞ್ಞತ್ಥೇಯೇವ ಇತ್ಥಿಯಂ ನೀ ಹೋತಿ ಬಹುಲಂ. ಸಾಹಂ ಅಹಿಂ ಸಾರತಿನೀ, ತಸ್ಸಾ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿನಿಯಾ, ಸಾ ಗಾವೀ ವಚ್ಛಗಿದ್ಧಿನೀ, ಅಞ್ಞತ್ಥೇತಿ ಕಿಂ? ಧಮ್ಮರತಿ.

೩೨. ಘರಣ್ಯಾದಯೋ.

ಘರಣಿಪ್ಪಭುತಯೋ ನೀಪ್ಪಚ್ಚನ್ತಾಸಾಧವೋ ಭವನ್ತಿ. ಘರಣೀ, ಪೋಕ್ಖರಣೀ, ಈಸ್ಸ-ತ್ತಂ ನಿಪಾತನಾ, (೧೬) ‘‘ಆಚರಿಯಾ ವಾ ಯ-ಲೋಪೋ ಚ’’ ಆಚರಿನೀ, ಆಚರಿಯಾ.

೩೩. ಮಾತುಲಾದಿತ್ವಾನೀ ಭರಿಯಾಯಂ.

ಮಾತುಲಾದಿತೋ ಭರಿಯಾಯಮಾನೀ ಹೋತಿ. ಮಾತುಲಾನೀ, ವಾರುಣಾನೀ, ಗಹಪತಾನೀ, ಆಚರಿಯಾನೀ, (೧೭) ‘‘ಅಭರಿಯಾಯಂ ಖತ್ತಿಯಾ ವಾ’’ ಖತ್ತಿಯಾನೀ ಖತ್ತಿಯಾ, ನದಾದಿಪಾಠಾ ಭರಿಯಾಯನ್ತು ಖತ್ತಿಯೀ.

೩೪. ಉಪಮಾಸಂಹಿತ ಸಹಿತ ಸಞ್ಞತ ಸಹ ಸಫವಾಮ ಲಕ್ಖಣಾದಿತೂರುತೂ.

ಊರುಸದ್ದಾ ಉಪಮಾನಾದಿಪುಬ್ಬಾ ಇತ್ತಿಯಮೂ ಹೋತಿ. ಕರಭೋರೂ, ಸಂಹಿತೋರೂ, ಸಹಿತೋರೂ, ಸಞ್ಞತೋರೂ, ಸಹೋರೂ, ಸಫೋರೂ, ವಾಮೋರೂ, ಲಕ್ಖಣೋರೂ, ಊತಿಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಊ ಬ್ರಹ್ಮಬನ್ಧೂ.

೩೫. ಯುವಾ ತಿ.

ಯುವಸದ್ದತೋ ತಿ ಹೋತಿತ್ಥಿಯಂ. ಯುವತಿ.

೩೬. ನ್ತನ್ತೂನಂ ವೀಮ್ಹಿತೋ ವಾ.

ವೀಮ್ಹಿ ನ್ತನ್ತೂನಂ ತೋ ವಾ ಹೋತಿ. ಗಚ್ಛತೀ ಗಚ್ಛನ್ತೀ, ಸೀಲವತೀ ಸೀಲವನ್ತೀ.

೩೭. ಭವತೋ ಭೋತೋ.

ವೀಮ್ಹಿ ಭವತೋ ಭೋತಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ವಾ. ಭೋತೀ ಭವನ್ತೀ.

೩೮. ಗೋಸ್ಸಾವಙ.

ಗೋಸದ್ದಸ್ಸ ವೀಮ್ಹಾವಙ ಹೋತಿ. ಗಾವೀ.

೩೯. ಪುಥುಸ್ಸ ಪಥವಪುಥವಾ.

ವೀಮ್ಹಿ ಪುಥುಸ್ಸ ಪಥವಪುಥವಾ ಹೋನ್ತಿ. ಪಥವೀ, ಪುಥವೀ, ಠೇ ಪಥವೀ.

೪೦. ಸಮಾಸನ್ತ್ವ.

ಸಮಾಸನ್ತ್ವ ಇತಿ ಚಾಧಿಕರೀಯತಿ.

೪೧. ಪಾಪಾದೀಹಿ ಭೂಮಿಯಾ.

ಪಾಪಾದೀಹೀ ಪರಾ ಯಾ ಭೂಮಿ ತಸ್ಸಾ ಸಮಾಸನ್ತೋ ಅ ಹೋತಿ. ಪಾಪಭೂಮಂ, ಜಾತಿಭೂಮಂ.

೪೨. ಸಙ್ಖ್ಯಾಹಿ.

ಸಙ್ಖ್ಯಾಹಿ ಪರಾ ಯಾ ಭೂಮಿ ತಸ್ಸಾ ಸಮಾಸನ್ತೋ ಅ ಹೋತಿ. ದ್ವಿಭೂಮಂ, ತಿಭೂಮಂ.

೪೩. ನದೀಗೋದಾವರೀನಂ.

ಸಙ್ಖ್ಯಾಹಿ ಪರಾಸಂ ನದೀಗೋದಾವರೀನಂ ಸಮಾಸನ್ತೋ ಅ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಚನದಂ, ಸತ್ತಗೋದಾವರಂ, ಸಙ್ಖ್ಯಾಹಿತ್ವೇವ? ಮಹಾನದೀ, ನದೀಗೋದಾವರೀನನ್ತಿ ಕಿಂ? ದಸಿತ್ಥಿ.

೪೪. ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಹಿ ಚಾಙ್ಗುಲ್ಯಾನಞ್ಞಾಸಙ್ಖ್ಯತ್ಥೇಸು.

ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಹಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾಹಿ ಚ ಪರಾಯ ಅಙ್ಗುಲ್ಯಾ ಸಮಾಸನ್ತೋ ಅ ಹೋತಿ ನೋ ಚೇ ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ಅಸಙ್ಖ್ಯತ್ಥೇ ಚ ಸಮಾಸೋ ವತ್ತತೇ. ನಿಗ್ಗತಮಙ್ಗುಲೀಹಿ ನಿರಙ್ಗುಲಂ, ಅಚ್ಚಙ್ಗುಲಂ, ದ್ವೇ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಸಮಾಹಟಾ ದ್ವಙ್ಗುಲಂ, ಅನಞ್ಞಾಸಙ್ಖ್ಯತ್ಥೇಸೂತಿ ಕಿಂ? ಪಞ್ಚಙ್ಗುಲಿ ಹತ್ಥೋ, ಉಪಙ್ಗುಲಿ, ಕಥಂ ‘ದ್ವೇ ಅಙ್ಗುಲೀಮಾನಮಸ್ಸಾತಿ ದ್ವಙ್ಗುಲ’ನ್ತಿ? ನಾತ್ರ ಸಮಾಸೋಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ವಿಹಿತೋ ಮತ್ತಾದೀನಂ ಲೋಪೇ ಕತೇ ತತ್ಥ ವತ್ತತೇ. ಅಙ್ಗುಲಸದ್ದೋ ವಾ ಪಮಾಣವಾಚಿ ಸದ್ದನ್ತರಂ, ಯಥಾ ‘ಸೇನಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅಙ್ಗುಲಾನಂ ಸತಂ ಪುಣ್ಣಂ ಚತುದ್ದಸ ವಾ ಅಙ್ಗುಲಾನೀ’ತಿ.

೪೫. ದೀಘಾಹೋವಸ್ಸೇಕದೇಸೇಹಿ ಚ ರತ್ತ್ಯಾ.

ದೀಘಾದೀಹಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಹಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾಹಿ ಚ ಪರಮಸ್ಮಾ ರತ್ತಿಯಾ ಸಮಾಸನ್ತೋ ಅ ಹೋತಿ. ದೀಘರತ್ತಂ, ಅಹೋರತ್ತಂ (ತ್ತೋ), ವಸ್ಸಾರತ್ತಂ (ತ್ತೋ), ಪುಬ್ಬರತ್ತಂ, ಅಪರರತ್ತಂ, ಅಡ್ಢುರತ್ತಂ, ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ ರತ್ತಿಂ ಅತಿರತ್ತೋ, ದ್ವೇರತ್ತೀ ಸಮಾಹಟಾ ದಿರತ್ತಂ (ತ್ತೋ), ವಾ ಕ್ವಚಿ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ಏಕರತ್ತಂ (ತ್ತೋ), ಏಕರತ್ತಿ, ಅನಞ್ಞಾಸಙ್ಖ್ಯತ್ಥೇಸುತ್ವೇವ? ದೀಘರತ್ತಿಹೇಮನ್ತೋ, ಉಪರತ್ತಿ, ಕ್ವಚಿ ಹೋತೇವ ಬಹುಲಂ ವಿಧಾನಾಯಥಾರತ್ತಂ.

೪೬. ಗೋತ್ವಚತ್ಥೇ ಚಾಲೋಪೇ.

ಗೋಸದ್ದಾ ಅಲೋಪವಿಸಯಾ ಸಮಾಸನ್ತೋ ಅ ಹೋತಿ ನ ಚೇ ಚತ್ಥೇ ಸಮಾಸೋ ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ಅಸಙ್ಖ್ಯತ್ಥೇ ಚ, ರಾಜಗವೋ, ಪರಮಗವೋ, ಪಞ್ಚಗವಧನೋ, ದಸಗವಂ, ಅಲೋಪೇತಿ ಕಿಂ? ಪಞ್ಚಹಿ ಗೋಹಿ ಕೀತೋ ಪಞ್ಚಗು, ಅಚತ್ಥೇತಿ ಕಿ? ಅಜಸ್ಸಗಾವೋ, ಅನಞ್ಞಾಸಙ್ಖ್ಯತ್ಥೇಸುತ್ವೇವ? ಚಿತ್ತಗು, ಉಪಗು.

೪೭. ರತ್ತಿನ್ದಿವದಾರಗವಚತುರಸ್ಸಾ.

ಏತೇ ಸದ್ದಾ ಅಅನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ. ರತ್ತೋ ಚ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ, ರತ್ತಿ ಚ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ, ದಾರಾ ಚ ಗಾವೋ ಚ ದಾರಗವಂ, ಚತಸ್ಸೋ ಅಸ್ಸಿಯೋ ಅಸ್ಸ ಚತುರಸ್ಸೋ.

೪೮. ಆಯಾಮೇನುಗವಂ.

ಅನುಗವನ್ತಿ ನಿಪಚ್ಚತೇ ಆಯಾಮೇ ಗಮ್ಯಮಾನೇ. ಅನುಗವಂ ಸಕಟಂ, ಆಯಾಮೇತಿ ಕಿಂ? ಗುನ್ನಂ ಪಞ್ಛಾ ಅನುಗು.

೪೯. ಅಕ್ಖಿಸ್ಮಾಞ್ಞತ್ಥೇ. ಅಕ್ಖಿಸ್ಮಾ ಸಮಾಸನ್ತೋ ಅ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞತ್ಥೇ ಚೇ ಸಮಾಧಸಾ. ವಿಸಾಲಕ್ಖೋ, ವಿಸಾಲಕ್ಖೀ.

೫೦. ದಾರುಮ್ಯಙ್ಗುಲ್ಯಾ.

ಅಙ್ಗುಲನ್ತಾ ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ದಾರುಮ್ಹಿ ಸಮಾಸನ್ತೋ ಅ ಹೋತಿ. ದ್ವಙ್ಗುಲಂದಾರು, ಪಞ್ಚಙ್ಗುಲಂ, ಅಙ್ಗುಲಿಸದಿಸಾವಯವಂ ಧಞ್ಞಾದೀನಂ ವಿಕ್ಖೇಪಕಂ ದಾರುಂ ವುಚ್ಚತೇ, ಪಮಾಣೇ ತು ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯ ಸಿದ್ಧಂ ಸಖರಾಜಸದ್ದಾ ಅಕಾರನ್ತಾವ, ಸಿಸ್ಸೋಪಿ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ಗಾಣ್ಡೀ ವಧನ್ವಾತಿ ಪಕತನ್ತರೇನ ಸಿದ್ಧಂ.

೫೧. ಚಿ ವೀತಿಹಾರೇ.

ಓಘಾಬ್ಯತಿಹಾರೇ ಗಮ್ಯಮಾನೇ ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನತೋ ಚಿ ಹೋತಿ. ಕೇಸಾಕೇಸಿ ದಣ್ಡಾದಣ್ಡಿ, ಚಕಾರೋ ‘‘ಚಿಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ (೩.೬೬) ವಿಸೇಸನತ್ಥೋ, ಸುಗನ್ಧಿ, ದುಗ್ಗನ್ತೀತಿ ಪಯೋಗೋ ನ ದಿಸ್ಸತೇ.

೫೨. ಲ್ತ್ವಿತ್ಥಿಯೂಹಿ ಕೋ.

ಲ್ತುಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತೇಹಿ, ಇತ್ಥಿಯಮೀಕಾರೂಕಾರನ್ತೇಹಿ ಚ ಬಹುಲಂ ಕಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೇ. ಬಹುಕತ್ತುಕೋ, ಬಹುಕುಮಾರಿಕೋ, ಬಹುಬ್ರಹ್ಮಬನ್ಧುಕೋ, ಬಹುಲಂತ್ವೇವ? ಸುಬ್ಭೂ.

೫೩. ವಾಞ್ಞತೋ.

ಅಞ್ಞೇಹಿ ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ಕೋ ವಾ ಬಹುಲಂ ಹೋತಿ. ಬಹುಮಾಲಕೋ, ಬಹುಮಾಲೋ.

೫೪. ಉತ್ತರಪದೇ. ಏತಮಧಿಕತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೫೫. ಇಮಸ್ಸಿದಂ.

ಉತ್ತರಪದೇ ಪರತೋ ಇಮಸ್ಸ ಇದಂ ಹೋತಿ. ಇದಮಟ್ಠಿತಾ, ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯತಾ, ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ ಪಸ್ಸ ಚ ದ್ವಿಭಾವೋ.

೫೬. ಪುಂ ಪುಮಸ್ಸ ವಾ. ಪುಮಸ್ಸ ಪುಂ ಹೋತುತ್ತರಪದೇ ವಿಭಾಸಾ. ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗಂ, ಪುಮಲಿಙ್ಗಂ.

೫೭. ಟನ್ತನ್ತೂನಂ.

ಏಸಂ ಟ ಹೋತುತ್ತರಪದೇ ಕ್ವಚಿ ವಾ. ಭವಮ್ಪತಿಟ್ಠಾಮಯಂ, ಭಗವಂಮೂಲಕಾ ನೋ ಧಮ್ಮಾ, ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ತರಾದೀಸು ಚ ಪಗೇವ ಮಹತ್ತರೀ, ರತ್ತಞ್ಞುಮಹತ್ತಂ.

೫೮. ಅ. ಏಸಂ ಅ ಹೋತುತ್ತರಪದೇ. ಗುಣವನ್ತಪತಿಟ್ಠೋ-ಸ್ಮಿ.

೫೯. ಮನಾದ್ಯಾಪಾದೀನಮೋ ಮಯೇ ಚ. ಮನಾದೀನಮಾಪಾದೀನಂ ಚ ಓ ಹೋತುತ್ತರಪದೇ ಮಯೇ ಚ. ಮನೋಸೇಟ್ಠಾ, ಮನೋಮಯಾ, ರಜೋಜಲ್ಲಂ, ರಜೋಮಯಂ, ಆಪೋಗತಂ, ಆಪೋಮಯಂ, ಅನುಯನ್ತಿ ದಿಸೋದಿಸಂ.

೬೦. ಪರಸ್ಸ ಸಙ್ಖ್ಯಾಸು.

ಸಙ್ಖ್ಯಾಸುತ್ತರಪದೇಸು ಪರಸ್ಸ ಓ ಹೋತಿ. ಪರೋಸತಂ, ಪರೋಸಹಸ್ಸಂ, ಸಙ್ಖ್ಯಾಸೂತಿ ಕಿಂ? ಪರದತ್ತೂಪಜೀವಿನೋ.

೬೧. ಜನೇ ಪುಥಸ್ಸು.

ಜನೇ ಉತ್ತರಪದೇ ಪುಥಸ್ಸ ಉ ಹೋತಿ. ಅರಿಯೇಹಿ ಪುಥಗೇವಾಯಂ ಜನೋತಿ ಪುಥುಜ್ಜನೋ.

೬೨. ಸೋ ಛಸ್ಸಾಹಾಯತನೇ ವಾ.

ಅಹೇ ಆಯತನೇ ಚುತ್ತರಪದೇ ಛಸ್ಸ ಸೋ ವಾ ಹೋತಿ. ಸಾಹಂ ಛಾಹಂ, ಸಳಾಯತನಂ, ಛಳಾಯತನಂ.

೬೩. ಲ್ತುಪಿತಾದೀನಮಾರಙರಙ.

ಲ್ತುಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತಾನಂ ಪಿತಾದೀನಞ್ಚ ಯಥಾಕ್ಕಮಮಾರಙರಙ ವಾ ಹೋನ್ತುತ್ತರಪದೇ, ಸತ್ಥಾರದಸ್ಸನಂ, ಕತ್ತಾರನಿದ್ದೇಸೋ, ಮಾತರಪಿತರೋ, ವಾತ್ವೇವ? ಸತ್ಥುದಸ್ಸನಂ, ಮಾತಾಪಿತರೋ.

೬೪. ವಿಜ್ಜಾಯೋನಿಸಮ್ಬನ್ಧಾನಮಾ ತತ್ರ ಚತ್ಥೇ.

ಲ್ತುಪಿತಾದೀನಂ ವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಬನ್ಧೀನಂ ಯೋನಿಸಮ್ಬನ್ಧೀನಂ ಚ ತೇಸ್ವೇವ ಲ್ತುಪಿತಾದೀಸು ವಿಜ್ಜಾಯೋನಿಸಮ್ಬನ್ಧಿಸುತ್ತರಪದೇಸು ಚತ್ಥವಿಸಯೇ ಆ ಹೋತಿ. ಹೋತಾಪೋತರೋ ಮಾತಾಪಿತರೋ, ಲ್ತುಪಿತಾದೀನಂ ತ್ವೇವ? ಪುತ್ತಭಾತರೋ, ತತ್ರೇತಿ ಕಿಂ? ಪಿತುಪಿತಾಮಹಾ, ಚತ್ಥೇತಿ ಕಿಂ? ಮಾತುಭಾತಾ, ವಿಜ್ಜಾಯೋನಿಸಮ್ಬನ್ಧಾನನ್ತಿ ಕಿಂ? ದಾತುಭತ್ತಾರೋ.

೬೫. ಪುತ್ತೇ.

ಪುತ್ತೇ ಉತ್ತರಪದೇ ಚತ್ಥವಿಸಯೇ ಲ್ತುಪಿತಾದೀನಂ ವಿಜ್ಜಾಯೋನಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಾನಮಾ ಹೋತಿ. ಪಿತಾಪುತ್ತಾ, ಮಾತಾಪುತ್ತಾ.

೬೬. ಚಿಸ್ಮಿಂ.

ಚಿಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತೇ ಉತ್ತರಪದೇ ಆ ಹೋತಿ. ಕೇಸಾಕೇಸಿ, ಮುಟ್ಠಾಮುಟ್ಠಿ.

೬೭. ಇತ್ಥಿಯಮ್ಭಾಸಿತಪುಮಿತ್ಥೀ ಪುಮೇವೇಕತ್ಥೇ.

ಇತ್ಥಿಯಂ ವತ್ತಮಾನೇ ಏಕತ್ಥೇ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇ ಉತ್ತರಪದೇ ಪರೇ ಭಾಸಿತಪುಮಾ ಇತ್ಥೀ ಪುಮೇವ ಹೋತಿ. ಕುಮಾರಭರಿಯೋ, ದೀಘಜಙ್ಘೋ, ಯುವಜಾಯೋ, ಇತ್ಥಿಯನ್ತಿ ಕಿಂ? ಕಲ್ಯಾಣೀ ಪಧಾನಮೇಸಂ ಕಲ್ಯಾಣಿಪ್ಪಧಾನಾ, ಭಾಸಿತಪುಮೇತಿ ಕಿಂ? ಕಞ್ಞಾಭರಿಯೋ, ಇತ್ಥೀತಿ ಕಿಂ? ಗಾಮಣಿಕುಲಂ ದಿಟ್ಠಿ ಅಸ್ಸ ಗಾಮಣಿದಿಟ್ಠಿ, ಏಕತ್ಥೇತಿ ಕಿಂ? ಕಲ್ಯಾಣಿಯಾ ಮಾತಾ ಕಲ್ಯಾಣಿಮಾತಾ.

೬೮. ಕ್ವಚಿ ಪಚ್ಚಯೇ.

ಭಾಸಿತಪುಮಿತ್ಥೀ ಪಚ್ಚಯೇ ಕ್ವಚಿ ಪುಮೇವ ಮೋತಿ. ಬ್ಯತ್ತತರಾ, ಬ್ಯತ್ತತಮಾ.

೬೯. ಸಬ್ಬಾದಯೋ ವುತ್ತಿಮತ್ತೇ.