೧೦. ಅರಕಸುತ್ತಂ

೭೪. ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಕೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ ತಿತ್ಥಕರೋ ಕಾಮೇಸು ವೀತರಾಗೋ. ಅರಕಸ್ಸ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥುನೋ ಅನೇಕಾನಿ ಸಾವಕಸತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಅರಕೋ ಸತ್ಥಾ ಸಾವಕಾನಂ ಏವಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ – ಅಪ್ಪಕಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ [ಲಹುಸಂ (ಟೀಕಾ)] ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ [ಮನ್ತಾಯ (ಸಬ್ಬತ್ಥ) ಟೀಕಾ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಿಣಗ್ಗೇ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದು ಸೂರಿಯೇ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ ಪಟಿವಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಥುಲ್ಲಫುಸಿತಕೇ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಉದಕಬುಬ್ಬುಳಂ [ಉದಕಪುಪ್ಫುಳಂ (ಕ.)] ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ ಪಟಿವಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉದಕಬುಬ್ಬುಳೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉದಕೇ ದಣ್ಡರಾಜಿ ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ ಪಟಿವಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಾ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉದಕೇ ದಣ್ಡರಾಜೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನದೀ ಪಬ್ಬತೇಯ್ಯಾ ದೂರಙ್ಗಮಾ ಸೀಘಸೋತಾ ಹಾರಹಾರಿನೀ, ನತ್ಥಿ ಸೋ ಖಣೋ ವಾ ಲಯೋ ವಾ ಮುಹುತ್ತೋ ವಾ ಯಂ ಸಾ [ಯಾಯ (ಕ.)] ಆವತ್ತತಿ [ಥರತಿ (ಸೀ.), ಧರತಿ (ಸ್ಯಾ.), ಅವತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ (?)], ಅಥ ಖೋ ಸಾ ಗಚ್ಛತೇವ ವತ್ತತೇವ ಸನ್ದತೇವ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನದೀಪಬ್ಬತೇಯ್ಯೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಜಿವ್ಹಗ್ಗೇ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ಸಂಯೂಹಿತ್ವಾ ಅಕಸಿರೇನೇವ ವಮೇಯ್ಯ [ಪತಾಪೇಯ್ಯ (ಕ.)]; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಖೇಳಪಿಣ್ಡೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದಿವಸಂಸನ್ತತ್ತೇ ಅಯೋಕಟಾಹೇ ಮಂಸಪೇಸಿ [ಮಂಸಪೇಸೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಕ್ಖಿತ್ತಾ ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ ಪಟಿವಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಾ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಂಸಪೇಸೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗಾವೀ ವಜ್ಝಾ ಆಘಾತನಂ ನೀಯಮಾನಾ ಯಂ ಯದೇವ ಪಾದಂ ಉದ್ಧರತಿ, ಸನ್ತಿಕೇವ ಹೋತಿ ವಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇವ ಮರಣಸ್ಸ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗೋವಜ್ಝೂಪಮಂ [ಗಾವೀವಜ್ಝೂಪಮಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣ’’ನ್ತಿ.

‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ, ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸತಿಕಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಅಲಂಪತೇಯ್ಯಾ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಛಳೇವ ಆಬಾಧಾ ಅಹೇಸುಂ – ಸೀತಂ, ಉಣ್ಹಂ, ಜಿಘಚ್ಛಾ, ಪಿಪಾಸಾ, ಉಚ್ಚಾರೋ, ಪಸ್ಸಾವೋ. ಸೋ ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಕೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂ ದೀಘಾಯುಕೇಸು ಮನುಸ್ಸೇಸು ಏವಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೇಸು ಏವಂ ಅಪ್ಪಾಬಾಧೇಸು ಸಾವಕಾನಂ ಏವಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸತಿ – ‘ಅಪ್ಪಕಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಏತರಹಿ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಪ್ಪಕಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣ’ನ್ತಿ. ಏತರಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋ. ವಸ್ಸಸತಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜೀವನ್ತೋ ತೀಣಿಯೇವ ಉತುಸತಾನಿ ಜೀವತಿ – ಉತುಸತಂ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ಉತುಸತಂ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ಉತುಸತಂ ವಸ್ಸಾನಂ. ತೀಣಿ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉತುಸತಾನಿ ಜೀವನ್ತೋ ದ್ವಾದಸ [ದ್ವಾದಸಂ (ಸೀ. ಕ.)] ಯೇವ ಮಾಸಸತಾನಿ ಜೀವತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಮಾಸಸತಾನಿ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ಚತ್ತಾರಿ ಮಾಸಸತಾನಿ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ಚತ್ತಾರಿ ಮಾಸಸತಾನಿ ವಸ್ಸಾನಂ. ದ್ವಾದಸ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾಸಸತಾನಿ ಜೀವನ್ತೋ ಚತುವೀಸತಿಯೇವ ಅದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ಜೀವತಿ – ಅಟ್ಠದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ಅಟ್ಠದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ಅಟ್ಠದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ವಸ್ಸಾನಂ. ಚತುವೀಸತಿ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ಜೀವನ್ತೋ ಛತ್ತಿಂಸಂಯೇವ ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಜೀವತಿ – ದ್ವಾದಸ ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ದ್ವಾದಸ ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ದ್ವಾದಸ ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ವಸ್ಸಾನಂ. ಛತ್ತಿಂಸಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಜೀವನ್ತೋ ದ್ವೇಸತ್ತತಿಯೇವ [ದ್ವೇಸತ್ತತಿಞ್ಞೇವ (ಸ್ಯಾ.), ದ್ವೇಸತ್ತತಿಞ್ಚೇವ (ಕ.)] ಭತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಭುಞ್ಜತಿ – ಚತುವೀಸತಿ ಭತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ಚತುವೀಸತಿ ಭತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ಚತುವೀಸತಿ ಭತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ವಸ್ಸಾನಂ ಸದ್ಧಿಂ ಮಾತುಥಞ್ಞಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಭತ್ತನ್ತರಾಯೇನ.

‘‘ತತ್ರಿಮೇ ಭತ್ತನ್ತರಾಯಾ ಕಪಿಮಿದ್ಧೋಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ, ದುಕ್ಖಿತೋಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ, ಬ್ಯಾಧಿತೋಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ, ಉಪೋಸಥಿಕೋಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ, ಅಲಾಭಕೇನಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ. ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ವಸ್ಸಸತಾಯುಕಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಸ್ಸ ಆಯುಪಿ ಸಙ್ಖಾತೋ [ಸಙ್ಖಾತಂ (?)], ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಮ್ಪಿ ಸಙ್ಖಾತಂ, ಉತೂಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಸಂವಚ್ಛರಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಮಾಸಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಅದ್ಧಮಾಸಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ರತ್ತಿಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ದಿವಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಭತ್ತಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಭತ್ತನ್ತರಾಯಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ. ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥಾರಾ ಕರಣೀಯಂ ಸಾವಕಾನಂ ಹಿತೇಸಿನಾ ಅನುಕಮ್ಪಕೇನ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ; ಕತಂ ವೋ ತಂ ಮಯಾ ಏತಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖಮೂಲಾನಿ ಏತಾನಿ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಿ. ಝಾಯಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಪಮಾದತ್ಥ; ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ. ಅಯಂ ವೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಸಾಸನೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಮಹಾವಗ್ಗೋ ಸತ್ತಮೋ.