ಪಕಿಣ್ಣಕಥವಿವರಣಂ

ತೇಸು –’ಮಿಲಿದೋ ನಾಮ ಸೋ ರಾಜಾ …ಪೇ… ಸಾಗರನ್ತಿ ಏಥ ಅಜ್ಝಾಹಾರಸಮ್ಬಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಯೋ’ಪಿ ಮಿಲಿದೋ ರಾಜಾ ಭಗವತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನತೋ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸತೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ ರಾಜಕುಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಸೋ ರಾಜಾ ಮಿಲಿದೋ ನಾಮ.

ಸಾಗಲಾಯಂ ಪುರುತ್ತಮೇ ಸಾಗಲನಾಮಕೇ ಉತ್ತಮನಗರೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ನಾಗಸೇನಥೇರಂ ಉಪಗಞ್ಛಿ ಕಿಂ ವಿಯಾ?ತಿ.

ಗಙ್ಗಾವ ಯಥ ಸಾಗರನ್ತಿ ಆಹ. ಯಥಾ ಗಙ್ಗಾ ವಾ ಯಮುನಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಾ ವಾ ಸಾಗರಂ ಉಪಗಞ್ಛಿ ತಥಾ ಉಪಗಞ್ಛಿ’ತಿ ಅಥೋ. ವ-ಸದ್ದೋ |ಓ೦.೦೩೭೦| ವೇಥ ಸಮುಚ್ಚಯಥೋ. ಗಙ್ಗಾ ವಾ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಆಕಾರಸ್ಸ ರಸ್ಸತ್ತಂ ಕವಾ ಗಙ್ಗಾವ ಇತಿ ವುತ್ತಂ. ಉಪ್ಪಲಂವ ಯಥೋದಕೇ’ತಿ ಏಥ ವುತ್ತಸಮುಚ್ಚಯಥೋ ವಾಸದ್ದೋ ವಿಯ.

ಆಸಜ್ಜ ರಾಜಾ …ಪೇ… ವಿದಾಳನೇ’ತಿ ಏಥ ಯಥಾವುತ್ತಸಮ್ಬಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಚ ಸುವಿಞೇಞಯ್ಯೋ’ವ. ಪದನ್ತಿ ಉಪಸಗ್ಗ ನಿಪಾತನಾಮಆಖ್ಯಾತಪದವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ. ತೇಸು ನಾಮಪದಂ ಸಾಮಞ್ಞಗುಣ-ಕಿತ್ತಿಮ-ಓಪಪಾತಿಕ-ನಾಮ ವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ. ತಥ ಪಠಮಕಪ್ಪಿಕಮಹಾಜನೇನ ಸಮ್ಮನ್ತಿವಾ ಠಪಿತತ್ತಾ ಮಹಾಸಮ್ಮತೋ’ತಿ ರಞ್ಞೋ ನಾಮಂ ಸಾಮಞಞನಾಮಂ ನಾಮ. ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಪಂಸುಕುಲಿಕೋ ವಿನಯಧರೋ ತೇಪಿಟಕೋ ಸದ್ಧೋ ಪಸನ್ನೋ’ತಿ ಏವರೂಪಂ ಗುಣತೋ ಆಗತಂ ನಾಮಂ ಗುಣನಾಮಂ ನಾಮ. ಯಮ್ಪನ ಜಾತಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ನಾಮಗಹಣದಿವಸೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾನಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕವಾ ಸಮೀಪೇ ಠಿತಾ ಞಾತಕಾ ಕಪ್ಪೇವಾ’ಅಯಂ ಅಮುಕೋ ನಾಮಾ’ತಿ ನಾಮಂ ಕರೋನ್ತಿ ಇದಂ ಕಿತ್ತಿಮ ನಾಮಂ ನಾಮ. ಯಾ ಪನ ಪುರಿಮಪಞ್ಞತ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಮಪಞ್ಞತ್ತಿಯಂ ಪತತಿ, ಪುರಿಮವೋಹಾರೋ ಪಚ್ಛಿಮವೋಹಾರೇ ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ ಪುರಿಮಕಪ್ಪೇ’ಪಿ ಚದೋ ಚದೋಯೇವ ನಾಮ ಏತರಹಿ’ಪಿ ಚದೋ ಚದೋಯೇವ ನಾಮ, ಅತೀತೇ ಸೂರಿಯೋ ಸಮುದ್ದೋ ಪಥವೀ ಪಬ್ಬತೋಯೇವ ನಾಮ. ಏತರಹಿ’ಪಿ ಪಬ್ಬತೋ ಪಬ್ಬತೋಯೇವ ನಾಮಾತಿ ಇದಂ ಓಪಪಾತಿಕನಾಮಂ ನಾಮ, ಇದಂ ನಾಮಚತುಕ್ಕಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯೇನ ವುತ್ತಂ. ಸದ್ದಸಥೇ ಪನ ನಾಮನಾಮ-ಸಬ್ಬನಾಮ-ಸಮಾಸನಾಮ-ತದ್ಧಿತನಾಮ-ಕಿತನಾಮವಸೇನ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ವುತ್ತಂ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಇಧ ಯಥಾರಹಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪದಥೋ ಪನ ಆಸಜ್ಜಾ’ತಿ ಪವಾ. ಠಾನಾಠಾನಗತೇ’ತಿ ಕಾರಣಾಕಾರಣಗತೇ.

ಪುಥೂ’ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇ.

ಸುತ್ತಜಾಲಸಮಥಿತಾ’ತಿ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಸಙ್ಖಾತಸುತ್ತಸಮೂಹೇನ ಸಮಥಿತಾ ಪಥಿತಾ, ಸುತ್ತಂ ಆಹರಿವಾ ಸುತ್ತಥವಿಸೋಧನವಸೇನ ಸುತ್ತಜಾಲಸೋಧಕಾ

ನಯೇಹಿ ಚಾತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮವಿನಯಾದೀಹಿ ನಯೇಹಿ ಯುತ್ತೀಹಿ ವಾ.

ಪಣಿಧಾಯಾ ಚಾತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮವಿನಯಾದೀಹಿ ನಯೇಹಿ ಯುತ್ತೀಹಿ ವಾ.

ಪಣಿಧಾಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣಂ ಠಪೇನ್ತೋ.

ಭಾಸಯಿವಾನ ಮಾನಸನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ಅತಿಸಯೇನ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪವತ್ತಾಪನವಸೇನ ಹಾಸೇವಾ

ಕಙ್ಖಾಠಾನವಿದಾಳನೇ’ತಿ ಕಙ್ಖಾಯ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ವಸ್ಸಾ ಕಾರಣಭೂತಾನಂ ಅವಿಜ್ಜಾದಿಕಿಲೇಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿದಾಳನಕಾರಣೇ.

ಅಯಂ ಪದಥೋ ನಾಮ.

ವಿಗ್ಗಹೋ |ಓ೦.೦೩೭೧| ಪನ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ?

ಯೋನಕಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಮಿಲಾನಂ ಇದೋ

ಮಿಲಿದೋ.

ಸೋತಂ ಪತಿತಾನಂ ಜನಾನಂ ಸಂಸೀದನಂ ರಾತಿ ಆದದಾತೀ’ತಿ

ಸಾಗರೋ, ತಂ ಸಾಗರಂ.

ಅಭಿಧಮ್ಮವಿನಯೇಸು ಅನುಪವಿಸನಥೇನ ಓಗಾಳ್ಹಾ

ಅಭಿಧಮ್ಮವಿನಯೋಗಾಳ್ಹಾ.

ಸುತ್ತಜಾಲಸ್ಸ ಸಮಥಿತಾ

ಸುತ್ತಜಾಲಸಮಥಿತಾ.

ಕಙ್ಖಾ ಚ ಕಙ್ಖಾಠಾನಞ್ಚ ಕಙ್ಖಾಠಾನಾನಿ ಕಙ್ಖಾಠಾನಾನಂ ವಿದಾಳನಂ

ಕಙ್ಖಾಠಾನವಿದಾಳನಂ.

ಅಯಂ ವಿಗ್ಗಹೋ.

ಇಮಾ ಪಞ್ಚ ಗಾಥಾ ಕೇನ ಕತಾ?ತಿ ಚೋದನಾ ಭದನ್ತಬುದ್ಧಘೋಸಾಚರಿಯೇನ ಕತಾ’ತಿ ಪರಿಹಾರೋ. ನ ಕೇವಲಂ ಪಞಚ ಗಾಥಾ’ವ, ಥೇರರಾಜವಚನೇ’ಪಿ ಅಞ್ಞಂ ಪುಬ್ಬಾಪರವಚನಮ್ಪಿ ತೇನ ವುತ್ತಂ.

ತೇಸು ಸಮ್ಬಧನಯೇ–

‘ಏಕಖ್ಯಾತೋ ಪದಚ್ಚಯೋ ಸಿಯಾ ವಾಕ್ಯಂ ಸಕಾರಕೋ’ತಿ ಚ

‘ಯೇನ ಯಸ್ಸ ಹಿ ಸಮ್ಬಧೋ ದೂರಟ್ಠಮ್ಪಿ ಚ ತಸ್ಸ ತಂ,

ಅಥತೋ ಅಸಮಾನಾನಂ ಆಸನ್ನತ್ತಂ ಅಕಾರಣಂನ್ತಿ ಚ;

‘ನಾನತ್ತಾ ಸತಿ ಯಾ ನಾನಾ-ಕ್ರಿಯಾ ಹೋತಿ ಯಥಾರಹಂ,

ಏಕಕ್ರಿಯಾಯ ಛನ್ನನ್ತು ನಥಿ ಕಾರಕತಾ ಸದಾ’;

‘ವೋಹಾರವಿಸಯೋ ಸದ್ದೋ’ನೇಕಥಪರಮಥತೋ,

ಬುದ್ಧಿವಿಕಪ್ಪತೋ ಚಥೋ ತಸ್ಸಥೋ’ತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ;

ತೀಣೀ’ಪಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇವಾ ಯಥಾ ಅಥೋ ಚ ಸಭಾವೋ ಚ ಲಬ್ಭತಿ, ತಥಾ ಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗೋ ಕಾತಬ್ಬೋ. ಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗೇನ ಹಿ ಅತ್ಥಸಭಾವಾ ಅನುವತ್ತಿತಬ್ಬಾ, ನ ಅತ್ಥಸಭಾವೇಹಿ ಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗೋ ಅಪಿ ಚ ಆಚರಿಯಾ ನಾನಾರಟ್ಠೇಸು ಠಿತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ರಟ್ಠವೋಹಾರಾನುರೂಪೇನ |ಓ೦.೦೩೭೨| ಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗಸ್ಸ ಅಥಂ ವದನ್ತಿ. ಇಧ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬಿಙ್ಗರಟ್ಠೇ ಸಿಲಿಟ್ಠವೋಹಾರಾನುರೂಪೇನ ಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗಸ್ಸ ಅಥೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ವಚನಂ ಸಿಲಿಟ್ಠಂ ಹೋತಿ ಕುಲಪುತ್ತಾನಞ್ಚ ಹದಯಂ ಪವಿಸತಿ ತಥಾ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಕಥಂ? ಯದಿ ಪಠಮಾ ಕತ್ತಾ ಹೋತಿ, ದುತಿಯಾ ಕಮ್ಮಂ ಸವಿಸೇಸನಂ ಪಠಮನ್ತಕತ್ತಂ ವವಾ ಕ್ರಿಯಾಪದಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಕ್ರಿಯಾಪದಂ ವವಾ ಸವಿಸೇಸನಂ ದುತಿಯನ್ತಕಮ್ಮಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಯದಿ ಸವಿಸೇಸನಂ ಪಠಮನ್ತಪದಂ ಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ ತಂ ತಸ್ಸ ವಿಸೇಸನಞ್ಚ ವವಾ ತತಿಯನ್ತಕತ್ತಾ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ತಂ ವವಾ ಕ್ರಿಯಾಪದಂ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಪದಥೋ ಪನ –

‘ಅಥಪ್ಪಕಾರಣಾ ಲಿಙ್ಗಾ ಓಜಞ್ಞಾ (?) ದೇಸಕಾಲತೋ;

ಸದ್ದಥಾ ವಿಭಜೀಯನ್ತಿ; ನ ಸದ್ದಾಯೇವ ಕೇವಲಾ’ತಿ ಚ;

‘ಪರಭಾವಪಥಾಪೇಕ್ಖಂ ಸ-ಅಮಾದಿ ತು ಕಾರಕಂ,

ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸಧಾತುಸ್ಸ ಅಥಭುತನ್ತು ಸಾಧನನ್ತಿ ಚ;

‘ಧಾತು ಸದ್ದೋ ಕ್ರಿಯಾವಾಚೀ ಪಚ್ಚಯೋ ಸಾಧನವಾಚಕೋ,

ಅಥಸ್ಸ ವಾಚಕಂ ಲಿಙ್ಗಂ ವಿಭತ್ತಿ ಅಥಜೋತಕಾ;’

ತಿ ಚ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇವಾ ಏಕೇಕಪದಸ್ಸ ಅಥವಿಗ್ಗಹೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ.

ಪದ ವಿಗ್ಗಹೋ ಪನ-

‘ಧಾವಥೋ ಹಿ ಸಿಯಾ ಹೇತು - ಪಚ್ಚಯಥೋ ಸಿಯಾ ಫಲಂ,

ದ್ವಿನ್ನಂ ಜಾನನಥಞ್ಚ ಇತಿ ಸದ್ದೋ ಪಯುಜ್ಜತೇ;

ಸಬ್ಬವಾಕ್ಯೇ ಕ್ರಿಯಾಸದ್ದೋ ಇತಿಸದ್ದೋ ಚ ಹೋತಿ ಹಿ;

ಕ್ರಿಯಾಬ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ಇತಿಸದ್ದೇನ ದೀಪಿತನ್ತಿ,

ಆದೀನಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇವಾ ವತ್ತಬ್ಬೋ;

ಅಯಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ವುತ್ತೋ ಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗಅಥಪ್ಪಯೋಗೋ ಯೋಜನಾನಂ ನಯೋ ಸಬ್ಬಥ ಉಪಕಾರೋ ಕುಲಪುತ್ತೇಹಿ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬೋಯೇವ.

ಇತೋ ಪರಂ ಯಂ ಅಥತೋ ಚ ರೂಪತೋ ಚ ಅಪಾಕಟಂ, ತಂಯೇವ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮ.

ಸುವಿಭತ್ತ-ವೀಥಿ-ಚಚ್ಚರ-ಚತುಕ್ಕ-ಸಿಙ್ಘಾಟಕನ್ನಿ ಸುವಿಭತ್ತಾ ರಥಿಕಾಸಙ್ಖಾತಾ ವೀಥಿ ಚಚ್ಚರಸಙ್ಖಾತಾ ಚತುಕ್ಕಾ ಮಗ್ಗಸಧಿಸಙ್ಖಾತಾ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಾ |ಓ೦.೦೩೭೩| ಏಥಾತಿ ಸುವಿವಿಭತ್ತವೀಥಿಚಚ್ಚರಚತುಕ್ಕಸಿಙ್ಘಾಟಂ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾಯಂ;

‘‘ರಚ್ಛಾ ಚ ವಿಸಿಖಾ ವುತ್ತಾ ರಟಿಕಾ ವೀಥಿ ಚಾಪ್ಯಥ

ವ್ಯುಹೋ ರಚ್ಛಾ ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಾ ನಿಬ್ಬಿದ್ಧಾ ತು ಪಥದ್ಧಿ ಚ,

ಚತುಕ್ಕಂ ಚಚ್ಚರೇ ಮಗ್ಗ-ಸಧಿ-ಸಿಙ್ಘಾಟಕಮ್ಭವೇ’’ತಿ;

ಕಾಸಿಕ-ಕೋಟುಮ್ಬರಕಾದಿ - ನಾನಾವಿಧವಥಾಪಣಸಮ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಏಥ ಮಹಗ್ಘವಥಂ ಕಾಸಿಕಂ ಕಾಸಿಕರಟ್ಠೇ ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಸಿಕಂ. ಕೋಟುಮ್ಬರದೇಸೇ ಜಾತಂ ವಥಂ ಕೋಟುಮ್ಬರಂ. ಆದಿಸದ್ದೇನ ಖೋಮಂ ಕಪ್ಪಾಸಿಕಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಕಮ್ಬಲಂ ಸಾಣಂ ಭಙ್ಗನ್ತಿ. ಧವಲವಥಾನಿ ಚ ಖೋಮಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಭುತಂ ದುಕುಲಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಭುತಾನಿ ಪತ್ತುನ್ನಪಟ್ಟ-ಸೋಮಾರ-ಚೀನಜ ವಥಾನಿ ಚ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಖುದ್ದಕಸಿಕ್ಖಾಗಥೇ?

ದುಕೂಲಞ್ಚೇವ ಪತ್ತುನ್ನ - ಪತ್ತಂ ಸೋಮಾರಚೀನಜಂ ಇದ್ಧಿಜಂ ದೇವದಿನ್ನಞ್ಚ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸಾನುಲೋಮಕನ್ತಿ.

ತಸ್ಸ ಟೀಕಾಯಞ್ಚ’ವಾಕಮಯತ್ತಾ ದುಕುಲಾ ಸಾಣಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಕೇಹಿ ಕತಸುತ್ತಮಯತ್ತಾ ಪತ್ತುಣ್ಣಪಟ್ಟ-ಸೋಮಾರಚೀನವಥಾನಿ ಕೋಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಾನಿ ಇದ್ಧಿಜದೇವದಿನ್ನವಥಾನಿ ಛನ್ನಂ ವಥಾನಂ ಅನುಲೋಮಾನಿ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರಮಯತ್ತಾ’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ತಥ ಮಿಲಿದಪಞ್ಹೋ ಲಕ್ಖಣಪಞ್ಹೋ ವಿಮತಿಚ್ಛೇದನಪಞ್ಹೋ’ತಿ ದುವಿಧೋ’ತಿ ಏಥ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಕ್ಖಣಪುಚ್ಛನವಸೇನ ಪವತ್ತೋ ಪಞ್ಹೋ ಲಕ್ಖಣಪಞೇಹಾ.ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಕ್ಖಣಪಞ್ಹೋ’ತಿ ಕಥಚಿ ಲಿಖಿತಂ. ಠಾನುಪ್ಪನ್ತಿಕಪಟಿಹಾನೋ’ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಗಮ್ಭೀರಥವಿಚಾರಣಕಾಲೇ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಸಙ್ಖಾತೇ ಠಾನೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಂ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿ ಸಾ ಅಸ್ಸ ಅಥಿತಿ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಕಂ. ಆರಮ್ಮಣೇ ಪಟಿಭಾತೀತಿ ಪಟಿಭಾನಂ, ಞಾಣಂ. ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ ಯಸ್ಸ ಸೋ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಕಪಟಿಭಾನೋ.

ಪಟಿಬಲೋ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾನನ್ತಿ ಏಥ ಅಥಾನಂ ಜಾನಿತುನ್ತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ ಕಾತಬ್ಬೋ ಸೋಯೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ತಥ ಅಹಂ ಅತೀತಭವೇ ದಿನ್ನದಾನೋ ರಕ್ಖಿತಸೀಲೋ ಭಾವಿತಭಾವನೋ ಕತಕಲ್ಯಾಣೋ ಇದಾನಿ ಞಾಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಧನವಾ ಯಸವಾ’ತಿ ಅತೀತಥಂ ಜಾನಿತುಂ ಪಟಿಬಲೋ ಇದಾನಿ ಮಯಾ ದಾನಾದಿ ಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿ |ಓ೦.೦೩೭೪| ಭವತೋ. ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಭವೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿವಾ ಸುಖೀ ಹುವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಏವಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಅನಾಗತಥೇ ಜಾನಿತುಂ ಪಟಿಬಲೋ ನಾಮ.

ಸಮನ್ತಯೋಗವಿಧಾನಕಿರಿಯಾನಂ ಕರಣಕಾಲೇ’ತಿ ಯುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ ಯೋಗೋ. ಸಮನ್ತತೋ ಸಬ್ಬತೋ ಸಬ್ಬಕಾಲೇ ಯೋಗೋ ಸಬ್ಬಕಾಲೇಸು ಸಬ್ಬಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮಾನಂ ವಿದಹನಂ ವಿಧಾನಂ ನಾಮ. ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕತೇ ಇದಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಉಪಾಯೇನ ಕತ್ತಬ್ಬವಿಧಾನಂ ಕಿರಿಯಾ ನಾಮ ಕರಣಕಾಲೇಯೇವ ಲಬ್ಭತಿ. ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಚ ಕರಣಕಾಲೇ ಚ ನಿಸಮ್ಮಕಾರೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಸೇಯ್ಯಥೀದನ್ತಿ ಯಾನಿ ಸಥಾನಿ ತೇನ ಉಗ್ಗಹಿತಾನಿ ತಾನಿ ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ ವಿಭಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಥೋ ಅನೇಕಥತೋ ಮಹನಿದಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಞ್ಚ ಏವಮೇವಥೋ ವುತ್ತೋ’ ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ ಕತಮಾನೀ’ತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ. ತಂ’ಕತಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖಧಾ? ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ? ರೂಪೂಪಾದಾನಕ್ಖಧೋ’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸಮೇತಿ. ತೇಸು ಚ ಏಕೂನವೀಸತಿಸಥೇಸು.

ಸುತೀತಿ ಏಥ ಸುಯ್ಯತೇ ಧಮ್ಮೋ ಏತಾಯಾತಿ ಸುತಿ, ವೇದೋ.

ಸಮ್ಮುತೀತಿ ಸದ್ದಗನ್ಥೋ. ಸೇಸಾ ಸಙ್ಖ್ಯಾದಯೋಪಿ ಚ ಕತ್ತುಯೋನಕತ್ತಾ ಬಾಹಿರ ಸಥೇಸು ಯದಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ತೇ ಸುಗಹೇತಬ್ಬಾ ಯೇವಾತಿ.

ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಕರಣಥಾಯಾತಿ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಕರಣಥಾಯ.

ಸಕಿಂ ಏವಂ ಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದೀತಿ ಅತೀತಭವೇ ತೀಸು ವೇದೇಸು ಪರಿಚಯಸತಿಞಾಣಬಲೇನ ಸಕಿಮೇವ ಏಕುಗ್ಗಹಣವಾರಮೇವ ಚಕ್ಖು ವೇದುಗ್ಗಹಞಾಣಚಕ್ಖು ಉದಪಾದಿ. ಬಹುತರಂ ಅವಚಾಪೇವಾ ಏಕವಾರಮೇವ ವದಾಪೇವಾ ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಞಾಣಚಕ್ಖು ಉದಪಾದೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಅನುಯೋಗಂ ದವಾ’ತಿ’ಆಚರಿಯ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಯಂ ಯಂ ಇಚ್ಛಥ, ತಂ ತಂ ಮಂ ಪುಚ್ಛಥ, ಅಹಂ ವಿಸ್ಸಜೇಸ್ಸಾಮಿ. ಬ್ಯಾಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಮೇ ಆಚಿಕ್ಖಥಾ’ತಿ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಅನುಯೋಗಂ ಅನುಯುಞ್ಜನಂ ಚೋದನಂ ದವಾ. ಏಕಚ್ಚೋ ಹಿ ಅನುಯೋಗಂ ದಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ ಬ್ಯಾಕಾತುಂ ಪನ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ನಾಗಸೇನದಾರಕೋ ಪನ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿಯೇವ.

ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದೀತಿ’ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮನ್ತಿಧಮ್ಮಚಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಞಾಣಂ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಂ ಹುವಾ ಏವಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಾಕಾರೇನ ಉದಪಾದಿಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಙ್ಖತಂ ಧಮ್ಮಜಾತಂ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಸಭಾವಂ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಧಮ್ಮಜಾತಂ ನಿರುಜ್ಝನಸಭಾವಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಖಯವಯಧಮ್ಮನ್ತಿ ಉದಪಾದಿ. |ಓ೦.೦೩೭೫| ಕಸ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಂಯೇವ ಮಗ್ಗಞಾಣಮೇವ ಉದಪಾದೀ?ತಿ. ತಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಕಮೋಹಧಕಾರಂ ವಿದ್ಧಂಸೇವಾ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ.

(ದೋಸಿನಾ) ದೋಸಿತಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ತಕಾರಸ್ಸ ತಕಾರಂ ಕವಾ ದೋಸಿನಾ’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ರಥಂ ಆರುಯ್ಹಾ’ತಿ ಏಥ ಸಾಮಿಕಂ ರಮಯತೀತಿ ರಥೋ’ತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ರಾಜರಥೋ ನಾಮ ಸಬ್ಬರತನವಿಚಿತ್ತೋ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ.

(ವಯಹಂ) ವಹನ್ತೀ ಏತೇನಾತಿ ವಯಹಂ ಉಪರಿಮಣ್ಡಪಸದಿಸಪದರಚ್ಛನ್ನಸಬ್ಬಮಾಲಾಗುಣ್ಠಿಮಂ ವಾ ಛಾದೇವಾತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಕತಸಕಟಂ ವಯ್ಹಂ ನಾಮ.

ಸದಮಾನಿಕಾ’ತಿ ಉಭೋಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಸುವಣ್ಣರಜತಾದಿಮಯಾ ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ದವಾ ಗರುಳಪಕ್ಖಕನಯೇನ ಸದಮಾನಿಕಾ’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಕತೋ ಯಾನವಿಸೇಸೋ ವಯ್ಹಾದಿದ್ವಯಂ ಚೇಕಥಾಯ ಇಧಾನೀತಂ

ತಿಥಕರೋ’ತಿ’ಉಗ್ಗಹೋ ಸವಣಂ ಪುಚ್ಛಾ ಕಥನಂ ಧಾರಣಂ ಇತಿ ಪಞ್ಚಧಮ್ಮವಸೇನೇವ ತಿಥವಾಸೋ ಪವುಚ್ಚತೀ’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತೇ ತಿಥವಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಪರೇ ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇವಾ ಪಿಟಕತ್ತಯತಿಥಛೇಕಕರಣೇನ ಧಮ್ಮತಿಥಙ್ಕರೋ.

ನಿಪುಣೋ’ತಿ ಬಧಾದೀಸು ಉಪಜಾನನಸಮಥೋ.

ವಿಸಾರದೋ’ತಿ ಪರಿಸಾಸು ಭಯರಹಿತೋ.

ಸಾಮಯಿಕೋ’ತಿ ದೇಸಜಭಾಸಾಸಙ್ಖಾತಸಮಯಕುಸಲೋ ಸಕಸಮಯಸಮಯನ್ತರಚ್ಛೇಕಞಾಣವನ್ತೋ.

ಪಟಿಭಾಣೋ’ತಿ ಕಲ್ಯಾಣವಾಕ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾತಪಟಿಭಾಣವನ್ತೋ.

ಮೇಧಾವೀತಿ ಧಮ್ಮೋಜಪಞ್ಞಾಯ ಮೇಧಾವೀ. ಧಮ್ಮೋಜಪಞ್ಞಾ ನಾಯ ಞಾನಗತೋ ಪಣ್ಡಿತೋ’ಕಿಂ ಸುತಂ ಕಿಂ ವಾ ಸುಣಾಮಿ, ಕಿಂ ಕುಸಲಂ ಗವೇಸಿನ್ತಿ’ ಯಾಯ ವಿಚಾರೇತಿ ಸಾ ಧಮ್ಮೋಜಪಞ್ಞಾ ನಾಮ.

ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಖೋ ನಾಗಸೇನೋ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಿ…ಪೇ… ಆರಾಧೇಸಿತಿ ಯೇನೇವ ಸಮ್ಮೋದನಿಯವಚನೇನ ಥೇರೋ ರಞೇಞಾ ಮಿಲಿದಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಆರಾಧೇಸಿ ತೋಸೇಸಿ ತೇನೇವ ಸಮ್ಮೋದನೀಯವಚನೇನ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಞಾಯಾಮೀತಿ ಞಾತೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋಮಿ.

ಅಪಿ |ಓ೦.೦೩೭೬| ಚ ಖೋ ಮಹಾರಾಜ …ಪೇ… ನಾಗಸೇನೋ’ತಿ ಯಂ ಇದಂನಾಗಸೇನೋ’ತಿ ನಾಮಂ ಏಸಾ ಸಙ್ಖಾ ಸಮಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞತ್ತಿ ವೋಹಾರೋ ನಾಮಮತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

(ಸಙ್ಖಾ) ಏಥ ಚ ಸಙ್ಖಾಯತೀತಿ ಸಙ್ಖಾ. ಸಙ್ಕಥಿಯತೀತಿ ಅಥೋ ಕಿನ್ತಿ ಸಙ್ಕಥಿಯತಿ? ಪರಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಭವೋ’ತಿ ಪೋಸೋ’ತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ’ತಿ ನರೋ’ತಿ ಮಾಣವೋ’ತಿ ತಿಸ್ಸೋ’ತಿ ದತ್ತೋ’ತಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಭಿಸಿಬಿಮ್ಬೋ ಹನನ್ತಿ ವಿಹಾರೋ ಪರಿವೇಣಂ ದ್ವಾರಂ ವಾತಪಾನನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನೇಕೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಸಙ್ಕಥೀಯತಿತಿ ಸಙ್ಖಾ.

ಸಮಞ್ಞಾ ಸಮ್ಮಾ ಞಾಯತೀತಿ ಕಿನ್ತಿ ಞಾಯತೀ?ತಿ. ಅಹನ್ತಿ ಮಮನ್ತಿ…ಪೇ… ದ್ವಾರಂ ವಾತಪಾನನ್ತಿ ಸಮ್ಮಾ ಞಾಯತೀತಿ ಸಮಞ್ಞಾ.

(ಪಞ್ಞತ್ತಿ) ಪಞ್ಞಾಪೀಯತೀತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಿ.

(ವೋಹಾರೋ). ಕಿನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಪೀಯತೀತಿ…ಪೇ… ವೋಹರೀಯತೀತಿ ವೋಹಾರೋ. ಕಿನ್ನಿ ವೋಹರೀಯತಿತಿ. ಅಹನ್ತಿ ಮಮನ್ತಿ…ಪೇ… ದ್ವಾರಂ ವಾತಪಾತನ್ತಿ ವೋಹರೀಯತೀತಿ ವೋಹಾರೋ. ಇಮೇಹಿ ಚತುಹಿ ಸಙ್ಖಾಆದೀಹಿ ಪದೇಹೀ ನಾಮಪಞ್ಞತ್ತಿಯೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ ನಾಮಮತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸನತೋ.

ಸಚೇ ವಂ ಮಹಾರಾಜ ಪಣ್ಡಿತವಾದಾ ಸಲ್ಲಪಿಸ್ಸಸೀತಿ ವಂ ಸಚೇ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಸಲ್ಲಾಪೇನ.

ಆವೇಠನಮ್ಪಿ ಕಯಿರತಿ ನಿಬ್ಬೇಠನಮ್ಪಿ ಕಯಿರತೀ’ತಿ ಪಞ್ಹಪೂಚ್ಛನವಸೇನ ವೇಠನಂ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಕಯಿರತಿ ಪಞ್ಹವಿಸ್ಸಜ್ಜನವಸೇನ ವೇಠನಂ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಕಯಿರತಿ ಪಞ್ಹವಿಸ್ಸಜ್ಜನವಸೇನ ನಿಬ್ಬೇಠನಮ್ಪಿ ಕಯಿರತಿ.

ನಿಗ್ಗಹೋ’ಪಿ ಕಯಿರತೀ’ತಿ ನಾಗಸೇನಥೇರೋ ಮುಸಾಭಣತೀತಿಆದಿನಾ ನಿಗ್ಗಹನಯೇನ ಅಞ್ಞಪಣ್ಡಿತಾನಂ ನಿಗ್ಗಹಣವಚನಂ ಅಞ್ಞಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಕಯಿರತಿ. ಅಪಿ ಚ ಕಥಾವಥುಪ್ಪಕರಣೇ ಆಗತೋ ಸಬ್ಬನಿಗ್ಗಹೋ ನಿಗ್ಗಹೋಯೇವ.

ಪಟಿಕ್ಕಮಮ್ಪೀ’ತಿ ವಂ ಮಹಾರಾಜ’ರಾಜಾ ಮಿಲಿದೋ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಅಗ್ಗರಾಜಾ ಕಸ್ಮಾ ಮುಸಾ ಭಣಸೀ’ತಿಆದಿನಾ ಪಟಿಕ್ಕಮಮ್ಪಿ ಕಯಿರತಿ.

ವಿಸೇಸೋ ‘ಪೀತಿ’ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಮುನಿನೋ ಚಿತ್ತಂ, ‘ಕಮ್ಮನಾ ಬ್ಯತ್ತತ್ತೇನ ಚ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ಧಮ್ಮಗತಾನಂ ಪಸಂಸತೀ’ತಿಆದಿನಾ ಗುಣಪಸಂಸನಸಙ್ಖಾತ ವಿಸೇಸೋ. ಇಧ ಪನ ಕಲ್ಲೋ’ಸಿ ಭನ್ತೇ’ತಿಆದಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣವಿಸೇಸೋ’ತಿ’ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಮುನಿನೋ ಚಿತ್ತಂ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಗತಾನಂ ಅನುಮೋದಸೀ’ತಿಆದಿನಾ ಗುಣಪಸಂಸನಸಙ್ಖಾತೋ ಪಟಿಗ್ಗಹಣವಿಸೇಸೋ. ಇಧ ಪನ ಸಾಧು ಖೋ ವಂ ಮಹಾರಾಜ ರಥಂ ಜಾನಾಸೀ’ತಿಆದಿ. ಏಕಂ |ಓ೦.೦೩೭೭| ವಥುಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತೀತಿ ಕಲ್ಯಾಣಮಣಿಆದಿಕಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಏಕಂ ವಥುಂ ಕಲ್ಯಾಣಂ ವಾ ಅಥಿ ನಥಿತಿ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ ಪಠಮದಿವಸೇ ತಯೋ ಪಞ್ಹಾ ರಞ್ಞಾ ಪುಚ್ಛಿತಾ ನಾಮಪಞ್ಞತ್ತಿಪಞ್ಹೋ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಪಞ್ಹೋ ವೀಮಂಸನಪಞ್ಹೋ.

ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀತಿ …ಪೇ… ಕಿಮ್ಪನ ಮಹಾರಾಜ ತಯಾ ಪುಚ್ಛಿತನ್ತಿ ತತಿಯೋ ವೀಮಂಸನಪಞ್ಹೋ ಠಾನುಪ್ಪತ್ತಿಕಪಟಿಹಾನಜಾನನಥಾಯ ವೀಮಂಸನವಸೇನ ಪುಚ್ಛಿತತ್ತಾ ವಿಮಂಸನಪಞ್ಹೋ ನಾಮ. ತಥ’ಪುಚ್ಛಿತೋ ಮೇ ಭನ್ತೇ’ತಿ ಇದಂ ರಞ್ಞಾ ಅತ್ತನಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಪುಚ್ಛಿತೇ ದ್ವೇ ಪಞ್ಹೇ ಸಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ ಮೇ’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಥೇರೇನ ಅತ್ತನಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತೇ ದ್ವೇ ಪಞ್ಹೇ ಸಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

ನಾಗಸೇನೋ ನಾಗಸೇನೋ’ತಿ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ ರಞ್ಞಾ ನಾಗಸೇನಥೇರೇ ಬಹುಮಾನಗಾರವೋ ಕತೋ’ತಿ ದೀಪೇತುಂ ಬುದ್ಧಘೋಸಾಚರಿಯೇನ ವುತ್ತಂ ಅಗಾರವೋ ಹಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಗರುಟ್ಠಾನಿಯಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ಸುವಾಪಿ ಜಾನಿವಾಪಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅಸುಣನ್ತೋ ಅಜಾನನ್ತೋ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ. ತತ್ರಾಯಂ ವಚನಥೋ? ಆಗುಂ ಪಾಪಂ ನ ಕರೋತೀತಿ ನಾಗೋ. ಸೇನ್ತಿ ಸಯನ್ತಿ ಏತೇನ ವಾದಪಚ್ಚಥಿಕಾ ಜನಾತಿ ಸೇನೋ ನಾಗೋ ಚ ಸೋ ಸೇನೋ ಚಾತಿ ನಾಗಸೇನೋ ಸಾಮಞ್ಞಾದೀಸು ಚತುಸು ನಾಮೇಸು ಇದಂ ಕಿತ್ತಿಮನಾಮಂ.

ಸುಟ್ಠು ಥೇರೋ ಅಬಭನುಮೋದೀತಿ’ಸಾಧು ಸುಟ್ಠು’ತಿ ವಚನೇನ. ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಅನಥಕಾಲಪಞ್ಹೋ.

ಕತಮೇಥ ನಾಗಸೇನೋ’ತಿ ಕತಮೋ ಧಮ್ಮೋ ಏತಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ನಾಗಸೇನೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಪುಚ್ಛಿ.

ಜೀವೋ’ತಿ ಜೀವಭುತೋ ವಾಯೋ.

ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ ನಾಮೇತೇ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೋ’ತಿ ಥೇರೋ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಂ ಅಕಾಸೀತಿ ಇಮಿನಾ ಅನನ್ತಕಾಯಸ್ಸ ಏತೇ ಅನ್ತೋ-ಪವಿಸನ-ಬಹಿ-ನಿಕ್ಖಮತವಾತಾ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಸಾ ನಾಮ ಕರಜಕಾಯೇನ ಅಭಿಸಙ್ಖರೀಯನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನೇವ ಜೀವೇನ ನಾಗಸೇನೋ ನಾಗಸೇನೋ’ತಿ ಇಮಿನಾ ನಾಮಮತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ ನ ಪುಗ್ಗಲೋ ಜೀವೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ’ತಿ ಥೇರೋ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಂ ಅಕಾಸಿ.

ಉಪಾಸಕತ್ತಂ ಪವೇದೇಸೀ’ತಿ ಅತ್ತಸನ್ನಿಯ್ಯಾತನೇನ ಸಿಸ್ಸಭಾವೂಪಗಮನೇನ ಪಣಿಪಾತೇನ ಸಮಾದಾನೇನಾತಿ ಚತುಸು ಸರಣಗಮನೂಪಾಯೇಸು ಸಮಾದಾನೇನ ರತನತ್ತಯಸ್ಸ ಚ ಥೇರಸ್ಸ ಚ ಉಪಾಸಕಭಾವಂ, ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ತಞ್ಚ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಧಾರೇಹಿ ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತನ್ತಿ.

ಅನನ್ತಕಾಯಪಞ್ಹೋ ಚತುಥೋ.

ಕಿಮ್ಹಿ |ಓ೦.೦೩೭೮| ಹೋತಿ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’ತಿ ಕಿಮ್ಹಿ ಕಾರಣೇ ನಿಮಿತ್ತಭುತೇ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ ಹೋತಿ. ಕಿಮ್ಪಯೋಜನೋ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಇದಂ ರಞಞಾ ಕಿಮಥಾಯ ವುತ್ತಂ? ಅನುಯೋಗದಾನಥಾಯ ಚೇವ ಪುಚ್ಛನಸ್ಸ ಓಕಾಸದಾಪನಥಾಯ ಚಾತಿ ಞಾತಬ್ಬಂ.

ಅಥೇನ ಮಯಂ ಮಹಾರಾಜ ಅಥಿಕಾ ಅಥೇನ ಹೋತು ಕಥಾಸಲ್ಲಪೋ’ತಿ ಇಮಿನಾ ಥೇರೋ ರಞ್ಞೋ ಅನುಯೋಗಞ್ಚೇವ ಓಕಾಸಞ್ಚ ದೇತಿ ತಥ ಅಥೇನಾ’ತಿ.

’ಅಥೋ ಪಯೋಜನೋ ಸದ್ದಾ’ಭಿಧೇಯ್ಯ ವುದ್ಧಿಯಂ ಧನೇ,

ವಥಮ್ಹಿ ಕಾರಣೇ ನಾಸೇ ಹಿತೇ ಪಚ್ಛಿಮಪಬ್ಬತೇ’ತಿ;

ಏವಂ ವುತ್ತೇಸು ಅಥೇಸು ಇಧ ಪಯೋಜನಞ್ಚ ಹಿತಞ್ಚ ಲಬ್ಭತಿ. ತೇಸು ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಫಲಂ ಪಯೋಜನಂ ನಾಮ, ಸಾಸನವುದ್ಧಿ ವಾ. ಯಥಿಚ್ಛಿತಫಲನಿಪ್ಫಾದಾನೋ ಹಿನೋತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಹಿತಂ. ದಾನಸೀಲಾದಿಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಕಾರಣಂ.

ಕಿನ್ತೀ’ತಿ ಕಿಮ್ಹಿ ಅಸಙ್ಖತಧಾತುಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಫಲಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಇದಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನದುಕ್ಖಂ ನಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯ.

ಅನುಪಾದಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಸಙ್ಖಾತಂ ಅನುಪಾದಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ. ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಹಿ ದುವಿಧಂ ಅಪಚ್ಚಯಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನುಪಾದಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ. ತೇಸು ಅವಿಜ್ಜಾದಿಪಚ್ಚಯರಹಿತತ್ತಾ ಅಸಙ್ಖತಧಾತು ಅಪಚ್ಚಯ-ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಮ. ಕಿಲೇಸಸಙ್ಖತ-ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಂ ಉಪಾದಾನ ರಹಿತತ್ತಾ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಅನುಪಾದಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಮ.

ರಾಜಾಭಿನೀತಾ’ತಿ ರಾಜೂಹಿ ಪೀಳಿತಾ ರಾಜಭೀತಾ ವಾ.

ಇಣಟ್ಟಾ’ತಿ ಇಣೇನ ಪೀಳಿತಾ.

ಕಲ್ಲೋ’ಸೀತಿ ಬ್ಯಾಕರಣ ಞಾಣೇನ ಛೇಕೋ’ಸಿ, ಅಙ್ಗುತ್ತರಟೀಕಾಯಂ’ ಬ್ಯಾಕರಣೇ ಸಮಥೋ’. ಪಟಿಬಲೋ’ತಿಪಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಯೇವಾತಿ.

ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಪಞ್ಹೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ಸೋಪಾದಾನೋ’ತಿ ಸಕಿಲೇಸೋ.

ಪಟಿಸದಹನಪಞ್ಹೋ ಛಟ್ಠೋ.

ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೇನಾತಿ ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಉಪಾಯೇನ ಪಥೇನ ಸಾರಣಲಕ್ಖಣೇನ ಆರಮ್ಮಣಪಟಿಪಾದಕಮನಸಿಕಾರೇನ.

ಮನಸಿಕಾರಪಞ್ಹೋ ಸತ್ತಮೋ.

ಉಸ್ಸಹನಲಕ್ಖಣೇ’ತಿ |ಓ೦.೦೩೭೯| ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಸಂಯೋಜನವಸೇನ ಉಸ್ಸಹನಲಕ್ಖಣೇ ಗಣ್ಹನಲಕ್ಖಣೇ ವಾ.

ಮನಸಿಕಾರಲಕ್ಖಣಪಞ್ಹೋ ಅಟ್ಠಮೋ.

ಯೋ ಸೀಲಕ್ಖಧೋ ವರಪಾತಿಮೋಕ್ಖಿಯೋ’ತಿ ಯೋ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸೀಲಸಂವರಸಙ್ಖಾತೋ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇಯೇವ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಸೀಲಗುಣೋ ಸಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ ಇದುಯಾದೀನಂ ಏಕದಸನ್ನಂ ಕುಸಲಧಮ್ಮಾನಂ ನಿಸ್ಸಯಾಕಾರೇನ ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೋ ಚೇವ ಬಲವಕಾರಣಟ್ಠೇನ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಚ ಪಥವೀ ಇವ ಸತ್ತಾನಂ ಪತಿಟ್ಠಾ.

ಸೀಲಪತಿಟ್ಠಾನಲಕ್ಖಣಪಞ್ಹೋ ನವಮೋ.

ಅಞ್ಞೇಸಂ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುತ್ತಂ ಪಸ್ಸಿವಾ’ತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅರಿಯಾನಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದಿಕೇ ಫಲೇ ವಿಸೇಸೇನ ಅಧಿಮುತ್ತಂ ಪಕ್ಖದನ್ತಂ ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸಿವಾ.

ಸದ್ಧಾಲಕ್ಖಣಪಞ್ಹೋ ದಸಮೋ.

ಸಬ್ಬೇ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ’ತಿ ಸಬ್ಬೇ ಲೋಕಿಯಕುಸಲಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ನ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ.

ವೀರಿಯಲಕ್ಖಣಪಞ್ಹೋ ಏಕಾದಸಮೋ.

ಅಪಿಲಾಪನಲಕ್ಖಣೋ’ತಿ ಆರಮ್ಮಣೇ ಅನುಪವಿಸನಟ್ಠೇನ ಓಗಾಹನಲಕ್ಖಣೋ ಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಧಮ್ಮೋ’ತಿ ಪಟಿಭಾಗೇನ ಪಚ್ಚಥಿಕೇನ ಸಹ ವತ್ತನ್ತೀತಿ ಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಸುಕ್ಕೋ ಚ ಕಣ್ಹಪಟಿಭಾಗೇನ ಸಪ್ಪಟಿಭಾಗೋ.

ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗೇ’ತಿ ಈದಿಸಪಾಠೋ ಯದಿ ಅಥಿ ಸುದರೋಯೇವ.

ಅಪಿಲಾಪೇತೀತಿ ಅನುಪವಿಸನಟ್ಠೇನ ಓಗಾಹತಿ.

ಹಿತಾಹಿತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಗತಿಯೋ’ತಿ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠ-ವಿಪಾಕದಾನಭಾವ-ಸಂಖಾತ-ನಿಪ್ಫತ್ತಿಯೋ.

ಸಬ್ಬಥಕನ್ತಿ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚೇ ನಿಯುತ್ತಂ ಸಬ್ಬಲೀನುಧಚ್ಚೇಸು ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ ವಾ.

ಸತಿಲಕ್ಖಣಪಞ್ಹೋ ದ್ವಾದಸಮೋ.

ತಪ್ಪಮುಖಾ’ವಾತಿ ರಾಜಪ್ಪಧಾನಾ ಇವ.

ಸಮಾಧಿಪಞ್ಹೋ ತೇರಸಮೋ.

ಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸೋ ಏವ ಸೋ’ತಿ ಯೋ ಪಥವಿಫಸ್ಸಾದಿಪರಮಥಧಮ್ಮೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ಉಪ್ಪನ್ನಪುಬ್ಬಧಮ್ಮೋ ಏವ.

ಪಞ್ಞಾಲಕ್ಖಣಪಞ್ಹೋ |ಓ೦.೦೩೮೦| ಚುದ್ದಸಮೋ.

ನಾನಾ-ಏಕಕಿಚ್ಚಕರಣಪಞ್ಹೋ ಪಣ್ಣರಸಮೋ.

ಪಣ್ಣರಸಪಞ್ಹವನ್ತೋ ಪಠಮವಗ್ಗೋ ಸಮತ್ತೋ.

ವಂ ಪನ ಭನ್ತೇ ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಕಿಂ ವದೇಯ್ಯಾಸೀ’ತಿ ಯದಾ ವಂ ದಹರೋ ತರುಣೋ ಮದೋ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕೋ ಅಹೋಸಿ ಸೋಯೇವ ವಂ ಏತರಹಿ ಮಹನ್ತೋ’ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಮಯಾ ಚ ಕೇನವಿಧ ಪುಚ್ಛನವಸೇನ ವುತ್ತೇ ವಂ ಕಿಂ ವದೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ದುತಿಯವಗ್ಗೇ ಪನ ಧಮ್ಮಸನ್ತತಿಪಞ್ಹೋ ಪಠಮೋ.

ನ ಪಟಿಸದಹನಜಾನನಪಞ್ಹೋ ದುತಿಯೋ.

ಸಕಿಚ್ಚಯನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ವಿಸಯೋಭಾಸನಕಿಚ್ಚಂ.

ಆಲಿಮ್ಪನಂ ವಿಜ್ಝಾಪೇತುನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ನಿಬ್ಬಾಪೇತುಂ

ಪಞ್ಞಾನಿರುಜ್ಝನಪಞ್ಹೋ ತತಿಯೋ.

ನಿಬ್ಬಿಸಂ ಭತಕೋ ಯಥಾ’ತಿ ಯಥಾ ಭತಕೋ ಭತಕಕಮ್ಮಂ ಕವಾ ಲಕ್ಖಂ ನಿಬ್ಬಿಸಂ ನಿಬ್ಬಿಸನ್ತೋ ಲಭನ್ತೋ ದುಕ್ಖಂ ಜೀವಿತುಂ ನಾಭಿನದತಿ ಮರಣಞ್ಚ ನಾಭಿನದತಿ ಮರಣಕಾಲಂ ಆಗಮೇತಿ, ಏವಮೇವಾಹಂ ಕಾಲಂ ಮರಣಕಾಲಂ ಪಟಿಕಙ್ಖಾಮಿ ಆಗಮೇಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಪರೀನಿಬ್ಬಾನಪಞ್ಹೋ ಚತುಥೋ.

ಯದಿ ಕುಸಲಾ ನ ದುಕ್ಖಾ’ತಿ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ಕುಸಲಾ ಯದಿ ಸಿಯಾ ಸಾ ಕುಸಲಾ ವೇದನಾ ನ ದುಕ್ಖಭೂತಾ.ಯದಿ ಸಿಯಾ ಸಾ ಕುಸಲಾ ನ ಹೋತಿ. ಕುಸಲಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ನ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ ಕುಸಲಂ ದುಕ್ಖಭುತನ್ತಿ ವಚನಂ ನ ಉಪಪಜ್ಜತೀತಿ ವತ್ತುಂ ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ಕುಸಲಂ ದುಕ್ಖಂ ನ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚನೀಕತ್ತಾ’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಭಾವೋ ಪನ ಏವಂ ನ ಹೋತಿ. ಕುಸಲಾ ಹಿ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ಸಙ್ಖಾರದುಕ್ಖೇನ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖೇನ’ಪಿ ದುಕ್ಖಾ. ನೇಕ್ಖಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತದೋಮನಸ್ಸಸಙ್ಖಾತದುಕ್ಖಾ’ಪಿ ಅನವಜ್ಜಟ್ಠೇನ ಕುಸಲಾ ಸಿಯಾತಿ ಥೇರೋ ಪನ ಮಯಿ ರಾಜಾನಂ ಅಯೋಗುಳಹಿಮಪಿಣ್ಡಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೇ ತಂ ರಾಜಾ ಮಿಚ್ಛಾ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ದೋಸಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಮಿಚ್ಛಾ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ದೋಸಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಹರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಮಂ ಅಥಜಪ್ಪನಂ ಯಾಚಿಸ್ಸತಿ. ಅಥ ರಾಜಾತಂ ಸಭಾವಥಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮನ್ವಾ ತಂ ಕಿಮ್ಮಞ್ಞಸಿ ಮಹಾರಾಜಾ’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಕಿನ್ನು |ಓ೦.೦೩೮೧| ಖೋ ಮಹಾರಾಜ ಉಭೋ’ಪಿ ತೇ ದಹೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪುಚ್ಛಾವಚನೇ ಥೇರೇನ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾ ಸೀತುಣ್ಹಸಮಞ್ಞಾತಾ ತೇಜೋಧಾತು’ತಿ ಸುತತ್ತಾ ಸೀತಹಿಮಪಿಣ್ಡಸ್ಸ ಖರಖಾದನಭಾವಞ್ಚ ಸಧಾಯ ಧಾತುನಂ ಉಸ್ಸದಭಾವಜಾನನಞಾಣತೋ ವಿರುಜ್ಝಿವಾ’ಆಮ ಭನ್ತೇ ಉಭೋ’ಪಿ ತೇ ದಹೇಯ್ಯುನ್ತಿ ವಿರುದ್ಧಪಟಿವಚನಂ ಅದಾಸಿ.

ನ ಹಿ ಭನ್ತೇ’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಅವಜಾನನಪಟಿಕ್ಖಪನಂ.

ಅಜಾನಾಹಿ ನಿಗ್ಗಹನ್ತಿ ಥೇರವಚನಂ. ಯಸ್ಮಾ ತೇ ಪುರಿಮಾಯ’ಆಮಾ’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಪಚ್ಛಿಮಾ’ನ ಹಿ ಭನ್ತೇ’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ಚ ಪುರಿಮಾ ನ ಸಧಿಯತೀ. ತಸ್ಮಾ ವಂ ನಿಗ್ಗಹಂ ಪತ್ತೋ. ವಂ ನಿಗ್ಗಹಂ ದೋಸಂ ಅಪರಾಧಂ ಸಮ್ಪಿಟಿಚ್ಛಾಹೀ’ತಿ ಅಥೋ. ಇದಾನಿ ಉಭಿನ್ನಂ ತತ್ತಾಭಾವದಸ್ಸನವಸೇನ ಉಭಿನ್ನಂ ಸೀತಲಾಭಾವದಸ್ಸನವಸೇನ ಚ ತಂ ನಿಗ್ಗಹಂ ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತೋ ಯದಿ ತತ್ತಂ ದಹತೀ’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ತಥ– ‘ಯದಿ ತತ್ತಂ ದಹತೀ’ತಿ ಸಚೇ ಉಭಿನ್ನಂ ತತ್ತತಾ ದಹತಿ. ಯದಿ ತತ್ತಂ ದಹತೀ’ತಿ ಚ ಠಪನವಚನಂ.

ನ ಚ ತೇ ಉಭೋ’ತಿ ದೋಸಾರೋಪನವಚನಂ.

ತೇನ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’ತಿ ತೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಉಣ್ಹಭಾವಕಾರಣಾ ಉಭೋ’ಪೇತೇ ದಹನ್ತಿ’ತಿ ವಚನಂ ತತ್ತಭಾವಸ್ಸ ದಹನೇ ನ ಉಪಪಜ್ಜತಿ, ನ ಯುಜ್ಜತಿ.

ಯದಿ ಸೀತಲಂ ದಹತೀತಿ ಸಚೇ ಉಭಿನ್ನಂ ಸೀತಲಭಾವೋ ದಹತಿ ತೇನ ನ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ ತಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾ ಉಭಿನ್ನಂ ಸೀತಲಾಭಾವಕಾರಣಾ ಉಭೋ’ಪಿ ತೇ ದಹನ್ತಿ’ತಿ ವಚನಂ ಸೀತಲಭಾವಸ್ಸ ದಹನೇನ ನ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ ವತ್ತುಂ ನ ಯುಜ್ಜತಿ ಪುನ ತಂ ದೋಸಂ ಪಾಕಟತರಂ ಕರೋನ್ತೋ ಥೇರೋ ಕಿಸ್ಸ ಪನ ತೇ ಮಹಾರಾಜ ಉಭೋ’ಪಿ ದಹನ್ತಿತಿಆದಿಮಾಹ.