೬. ಅನುರುದ್ಧಸುತ್ತಂ

೪೬. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಅನುರುದ್ಧೋ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ಗತೋ ಹೋತಿ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋ. ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾ ದೇವತಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಅನುರುದ್ಧೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಅನುರುದ್ಧಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ತಾ ದೇವತಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಅನುರುದ್ಧಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ ಅನುರುದ್ಧ, ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾ ನಾಮ ದೇವತಾ ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಕಾರೇಮ ವಸಂ ವತ್ತೇಮ. ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ ಅನುರುದ್ಧ, ಯಾದಿಸಕಂ ವಣ್ಣಂ ಆಕಙ್ಖಾಮ ತಾದಿಸಕಂ ವಣ್ಣಂ ಠಾನಸೋ ಪಟಿಲಭಾಮ; ಯಾದಿಸಕಂ ಸರಂ ಆಕಙ್ಖಾಮ ತಾದಿಸಕಂ ಸರಂ ಠಾನಸೋ ಪಟಿಲಭಾಮ; ಯಾದಿಸಕಂ ಸುಖಂ ಆಕಙ್ಖಾಮ ತಾದಿಸಕಂ ಸುಖಂ ಠಾನಸೋ ಪಟಿಲಭಾಮ. ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ ಅನುರುದ್ಧ, ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾ ನಾಮ ದೇವತಾ ಇಮೇಸು ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಕಾರೇಮ ವಸಂ ವತ್ತೇಮಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅನುರುದ್ಧಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹೋ ವತಿಮಾ ದೇವತಾ ಸಬ್ಬಾವ ನೀಲಾ ಅಸ್ಸು ನೀಲವಣ್ಣಾ ನೀಲವತ್ಥಾ ನೀಲಾಲಙ್ಕಾರಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಾ ದೇವತಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅನುರುದ್ಧಸ್ಸ ಚಿತ್ತಮಞ್ಞಾಯ ಸಬ್ಬಾವ ನೀಲಾ ಅಹೇಸುಂ ನೀಲವಣ್ಣಾ ನೀಲವತ್ಥಾ ನೀಲಾಲಙ್ಕಾರಾ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅನುರುದ್ಧಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹೋ ವತಿಮಾ ದೇವತಾ ಸಬ್ಬಾವ ಪೀತಾ ಅಸ್ಸು…ಪೇ… ಸಬ್ಬಾವ ಲೋಹಿತಕಾ ಅಸ್ಸು… ಸಬ್ಬಾವ ಓದಾತಾ ಅಸ್ಸು ಓದಾತವಣ್ಣಾ ಓದಾತವತ್ಥಾ ಓದಾತಾಲಙ್ಕಾರಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಾ ದೇವತಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅನುರುದ್ಧಸ್ಸ ಚಿತ್ತಮಞ್ಞಾಯ ಸಬ್ಬಾವ ಓದಾತಾ ಅಹೇಸುಂ ಓದಾತವಣ್ಣಾ ಓದಾತವತ್ಥಾ ಓದಾತಾಲಙ್ಕಾರಾ.

ಅಥ ಖೋ ತಾ ದೇವತಾ ಏಕಾ ಚ [ಕೋ (ಸೀ.), ಏಕಾವ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಗಾಯಿ ಏಕಾ ಚ [ಏಕಾ ಪನ (ಸೀ.), ಏಕಾವ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ನಚ್ಚಿ ಏಕಾ ಚ [ಏಕಾ (ಸೀ.), ಏಕಾವ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಅಚ್ಛರಂ ವಾದೇಸಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ತೂರಿಯಸ್ಸ [ತುರಿಯಸ್ಸ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಸುವಿನೀತಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪತಾಳಿತಸ್ಸ ಕುಸಲೇಹಿ ಸುಸಮನ್ನಾಹತಸ್ಸ ಸದ್ದೋ ಹೋತಿ ವಗ್ಗು ಚ ರಜನೀಯೋ ಚ ಕಮನೀಯೋ ಚ ಪೇಮನೀಯೋ ಚ ಮದನೀಯೋ ಚ; ಏವಮೇವಂ ತಾಸಂ ದೇವತಾನಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾನಂ ಸದ್ದೋ ಹೋತಿ ವಗ್ಗು ಚ ರಜನೀಯೋ ಚ ಕಮನೀಯೋ ಚ ಪೇಮನೀಯೋ ಚ ಮದನೀಯೋ ಚ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಅನುರುದ್ಧೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಓಕ್ಖಿಪಿ.

ಅಥ ಖೋ ತಾ ದೇವತಾ ‘‘ನ ಖ್ವಯ್ಯೋ ಅನುರುದ್ಧೋ ಸಾದಿಯತೀ’’ತಿ [ಸಾದಯತೀತಿ (ಸದ್ದನೀತಿಧಾತುಮಾಲಾ)] ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಅನುರುದ್ಧೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಅನುರುದ್ಧೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದಿವಾವಿಹಾರಂ ಗತೋ ಹೋಮಿ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾ ದೇವತಾ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಾ ದೇವತಾ ಮಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ ಅನುರುದ್ಧ, ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾ ನಾಮ ದೇವತಾ ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಕಾರೇಮ ವಸಂ ವತ್ತೇಮ. ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ ಅನುರುದ್ಧ, ಯಾದಿಸಕಂ ವಣ್ಣಂ ಆಕಙ್ಖಾಮ ತಾದಿಸಕಂ ವಣ್ಣಂ ಠಾನಸೋ ಪಟಿಲಭಾಮ; ಯಾದಿಸಕಂ ಸರಂ ಆಕಙ್ಖಾಮ ತಾದಿಸಕಂ ಸರಂ ಠಾನಸೋ ಪಟಿಲಭಾಮ; ಯಾದಿಸಕಂ ಸುಖಂ ಆಕಙ್ಖಾಮ ತಾದಿಸಕಂ ಸುಖಂ ಠಾನಸೋ ಪಟಿಲಭಾಮ. ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ ಅನುರುದ್ಧ, ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾ ನಾಮ ದೇವತಾ ಇಮೇಸು ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಕಾರೇಮ ವಸಂ ವತ್ತೇಮಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಹೋ ವತಿಮಾ ದೇವತಾ ಸಬ್ಬಾವ ನೀಲಾ ಅಸ್ಸು ನೀಲವಣ್ಣಾ ನೀಲವತ್ಥಾ ನೀಲಾಲಙ್ಕಾರಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಾ ದೇವತಾ ಮಮ ಚಿತ್ತಮಞ್ಞಾಯ ಸಬ್ಬಾವ ನೀಲಾ ಅಹೇಸುಂ ನೀಲವಣ್ಣಾ ನೀಲವತ್ಥಾ ನೀಲಾಲಙ್ಕಾರಾ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಹೋ ವತಿಮಾ ದೇವತಾ ಸಬ್ಬಾವ ಪೀತಾ ಅಸ್ಸು…ಪೇ… ಸಬ್ಬಾವ ಲೋಹಿತಕಾ ಅಸ್ಸು…ಪೇ… ಸಬ್ಬಾವ ಓದಾತಾ ಅಸ್ಸು ಓದಾತವಣ್ಣಾ ಓದಾತವತ್ಥಾ ಓದಾತಾಲಙ್ಕಾರಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಾ ದೇವತಾ ಮಮ ಚಿತ್ತಮಞ್ಞಾಯ ಸಬ್ಬಾವ ಓದಾತಾ ಅಹೇಸುಂ ಓದಾತವಣ್ಣಾ ಓದಾತವತ್ಥಾ ಓದಾತಾಲಙ್ಕಾರಾ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಾ ದೇವತಾ ಏಕಾ ಚ ಗಾಯಿ ಏಕಾ ಚ ನಚ್ಚಿ ಏಕಾ ಚ ಅಚ್ಛರಂ ವಾದೇಸಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ತೂರಿಯಸ್ಸ ಸುವಿನೀತಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಟಿಪತಾಳಿತಸ್ಸ ಕುಸಲೇಹಿ ಸುಸಮನ್ನಾಹತಸ್ಸ ಸದ್ದೋ ಹೋತಿ ವಗ್ಗು ಚ ರಜನೀಯೋ ಚ ಕಮನೀಯೋ ಚ ಪೇಮನೀಯೋ ಚ ಮದನೀಯೋ ಚ; ಏವಮೇವಂ ತಾಸಂ ದೇವತಾನಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾನಂ ಸದ್ದೋ ಹೋತಿ ವಗ್ಗು ಚ ರಜನೀಯೋ ಚ ಕಮನೀಯೋ ಚ ಪೇಮನೀಯೋ ಚ ಮದನೀಯೋ ಚ. ಅಥ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಓಕ್ಖಿಪಿಂ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಾ ದೇವತಾ ‘ನ ಖ್ವಯ್ಯೋ ಅನುರುದ್ಧೋ ಸಾದಿಯತೀ’ತಿ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಿಂಸು. ಕತಿಹಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ?

‘‘ಅಟ್ಠಹಿ ಖೋ, ಅನುರುದ್ಧ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ಇಧ, ಅನುರುದ್ಧ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಯಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಭತ್ತುನೋ ದೇನ್ತಿ ಅತ್ಥಕಾಮಾ ಹಿತೇಸಿನೋ ಅನುಕಮ್ಪಕಾ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ ತಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪುಬ್ಬುಟ್ಠಾಯಿನೀ ಪಚ್ಛಾನಿಪಾತಿನೀ ಕಿಙ್ಕಾರಪಟಿಸ್ಸಾವಿನೀ ಮನಾಪಚಾರಿನೀ ಪಿಯವಾದಿನೀ.

‘‘ಯೇ ತೇ ಭತ್ತು ಗರುನೋ [ಗುರುನೋ (ಕ.)] ಹೋನ್ತಿ – ಮಾತಾತಿ ವಾ ಪಿತಾತಿ ವಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ವಾ – ತೇ ಸಕ್ಕರೋತಿ, ಗರುಂ ಕರೋತಿ [ಗರುಕರೋತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ಮಾನೇತಿ, ಪೂಜೇತಿ, ಅಬ್ಭಾಗತೇ ಚ ಆಸನೋದಕೇನ ಪಟಿಪೂಜೇತಿ.

‘‘ಯೇ ತೇ ಭತ್ತು ಅಬ್ಭನ್ತರಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾ – ಉಣ್ಣಾತಿ ವಾ ಕಪ್ಪಾಸಾತಿ ವಾ – ತತ್ಥ ದಕ್ಖಾ ಹೋತಿ ಅನಲಸಾ ತತ್ರುಪಾಯಾಯ [ತತ್ರೂಪಾಯಾಯ (ಸೀ.), ಅ. ನಿ. ೪.೩೫; ೧೧.೧೪] ವೀಮಂಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅಲಂ ಕಾತುಂ ಅಲಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ.

‘‘ಯೋ ಸೋ ಭತ್ತು ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ಅನ್ತೋಜನೋ – ದಾಸಾತಿ ವಾ ಪೇಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಕಮ್ಮಕರಾತಿ ವಾ – ತೇಸಂ ಕತಞ್ಚ ಕತತೋ ಜಾನಾತಿ ಅಕತಞ್ಚ ಅಕತತೋ ಜಾನಾತಿ, ಗಿಲಾನಕಾನಞ್ಚ ಬಲಾಬಲಂ ಜಾನಾತಿ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಞ್ಚಸ್ಸ ಪಚ್ಚಂಸೇನ [ಪಚ್ಚಯೇನ (ಸ್ಯಾ.), ಪಚ್ಚತ್ತಂಸೇನ (ಕ.) ಅ. ನಿ. ೫.೩೩] ಸಂವಿಭಜತಿ.

‘‘ಯಂ ಭತ್ತು ಆಹರತಿ ಧನಂ ವಾ ಧಞ್ಞಂ ವಾ ಜಾತರೂಪಂ ವಾ ತಂ ಆರಕ್ಖೇನ ಗುತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ, ತತ್ಥ ಚ ಹೋತಿ ಅಧುತ್ತೀ ಅಥೇನೀ ಅಸೋಣ್ಡೀ ಅವಿನಾಸಿಕಾ.

‘‘ಉಪಾಸಿಕಾ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತಾ ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತಾ ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತಾ.

‘‘ಸೀಲವತೀ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ – ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತಾ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ.

‘‘ಚಾಗವತೀ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ. ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗಾ [ಮುತ್ತಚಾಗೀ (ಸ್ಯಾ.)] ಪಯತಪಾಣಿನೀ [ಪಯತಪಾಣಿ (ಸೀ.), ಪಯತಪಾಣೀ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.)] ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತಾ ಯಾಚಯೋಗಾ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತಾ.

‘‘ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಅನುರುದ್ಧ, ಅಟ್ಠಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯೋ ನಂ ಭರತಿ ಸಬ್ಬದಾ, ನಿಚ್ಚಂ ಆತಾಪಿ ಉಸ್ಸುಕೋ;

ತಂ ಸಬ್ಬಕಾಮದಂ [ತಂ ಸಬ್ಬಕಾಮಹರಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.) ಸಬ್ಬಕಾಮಹರಂ (ಅ. ನಿ. ೫.೩೩] ಪೋಸಂ, ಭತ್ತಾರಂ ನಾತಿಮಞ್ಞತಿ.

‘‘ನ ಚಾಪಿ ಸೋತ್ಥಿ ಭತ್ತಾರಂ, ಇಸ್ಸಾವಾದೇನ ರೋಸಯೇ;

ಭತ್ತು ಚ ಗರುನೋ ಸಬ್ಬೇ, ಪಟಿಪೂಜೇತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ.

‘‘ಉಟ್ಠಾಹಿಕಾ [ಉಟ್ಠಾಯಿಕಾ (ಕ.)] ಅನಲಸಾ, ಸಙ್ಗಹಿತಪರಿಜ್ಜನಾ;

ಭತ್ತು ಮನಾಪಂ ಚರತಿ, ಸಮ್ಭತಂ ಅನುರಕ್ಖತಿ.

‘‘ಯಾ ಏವಂ ವತ್ತತಿ ನಾರೀ, ಭತ್ತು ಛನ್ದವಸಾನುಗಾ;

ಮನಾಪಾ ನಾಮ ತೇ [ಮನಾಪಕಾಯಿಕಾ (ಸೀ. ಕ.)] ದೇವಾ, ಯತ್ಥ ಸಾ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ;