೧೦. ತಪುಸ್ಸಸುತ್ತಂ

೪೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಮಲ್ಲೇಸು ವಿಹರತಿ ಉರುವೇಲಕಪ್ಪಂ ನಾಮ ಮಲ್ಲಾನಂ ನಿಗಮೋ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಉರುವೇಲಕಪ್ಪಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಉರುವೇಲಕಪ್ಪೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಧೇವ ತಾವ ತ್ವಂ, ಆನನ್ದ, ಹೋಹಿ, ಯಾವಾಹಂ ಮಹಾವನಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹಾಮಿ ದಿವಾವಿಹಾರಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಮಹಾವನಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿ.

ಅಥ ಖೋ ತಪುಸ್ಸೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ತಪುಸ್ಸೋ ಗಹಪತಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ ಕಾಮಾರಾಮಾ ಕಾಮರತಾ ಕಾಮಸಮ್ಮುದಿತಾ. ತೇಸಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗಿಹೀನಂ ಕಾಮಭೋಗೀನಂ ಕಾಮಾರಾಮಾನಂ ಕಾಮರತಾನಂ ಕಾಮಸಮ್ಮುದಿತಾನಂ ಪಪಾತೋ ವಿಯ ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ. ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ದಹರಾನಂ ದಹರಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’ [ಪಸ್ಸತಂ (?)]. ತಯಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬಹುನಾ ಜನೇನ ವಿಸಭಾಗೋ, ಯದಿದಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಏತಂ, ಗಹಪತಿ, ಕಥಾಪಾಭತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ. ಆಯಾಮ, ಗಹಪತಿ, ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮ. ಯಥಾ ನೋ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸತಿ ತಥಾ ನಂ ಧಾರೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತಪುಸ್ಸೋ ಗಹಪತಿ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತಪುಸ್ಸೇನ ಗಹಪತಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ತಪುಸ್ಸೋ ಗಹಪತಿ ಏವಮಾಹ – ‘ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ ಕಾಮಾರಾಮಾ ಕಾಮರತಾ ಕಾಮಸಮ್ಮುದಿತಾ, ತೇಸಂ ನೋ ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗಿಹೀನಂ ಕಾಮಭೋಗೀನಂ ಕಾಮಾರಾಮಾನಂ ಕಾಮರತಾನಂ ಕಾಮಸಮ್ಮುದಿತಾನಂ ಪಪಾತೋ ವಿಯ ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ’. ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ದಹರಾನಂ ದಹರಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಯಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಬಹುನಾ ಜನೇನ ವಿಸಭಾಗೋ ಯದಿದಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಏವಮೇತಂ, ಆನನ್ದ, ಏವಮೇತಂ, ಆನನ್ದ! ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಪುಬ್ಬೇವ ಸಮ್ಬೋಧಾ ಅನಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸೇವ ಸತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಾಧು ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ, ಸಾಧು ಪವಿವೇಕೋ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಮೇ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕಾಮೇಸು ಖೋ ಮೇ ಆದೀನವೋ ಅದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅಬಹುಲೀಕತೋ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚ ಆನಿಸಂಸೋ ಅನಧಿಗತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅನಾಸೇವಿತೋ. ತಸ್ಮಾ ಮೇ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ [ಬಹುಲೀಕರೇಯ್ಯಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವೇಯ್ಯಂ, ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಮೇ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದೇಯ್ಯ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಿನಾ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತೋ ಕಾಮಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸುಖಿನೋ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಆಬಾಧಾಯ; ಏವಮೇವಸ್ಸ ಮೇ ಕಾಮಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅವಿತಕ್ಕೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಮೇ ಅವಿತಕ್ಕೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ವಿತಕ್ಕೇಸು ಖೋ ಮೇ ಆದೀನವೋ ಅದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅಬಹುಲೀಕತೋ, ಅವಿತಕ್ಕೇ ಚ ಆನಿಸಂಸೋ ಅನಧಿಗತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅನಾಸೇವಿತೋ. ತಸ್ಮಾ ಮೇ ಅವಿತಕ್ಕೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ವಿತಕ್ಕೇಸು ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ಅವಿತಕ್ಕೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವೇಯ್ಯಂ, ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಮೇ ಅವಿತಕ್ಕೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದೇಯ್ಯ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ವಿತಕ್ಕೇಸು ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ, ಅವಿತಕ್ಕೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅವಿತಕ್ಕೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಿನಾ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತೋ ವಿತಕ್ಕಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸುಖಿನೋ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಆಬಾಧಾಯ; ಏವಮೇವಸ್ಸ ಮೇ ವಿತಕ್ಕಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರೇಯ್ಯಂ ಸತೋ ಚ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸುಖಞ್ಚ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೇಯ್ಯಂ ಯಂ ತಂ ಅರಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ – ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಸತಿಮಾ ಸುಖವಿಹಾರೀತಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ನಿಪ್ಪೀತಿಕೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಮೇ ನಿಪ್ಪೀತಿಕೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಪೀತಿಯಾ ಖೋ ಮೇ ಆದೀನವೋ ಅದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅಬಹುಲೀಕತೋ, ನಿಪ್ಪೀತಿಕೇ ಚ ಆನಿಸಂಸೋ ಅನಧಿಗತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅನಾಸೇವಿತೋ. ತಸ್ಮಾ ಮೇ ನಿಪ್ಪೀತಿಕೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ಪೀತಿಯಾ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ನಿಪ್ಪೀತಿಕೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವೇಯ್ಯಂ, ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಮೇ ನಿಪ್ಪೀತಿಕೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದೇಯ್ಯ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಪೀತಿಯಾ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ, ನಿಪ್ಪೀತಿಕೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ನಿಪ್ಪೀತಿಕೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಿನಾ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತೋ ಪೀತಿಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸುಖಿನೋ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಆಬಾಧಾಯ; ಏವಮೇವಸ್ಸ ಮೇ ಪೀತಿಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಮೇ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖೇ ಖೋ ಮೇ ಆದೀನವೋ ಅದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅಬಹುಲೀಕತೋ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖೇ ಚ ಆನಿಸಂಸೋ ಅನಧಿಗತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅನಾಸೇವಿತೋ. ತಸ್ಮಾ ಮೇ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವೇಯ್ಯಂ, ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಮೇ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದೇಯ್ಯ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಿನಾ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸುಖಿನೋ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಆಬಾಧಾಯ; ಏವಮೇವಸ್ಸ ಮೇ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ‘‘ಅನನ್ತೋ ಆಕಾಸೋ’’ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಮೇ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ರೂಪೇಸು ಖೋ ಮೇ ಆದೀನವೋ ಅದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಅಬಹುಲೀಕತೋ, ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಚ ಆನಿಸಂಸೋ ಅನಧಿಗತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅನಾಸೇವಿತೋ. ತಸ್ಮಾ ಮೇ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ರೂಪೇಸು ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವೇಯ್ಯಂ, ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಮೇ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದೇಯ್ಯ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ರೂಪೇಸು ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ, ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ‘ಅನನ್ತೋ ಆಕಾಸೋ’ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಿನಾ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತೋ ರೂಪಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸುಖಿನೋ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಆಬಾಧಾಯ; ಏವಮೇವಸ್ಸ ಮೇ ರೂಪಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘‘ಅನನ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಮೇ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಖೋ ಮೇ ಆದೀನವೋ ಅದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಅಬಹುಲೀಕತೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಚ ಆನಿಸಂಸೋ ಅನಧಿಗತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅನಾಸೇವಿತೋ. ತಸ್ಮಾ ಮೇ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವೇಯ್ಯಂ, ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಮೇ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದೇಯ್ಯ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ಅನನ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಿನಾ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸುಖಿನೋ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಆಬಾಧಾಯ; ಏವಮೇವಸ್ಸ ಮೇ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಮೇ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಖೋ ಮೇ ಆದೀನವೋ ಅದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅಬಹುಲೀಕತೋ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಚ ಆನಿಸಂಸೋ ಅನಧಿಗತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅನಾಸೇವಿತೋ. ತಸ್ಮಾ ಮೇ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವೇಯ್ಯಂ, ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಮೇ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದೇಯ್ಯ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಿನಾ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸುಖಿನೋ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಆಬಾಧಾಯ; ಏವಮೇವಸ್ಸ ಮೇ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಮೇ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಖೋ ಮೇ ಆದೀನವೋ ಅದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅಬಹುಲೀಕತೋ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಚ ಆನಿಸಂಸೋ ಅನಧಿಗತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅನಾಸೇವಿತೋ. ತಸ್ಮಾ ಮೇ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವೇಯ್ಯಂ, ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಮೇ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದೇಯ್ಯ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಿನಾ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸುಖಿನೋ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಆಬಾಧಾಯ; ಏವಮೇವಸ್ಸ ಮೇ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಹಗತಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಸ್ವಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತಿ ಆಬಾಧೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಯಂನೂನಾಹಂ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೋ ನು ಖೋ ಹೇತು, ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ಮೇ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’? ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಖೋ ಮೇ ಆದೀನವೋ ಅದಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅಬಹುಲೀಕತೋ, ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧೇ ಚ ಆನಿಸಂಸೋ ಅನಧಿಗತೋ, ಸೋ ಚ ಮೇ ಅನಾಸೇವಿತೋ. ತಸ್ಮಾ ಮೇ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ನಪ್ಪಸೀದತಿ ನ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಅಹಂ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವೇಯ್ಯಂ, ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಮೇ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದೇಯ್ಯ ಪಸೀದೇಯ್ಯ ಸನ್ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ’. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ, ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಅಧಿಗಮ್ಮ ತಮಾಸೇವಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ ಪಸೀದತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಂ ಸನ್ತನ್ತಿ ಪಸ್ಸತೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸಬ್ಬಸೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಮೇ ದಿಸ್ವಾ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಂಸು.

‘‘ಯಾವಕೀವಞ್ಚಾಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಾ ನವ ಅನುಪುಬ್ಬವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನ ಏವಂ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿಮ್ಪಿ ವುಟ್ಠಹಿಮ್ಪಿ, ನೇವ ತಾವಾಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಸಮಾರಕೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ‘ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’ತಿ ಪಚ್ಚಞ್ಞಾಸಿಂ. ಯತೋ ಚ ಖೋ ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಇಮಾ ನವ ಅನುಪುಬ್ಬವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಏವಂ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿಮ್ಪಿ ವುಟ್ಠಹಿಮ್ಪಿ, ಅಥಾಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಸಮಾರಕೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ‘ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’ತಿ ಪಚ್ಚಞ್ಞಾಸಿಂ. ಞಾಣಞ್ಚ ಪನ ಮೇ ದಸ್ಸನಂ ಉದಪಾದಿ – ‘ಅಕುಪ್ಪಾ ಮೇ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ [ವಿಮುತ್ತಿ (ಕ. ಸೀ. ಕ.)], ಅಯಮನ್ತಿಮಾ ಜಾತಿ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ’’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಮಹಾವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.