೩. ಛಳಭಿಜಾತಿಸುತ್ತಂ

೫೭. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪೂರಣೇನ, ಭನ್ತೇ, ಕಸ್ಸಪೇನ ಛಳಭಿಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಞತ್ತಾ – ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ನೀಲಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ಲೋಹಿತಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ಹಲಿದ್ದಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ಪರಮಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ.

‘‘ತತ್ರಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಪೂರಣೇನ ಕಸ್ಸಪೇನ ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ಓರಬ್ಭಿಕಾ ಸೂಕರಿಕಾ ಸಾಕುಣಿಕಾ ಮಾಗವಿಕಾ ಲುದ್ದಾ ಮಚ್ಛಘಾತಕಾ ಚೋರಾ ಚೋರಘಾತಕಾ ಬನ್ಧನಾಗಾರಿಕಾ ಯೇ ವಾ ಪನಞ್ಞೇಪಿ ಕೇಚಿ ಕುರೂರಕಮ್ಮನ್ತಾ.

‘‘ತತ್ರಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಪೂರಣೇನ ಕಸ್ಸಪೇನ ನೀಲಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖೂ ಕಣ್ಟಕವುತ್ತಿಕಾ ಯೇ ವಾ ಪನಞ್ಞೇಪಿ ಕೇಚಿ ಕಮ್ಮವಾದಾ ಕ್ರಿಯವಾದಾ.

‘‘ತತ್ರಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಪೂರಣೇನ ಕಸ್ಸಪೇನ ಲೋಹಿತಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ನಿಗಣ್ಠಾ ಏಕಸಾಟಕಾ.

‘‘ತತ್ರಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಪೂರಣೇನ ಕಸ್ಸಪೇನ ಹಲಿದ್ದಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ಗಿಹೀ ಓದಾತವಸನಾ ಅಚೇಲಕಸಾವಕಾ.

‘‘ತತ್ರಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಪೂರಣೇನ ಕಸ್ಸಪೇನ ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ಆಜೀವಕಾ ಆಜೀವಕಿನಿಯೋ.

‘‘ತತ್ರಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಪೂರಣೇನ ಕಸ್ಸಪೇನ ಪರಮಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ನನ್ದೋ ವಚ್ಛೋ ಕಿಸೋ ಸಂಕಿಚ್ಚೋ ಮಕ್ಖಲಿ ಗೋಸಾಲೋ. ಪೂರಣೇನ, ಭನ್ತೇ, ಕಸ್ಸಪೇನ ಇಮಾ ಛಳಭಿಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಞತ್ತಾ’’ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ಪನಾನನ್ದ, ಪೂರಣಸ್ಸ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಸಬ್ಬೋ ಲೋಕೋ ಏತದಬ್ಭನುಜಾನಾತಿ ಇಮಾ ಛಳಭಿಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಪುರಿಸೋ ದಲಿದ್ದೋ ಅಸ್ಸಕೋ ಅನಾಳ್ಹಿಕೋ, ತಸ್ಸ ಅಕಾಮಕಸ್ಸ ಬಿಲಂ ಓಲಗ್ಗೇಯ್ಯುಂ – ‘ಇದಂ ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಮಂಸಞ್ಚ ಖಾದಿತಬ್ಬಂ, ಮೂಲಞ್ಚ ಅನುಪ್ಪದಾತಬ್ಬ’ನ್ತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಪೂರಣೇನ ಕಸ್ಸಪೇನ ಅಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಏತೇಸಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಇಮಾ ಛಳಭಿಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಞತ್ತಾ, ಯಥಾ ತಂ ಬಾಲೇನ ಅಬ್ಯತ್ತೇನ ಅಖೇತ್ತಞ್ಞುನಾ ಅಕುಸಲೇನ.

‘‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನಾನನ್ದ, ಛಳಭಿಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಞಾಪೇಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕತಮಾ ಚಾನನ್ದ, ಛಳಭಿಜಾತಿಯೋ? ಇಧಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಕಣ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ. ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಸುಕ್ಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ. ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ. ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಕಣ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ. ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಸುಕ್ಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ. ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಕಣ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ? ಇಧಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ನೀಚೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಚಣ್ಡಾಲಕುಲೇ ವಾ ನೇಸಾದಕುಲೇ ವಾ ವೇನಕುಲೇ [ವೇಣಕುಲೇ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ವಾ ರಥಕಾರಕುಲೇ ವಾ ಪುಕ್ಕುಸಕುಲೇ ವಾ, ದಲಿದ್ದೇ ಅಪ್ಪನ್ನಪಾನಭೋಜನೇ ಕಸಿರವುತ್ತಿಕೇ, ಯತ್ಥ ಕಸಿರೇನ ಘಾಸಚ್ಛಾದೋ ಲಬ್ಭತಿ. ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ದುಬ್ಬಣ್ಣೋ ದುದ್ದಸಿಕೋ ಓಕೋಟಿಮಕೋ ಬವ್ಹಾಬಾಧೋ ಕಾಣೋ ವಾ ಕುಣೀ ವಾ ಖಞ್ಜೋ ವಾ ಪಕ್ಖಹತೋ ವಾ, ನ ಲಾಭೀ ಅನ್ನಸ್ಸ ಪಾನಸ್ಸ ವತ್ಥಸ್ಸ ಯಾನಸ್ಸ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯಾವಸಥಪದೀಪೇಯ್ಯಸ್ಸ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಕಣ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಸುಕ್ಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ? ಇಧಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ನೀಚೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಚಣ್ಡಾಲಕುಲೇ ವಾ…ಪೇ… ಸೇಯ್ಯಾವಸಥಪದೀಪೇಯ್ಯಸ್ಸ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ಸುಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ಸುಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ಸುಚರಿತಂ ಚರತಿ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ಸುಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ವಾಚಾಯ ಸುಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ಮನಸಾ ಸುಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಸುಕ್ಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ? ಇಧಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ನೀಚೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಚಣ್ಡಾಲಕುಲೇ ವಾ…ಪೇ… ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ದುಬ್ಬಣ್ಣೋ ದುದ್ದಸಿಕೋ ಓಕೋಟಿಮಕೋ. ಸೋ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ, ಚತೂಸು ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಯಥಾಭೂತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಕಣ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ? ಇಧಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಉಚ್ಚೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ವಾ, ಅಡ್ಢೇ ಮಹದ್ಧನೇ ಮಹಾಭೋಗೇ ಪಹೂತಜಾತರೂಪರಜತೇ ಪಹೂತವಿತ್ತೂಪಕರಣೇ ಪಹೂತಧನಧಞ್ಞೇ. ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಅಭಿರೂಪೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ಪರಮಾಯ ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಲಾಭೀ ಅನ್ನಸ್ಸ ಪಾನಸ್ಸ ವತ್ಥಸ್ಸ ಯಾನಸ್ಸ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯಾವಸಥಪದೀಪೇಯ್ಯಸ್ಸ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಕಣ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಸುಕ್ಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ? ಇಧಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಉಚ್ಚೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ವಾ…ಪೇ… ಸೇಯ್ಯಾವಸಥಪದೀಪೇಯ್ಯಸ್ಸ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ಸುಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ಸುಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ಸುಚರಿತಂ ಚರತಿ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ಸುಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ವಾಚಾಯ ಸುಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ಮನಸಾ ಸುಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಸುಕ್ಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚಾನನ್ದ, ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ? ಇಧಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಉಚ್ಚೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ವಾ ಗಹಪತಿಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ವಾ, ಅಡ್ಢೇ ಮಹದ್ಧನೇ ಮಹಾಭೋಗೇ ಪಹೂತಜಾತರೂಪರಜತೇ ಪಹೂತವಿತ್ತೂಪಕರಣೇ ಪಹೂತಧನಧಞ್ಞೇ. ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ಅಭಿರೂಪೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ಪರಮಾಯ ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಲಾಭೀ ಅನ್ನಸ್ಸ ಪಾನಸ್ಸ ವತ್ಥಸ್ಸ ಯಾನಸ್ಸ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯಾವಸಥಪದೀಪೇಯ್ಯಸ್ಸ. ಸೋ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ, ಚತೂಸು ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಯಥಾಭೂತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಣ್ಹಂ ಅಸುಕ್ಕಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಜಾಯತಿ. ಇಮಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಛಳಭಿಜಾತಿಯೋ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.