೭. ಮಹಾವಗ್ಗೋ

೧. ಹಿರೀಓತ್ತಪ್ಪಸುತ್ತಂ

೬೫. [ಅ. ನಿ. ೫.೨೪, ೧೬೮; ೨.೬.೫೦] ‘‘ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸತಿ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸೋ ಹೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ; ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ ಅಸತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ಸೀಲಂ; ಸೀಲೇ ಅಸತಿ ಸೀಲವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸೋ ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ; ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಅಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನಂ; ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನೇ ಅಸತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸೋ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೋ; ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೇ ಅಸತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖೋ ಸಾಖಾಪಲಾಸವಿಪನ್ನೋ. ತಸ್ಸ ಪಪಟಿಕಾಪಿ ನ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಚೋಪಿ ಫೇಗ್ಗುಪಿ ಸಾರೋಪಿ ನ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪೇ ಅಸತಿ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸೋ ಹೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ; ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ ಅಸತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ಸೀಲಂ; ಸೀಲೇ ಅಸತಿ ಸೀಲವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸೋ ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ; ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಅಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನಂ; ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನೇ ಅಸತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸೋ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೋ; ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೇ ಅಸತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ.

‘‘ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಿ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ; ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ ಸತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ಸೀಲಂ; ಸೀಲೇ ಸತಿ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ; ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನಂ; ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನೇ ಸತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೋ; ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೇ ಸತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖೋ ಸಾಖಾಪಲಾಸಸಮ್ಪನ್ನೋ. ತಸ್ಸ ಪಪಟಿಕಾಪಿ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಚೋಪಿ ಫೇಗ್ಗುಪಿ ಸಾರೋಪಿ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪೇ ಸತಿ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸತ್ತಸೂರಿಯಸುತ್ತಂ

೬೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಅಮ್ಬಪಾಲಿವನೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಅಧುವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಅನಸ್ಸಾಸಿಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ. ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಲಮೇವ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ನಿಬ್ಬಿನ್ದಿತುಂ ಅಲಂ ವಿರಜ್ಜಿತುಂ ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಸಿನೇರು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಚತುರಾಸೀತಿಯೋಜನಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆಯಾಮೇನ, ಚತುರಾಸೀತಿಯೋಜನಸಹಸ್ಸಾನಿ ವಿತ್ಥಾರೇನ, ಚತುರಾಸೀತಿಯೋಜನಸಹಸ್ಸಾನಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಜ್ಝೋಗಾಳ್ಹೋ, ಚತುರಾಸೀತಿಯೋಜನಸಹಸ್ಸಾನಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದಾ ಅಚ್ಚುಗ್ಗತೋ. ಹೋತಿ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೋ ಯಂ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಬಹೂನಿ ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ದೇವೋ ನ ವಸ್ಸತಿ. ದೇವೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವಸ್ಸನ್ತೇ ಯೇ ಕೇಚಿಮೇ ಬೀಜಗಾಮಭೂತಗಾಮಾ ಓಸಧಿತಿಣವನಪ್ಪತಯೋ ತೇ ಉಸ್ಸುಸ್ಸನ್ತಿ ವಿಸುಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಭವನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಏವಂ ಅಧುವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಹೋತಿ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೋ ಯಂ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ದುತಿಯೋ ಸೂರಿಯೋ ಪಾತುಭವತಿ. ದುತಿಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಯಾ ಕಾಚಿ ಕುನ್ನದಿಯೋ ಕುಸೋಬ್ಭಾ [ಕುಸ್ಸುಬ್ಭೋ (ಸೀ.), ಕುಸ್ಸೋಬ್ಭಾ (ಸ್ಯಾ.)] ತಾ ಉಸ್ಸುಸ್ಸನ್ತಿ ವಿಸುಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಭವನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಹೋತಿ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೋ ಯಂ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ತತಿಯೋ ಸೂರಿಯೋ ಪಾತುಭವತಿ. ತತಿಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಯಾ ಕಾಚಿ ಮಹಾನದಿಯೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಗಙ್ಗಾ, ಯಮುನಾ, ಅಚಿರವತೀ, ಸರಭೂ, ಮಹೀ, ತಾ ಉಸ್ಸುಸ್ಸನ್ತಿ ವಿಸುಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಭವನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಹೋತಿ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೋ ಯಂ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಚತುತ್ಥೋ ಸೂರಿಯೋ ಪಾತುಭವತಿ. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಯೇ ತೇ ಮಹಾಸರಾ ಯತೋ ಇಮಾ ಮಹಾನದಿಯೋ ಪವತ್ತನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಅನೋತತ್ತಾ, ಸೀಹಪಪಾತಾ, ರಥಕಾರಾ, ಕಣ್ಣಮುಣ್ಡಾ, ಕುಣಾಲಾ, ಛದ್ದನ್ತಾ, ಮನ್ದಾಕಿನಿಯಾ, ತಾ ಉಸ್ಸುಸ್ಸನ್ತಿ ವಿಸುಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಭವನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಹೋತಿ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೋ ಯಂ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಞ್ಚಮೋ ಸೂರಿಯೋ ಪಾತುಭವತಿ. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಾನಿ ಓಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದ್ವಿಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಾನಿ ಓಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಿಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ, ಚತುಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ, ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ, ಛಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ, ಸತ್ತಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಾನಿ ಓಗಚ್ಛನ್ತಿ; ಸತ್ತತಾಲಮ್ಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಛತಾಲಮ್ಪಿ, ಪಞ್ಚತಾಲಮ್ಪಿ, ಚತುತಾಲಮ್ಪಿ, ತಿತಾಲಮ್ಪಿ, ದ್ವಿತಾಲಮ್ಪಿ, ತಾಲಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಸಣ್ಠಾತಿ; ಸತ್ತಪೋರಿಸಮ್ಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಛಪೋರಿಸಮ್ಪಿ, ಪಞ್ಚಪೋರಿಸಮ್ಪಿ, ಚತುಪೋರಿಸಮ್ಪಿ, ತಿಪೋರಿಸಮ್ಪಿ, ದ್ವಿಪೋರಿಸಮ್ಪಿ, ಪೋರಿಸಮ್ಪಿ [ಪೋರಿಸಮತ್ತಮ್ಪಿ (ಸ್ಯಾ.)], ಅಡ್ಢಪೋರಿಸಮ್ಪಿ, ಕಟಿಮತ್ತಮ್ಪಿ, ಜಣ್ಣುಕಾಮತ್ತಮ್ಪಿ, ಗೋಪ್ಫಕಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸರದಸಮಯೇ ಥುಲ್ಲಫುಸಿತಕೇ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗೋಪದೇಸು [ಗೋಪ್ಫಕಪದೇಸೇಸು (ಕ.)] ಉದಕಾನಿ ಠಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗೋಪ್ಫಕಮತ್ತಾನಿ [ಗೋಪದಮತ್ತಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಾನಿ ಠಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಅಙ್ಗುಲಿಪಬ್ಬಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ನ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಹೋತಿ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೋ ಯಂ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಛಟ್ಠೋ ಸೂರಿಯೋ ಪಾತುಭವತಿ. ಛಟ್ಠಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಅಯಞ್ಚ ಮಹಾಪಥವೀ ಸಿನೇರು ಚ ಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಧೂಮಾಯನ್ತಿ ಸಂಧೂಮಾಯನ್ತಿ ಸಮ್ಪಧೂಮಾಯನ್ತಿ [ಧೂಪಾಯನ್ತಿ ಸನ್ಧೂಪಾಯನ್ತಿ ಸಮ್ಪಧೂಪಾಯನ್ತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)]. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಮ್ಭಕಾರಪಾಕೋ ಆಲೇಪಿತೋ [ಆಲಿಮ್ಪಿತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಠಮಂ ಧೂಮೇತಿ ಸಂಧೂಮೇತಿ ಸಮ್ಪಧೂಮೇತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಟ್ಠಸ್ಸ ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಅಯಞ್ಚ ಮಹಾಪಥವೀ ಸಿನೇರು ಚ ಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಧೂಮಾಯನ್ತಿ ಸಂಧೂಮಾಯನ್ತಿ ಸಮ್ಪಧೂಮಾಯನ್ತಿ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಹೋತಿ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೋ ಯಂ ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸತ್ತಮೋ ಸೂರಿಯೋ ಪಾತುಭವತಿ. ಸತ್ತಮಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಅಯಞ್ಚ ಮಹಾಪಥವೀ ಸಿನೇರು ಚ ಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಆದಿಪ್ಪನ್ತಿ ಪಜ್ಜಲನ್ತಿ ಏಕಜಾಲಾ ಭವನ್ತಿ. ಇಮಿಸ್ಸಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಸಿನೇರುಸ್ಸ ಚ ಪಬ್ಬತರಾಜಸ್ಸ ಝಾಯಮಾನಾನಂ ದಯ್ಹಮಾನಾನಂ ಅಚ್ಚಿ ವಾತೇನ ಖಿತ್ತಾ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಿನೇರುಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಬ್ಬತರಾಜಸ್ಸ ಝಾಯಮಾನಸ್ಸ ದಯ್ಹಮಾನಸ್ಸ ವಿನಸ್ಸಮಾನಸ್ಸ ಮಹತಾ ತೇಜೋಖನ್ಧೇನ ಅಭಿಭೂತಸ್ಸ ಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ ಕೂಟಾನಿ ಪಲುಜ್ಜನ್ತಿ ದ್ವಿಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ, ತಿಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ, ಚತುಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ, ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕಾನಿಪಿ ಕೂಟಾನಿ ಪಲುಜ್ಜನ್ತಿ. ಇಮಿಸ್ಸಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಸಿನೇರುಸ್ಸ ಚ ಪಬ್ಬತರಾಜಸ್ಸ ಝಾಯಮಾನಾನಂ ದಯ್ಹಮಾನಾನಂ ನೇವ ಛಾರಿಕಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ನ ಮಸಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪಿಸ್ಸ ವಾ ತೇಲಸ್ಸ ವಾ ಝಾಯಮಾನಸ್ಸ ದಯ್ಹಮಾನಸ್ಸ ನೇವ ಛಾರಿಕಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ನ ಮಸಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಿಸ್ಸಾ ಚ ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಸಿನೇರುಸ್ಸ ಚ ಪಬ್ಬತರಾಜಸ್ಸ ಝಾಯಮಾನಾನಂ ದಯ್ಹಮಾನಾನಂ ನೇವ ಛಾರಿಕಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ನ ಮಸಿ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಏವಂ ಅಧುವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಏವಂ ಅನಸ್ಸಾಸಿಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ. ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಲಮೇವ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ನಿಬ್ಬಿನ್ದಿತುಂ ಅಲಂ ವಿರಜ್ಜಿತುಂ ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋ ಮನ್ತಾ ಕೋ ಸದ್ಧಾತಾ – ‘ಅಯಞ್ಚ ಪಥವೀ ಸಿನೇರು ಚ ಪಬ್ಬತರಾಜಾ ದಯ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಿನಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ದಿಟ್ಠಪದೇಹಿ?

[ಅ. ನಿ. ೬.೫೪; ೭.೭೩] ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುನೇತ್ತೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ ತಿತ್ಥಕರೋ ಕಾಮೇಸು ವೀತರಾಗೋ. ಸುನೇತ್ತಸ್ಸ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥುನೋ ಅನೇಕಾನಿ ಸಾವಕಸತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಸುನೇತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥಾ ಸಾವಕಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸಹಬ್ಯತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುನೇತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸಹಬ್ಯತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಾಸನಂ ಆಜಾನಿಂಸು ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು. ಯೇ ನ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಾಸನಂ ಆಜಾನಿಂಸು ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ನಿಮ್ಮಾನರತೀನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ತುಸಿತಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಯಾಮಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುನೇತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ನ ಖೋ ಮೇತಂ ಪತಿರೂಪಂ ಯೋಹಂ ಸಾವಕಾನಂ ಸಮಸಮಗತಿಯೋ ಅಸ್ಸಂ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಉತ್ತರಿ ಮೇತ್ತಂ [ಉತ್ತರಿ ಮಗ್ಗಂ (ಕ.)] ಭಾವೇಯ್ಯ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುನೇತ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಮೇತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇಸಿ. ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಮೇತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಸತ್ತ ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ನಯಿಮಂ ಲೋಕಂ ಪುನರಾಗಮಾಸಿ. ಸಂವಟ್ಟಮಾನೇ ಸುದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಕೇ ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋ ಹೋತಿ. ವಿವಟ್ಟಮಾನೇ ಲೋಕೇ ಸುಞ್ಞಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಮಾನಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹೋತಿ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಅಭಿಭೂ ಅನಭಿಭೂತೋ ಅಞ್ಞದತ್ಥುದಸೋ ವಸವತ್ತೀ. ಛತ್ತಿಂಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಕ್ಕೋ ಅಹೋಸಿ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ. ಅನೇಕಸತಕ್ಖತ್ತುಂ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಚಾತುರನ್ತೋ ವಿಜಿತಾವೀ ಜನಪದತ್ಥಾವರಿಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸತ್ತರತನಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಪರೋಸಹಸ್ಸಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ ಸೂರಾ ವೀರಙ್ಗರೂಪಾ ಪರಸೇನಪ್ಪಮದ್ದನಾ. ಸೋ ಇಮಂ ಪಥವಿಂ ಸಾಗರಪರಿಯನ್ತಂ ಅದಣ್ಡೇನ ಅಸತ್ಥೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಅಭಿವಿಜಿಯ ಅಜ್ಝಾವಸಿ. ಸೋ ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುನೇತ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂ ದೀಘಾಯುಕೋ ಸಮಾನೋ ಏವಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ – ‘ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ, ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾ’ತಿ ವದಾಮಿ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಚತುನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನನುಬೋಧಾ ಅಪ್ಪಟಿವೇಧಾ. ಕತಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ? ಅರಿಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಲಸ್ಸ ಅನನುಬೋಧಾ ಅಪ್ಪಟಿವೇಧಾ, ಅರಿಯಸ್ಸ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಅನನುಬೋಧಾ ಅಪ್ಪಟಿವೇಧಾ, ಅರಿಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಅನನುಬೋಧಾ ಅಪ್ಪಟಿವೇಧಾ, ಅರಿಯಾಯ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಅನನುಬೋಧಾ ಅಪ್ಪಟಿವೇಧಾ. ತಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಂ ಸೀಲಂ ಅನುಬುದ್ಧಂ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ, ಅರಿಯೋ ಸಮಾಧಿ ಅನುಬೋಧೋ ಪಟಿವಿದ್ಧೋ, ಅರಿಯಾ ಪಞ್ಞಾ ಅನುಬೋಧಾ ಪಟಿವಿದ್ಧಾ, ಅರಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಿ ಅನುಬೋಧಾ ಪಟಿವಿದ್ಧಾ, ಉಚ್ಛಿನ್ನಾ ಭವತಣ್ಹಾ, ಖೀಣಾ ಭವನೇತ್ತಿ, ನತ್ಥಿ ದಾನಿ ಪುನಬ್ಭವೋ’’ತಿ. ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

‘‘ಸೀಲಂ ಸಮಾಧಿ ಪಞ್ಞಾ ಚ, ವಿಮುತ್ತಿ ಚ ಅನುತ್ತರಾ;

ಅನುಬುದ್ಧಾ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ, ಗೋತಮೇನ ಯಸಸ್ಸಿನಾ.

‘‘ಇತಿ ಬುದ್ಧೋ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ಧಮ್ಮಮಕ್ಖಾಸಿ ಭಿಕ್ಖುನಂ;

ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಸತ್ಥಾ, ಚಕ್ಖುಮಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ;

೩. ನಗರೋಪಮಸುತ್ತಂ

೬೭. ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಸತ್ತಹಿ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇಹಿ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ [ಸುಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ (ಕ.)] ಹೋತಿ, ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಆಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಅಕರಣೀಯಂ ಬಾಹಿರೇಹಿ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇಹಿ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೇಹಿ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇಹಿ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಏಸಿಕಾ ಹೋತಿ ಗಮ್ಭೀರನೇಮಾ [ಗಮ್ಭೀರನೇಮಿ (ಕ.)] ಸುನಿಖಾತಾ ಅಚಲಾ ಅಸಮ್ಪವೇಧೀ [ಅಸಮ್ಪವೇಧಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)]. ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇನ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಪರಿಖಾ ಹೋತಿ ಗಮ್ಭೀರಾ ಚೇವ ವಿತ್ಥತಾ ಚ. ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇನ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಅನುಪರಿಯಾಯಪಥೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚೋ ಚೇವ ವಿತ್ಥತೋ ಚ. ಇಮಿನಾ ತತಿಯೇನ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇನ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ಆವುಧಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ ಸಲಾಕಞ್ಚೇವ ಜೇವನಿಕಞ್ಚ [ಜೇವನಿಯಞ್ಚ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)]. ಇಮಿನಾ ಚತುತ್ಥೇನ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇನ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಬಲಕಾಯೋ ಪಟಿವಸತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಹತ್ಥಾರೋಹಾ ಅಸ್ಸಾರೋಹಾ ರಥಿಕಾ ಧನುಗ್ಗಹಾ ಚೇಲಕಾ ಚಲಕಾ ಪಿಣ್ಡದಾಯಕಾ ಉಗ್ಗಾ ರಾಜಪುತ್ತಾ ಪಕ್ಖನ್ದಿನೋ ಮಹಾನಾಗಾ ಸೂರಾ ಚಮ್ಮಯೋಧಿನೋ ದಾಸಕಪುತ್ತಾ. ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಚಮೇನ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇನ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ದೋವಾರಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ಅಞ್ಞಾತಾನಂ ನಿವಾರೇತಾ ಞಾತಾನಂ ಪವೇಸೇತಾ. ಇಮಿನಾ ಛಟ್ಠೇನ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇನ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಪಾಕಾರೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚೋ ಚೇವ ವಿತ್ಥತೋ ಚ ವಾಸನಲೇಪನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ. ಇಮಿನಾ ಸತ್ತಮೇನ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇನ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇಹಿ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕತಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಆಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ತಿಣಕಟ್ಠೋದಕಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ಸಾಲಿಯವಕಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ತಿಲಮುಗ್ಗಮಾಸಾಪರಣ್ಣಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಪ್ಪಿ ನವನೀತಂ ತೇಲಂ ಮಧು ಫಾಣಿತಂ ಲೋಣಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುನ್ನಂ ಆಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ.

‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇಹಿ ಸುಪರಿಕ್ಖತಂ ಹೋತಿ, ಇಮೇಸಞ್ಚ ಚತುನ್ನಂ ಆಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ನಗರಂ ಅಕರಣೀಯಂ ಬಾಹಿರೇಹಿ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇಹಿ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೇಹಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸತ್ತಹಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕರಣೀಯೋ ಮಾರಸ್ಸ ಅಕರಣೀಯೋ ಪಾಪಿಮತೋ. ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ?

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಏಸಿಕಾ ಹೋತಿ ಗಮ್ಭೀರನೇಮಾ ಸುನಿಖಾತಾ ಅಚಲಾ ಅಸಮ್ಪವೇಧೀ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ದಹತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ…ಪೇ… ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಸದ್ಧೇಸಿಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಿ; ಸಾವಜ್ಜಂ ಪಜಹತಿ, ಅನವಜ್ಜಂ ಭಾವೇತಿ; ಸುದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ. ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಪರಿಕ್ಖಾ ಹೋತಿ ಗಮ್ಭೀರಾ ಚೇವ ವಿತ್ಥತಾ ಚ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಹಿರೀಮಾ ಹೋತಿ, ಹಿರೀಯತಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ, ಹಿರೀಯತಿ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ. ಹಿರೀಪರಿಕ್ಖೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಿ; ಸಾವಜ್ಜಂ ಪಜಹತಿ, ಅನವಜ್ಜಂ ಭಾವೇತಿ; ಸುದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ. ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಅನುಪರಿಯಾಯಪಥೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚೋ ಚೇವ ವಿತ್ಥತೋ ಚ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಓತ್ತಪ್ಪೀ ಹೋತಿ, ಓತ್ತಪ್ಪತಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ, ಓತ್ತಪ್ಪತಿ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ. ಓತ್ತಪ್ಪಪರಿಯಾಯಪಥೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಿ; ಸಾವಜ್ಜಂ ಪಜಹತಿ, ಅನವಜ್ಜಂ ಭಾವೇತಿ; ಸುದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ. ಇಮಿನಾ ತತಿಯೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ಆವುಧಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ ಸಲಾಕಞ್ಚೇವ ಜೇವನಿಕಞ್ಚ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ. ಸುತಾವುಧೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಿ; ಸಾವಜ್ಜಂ ಪಜಹತಿ, ಅನವಜ್ಜಂ ಭಾವೇತಿ; ಸುದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ. ಇಮಿನಾ ಚತುತ್ಥೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಬಲಕಾಯೋ ಪಟಿವಸತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಹತ್ಥಾರೋಹಾ ಅಸ್ಸಾರೋಹಾ ರಥಿಕಾ ಧನುಗ್ಗಹಾ ಚೇಲಕಾ ಚಲಕಾ ಪಿಣ್ಡದಾಯಕಾ ಉಗ್ಗಾ ರಾಜಪುತ್ತಾ ಪಕ್ಖನ್ದಿನೋ ಮಹಾನಾಗಾ ಸೂರಾ ಚಮ್ಮಯೋಧಿನೋ ದಾಸಕಪುತ್ತಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರತಿ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ, ಥಾಮವಾ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ವೀರಿಯಬಲಕಾಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಿ; ಸಾವಜ್ಜಂ ಪಜಹತಿ, ಅನವಜ್ಜಂ ಭಾವೇತಿ; ಸುದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ. ಇಮಿನಾ ಪಞ್ಚಮೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ದೋವಾರಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ಅಞ್ಞಾತಾನಂ ನಿವಾರೇತಾ ಞಾತಾನಂ ಪವೇಸೇತಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸತಿಮಾ ಹೋತಿ ಪರಮೇನ ಸತಿನೇಪಕ್ಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಚಿರಕತಮ್ಪಿ ಚಿರಭಾಸಿತಮ್ಪಿ ಸರಿತಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಾ. ಸತಿದೋವಾರಿಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಿ; ಸಾವಜ್ಜಂ ಪಜಹತಿ, ಅನವಜ್ಜಂ ಭಾವೇತಿ; ಸುದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ. ಇಮಿನಾ ಛಟ್ಠೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಪಾಕಾರೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚೋ ಚೇವ ವಿತ್ಥತೋ ಚ ವಾಸನಲೇಪನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ಗುತ್ತಿಯಾ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ. ಪಞ್ಞಾವಾಸನಲೇಪನಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಿ; ಸಾವಜ್ಜಂ ಪಜಹತಿ, ಅನವಜ್ಜಂ ಭಾವೇತಿ; ಸುದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ. ಇಮಿನಾ ಸತ್ತಮೇನ ಸದ್ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕತಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ತಿಣಕಟ್ಠೋದಕಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಅತ್ತನೋ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಓಕ್ಕಮನಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ಸಾಲಿಯವಕಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಅತ್ತನೋ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಓಕ್ಕಮನಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ತಿಲಮುಗ್ಗಮಾಸಾಪರಣ್ಣಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಅತ್ತನೋ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಓಕ್ಕಮನಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ನಗರೇ ಬಹುಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಪ್ಪಿ ನವನೀತಂ ತೇಲಂ ಮಧು ಫಾಣಿತಂ ಲೋಣಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಬಾಹಿರಾನಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಅತ್ತನೋ ರತಿಯಾ ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ ಓಕ್ಕಮನಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ. ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ.

‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಇಮೇಸಞ್ಚ ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕರಣೀಯೋ ಮಾರಸ್ಸ ಅಕರಣೀಯೋ ಪಾಪಿಮತೋ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಧಮ್ಮಞ್ಞೂಸುತ್ತಂ

೬೮. ‘‘ಸತ್ತಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ …ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ. ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ ಚ ಹೋತಿ ಅತ್ಥಞ್ಞೂ ಚ ಅತ್ತಞ್ಞೂ ಚ ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಚ ಕಾಲಞ್ಞೂ ಚ ಪರಿಸಞ್ಞೂ ಚ ಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಞ್ಞೂ ಚ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾತಿ – ಸುತ್ತಂ ಗೇಯ್ಯಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಗಾಥಂ ಉದಾನಂ ಇತಿವುತ್ತಕಂ ಜಾತಕಂ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ ವೇದಲ್ಲಂ. ನೋ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ಸುತ್ತಂ ಗೇಯ್ಯಂ…ಪೇ… ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ ವೇದಲ್ಲಂ, ನಯಿಧ ‘ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾತಿ – ಸುತ್ತಂ ಗೇಯ್ಯಂ…ಪೇ… ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ ವೇದಲ್ಲಂ, ತಸ್ಮಾ ‘ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತಿ ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ.

‘‘ಅತ್ಥಞ್ಞೂ ಚ ಕಥಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ, ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ’ತಿ. ನೋ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ‘ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ, ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ’ತಿ, ನಯಿಧ ‘ಅತ್ಥಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ, ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ’ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘ಅತ್ಥಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತಿ ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ, ಅತ್ಥಞ್ಞೂ.

‘‘ಅತ್ತಞ್ಞೂ ಚ ಕಥಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತಾನಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಏತ್ತಕೋಮ್ಹಿ ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲೇನ ಸುತೇನ ಚಾಗೇನ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಭಾನೇನಾ’ತಿ. ನೋ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತಾನಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ‘ಏತ್ತಕೋಮ್ಹಿ ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲೇನ ಸುತೇನ ಚಾಗೇನ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಭಾನೇನಾ’ತಿ, ನಯಿಧ ‘ಅತ್ತಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತಾನಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಏತ್ತಕೋಮ್ಹಿ ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲೇನ ಸುತೇನ ಚಾಗೇನ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಟಿಭಾನೇನಾ’ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘ಅತ್ತಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತಿ ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ, ಅತ್ಥಞ್ಞೂ, ಅತ್ತಞ್ಞೂ.

‘‘ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಚ ಕಥಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮತ್ತಂ ಜಾನಾತಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಾಯ. ನೋ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮತ್ತಂ ಜಾನೇಯ್ಯ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಾಯ, ನಯಿಧ ‘ಮತ್ತಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮತ್ತಂ ಜಾನಾತಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಾಯ, ತಸ್ಮಾ ‘ಮತ್ತಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತಿ ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ, ಅತ್ಥಞ್ಞೂ, ಅತ್ತಞ್ಞೂ, ಮತ್ತಞ್ಞೂ.

‘‘ಕಾಲಞ್ಞೂ ಚ ಕಥಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಕಾಲಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ, ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಪರಿಪುಚ್ಛಾಯ, ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಯೋಗಸ್ಸ, ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸ್ಸಾ’ತಿ. ನೋ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕಾಲಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ‘ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ, ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಪರಿಪುಚ್ಛಾಯ, ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಯೋಗಸ್ಸ, ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸ್ಸಾ’ತಿ, ನಯಿಧ ‘ಕಾಲಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕಾಲಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಉದ್ದೇಸಸ್ಸ, ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಪರಿಪುಚ್ಛಾಯ, ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಯೋಗಸ್ಸ, ಅಯಂ ಕಾಲೋ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸ್ಸಾ’ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘ಕಾಲಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತಿ ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ, ಅತ್ಥಞ್ಞೂ, ಅತ್ತಞ್ಞೂ, ಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಕಾಲಞ್ಞೂ.

‘‘ಪರಿಸಞ್ಞೂ ಚ ಕಥಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಸಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಅಯಂ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಾ, ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಿಸಾ, ಅಯಂ ಗಹಪತಿಪರಿಸಾ, ಅಯಂ ಸಮಣಪರಿಸಾ. ತತ್ಥ ಏವಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಠಾತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತುಣ್ಹೀ ಭವಿತಬ್ಬ’ನ್ತಿ. ನೋ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ‘ಅಯಂ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಾ…ಪೇ… ಏವಂ ತುಣ್ಹೀ ಭವಿತಬ್ಬ’ನ್ತಿ, ನಯಿಧ ‘ಪರಿಸಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಸಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಅಯಂ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಾ, ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಿಸಾ, ಅಯಂ ಗಹಪತಿಪರಿಸಾ, ಅಯಂ ಸಮಣಪರಿಸಾ. ತತ್ಥ ಏವಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಠಾತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತುಣ್ಹೀ ಭವಿತಬ್ಬ’ನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘ಪರಿಸಞ್ಞೂ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇತಿ ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ, ಅತ್ಥಞ್ಞೂ, ಅತ್ತಞ್ಞೂ, ಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಕಾಲಞ್ಞೂ, ಪರಿಸಞ್ಞೂ.

‘‘ಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಞ್ಞೂ ಚ ಕಥಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ [ಸಬ್ಬತ್ಥಪಿ ಇಧ ಆರಮ್ಭೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ ತ್ವೇವ ದಿಸ್ಸತಿ] ದ್ವಯೇನ ಪುಗ್ಗಲಾ ವಿದಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ – ಏಕೋ ಅರಿಯಾನಂ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ, ಏಕೋ ಅರಿಯಾನಂ ನ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅರಿಯಾನಂ ನ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅರಿಯಾನಂ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಅರಿಯಾನಂ ದಸ್ಸನಕಾಮಾ – ಏಕೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮೋ, ಏಕೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ನ ಸೋತುಕಾಮೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ನ ಸೋತುಕಾಮೋ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮೋ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮಾ – ಏಕೋ ಓಹಿತಸೋತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ, ಏಕೋ ಅನೋಹಿತಸೋತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅನೋಹಿತಸೋತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಓಹಿತಸೋತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಓಹಿತಸೋತಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಿ [ಸುಣನ್ತಾ (ಕ.)] – ಏಕೋ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಧಾರೇತಿ, ಏಕೋ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ನ ಧಾರೇತಿ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸುತ್ವಾ ನ ಧಮ್ಮಂ ಧಾರೇತಿ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಧಾರೇತಿ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಧಾರೇನ್ತಿ [ಧಾರೇನ್ತಾ (ಕ.)] – ಏಕೋ ಧಾತಾನಂ [ಧತಾನಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖತಿ, ಏಕೋ ಧಾತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಂ ನ ಉಪಪರಿಕ್ಖತಿ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಧಾತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಂ ನ ಉಪಪರಿಕ್ಖತಿ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಧಾತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖತಿ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಧಾತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖನ್ತಿ [ಉಪಪರಿಕ್ಖನ್ತಾ (ಕ.)] – ಏಕೋ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಏಕೋ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ನ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ನ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ – ಏಕೋ ಅತ್ತಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ನೋ ಪರಹಿತಾಯ, ಏಕೋ ಅತ್ತಹಿತಾಯ ಚ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಪರಹಿತಾಯ ಚ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ತಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ನೋ ಪರಹಿತಾಯ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅತ್ಥಹಿತಾಯ ಚ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಪರಹಿತಾಯ ಚ, ಏವಂ ಸೋ ತೇನಙ್ಗೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ [ಭಿಕ್ಖುನಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ದ್ವಯೇನ ಪುಗ್ಗಲಾ ವಿದಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಞ್ಞೂ ಹೋತಿ. ‘‘ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಸುತ್ತಂ

೬೯. ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ಪಣ್ಡುಪಲಾಸೋ ಹೋತಿ, ಅತ್ತಮನಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋನ್ತಿ – ‘ಪಣ್ಡುಪಲಾಸೋ ದಾನಿ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ದಾನಿ ಪನ್ನಪಲಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ಪನ್ನಪಲಾಸೋ ಹೋತಿ, ಅತ್ತಮನಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋನ್ತಿ – ‘ಪನ್ನಪಲಾಸೋ ದಾನಿ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ದಾನಿ ಜಾಲಕಜಾತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ಜಾಲಕಜಾತೋ ಹೋತಿ, ಅತ್ತಮನಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋನ್ತಿ – ‘ಜಾಲಕಜಾತೋ ದಾನಿ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ದಾನಿ ಖಾರಕಜಾತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ಖಾರಕಜಾತೋ ಹೋತಿ, ಅತ್ತಮನಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋನ್ತಿ – ‘ಖಾರಕಜಾತೋ ದಾನಿ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ದಾನಿ ಕುಟುಮಲಕಜಾತೋ [ಕುಡುಮಲಕಜಾತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ಕುಟುಮಲಕಜಾತೋ ಹೋತಿ, ಅತ್ತಮನಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋನ್ತಿ – ‘ಕುಟುಮಲಕಜಾತೋ ದಾನಿ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ದಾನಿ ಕೋರಕಜಾತೋ [ಕೋಕಾಸಕಜಾತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.), ಕೋಸಕಜಾತೋ (ಕ.)] ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ಕೋರಕಜಾತೋ ಹೋತಿ, ಅತ್ತಮನಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋನ್ತಿ – ‘ಕೋರಕಜಾತೋ ದಾನಿ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ದಾನಿ ಸಬ್ಬಫಾಲಿಫುಲ್ಲೋ [ಸಬ್ಬಪಾಲಿಫುಲ್ಲೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಭವಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ದೇವಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ ಸಬ್ಬಫಾಲಿಫುಲ್ಲೋ ಹೋತಿ, ಅತ್ತಮನಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಸ್ಸ ಕೋವಿಳಾರಸ್ಸ ಮೂಲೇ ದಿಬ್ಬೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತಾ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾ ಪರಿಚಾರೇನ್ತಿ.

‘‘ಸಬ್ಬಫಾಲಿಫುಲ್ಲಸ್ಸ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಸ್ಸ ಕೋವಿಳಾರಸ್ಸ ಸಮನ್ತಾ ಪಞ್ಞಾಸಯೋಜನಾನಿ ಆಭಾಯ ಫುಟಂ ಹೋತಿ, ಅನುವಾತಂ ಯೋಜನಸತಂ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಯಮಾನುಭಾವೋ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಸ್ಸ ಕೋವಿಳಾರಸ್ಸ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಚೇತೇತಿ, ಪಣ್ಡುಪಲಾಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋತಿ ದೇವಾನಂವ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ, ಪನ್ನಪಲಾಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋತಿ ದೇವಾನಂವ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಜಾಲಕಜಾತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋತಿ ದೇವಾನಂವ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಖಾರಕಜಾತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋತಿ ದೇವಾನಂವ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಕುಟುಮಲಕಜಾತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋತಿ ದೇವಾನಂವ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಕೋರಕಜಾತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋತಿ ದೇವಾನಂವ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ…ಪೇ… ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಸಬ್ಬಫಾಲಿಫುಲ್ಲೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಹೋತಿ ದೇವಾನಂವ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ಕೋವಿಳಾರೋ.

‘‘ತಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಭುಮ್ಮಾ ದೇವಾ ಸದ್ದಮನುಸ್ಸಾವೇನ್ತಿ – ‘ಏಸೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಅಮುಕಮ್ಹಾ ಗಾಮಾ ವಾ ನಿಗಮಾ ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೀ’ತಿ. ಭುಮ್ಮಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾ ದೇವಾ…ಪೇ… ತಾವತಿಂಸಾ ದೇವಾ… ಯಾಮಾ ದೇವಾ… ತುಸಿತಾ ದೇವಾ… ನಿಮ್ಮಾನರತೀ ದೇವಾ… ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀ ದೇವಾ… ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾ ದೇವಾ ಸದ್ದಮನುಸ್ಸಾವೇನ್ತಿ – ‘ಏಸೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಅಮುಕಮ್ಹಾ ಗಾಮಾ ವಾ ನಿಗಮಾ ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೀ’ತಿ. ಇತಿಹ ತೇನ ಖಣೇನ ತೇನ ಮುಹುತ್ತೇನ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಸದ್ದೋ [ಸಾಧುಕಾರಸದ್ದೋ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ., ಕ. ಅಟ್ಠ.)] ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಅಯಮಾನುಭಾವೋ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಸಕ್ಕಚ್ಚಸುತ್ತಂ

೭೦. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇಯ್ಯ. ಧಮ್ಮಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಸಙ್ಘಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಸಿಕ್ಖಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮಾದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಇಮೇ ಖೋ ಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಪರಿಯೋದಾತಾ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಗನ್ತ್ವಾ [ಗಹೇತ್ವಾ (ಕ.)] ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಯ್ಯಂ. ಏವಂ ಮೇ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಚೇವ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾತತರಾ ಚ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಪುರಿಸೋ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಪರಿಯೋದಾತಂ. ತಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖೋ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಪರಿಯೋದಾತೋ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖಂ ಗನ್ತ್ವಾ [ಗಹೇತ್ವಾ (ಕ.)] ಕಮ್ಮಾರಾನಂ ದಸ್ಸೇಯ್ಯಂ. ಏವಂ ಮೇ ಅಯಂ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖೋ ಸಕಮ್ಮಾರಗತೋ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಚೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾತತರೋ ಚ. ಏವಮೇವಂ [ಖೋ (ಕ.)] ಮೇ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಪರಿಯೋದಾತಾ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಗನ್ತ್ವಾ [ಗಹೇತ್ವಾ (ಕ.)] ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಯ್ಯಂ. ಏವಂ ಮೇ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಚೇವ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾತತರಾ ಚಾ’’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇಯ್ಯಾ’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಸತ್ಥಾರಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇಯ್ಯ. ಧಮ್ಮಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು …ಪೇ… ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಕ್ಕತ್ವಾ…ಪೇ… ಕುಸಲಂ ಭಾವೇಯ್ಯಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಇಮೇ ಖೋ ಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಪರಿಯೋದಾತಾ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಯ್ಯಂ. ಏವಂ ಮೇ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಚೇವ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾತತರಾ ಚ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಪುರಿಸೋ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಪರಿಯೋದಾತಂ. ತಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖೋ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಪರಿಯೋದಾತೋ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಮ್ಮಾರಾನಂ ದಸ್ಸೇಯ್ಯಂ. ಏವಂ ಮೇ ಅಯಂ ಸುವಣ್ಣನಿಕ್ಖೋ ಸಕಮ್ಮಾರಗತೋ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಚೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾತತರೋ ಚ. ಏವಮೇವಂ ಮೇ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಪರಿಯೋದಾತಾ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮೇ ಧಮ್ಮೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಯ್ಯಂ. ಏವಂ ಮೇ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಚೇವ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾತತರಾ ಚಾ’’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಸತ್ಥಾರಂ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇಯ್ಯ. ಧಮ್ಮಂ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇಯ್ಯ. ಸಙ್ಘಂ ಖೋ…ಪೇ… ಸಿಕ್ಖಂ ಖೋ… ಸಮಾಧಿಂ ಖೋ… ಅಪ್ಪಮಾದಂ ಖೋ… ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮಿ. ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇಪಿ ಸೋ ಅಗಾರವೋ’’.

‘‘ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇಪಿ ಸೋ ಅಗಾರವೋ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯಪಿ ಸೋ ಅಗಾರವೋ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸೋ ಅಗಾರವೋ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಅಗಾರವೋ ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಅಗಾರವೋ ಅಪ್ಪಮಾದೇಪಿ ಸೋ ಅಗಾರವೋ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಅಗಾರವೋ ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಅಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಅಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಸೋ ಅಗಾರವೋ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇಪಿ ಸೋ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ….

‘‘ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ. … ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಸಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇ ಅಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಸಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಸೋ ಸಗಾರವೋ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇಪಿ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇಪಿ ಸೋ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ….

‘‘ಸೋ ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಸಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಸಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಸಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಗಾರವೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಸಗಾರವೋ ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಸಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಸೋ ಸಗಾರವೋ’’ತಿ.

‘‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಮಸ್ಸ ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಸಿ. ಸೋ ವತ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ…ಪೇ… ಯೋ ಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಅಗಾರವೋ ಅಪ್ಪಮಾದೇಪಿ ಸೋ ಅಗಾರವೋ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಅಗಾರವೋ ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಅಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಅಗಾರವೋ ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಅಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಸೋ ಅಗಾರವೋ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ…ಪೇ… ಯೋ ಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇಪಿ ಸೋ ಸಗಾರವೋ …ಪೇ….

‘‘ಸೋ ವತ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಸಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇ ಅಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಸಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಸೋ ಸಗಾರವೋ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇಪಿ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ಧಮ್ಮೇಪಿ ಸೋ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ….

‘‘ಸೋ ವತ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಸಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಸೋ ಸಗಾರವೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮಾದೇ ಸಗಾರವೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೇಪಿ ಸೋ ಸಗಾರವೋ’’ತಿ.

‘‘ಇಮಸ್ಸ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಭಾವನಾಸುತ್ತಂ

೭೧. ‘‘ಭಾವನಂ ಅನನುಯುತ್ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹರತೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಏವಂ ಇಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ – ‘ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’ತಿ, ಅಥ ಖ್ವಸ್ಸ ನೇವ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ‘ಅಭಾವಿತತ್ತಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಕಿಸ್ಸ ಅಭಾವಿತತ್ತಾ? ಚತುನ್ನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ, ಚತುನ್ನಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾನಂ, ಚತುನ್ನಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಾನಂ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಬಲಾನಂ, ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ, ಅರಿಯಸ್ಸ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡಾನಿ ಅಟ್ಠ ವಾ ದಸ ವಾ ದ್ವಾದಸ ವಾ. ತಾನಸ್ಸು ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ನ ಸಮ್ಮಾ ಅಧಿಸಯಿತಾನಿ, ನ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಸೇದಿತಾನಿ, ನ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಭಾವಿತಾನಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತಸ್ಸಾ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಏವಂ ಇಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ – ‘ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾ ಪಾದನಖಸಿಖಾಯ ವಾ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಅಣ್ಡಕೋಸಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿಜ್ಜೇಯ್ಯು’ನ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಅಭಬ್ಬಾವ ತೇ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾ ಪಾದನಖಸಿಖಾಯ ವಾ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಅಣ್ಡಕೋಸಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿಜ್ಜಿತುಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತಥಾ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡಾನಿ ನ ಸಮ್ಮಾ ಅಧಿಸಯಿತಾನಿ, ನ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಸೇದಿತಾನಿ, ನ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಭಾವಿತಾನಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವನಂ ಅನನುಯುತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹರತೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಏವಂ ಇಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ – ‘ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’ತಿ, ಅಥ ಖ್ವಸ್ಸ ನೇವ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ‘ಅಭಾವಿತತ್ತಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಕಿಸ್ಸ ಅಭಾವಿತತ್ತಾ? ಚತುನ್ನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ, ಚತುನ್ನಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾನಂ, ಚತುನ್ನಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಾನಂ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಬಲಾನಂ, ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ, ಅರಿಯಸ್ಸ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ.

‘‘ಭಾವನಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹರತೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನ ಏವಂ ಇಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ – ‘ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’ತಿ, ಅಥ ಖ್ವಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ‘ಭಾವಿತತ್ತಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಕಿಸ್ಸ ಭಾವಿತತ್ತಾ? ಚತುನ್ನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ, ಚತುನ್ನಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾನಂ, ಚತುನ್ನಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಾನಂ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಬಲಾನಂ, ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ, ಅರಿಯಸ್ಸ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡಾನಿ ಅಟ್ಠ ವಾ ದಸ ವಾ ದ್ವಾದಸ ವಾ. ತಾನಸ್ಸು ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಧಿಸಯಿತಾನಿ, ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಸೇದಿತಾನಿ, ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಭಾವಿತಾನಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತಸ್ಸಾ ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ನ ಏವಂ ಇಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ – ‘ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾ ಪಾದನಖಸಿಖಾಯ ವಾ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಅಣ್ಡಕೋಸಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿಜ್ಜೇಯ್ಯು’ನ್ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಭಬ್ಬಾವ ತೇ ಕುಕ್ಕುಟಪೋತಕಾ ಪಾದನಖಸಿಖಾಯ ವಾ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಅಣ್ಡಕೋಸಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿಜ್ಜಿತುಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತಥಾ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡಾನಿ ಸಮ್ಮಾ ಅಧಿಸಯಿತಾನಿ, ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಸೇದಿತಾನಿ, ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಭಾವಿತಾನಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವನಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹರತೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನ ಏವಂ ಇಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ – ‘ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯಾ’ತಿ, ಅಥ ಖ್ವಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ‘ಭಾವಿತತ್ತಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಕಿಸ್ಸ ಭಾವಿತತ್ತಾ? ಚತುನ್ನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ…ಪೇ… ಅರಿಯಸ್ಸ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಲಗಣ್ಡಸ್ಸ [ಪಲಗಣ್ಡಸ್ಸ (?)] ವಾ ಫಲಗಣ್ಡನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ವಾ ದಿಸ್ಸನ್ತೇವ [ಖೀಯನ್ತೇ (ಕ.)] ವಾಸಿಜಟೇ [ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಪದಾನಿ (ಸೀ.), ಅಙ್ಗುಲಪದಾನಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಙ್ಗುಲಪದಂ (ಕ.)] ಅಙ್ಗುಲಿಪದಾನಿ ದಿಸ್ಸತಿ [ದಿಸ್ಸನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಅಙ್ಗುಟ್ಠಪದಂ [ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಪದಾನಿ (ಸೀ.), ಅಙ್ಗುಲಪದಾನಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಙ್ಗುಲಪದಂ (ಕ.)]. ನೋ ಚ ಖ್ವಸ್ಸ ಏವಂ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ – ‘ಏತ್ತಕಂ ಮೇ ಅಜ್ಜ ವಾಸಿಜಟಸ್ಸ ಖೀಣಂ, ಏತ್ತಕಂ ಹಿಯ್ಯೋ, ಏತ್ತಕಂ ಪರೇ’ತಿ, ಅಥ ಖ್ವಸ್ಸ ಖೀಣೇ ‘ಖೀಣ’ನ್ತೇವ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವನಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹರತೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನ ಏವಂ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ – ‘ಏತ್ತಕಂ ಮೇ ಅಜ್ಜ ಆಸವಾನಂ ಖೀಣಂ, ಏತ್ತಕಂ ಹಿಯ್ಯೋ, ಏತ್ತಕಂ ಪರೇ’ತಿ, ಅಥ ಖ್ವಸ್ಸ ಖೀಣೇ ‘ಖೀಣ’ನ್ತೇವ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಮುದ್ದಿಕಾಯ ನಾವಾಯ ವೇತ್ತಬನ್ಧನಬದ್ಧಾಯ [ವೇತ್ತಬನ್ಧಾಯ (ಕ.)] ಛ ಮಾಸಾನಿ ಉದಕೇ ಪರಿಯಾದಾಯ ಹೇಮನ್ತಿಕೇನ ಥಲೇ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಯ ವಾತಾತಪಪರೇತಾನಿ ಬನ್ಧನಾನಿ, ತಾನಿ ಪಾವುಸ್ಸಕೇನ ಮೇಘೇನ ಅಭಿಪ್ಪವುಟ್ಠಾನಿ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನೇವ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ [ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನ್ತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)], ಪೂತಿಕಾನಿ ಭವನ್ತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವನಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹರತೋ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನೇವ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನ್ತಿ, ಪೂತಿಕಾನಿ ಭವನ್ತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧೋಪಮಸುತ್ತಂ

೭೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಲೇಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರತಿ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಮಹನ್ತಂ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಆದಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತಂ [ಸಞ್ಜೋತಿಭೂತಂ (ಸ್ಯಾ.)]. ದಿಸ್ವಾನ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸಜ್ಜ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಪಸ್ಸಥ ನೋ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಆದಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಮಂ ನು ಖೋ ವರಂ – ಯಂ ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಆದಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತಂ ಆಲಿಙ್ಗೇತ್ವಾ ಉಪನಿಸೀದೇಯ್ಯ ವಾ ಉಪನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ, ಯಂ ವಾ ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಞ್ಞಂ ವಾ ಗಹಪತಿಕಞ್ಞಂ ವಾ ಮುದುತಲುನಹತ್ಥಪಾದಂ ಆಲಿಙ್ಗೇತ್ವಾ ಉಪನಿಸೀದೇಯ್ಯ ವಾ ಉಪನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ, ಭನ್ತೇ, ವರಂ – ಯಂ ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಞ್ಞಂ ವಾ ಗಹಪತಿಕಞ್ಞಂ ವಾ ಮುದುತಲುನಹತ್ಥಪಾದಂ ಆಲಿಙ್ಗೇತ್ವಾ ಉಪನಿಸೀದೇಯ್ಯ ವಾ ಉಪನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ, ದುಕ್ಖಞ್ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಆದಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತಂ ಆಲಿಙ್ಗೇತ್ವಾ ಉಪನಿಸೀದೇಯ್ಯ ವಾ ಉಪನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ’’ತಿ.

‘‘ಆರೋಚಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿವೇದಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ಏತದೇವ ತಸ್ಸ ವರಂ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಪಾಪಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಸುಚಿಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರಸ್ಸ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಮ್ಮನ್ತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮಣಸ್ಸ ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞಸ್ಸ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞಸ್ಸ ಅನ್ತೋಪೂತಿಕಸ್ಸ ಅವಸ್ಸುತಸ್ಸ ಕಸಮ್ಬುಜಾತಸ್ಸ ಯಂ ಅಮುಂ ಮಹನ್ತಂ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಆದಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತಂ ಆಲಿಙ್ಗೇತ್ವಾ ಉಪನಿಸೀದೇಯ್ಯ ವಾ ಉಪನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತತೋನಿದಾನಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ನ ತ್ವೇವ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ.

‘‘ಯಞ್ಚ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಅಸುಚಿಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ ಖತ್ತಿಯಕಞ್ಞಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಞ್ಞಂ ವಾ ಗಹಪತಿಕಞ್ಞಂ ವಾ ಮುದುತಲುನಹತ್ಥಪಾದಂ ಆಲಿಙ್ಗೇತ್ವಾ ಉಪನಿಸೀದತಿ ವಾ ಉಪನಿಪಜ್ಜತಿ ವಾ, ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ [ತಂ ಹಿಸ್ಸ (ಕ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಮಂ ನು ಖೋ ವರಂ – ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ದಳ್ಹಾಯ ವಾಲರಜ್ಜುಯಾ ಉಭೋ ಜಙ್ಘಾ ವೇಠೇತ್ವಾ ಘಂಸೇಯ್ಯ – ಸಾ ಛವಿಂ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ ಛವಿಂ ಛೇತ್ವಾ ಚಮ್ಮಂ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ ಚಮ್ಮಂ ಛೇತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ ಮಂಸಂ ಛೇತ್ವಾ ನ್ಹಾರುಂ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ ನ್ಹಾರುಂ ಛೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಿಂ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ ಅಟ್ಠಿಂ ಛೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಯಂ ವಾ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಅಭಿವಾದನಂ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ, ಭನ್ತೇ, ವರಂ – ಯಂ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಅಭಿವಾದನಂ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಖಞ್ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ದಳ್ಹಾಯ ವಾಲರಜ್ಜುಯಾ…ಪೇ… ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಆರೋಚಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿವೇದಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ಏತದೇವ ತಸ್ಸ ವರಂ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತಸ್ಸ ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ದಳ್ಹಾಯ ವಾಲರಜ್ಜುಯಾ ಉಭೋ ಜಙ್ಘಾ ವೇಠೇತ್ವಾ…ಪೇ… ಅಟ್ಠಿಮಿಞ್ಜಂ ಆಹಚ್ಚ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತತೋನಿದಾನಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ನ ತ್ವೇವ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಯಞ್ಚ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಅಭಿವಾದನಂ ಸಾದಿಯತಿ, ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಮಂ ನು ಖೋ ವರಂ – ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ತಿಣ್ಹಾಯ ಸತ್ತಿಯಾ ತೇಲಧೋತಾಯ ಪಚ್ಚೋರಸ್ಮಿಂ ಪಹರೇಯ್ಯ, ಯಂ ವಾ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ, ಭನ್ತೇ, ವರಂ – ಯಂ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಖಞ್ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ತಿಣ್ಹಾಯ ಸತ್ತಿಯಾ ತೇಲಧೋತಾಯ ಪಚ್ಚೋರಸ್ಮಿಂ ಪಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಆರೋಚಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿವೇದಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ಏತದೇವ ತಸ್ಸ ವರಂ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತಸ್ಸ ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ತಿಣ್ಹಾಯ ಸತ್ತಿಯಾ ತೇಲಧೋತಾಯ ಪಚ್ಚೋರಸ್ಮಿಂ ಪಹರೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತತೋನಿದಾನಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ನ ತ್ವೇವ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಯಞ್ಚ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾದಿಯತಿ, ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಮಂ ನು ಖೋ ವರಂ – ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ತತ್ತೇನ ಅಯೋಪಟ್ಟೇನ ಆದಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತೇನ ಸಜೋತಿಭೂತೇನ ಕಾಯಂ ಸಮ್ಪಲಿವೇಠೇಯ್ಯ, ಯಂ ವಾ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ, ಭನ್ತೇ, ವರಂ – ಯಂ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ…ಪೇ… ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಖಞ್ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ತತ್ತೇನ ಅಯೋಪಟ್ಟೇನ ಆದಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತೇನ ಸಜೋತಿಭೂತೇನ ಕಾಯಂ ಸಮ್ಪಲಿವೇಠೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಆರೋಚಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿವೇದಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ಏತದೇವ ತಸ್ಸ ವರಂ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತಸ್ಸ ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ತತ್ತೇನ ಅಯೋಪಟ್ಟೇನ ಆದಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತೇನ ಸಜೋತಿಭೂತೇನ ಕಾಯಂ ಸಮ್ಪಲಿವೇಠೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತತೋನಿದಾನಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ನ ತ್ವೇವ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಯಞ್ಚ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಮಂ ನು ಖೋ ವರಂ – ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ತತ್ತೇನ ಅಯೋಸಙ್ಕುನಾ ಮುಖಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ತತ್ತಂ ಲೋಹಗುಳಂ ಆದಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತಂ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ – ತಂ ತಸ್ಸ ಓಟ್ಠಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ [ಡಹೇಯ್ಯ (ಕತ್ಥಚಿ)] ಮುಖಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಜಿವ್ಹಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಕಣ್ಠಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಉರಮ್ಪಿ [ಮ. ನಿ. ೩.೨೭೦ ದೇವದೂತಸುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಉದರಮ್ಪಿ’’ ಇತಿ ವಿದೇಸಪಾಠೋ ದಿಸ್ಸತಿ] ದಹೇಯ್ಯ ಅನ್ತಮ್ಪಿ ಅನ್ತಗುಣಮ್ಪಿ ಆದಾಯ ಅಧೋಭಾಗಾ [ಅಧೋಭಾಗಂ (ಕ.)] ನಿಕ್ಖಮೇಯ್ಯ, ಯಂ ವಾ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ, ಭನ್ತೇ, ವರಂ – ಯಂ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಖಞ್ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ತತ್ತೇನ ಅಯೋಸಙ್ಕುನಾ ಮುಖಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ತತ್ತಂ ಲೋಹಗುಳಂ ಆದಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತಂ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ – ತಂ ತಸ್ಸ ಓಟ್ಠಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಮುಖಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಜಿವ್ಹಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಕಣ್ಠಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಉರಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಅನ್ತಮ್ಪಿ ಅನ್ತಗುಣಮ್ಪಿ ಆದಾಯ ಅಧೋಭಾಗಂ ನಿಕ್ಖಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಆರೋಚಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿವೇದಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ಏತದೇವ ತಸ್ಸ ವರಂ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತಸ್ಸ ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ತತ್ತೇನ ಅಯೋಸಙ್ಕುನಾ ಮುಖಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ತತ್ತಂ ಲೋಹಗುಳಂ ಆದಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಸಜೋತಿಭೂತಂ ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ – ತಂ ತಸ್ಸ ಓಟ್ಠಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಮುಖಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಜಿವ್ಹಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಕಣ್ಠಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಉರಮ್ಪಿ ದಹೇಯ್ಯ ಅನ್ತಮ್ಪಿ ಅನ್ತಗುಣಮ್ಪಿ ಆದಾಯ ಅಧೋಭಾಗಂ ನಿಕ್ಖಮೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತತೋನಿದಾನಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ನ ತ್ವೇವ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಯಞ್ಚ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಮಂ ನು ಖೋ ವರಂ – ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸೀಸೇ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಖನ್ಧೇ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ತಂ ಅಯೋಮಞ್ಚಂ ವಾ ಅಯೋಪೀಠಂ ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದಾಪೇಯ್ಯ ವಾ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ಯಂ ವಾ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ [ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ (ಕ.)] ಪರಿಭುಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ, ಭನ್ತೇ, ವರಂ – ಯಂ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಖಞ್ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸೀಸೇ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಖನ್ಧೇ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ತಂ ಅಯೋಮಞ್ಚಂ ವಾ ಅಯೋಪೀಠಂ ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದಾಪೇಯ್ಯ ವಾ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಾಪೇಯ್ಯ ವಾ’’ತಿ.

‘‘ಆರೋಚಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿವೇದಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ಏತದೇವ ತಸ್ಸ ವರಂ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತಸ್ಸ ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸೀಸೇ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಖನ್ಧೇ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ತಂ ಅಯೋಮಞ್ಚಂ ವಾ ಅಯೋಪೀಠಂ ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದಾಪೇಯ್ಯ ವಾ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಾಪೇಯ್ಯ ವಾ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತತೋನಿದಾನಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ನ ತ್ವೇವ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಯಞ್ಚ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಮಂ ನು ಖೋ ವರಂ – ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಉದ್ಧಂಪಾದಂ ಅಧೋಸಿರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ತಾಯ ಲೋಹಕುಮ್ಭಿಯಾ ಪಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ ಆದಿತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಾಯ ಸಜೋತಿಭೂತಾಯ – ಸೋ ತತ್ಥ ಫೇಣುದ್ದೇಹಕಂ ಪಚ್ಚಮಾನೋ ಸಕಿಮ್ಪಿ ಉದ್ಧಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಸಕಿಮ್ಪಿ ಅಧೋ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಸಕಿಮ್ಪಿ ತಿರಿಯಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಯಂ ವಾ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತದೇವ, ಭನ್ತೇ, ವರಂ – ಯಂ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ದುಕ್ಖಞ್ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಉದ್ಧಂಪಾದಂ ಅಧೋಸಿರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ತಾಯ ಲೋಹಕುಮ್ಭಿಯಾ ಪಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ ಆದಿತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಾಯ ಸಜೋತಿಭೂತಾಯ – ಸೋ ತತ್ಥ ಫೇಣುದ್ದೇಹಕಂ ಪಚ್ಚಮಾನೋ ಸಕಿಮ್ಪಿ ಉದ್ಧಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಸಕಿಮ್ಪಿ ಅಧೋ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಸಕಿಮ್ಪಿ ತಿರಿಯಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಆರೋಚಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿವೇದಯಾಮಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ಏತದೇವ ತಸ್ಸ ವರಂ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಪಾಪಧಮ್ಮಸ್ಸ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತಸ್ಸ ಯಂ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಉದ್ಧಂಪಾದಂ ಅಧೋಸಿರಂ ಗಹೇತ್ವಾ…ಪೇ… ಸಕಿಮ್ಪಿ ತಿರಿಯಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತತೋನಿದಾನಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ನ ತ್ವೇವ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ. ಯಞ್ಚ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ…ಪೇ… ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಾನಂ ವಾ ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿಹಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಯೇಸಞ್ಚ [ಯೇಸಂ (?)] ಮಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಮ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ [… ಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ತೇಸಂ ತೇ ಕಾರಾ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚೇವಾಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಅವಞ್ಝಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸಫಲಾ ಸಉದ್ರಯಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಅತ್ತತ್ಥಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ; ಪರತ್ಥಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ; ಉಭಯತ್ಥಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಅಲಮೇವ ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಸಮ್ಪಾದೇತು’’’ನ್ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ [ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ…ಪೇ… (ಕ.)]. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪನ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಸ್ಮಿಂ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಉಣ್ಹಂ ಲೋಹಿತಂ ಮುಖತೋ ಉಗ್ಗಞ್ಛಿ [ಉಗ್ಗಚ್ಛಿ (ಕ.)]. ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಂಸು – ‘‘ಸುದುಕ್ಕರಂ ಭಗವಾ, ಸುದುಕ್ಕರಂ ಭಗವಾ’’ತಿ. ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ವಿಮುಚ್ಚಿಂಸೂತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಸುನೇತ್ತಸುತ್ತಂ

೭೩. [ಅ. ನಿ. ೬.೫೪; ೭.೬೬] ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುನೇತ್ತೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ ತಿತ್ಥಕರೋ ಕಾಮೇಸು ವೀತರಾಗೋ. ಸುನೇತ್ತಸ್ಸ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥುನೋ ಅನೇಕಾನಿ ಸಾವಕಸತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಸುನೇತ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಸಾವಕಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸಹಬ್ಯತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ [ಯೇ ಖೋ ಭಿಕ್ಖವೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)], ಸುನೇತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸಹಬ್ಯತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ನಪ್ಪಸಾದೇಸುಂ ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುನೇತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸಹಬ್ಯತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಪಸಾದೇಸುಂ ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು.

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೂಗಪಕ್ಖೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ… ಅರನೇಮಿ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ… ಕುದ್ದಾಲಕೋ [ಕುದ್ದಾಲೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ… ಹತ್ಥಿಪಾಲೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ… ಜೋತಿಪಾಲೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ…ಪೇ… ಅರಕೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ ತಿತ್ಥಕರೋ ಕಾಮೇಸು ವೀತರಾಗೋ. ಅರಕಸ್ಸ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥುನೋ ಅನೇಕಾನಿ ಸಾವಕಸತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಅರಕೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಸಾವಕಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸಹಬ್ಯತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಕಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸಹಬ್ಯತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ನಪ್ಪಸಾದೇಸುಂ, ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು. ಯೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಕಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಸಹಬ್ಯತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಪಸಾದೇಸುಂ, ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋ ಇಮೇ ಸತ್ತ ಸತ್ಥಾರೇ ತಿತ್ಥಕರೇ ಕಾಮೇಸು ವೀತರಾಗೇ ಅನೇಕಸತಪರಿವಾರೇ ಸಸಾವಕಸಙ್ಘೇ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಅಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯ ಪರಿಭಾಸೇಯ್ಯ, ಬಹುಂ ಸೋ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇ ಸತ್ತ ಸತ್ಥಾರೇ ತಿತ್ಥಕರೇ ಕಾಮೇಸು ವೀತರಾಗೇ ಅನೇಕಸತಪರಿವಾರೇ ಸಸಾವಕಸಙ್ಘೇ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಅಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯ ಪರಿಭಾಸೇಯ್ಯ, ಬಹುಂ ಸೋ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವೇಯ್ಯ. ಯೋ ಏಕಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಅಕ್ಕೋಸತಿ ಪರಿಭಾಸತಿ, ಅಯಂ ತತೋ ಬಹುತರಂ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಏವರೂಪಿಂ ಖನ್ತಿಂ ವದಾಮಿ ಯಥಾಮಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು’’.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ನ ನೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು [ನ ತ್ವೇವ ಅಮ್ಹಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು (ಸ್ಯಾ.) ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯೇ ಅಞ್ಞಥಾ ದಿಸ್ಸತಿ] ಚಿತ್ತಾನಿ ಪದುಟ್ಠಾನಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಅರಕಸುತ್ತಂ

೭೪. ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಕೋ ನಾಮ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ ತಿತ್ಥಕರೋ ಕಾಮೇಸು ವೀತರಾಗೋ. ಅರಕಸ್ಸ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥುನೋ ಅನೇಕಾನಿ ಸಾವಕಸತಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಅರಕೋ ಸತ್ಥಾ ಸಾವಕಾನಂ ಏವಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ – ಅಪ್ಪಕಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ [ಲಹುಸಂ (ಟೀಕಾ)] ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ [ಮನ್ತಾಯ (ಸಬ್ಬತ್ಥ) ಟೀಕಾ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ] ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಿಣಗ್ಗೇ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದು ಸೂರಿಯೇ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ ಪಟಿವಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಥುಲ್ಲಫುಸಿತಕೇ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಉದಕಬುಬ್ಬುಳಂ [ಉದಕಪುಪ್ಫುಳಂ (ಕ.)] ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ ಪಟಿವಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉದಕಬುಬ್ಬುಳೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉದಕೇ ದಣ್ಡರಾಜಿ ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ ಪಟಿವಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಾ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉದಕೇ ದಣ್ಡರಾಜೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನದೀ ಪಬ್ಬತೇಯ್ಯಾ ದೂರಙ್ಗಮಾ ಸೀಘಸೋತಾ ಹಾರಹಾರಿನೀ, ನತ್ಥಿ ಸೋ ಖಣೋ ವಾ ಲಯೋ ವಾ ಮುಹುತ್ತೋ ವಾ ಯಂ ಸಾ [ಯಾಯ (ಕ.)] ಆವತ್ತತಿ [ಥರತಿ (ಸೀ.), ಧರತಿ (ಸ್ಯಾ.), ಅವತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ (?)], ಅಥ ಖೋ ಸಾ ಗಚ್ಛತೇವ ವತ್ತತೇವ ಸನ್ದತೇವ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನದೀಪಬ್ಬತೇಯ್ಯೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಜಿವ್ಹಗ್ಗೇ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ಸಂಯೂಹಿತ್ವಾ ಅಕಸಿರೇನೇವ ವಮೇಯ್ಯ [ಪತಾಪೇಯ್ಯ (ಕ.)]; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಖೇಳಪಿಣ್ಡೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದಿವಸಂಸನ್ತತ್ತೇ ಅಯೋಕಟಾಹೇ ಮಂಸಪೇಸಿ [ಮಂಸಪೇಸೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಕ್ಖಿತ್ತಾ ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ ಪಟಿವಿಗಚ್ಛತಿ, ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಾ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಂಸಪೇಸೂಪಮಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗಾವೀ ವಜ್ಝಾ ಆಘಾತನಂ ನೀಯಮಾನಾ ಯಂ ಯದೇವ ಪಾದಂ ಉದ್ಧರತಿ, ಸನ್ತಿಕೇವ ಹೋತಿ ವಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇವ ಮರಣಸ್ಸ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗೋವಜ್ಝೂಪಮಂ [ಗಾವೀವಜ್ಝೂಪಮಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣ’’ನ್ತಿ.

‘‘ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ, ಪಞ್ಚವಸ್ಸಸತಿಕಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಅಲಂಪತೇಯ್ಯಾ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಛಳೇವ ಆಬಾಧಾ ಅಹೇಸುಂ – ಸೀತಂ, ಉಣ್ಹಂ, ಜಿಘಚ್ಛಾ, ಪಿಪಾಸಾ, ಉಚ್ಚಾರೋ, ಪಸ್ಸಾವೋ. ಸೋ ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಕೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂ ದೀಘಾಯುಕೇಸು ಮನುಸ್ಸೇಸು ಏವಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೇಸು ಏವಂ ಅಪ್ಪಾಬಾಧೇಸು ಸಾವಕಾನಂ ಏವಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸತಿ – ‘ಅಪ್ಪಕಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಏತರಹಿ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಪ್ಪಕಂ ಜೀವಿತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ ಬಹುದುಕ್ಖಂ ಬಹುಪಾಯಾಸಂ ಮನ್ತಾಯಂ ಬೋದ್ಧಬ್ಬಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣ’ನ್ತಿ. ಏತರಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋ. ವಸ್ಸಸತಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜೀವನ್ತೋ ತೀಣಿಯೇವ ಉತುಸತಾನಿ ಜೀವತಿ – ಉತುಸತಂ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ಉತುಸತಂ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ಉತುಸತಂ ವಸ್ಸಾನಂ. ತೀಣಿ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉತುಸತಾನಿ ಜೀವನ್ತೋ ದ್ವಾದಸ [ದ್ವಾದಸಂ (ಸೀ. ಕ.)] ಯೇವ ಮಾಸಸತಾನಿ ಜೀವತಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಮಾಸಸತಾನಿ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ಚತ್ತಾರಿ ಮಾಸಸತಾನಿ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ಚತ್ತಾರಿ ಮಾಸಸತಾನಿ ವಸ್ಸಾನಂ. ದ್ವಾದಸ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾಸಸತಾನಿ ಜೀವನ್ತೋ ಚತುವೀಸತಿಯೇವ ಅದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ಜೀವತಿ – ಅಟ್ಠದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ಅಟ್ಠದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ಅಟ್ಠದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ವಸ್ಸಾನಂ. ಚತುವೀಸತಿ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಮಾಸಸತಾನಿ ಜೀವನ್ತೋ ಛತ್ತಿಂಸಂಯೇವ ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಜೀವತಿ – ದ್ವಾದಸ ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ದ್ವಾದಸ ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ದ್ವಾದಸ ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ವಸ್ಸಾನಂ. ಛತ್ತಿಂಸಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರತ್ತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಜೀವನ್ತೋ ದ್ವೇಸತ್ತತಿಯೇವ [ದ್ವೇಸತ್ತತಿಞ್ಞೇವ (ಸ್ಯಾ.), ದ್ವೇಸತ್ತತಿಞ್ಚೇವ (ಕ.)] ಭತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಭುಞ್ಜತಿ – ಚತುವೀಸತಿ ಭತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೇಮನ್ತಾನಂ, ಚತುವೀಸತಿ ಭತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಗಿಮ್ಹಾನಂ, ಚತುವೀಸತಿ ಭತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ವಸ್ಸಾನಂ ಸದ್ಧಿಂ ಮಾತುಥಞ್ಞಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಭತ್ತನ್ತರಾಯೇನ.

‘‘ತತ್ರಿಮೇ ಭತ್ತನ್ತರಾಯಾ ಕಪಿಮಿದ್ಧೋಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ, ದುಕ್ಖಿತೋಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ, ಬ್ಯಾಧಿತೋಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ, ಉಪೋಸಥಿಕೋಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ, ಅಲಾಭಕೇನಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ಭುಞ್ಜತಿ. ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ವಸ್ಸಸತಾಯುಕಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಸ್ಸ ಆಯುಪಿ ಸಙ್ಖಾತೋ [ಸಙ್ಖಾತಂ (?)], ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಮ್ಪಿ ಸಙ್ಖಾತಂ, ಉತೂಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಸಂವಚ್ಛರಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಮಾಸಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಅದ್ಧಮಾಸಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ರತ್ತಿಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ದಿವಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಭತ್ತಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ, ಭತ್ತನ್ತರಾಯಾಪಿ ಸಙ್ಖಾತಾ. ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥಾರಾ ಕರಣೀಯಂ ಸಾವಕಾನಂ ಹಿತೇಸಿನಾ ಅನುಕಮ್ಪಕೇನ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ; ಕತಂ ವೋ ತಂ ಮಯಾ ಏತಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖಮೂಲಾನಿ ಏತಾನಿ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಿ. ಝಾಯಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಪಮಾದತ್ಥ; ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ. ಅಯಂ ವೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಸಾಸನೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಮಹಾವಗ್ಗೋ ಸತ್ತಮೋ.