೪. ಮಹಾಚುನ್ದಸುತ್ತಂ

೪೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಚುನ್ದೋ ಚೇತೀಸು ವಿಹರತಿ ಸಯಂಜಾತಿಯಂ [ಸಹಜಾತಿಯಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸಞ್ಜಾತಿಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]. ತತ್ರ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಚುನ್ದೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಆವುಸೋ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ. ‘‘ಆವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಚುನ್ದಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಚುನ್ದೋ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಝಾಯೀ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪಸಾದೇನ್ತಿ – ‘ಇಮೇ ಪನ ಝಾಯಿನೋಮ್ಹಾ, ಝಾಯಿನೋಮ್ಹಾತಿ ಝಾಯನ್ತಿ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ನಿಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಅವಜ್ಝಾಯನ್ತಿ [ಅಪಜ್ಝಾಯನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೫೦೮)]. ಕಿಮಿಮೇ [ಕಿಂ ಹಿಮೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಝಾಯನ್ತಿ, ಕಿನ್ತಿಮೇ ಝಾಯನ್ತಿ, ಕಥಂ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತೀ’ತಿ? ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಝಾಯೀ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ನ ಚ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ಇಧ ಪನಾವುಸೋ, ಝಾಯೀ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಯೋಗೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪಸಾದೇನ್ತಿ – ‘ಇಮೇ ಪನ ಧಮ್ಮಯೋಗಮ್ಹಾ, ಧಮ್ಮಯೋಗಮ್ಹಾತಿ ಉದ್ಧತಾ ಉನ್ನಳಾ ಚಪಲಾ ಮುಖರಾ ವಿಕಿಣ್ಣವಾಚಾ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತೀ ಅಸಮ್ಪಜಾನಾ ಅಸಮಾಹಿತಾ ವಿಬ್ಭನ್ತಚಿತ್ತಾ ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾ. ಕಿಮಿಮೇ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ, ಕಿನ್ತಿಮೇ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ, ಕಥಂ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ’ತಿ? ತತ್ಥ ಝಾಯೀ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ನ ಚ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ಇಧ ಪನಾವುಸೋ, ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಯೋಗಾನಞ್ಞೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ನೋ ಝಾಯೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಝಾಯೀ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ನ ಚ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ಇಧ ಪನಾವುಸೋ, ಝಾಯೀ ಭಿಕ್ಖೂ ಝಾಯೀನಞ್ಞೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ನೋ ಧಮ್ಮಯೋಗಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಝಾಯೀ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ನ ಚ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹಾವುಸೋ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಸಮಾನಾ ಝಾಯೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಆವುಸೋ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಹೇತೇ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಯೇ ಅಮತಂ ಧಾತುಂ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾತಿಹಾವುಸೋ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಝಾಯೀ ಸಮಾನಾ ಧಮ್ಮಯೋಗಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಆವುಸೋ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಹೇತೇ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಯೇ ಗಮ್ಭೀರಂ ಅತ್ಥಪದಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.