೫. ಧಮ್ಮಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ನಾಗಸುತ್ತಂ

೪೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಆಯಾಮಾನನ್ದ, ಯೇನ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೋ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮ ದಿವಾವಿಹಾರಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೋ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಆಯಾಮಾನನ್ದ, ಯೇನ ಪುಬ್ಬಕೋಟ್ಠಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮ ಗತ್ತಾನಿ ಪರಿಸಿಞ್ಚಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ಪುಬ್ಬಕೋಟ್ಠಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ ಗತ್ತಾನಿ ಪರಿಸಿಞ್ಚಿತುಂ. ಪುಬ್ಬಕೋಟ್ಠಕೇ ಗತ್ತಾನಿ ಪರಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಏಕಚೀವರೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ ಗತ್ತಾನಿ ಪುಬ್ಬಾಪಯಮಾನೋ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಞ್ಞೋ ಪಸೇನದಿಸ್ಸ ಕೋಸಲಸ್ಸ ಸೇತೋ ನಾಮ ನಾಗೋ ಮಹಾತೂರಿಯ [ಮಹಾತುರಿಯ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ತಾಳಿತವಾದಿತೇನ ಪುಬ್ಬಕೋಟ್ಠಕಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರತಿ. ಅಪಿಸ್ಸು ತಂ ಜನೋ ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಭಿರೂಪೋ ವತ, ಭೋ, ರಞ್ಞೋ ನಾಗೋ; ದಸ್ಸನೀಯೋ ವತ, ಭೋ, ರಞ್ಞೋ ನಾಗೋ; ಪಾಸಾದಿಕೋ ವತ, ಭೋ, ರಞ್ಞೋ ನಾಗೋ; ಕಾಯುಪಪನ್ನೋ ವತ, ಭೋ, ರಞ್ಞೋ ನಾಗೋ’’ತಿ! ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಹತ್ಥಿಮೇವ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಹನ್ತಂ ಬ್ರಹನ್ತಂ [ಮಹನ್ತಂ ಬ್ರುಹನ್ತಂ (ಸೀ.), ಮಹತ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮತ್ತಂ (ಕ.)] ಕಾಯುಪಪನ್ನಂ ಜನೋ ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ನಾಗೋ ವತ, ಭೋ, ನಾಗೋ’ತಿ, ಉದಾಹು ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಕಞ್ಚಿ [ಕಿಞ್ಚಿ (ಕ.)] ಮಹನ್ತಂ ಬ್ರಹನ್ತಂ ಕಾಯುಪಪನ್ನಂ ಜನೋ ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ನಾಗೋ ವತ, ಭೋ, ನಾಗೋ’’’ತಿ? ‘‘ಹತ್ಥಿಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಮಹನ್ತಂ ಬ್ರಹನ್ತಂ ಕಾಯುಪಪನ್ನಂ ಜನೋ ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ನಾಗೋ ವತ, ಭೋ, ನಾಗೋ’ತಿ! ಅಸ್ಸಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಮಹನ್ತಂ ಬ್ರಹನ್ತಂ…ಪೇ… ಗೋಣಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಮಹನ್ತಂ ಬ್ರಹನ್ತಂ…ಪೇ… ಉರಗಮ್ಪಿ [ನಾಗಮ್ಪಿ (ಕ.)] ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಮಹನ್ತಂ ಬ್ರಹನ್ತಂ…ಪೇ… ರುಕ್ಖಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಮಹನ್ತಂ ಬ್ರಹನ್ತಂ…ಪೇ… ಮನುಸ್ಸಮ್ಪಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಮಹನ್ತಂ ಬ್ರಹನ್ತಂ ಕಾಯುಪಪನ್ನಂ ಜನೋ ದಿಸ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ನಾಗೋ ವತ, ಭೋ, ನಾಗೋ’ತಿ! ಅಪಿ ಚ, ಉದಾಯಿ, ಯೋ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಸಮಾರಕೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಆಗುಂ ನ ಕರೋತಿ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ಮನಸಾ, ತಮಹಂ ‘ನಾಗೋ’ತಿ ಬ್ರೂಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ – ಅಪಿ ಚ, ಉದಾಯಿ, ಯೋ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಸಮಾರಕೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಆಗುಂ ನ ಕರೋತಿ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ ಮನಸಾ, ತಮಹಂ ‘ನಾಗೋ’ತಿ ಬ್ರೂಮೀ’’ತಿ. ಇದಞ್ಚ ಪನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸುಭಾಸಿತಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಾಮಿ –

‘‘ಮನುಸ್ಸಭೂತಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಅತ್ತದನ್ತಂ ಸಮಾಹಿತಂ;

ಇರಿಯಮಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಪಥೇ, ಚಿತ್ತಸ್ಸೂಪಸಮೇ ರತಂ.

‘‘ಯಂ ಮನುಸ್ಸಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನ ಪಾರಗುಂ;

ದೇವಾಪಿ ತಂ [ನಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ಇತಿ ಮೇ ಅರಹತೋ ಸುತಂ.

‘‘ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಾತೀತಂ, ವನಾ ನಿಬ್ಬನ [ನಿಬ್ಬಾನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಮಾಗತಂ;

ಕಾಮೇಹಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮರತಂ [ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ರತಂ (ಕ. ಸೀ.)], ಮುತ್ತಂ ಸೇಲಾವ ಕಞ್ಚನಂ.

‘‘ಸಬ್ಬೇ ಅಚ್ಚರುಚೀ ನಾಗೋ, ಹಿಮವಾಞ್ಞೇ ಸಿಲುಚ್ಚಯೇ;

ಸಬ್ಬೇಸಂ ನಾಗನಾಮಾನಂ, ಸಚ್ಚನಾಮೋ ಅನುತ್ತರೋ.

‘‘ನಾಗಂ ವೋ [ತೇ (ಕ.)] ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಹಿ ಆಗುಂ ಕರೋತಿ ಸೋ;

ಸೋರಚ್ಚಂ ಅವಿಹಿಂಸಾ ಚ, ಪಾದಾ ನಾಗಸ್ಸ ತೇ ದುವೇ.

‘‘ತಪೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಚರಣಾ ನಾಗಸ್ಸ ತ್ಯಾಪರೇ;

ಸದ್ಧಾಹತ್ಥೋ ಮಹಾನಾಗೋ, ಉಪೇಕ್ಖಾಸೇತದನ್ತವಾ.

‘‘ಸತಿ ಗೀವಾ ಸಿರೋ ಪಞ್ಞಾ, ವೀಮಂಸಾ ಧಮ್ಮಚಿನ್ತನಾ;

ಧಮ್ಮಕುಚ್ಛಿಸಮಾತಪೋ, ವಿವೇಕೋ ತಸ್ಸ ವಾಲಧಿ.

‘‘ಸೋ ಝಾಯೀ ಅಸ್ಸಾಸರತೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಸಮಾಹಿತೋ [ಅಜ್ಝತ್ತುಪಸಮಾಹಿತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)];

ಗಚ್ಛಂ ಸಮಾಹಿತೋ ನಾಗೋ, ಠಿತೋ ನಾಗೋ ಸಮಾಹಿತೋ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಂ ಸಮಾಹಿತೋ ನಾಗೋ, ನಿಸಿನ್ನೋಪಿ ಸಮಾಹಿತೋ;

ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಂವುತೋ ನಾಗೋ, ಏಸಾ ನಾಗಸ್ಸ ಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಭುಞ್ಜತಿ ಅನವಜ್ಜಾನಿ, ಸಾವಜ್ಜಾನಿ ನ ಭುಞ್ಜತಿ;

ಘಾಸಮಚ್ಛಾದನಂ ಲದ್ಧಾ, ಸನ್ನಿಧಿಂ ಪರಿವಜ್ಜಯಂ.

‘‘ಸಂಯೋಜನಂ ಅಣುಂ ಥೂಲಂ, ಸಬ್ಬಂ ಛೇತ್ವಾನ ಬನ್ಧನಂ;

ಯೇನ ಯೇನೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಪೇಕ್ಖೋವ ಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ಯಥಾಪಿ ಉದಕೇ ಜಾತಂ, ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ಪವಡ್ಢತಿ;

ನುಪಲಿಪ್ಪತಿ [ನ ಉಪಲಿಪ್ಪತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ನುಪಲಿಮ್ಪತಿ (ಕ.)] ತೋಯೇನ, ಸುಚಿಗನ್ಧಂ ಮನೋರಮಂ.

‘‘ತಥೇವ ಲೋಕೇ ಸುಜಾತೋ, ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ವಿಹರತಿ;

ನುಪಲಿಪ್ಪತಿ ಲೋಕೇನ, ತೋಯೇನ ಪದುಮಂ ಯಥಾ.

‘‘ಮಹಾಗಿನೀವ ಜಲಿತೋ [ಮಹಾಗ್ಗಿನಿ ಪಜ್ಜಲಿತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಅನಾಹಾರೂಪಸಮ್ಮತಿ;

ಸಙ್ಖಾರೇಸೂಪಸನ್ತೇಸು [ಅಙ್ಗಾರೇಸು ಚ ಸನ್ತೇಸು (ಕ.)], ನಿಬ್ಬುತೋತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಸ್ಸಾಯಂ ವಿಞ್ಞಾಪನೀ, ಉಪಮಾ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ದೇಸಿತಾ;

ವಿಞ್ಞಸ್ಸನ್ತಿ [ವಿಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ (ಕ.)] ಮಹಾನಾಗಾ, ನಾಗಂ ನಾಗೇನ ದೇಸಿತಂ.

‘‘ವೀತರಾಗೋ ವೀತದೋಸೋ, ವೀತಮೋಹೋ ಅನಾಸವೋ;

ಸರೀರಂ ವಿಜಹಂ ನಾಗೋ, ಪರಿನಿಬ್ಬಿಸ್ಸತಿ [ಪರಿನಿಬ್ಬಾತಿ (ಪೀ. ಕ.)] ಅನಾಸವೋ’’ತಿ. ಪಠಮಂ;

೨. ಮಿಗಸಾಲಾಸುತ್ತಂ

೪೪. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಮಿಗಸಾಲಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಿಗಸಾಲಾ [ಮಿಗಸಾಣಾ (ಕ.) ಅ. ನಿ. ೧೦.೭೫] ಉಪಾಸಿಕಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಉಭೋ ಸಮಸಮಗತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ? ಪಿತಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಾಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಹೋಸಿ ಆರಾಚಾರೀ ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಗಾಮಧಮ್ಮಾ. ಸೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಸತ್ತೋ [ಸಕದಾಗಾಮಿಪತ್ತೋ (ಕ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋತಿ. ಪೇತ್ತೇಯ್ಯೋಪಿ [ಪೇತ್ತಯ್ಯೋ ಪಿಯೋ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.), ಪಿತು ಪಿಯೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಇಸಿದತ್ತೋ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಹೋಸಿ ಸದಾರಸನ್ತುಟ್ಠೋ. ಸೋಪಿ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಪತ್ತೋ ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋತಿ. ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಉಭೋ ಸಮಸಮಗತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಭಗಿನಿ, ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಮಿಗಸಾಲಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಮಿಗಸಾಲಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿಂ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಉಭೋ ಸಮಸಮಗತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ. ಪಿತಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಾಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಹೋಸಿ ಆರಾಚಾರೀ ವಿರತೋ ಮೇಥುನಾ ಗಾಮಧಮ್ಮಾ. ಸೋ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಪತ್ತೋ ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋತಿ. ಪೇತ್ತೇಯ್ಯೋಪಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಇಸಿದತ್ತೋ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಹೋಸಿ ಸದಾರಸನ್ತುಟ್ಠೋ. ಸೋಪಿ ಕಾಲಙ್ಕತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಪತ್ತೋ ತುಸಿತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನೋತಿ. ಕಥಂ ಕಥಂ ನಾಮಾಯಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ ಅಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಉಭೋ ಸಮಸಮಗತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯ’ನ್ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಿಗಸಾಲಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಏವಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಭಗಿನಿ, ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕಾ ಚಾನನ್ದ, ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಬಾಲಾ ಅಬ್ಯತ್ತಾ ಅಮ್ಮಕಾ ಅಮ್ಮಕಸಞ್ಞಾ [ಅಮ್ಬಕಾ ಅಮ್ಬಕಪಞ್ಞಾ (ಸೀ. ಪೀ.), ಅಮ್ಬಕಾ ಅಮ್ಬಕಸಞ್ಞಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.) ಅ. ನಿ. ೧೦.೭೫ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ], ಕೇ ಚ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಿಯಞಾಣೇ? ಛಯಿಮೇ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಕತಮೇ ಛ? ಇಧಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೋರತೋ ಹೋತಿ ಸುಖಸಂವಾಸೋ, ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಏಕತ್ತವಾಸೇನ. ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತಿ. ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಹಾನಾಯ ಪರೇತಿ ನೋ ವಿಸೇಸಾಯ, ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ ನೋ ವಿಸೇಸಗಾಮೀ.

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೋರತೋ ಹೋತಿ ಸುಖಸಂವಾಸೋ, ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಏಕತ್ತವಾಸೇನ. ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ. ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ವಿಸೇಸಾಯ ಪರೇತಿ ನೋ ಹಾನಾಯ, ವಿಸೇಸಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ ನೋ ಹಾನಗಾಮೀ.

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಪಮಾಣಿಕಾ ಪಮಿಣನ್ತಿ – ‘ಇಮಸ್ಸಪಿ ತೇವ ಧಮ್ಮಾ ಅಪರಸ್ಸಪಿ ತೇವ ಧಮ್ಮಾ, ಕಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಏಕೋ ಹೀನೋ ಏಕೋ ಪಣೀತೋ’ತಿ! ತಞ್ಹಿ ತೇಸಂ, ಆನನ್ದ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ.

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೋರತೋ ಹೋತಿ ಸುಖಸಂವಾಸೋ, ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಏಕತ್ತವಾಸೇನ, ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ. ಅಯಂ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಮುನಾ ಪುರಿಮೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಇಮಂ ಹಾನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲಂ ಧಮ್ಮಸೋತೋ ನಿಬ್ಬಹತಿ, ತದನ್ತರಂ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತೇನ! ತಸ್ಮಾತಿಹಾನನ್ದ, ಮಾ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಿಕಾ ಅಹುವತ್ಥ; ಮಾ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹಿತ್ಥ. ಖಞ್ಞತಿ ಹಾನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ. ಅಹಂ ವಾ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಂ, ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋ.

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಕೋಧಮಾನೋ ಅಧಿಗತೋ [ಅವಿಗತೋ (ಕ.)] ಹೋತಿ, ಸಮಯೇನ ಸಮಯಞ್ಚಸ್ಸ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತಿ. ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಹಾನಾಯ ಪರೇತಿ ನೋ ವಿಸೇಸಾಯ, ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ ನೋ ವಿಸೇಸಗಾಮೀ.

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಕೋಧಮಾನೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ, ಸಮಯೇನ ಸಮಯಞ್ಚಸ್ಸ ಲೋಭಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ನೋ ಹಾನಗಾಮೀ.

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಪಮಾಣಿಕಾ ಪಮಿಣನ್ತಿ…ಪೇ… ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋ.

‘‘ಇಧ, ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಕೋಧಮಾನೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ, ಸಮಯೇನ ಸಮಯಞ್ಚಸ್ಸ ವಚೀಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಅಕತಂ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ನ ಲಭತಿ. ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಹಾನಾಯ ಪರೇತಿ ನೋ ವಿಸೇಸಾಯ, ಹಾನಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ ನೋ ವಿಸೇಸಗಾಮೀ.

‘‘ಇಧ ಪನಾನನ್ದ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಕೋಧಮಾನೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ, ಸಮಯೇನ ಸಮಯಞ್ಚಸ್ಸ ವಚೀಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ. ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ವಿಸೇಸಾಯ ಪರೇತಿ ನೋ ಹಾನಾಯ, ವಿಸೇಸಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತಿ ನೋ ಹಾನಗಾಮೀ.

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಪಮಾಣಿಕಾ ಪಮಿಣನ್ತಿ – ‘ಇಮಸ್ಸಪಿ ತೇವ ಧಮ್ಮಾ, ಅಪರಸ್ಸಪಿ ತೇವ ಧಮ್ಮಾ. ಕಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಏಕೋ ಹೀನೋ, ಏಕೋ ಪಣೀತೋ’ತಿ? ತಞ್ಹಿ ತೇಸಂ, ಆನನ್ದ, ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ.

‘‘ತತ್ರಾನನ್ದ, ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಕೋಧಮಾನೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ, ಸಮಯೇನ ಸಮಯಞ್ಚಸ್ಸ ವಚೀಸಙ್ಖಾರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಸವನೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹುಸಚ್ಚೇನಪಿ ಕತಂ ಹೋತಿ, ದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಯಿಕಮ್ಪಿ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಲಭತಿ. ಅಯಂ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಮುನಾ ಪುರಿಮೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಇಮಂ ಹಾನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲಂ ಧಮ್ಮಸೋತೋ ನಿಬ್ಬಹತಿ. ತದನ್ತರಂ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತೇನ! ತಸ್ಮಾತಿಹಾನನ್ದ, ಮಾ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಿಕಾ ಅಹುವತ್ಥ; ಮಾ ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹಿತ್ಥ. ಖಞ್ಞತಿ ಹಾನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ. ಅಹಂ ವಾ, ಆನನ್ದ, ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಂ, ಯೋ ವಾ ಪನಸ್ಸ ಮಾದಿಸೋ.

‘‘ಕಾ ಚಾನನ್ದ, ಮಿಗಸಾಲಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಬಾಲಾ ಅಬ್ಯತ್ತಾ ಅಮ್ಮಕಾ ಅಮ್ಮಕಸಞ್ಞಾ, ಕೇ ಚ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಪರೋಪರಿಯಞಾಣೇ! ಇಮೇ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಛ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಯಥಾರೂಪೇನ, ಆನನ್ದ, ಸೀಲೇನ ಪುರಾಣೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಹೋಸಿ, ತಥಾರೂಪೇನ ಸೀಲೇನ ಇಸಿದತ್ತೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಭವಿಸ್ಸ. ನಯಿಧ ಪುರಾಣೋ ಇಸಿದತ್ತಸ್ಸ ಗತಿಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ. ಯಥಾರೂಪಾಯ ಚ, ಆನನ್ದ, ಪಞ್ಞಾಯ ಇಸಿದತ್ತೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಹೋಸಿ, ತಥಾರೂಪಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಪುರಾಣೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಭವಿಸ್ಸ. ನಯಿಧ ಇಸಿದತ್ತೋ ಪುರಾಣಸ್ಸ ಗತಿಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ. ಇತಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಇಮೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಉಭೋ ಏಕಙ್ಗಹೀನಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಇಣಸುತ್ತಂ

೪೫. ‘‘ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ [ದಾಳಿದ್ದಿಯಂ (ಸೀ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಲಿದ್ದೋ [ದಳಿದ್ದೋ (ಸೀ.)] ಅಸ್ಸಕೋ ಅನಾಳ್ಹಿಕೋ [ಅನದ್ಧಿಕೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಇಣಂ ಆದಿಯತಿ, ಇಣಾದಾನಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಲಿದ್ದೋ ಅಸ್ಸಕೋ ಅನಾಳ್ಹಿಕೋ ಇಣಂ ಆದಿಯಿತ್ವಾ ವಡ್ಢಿಂ ಪಟಿಸ್ಸುಣಾತಿ, ವಡ್ಢಿಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಲಿದ್ದೋ ಅಸ್ಸಕೋ ಅನಾಳ್ಹಿಕೋ ವಡ್ಢಿಂ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಕಾಲಾಭತಂ [ಕಾಲಗತಂ (ಕ.)] ವಡ್ಢಿಂ ನ ದೇತಿ, ಚೋದೇನ್ತಿಪಿ ನಂ; ಚೋದನಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಲಿದ್ದೋ ಅಸ್ಸಕೋ ಅನಾಳ್ಹಿಕೋ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ನ ದೇತಿ, ಅನುಚರನ್ತಿಪಿ ನಂ; ಅನುಚರಿಯಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಲಿದ್ದೋ ಅಸ್ಸಕೋ ಅನಾಳ್ಹಿಕೋ ಅನುಚರಿಯಮಾನೋ ನ ದೇತಿ, ಬನ್ಧನ್ತಿಪಿ ನಂ; ಬನ್ಧನಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಾಲಿದ್ದಿಯಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ, ಇಣಾದಾನಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ, ವಡ್ಢಿಪಿ ದುಕ್ಖಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ, ಚೋದನಾಪಿ ದುಕ್ಖಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ, ಅನುಚರಿಯಾಪಿ ದುಕ್ಖಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ, ಬನ್ಧನಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಸದ್ಧಾ ನತ್ಥಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಹಿರೀ ನತ್ಥಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಓತ್ತಪ್ಪಂ ನತ್ಥಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ವೀರಿಯಂ ನತ್ಥಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಪಞ್ಞಾ ನತ್ಥಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ದಲಿದ್ದೋ ಅಸ್ಸಕೋ ಅನಾಳ್ಹಿಕೋ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಲಿದ್ದೋ ಅಸ್ಸಕೋ ಅನಾಳ್ಹಿಕೋ ಸದ್ಧಾಯ ಅಸತಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಹಿರಿಯಾ ಅಸತಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಓತ್ತಪ್ಪೇ ಅಸತಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ವೀರಿಯೇ ಅಸತಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಪಞ್ಞಾಯ ಅಸತಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಇಣಾದಾನಸ್ಮಿಂ ವದಾಮಿ.

‘‘ಸೋ ತಸ್ಸ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಹೇತು ಪಾಪಿಕಂ ಇಚ್ಛಂ ಪಣಿದಹತಿ [ಪದಹತಿ (ಕ.)]. ‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞೂ’ತಿ ಇಚ್ಛತಿ, ‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞೂ’ತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪತಿ, ‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞೂ’ತಿ ವಾಚಂ ಭಾಸತಿ, ‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞೂ’ತಿ ಕಾಯೇನ ಪರಕ್ಕಮತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಹೇತು…ಪೇ… ಸೋ ತಸ್ಸ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಹೇತು…ಪೇ… ‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞೂ’ತಿ ಕಾಯೇನ ಪರಕ್ಕಮತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ವಡ್ಢಿಯಾ ವದಾಮಿ.

‘‘ತಮೇನಂ ಪೇಸಲಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಯಞ್ಚ ಸೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಏವಂಕಾರೀ ಏವಂಸಮಾಚಾರೋ’ತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಚೋದನಾಯ ವದಾಮಿ.

‘‘ತಮೇನಂ ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತಂ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತಂ ವಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಸಹಗತಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲವಿತಕ್ಕಾ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಅನುಚರಿಯಾಯ ವದಾಮಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಲಿದ್ದೋ ಅಸ್ಸಕೋ ಅನಾಳ್ಹಿಕೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ನಿರಯಬನ್ಧನೇ ವಾ ಬಜ್ಝತಿ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಬನ್ಧನೇ ವಾ. ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಬನ್ಧನಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ ಏವಂದಾರುಣಂ ಏವಂಕಟುಕಂ [ಏವಂದುಕ್ಖಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಏವಂಅನ್ತರಾಯಕರಂ ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ, ಯಥಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿರಯಬನ್ಧನಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಬನ್ಧನಂ ವಾ’’ತಿ.

‘‘ದಾಲಿದ್ದಿಯಂ ದುಕ್ಖಂ ಲೋಕೇ, ಇಣಾದಾನಞ್ಚ ವುಚ್ಚತಿ;

ದಲಿದ್ದೋ ಇಣಮಾದಾಯ, ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ವಿಹಞ್ಞತಿ.

‘‘ತತೋ ಅನುಚರನ್ತಿ ನಂ, ಬನ್ಧನಮ್ಪಿ ನಿಗಚ್ಛತಿ;

ಏತಞ್ಹಿ ಬನ್ಧನಂ ದುಕ್ಖಂ, ಕಾಮಲಾಭಾಭಿಜಪ್ಪಿನಂ.

‘‘ತಥೇವ ಅರಿಯವಿನಯೇ, ಸದ್ಧಾ ಯಸ್ಸ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಅಹಿರೀಕೋ ಅನೋತ್ತಪ್ಪೀ, ಪಾಪಕಮ್ಮವಿನಿಬ್ಬಯೋ.

‘‘ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ಕತ್ವಾ, ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಚ;

ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ ಕತ್ವಾ, ‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞೂ’ತಿ ಇಚ್ಛತಿ.

‘‘ಸೋ ಸಂಸಪ್ಪತಿ [ಸಙ್ಕಪ್ಪತಿ (ಕ.)] ಕಾಯೇನ, ವಾಚಾಯ ಉದ ಚೇತಸಾ;

ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಪವಡ್ಢೇನ್ತೋ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪುನಪ್ಪುನಂ.

‘‘ಸೋ ಪಾಪಕಮ್ಮೋ ದುಮ್ಮೇಧೋ, ಜಾನಂ ದುಕ್ಕಟಮತ್ತನೋ;

ದಲಿದ್ದೋ ಇಣಮಾದಾಯ, ಭುಞ್ಜಮಾನೋ ವಿಹಞ್ಞತಿ.

‘‘ತತೋ ಅನುಚರನ್ತಿ ನಂ, ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಮಾನಸಾ ದುಖಾ;

ಗಾಮೇ ವಾ ಯದಿ ವಾರಞ್ಞೇ, ಯಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಜಾ.

‘‘ಸೋ ಪಾಪಕಮ್ಮೋ ದುಮ್ಮೇಧೋ, ಜಾನಂ ದುಕ್ಕಟಮತ್ತನೋ;

ಯೋನಿಮಞ್ಞತರಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ನಿರಯೇ ವಾಪಿ ಬಜ್ಝತಿ.

‘‘ಏತಞ್ಹಿ ಬನ್ಧನಂ ದುಕ್ಖಂ, ಯಮ್ಹಾ ಧೀರೋ ಪಮುಚ್ಚತಿ;

ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ, ದದಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದಯಂ.

‘‘ಉಭಯತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಾಹೋ, ಸದ್ಧಸ್ಸ ಘರಮೇಸಿನೋ;

ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತತ್ಥಾಯ, ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯ ಚ;

ಏವಮೇತಂ ಗಹಟ್ಠಾನಂ, ಚಾಗೋ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತಿ.

‘‘ತಥೇವ ಅರಿಯವಿನಯೇ, ಸದ್ಧಾ ಯಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ;

ಹಿರೀಮನೋ ಚ ಓತ್ತಪ್ಪೀ, ಪಞ್ಞವಾ ಸೀಲಸಂವುತೋ.

‘‘ಏಸೋ ಖೋ ಅರಿಯವಿನಯೇ, ‘ಸುಖಜೀವೀ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ;

ನಿರಾಮಿಸಂ ಸುಖಂ ಲದ್ಧಾ, ಉಪೇಕ್ಖಂ ಅಧಿತಿಟ್ಠತಿ.

‘‘ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಹಿತ್ವಾ, ನಿಚ್ಚಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ;

ಝಾನಾನಿ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ, ಏಕೋದಿ ನಿಪಕೋ ಸತೋ.

‘‘ಏವಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ, ಸಬ್ಬಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೇ;

ಸಬ್ಬಸೋ ಅನುಪಾದಾಯ, ಸಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸ, ಞಾಣಂ ಚೇ ಹೋತಿ ತಾದಿನೋ;

‘ಅಕುಪ್ಪಾ ಮೇ ವಿಮುತ್ತೀ’ತಿ, ಭವಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೇ.

‘‘ಏತಂ ಖೋ ಪರಮಂ ಞಾಣಂ, ಏತಂ ಸುಖಮನುತ್ತರಂ;

ಅಸೋಕಂ ವಿರಜಂ ಖೇಮಂ, ಏತಂ ಆನಣ್ಯಮುತ್ತಮ’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಂ;

೪. ಮಹಾಚುನ್ದಸುತ್ತಂ

೪೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಚುನ್ದೋ ಚೇತೀಸು ವಿಹರತಿ ಸಯಂಜಾತಿಯಂ [ಸಹಜಾತಿಯಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸಞ್ಜಾತಿಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]. ತತ್ರ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಚುನ್ದೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಆವುಸೋ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ. ‘‘ಆವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಚುನ್ದಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಚುನ್ದೋ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಝಾಯೀ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪಸಾದೇನ್ತಿ – ‘ಇಮೇ ಪನ ಝಾಯಿನೋಮ್ಹಾ, ಝಾಯಿನೋಮ್ಹಾತಿ ಝಾಯನ್ತಿ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ನಿಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಅವಜ್ಝಾಯನ್ತಿ [ಅಪಜ್ಝಾಯನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೫೦೮)]. ಕಿಮಿಮೇ [ಕಿಂ ಹಿಮೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಝಾಯನ್ತಿ, ಕಿನ್ತಿಮೇ ಝಾಯನ್ತಿ, ಕಥಂ ಇಮೇ ಝಾಯನ್ತೀ’ತಿ? ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಝಾಯೀ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ನ ಚ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ಇಧ ಪನಾವುಸೋ, ಝಾಯೀ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಯೋಗೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪಸಾದೇನ್ತಿ – ‘ಇಮೇ ಪನ ಧಮ್ಮಯೋಗಮ್ಹಾ, ಧಮ್ಮಯೋಗಮ್ಹಾತಿ ಉದ್ಧತಾ ಉನ್ನಳಾ ಚಪಲಾ ಮುಖರಾ ವಿಕಿಣ್ಣವಾಚಾ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತೀ ಅಸಮ್ಪಜಾನಾ ಅಸಮಾಹಿತಾ ವಿಬ್ಭನ್ತಚಿತ್ತಾ ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾ. ಕಿಮಿಮೇ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ, ಕಿನ್ತಿಮೇ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ, ಕಥಂ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ’ತಿ? ತತ್ಥ ಝಾಯೀ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ನ ಚ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ಇಧ ಪನಾವುಸೋ, ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಯೋಗಾನಞ್ಞೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ನೋ ಝಾಯೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಝಾಯೀ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ನ ಚ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ಇಧ ಪನಾವುಸೋ, ಝಾಯೀ ಭಿಕ್ಖೂ ಝಾಯೀನಞ್ಞೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ನೋ ಧಮ್ಮಯೋಗಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಝಾಯೀ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ನ ಚ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹಾವುಸೋ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಧಮ್ಮಯೋಗಾ ಸಮಾನಾ ಝಾಯೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಆವುಸೋ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಹೇತೇ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಯೇ ಅಮತಂ ಧಾತುಂ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾತಿಹಾವುಸೋ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಝಾಯೀ ಸಮಾನಾ ಧಮ್ಮಯೋಗಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಆವುಸೋ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಹೇತೇ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಯೇ ಗಮ್ಭೀರಂ ಅತ್ಥಪದಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೪೭. ಅಥ ಖೋ ಮೋಳಿಯಸೀವಕೋ [ಮೋಲಿಯಸೀವಕೋ (ಸೀ. ಪೀ.), ಮೋಳಿಸೀವಕೋ (ಕ.)] ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮೋಳಿಯಸೀವಕೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಅಕಾಲಿಕೋ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕೋ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀ’’ತಿ?

‘‘ತೇನ ಹಿ, ಸೀವಕ, ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಮಿ. ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಸೀವಕ, ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಲೋಭಂ ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಲೋಭೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ, ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಲೋಭಂ ‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಲೋಭೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಸೀವಕ, ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಲೋಭಂ ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಲೋಭೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ, ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಲೋಭಂ ‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಲೋಭೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ – ಏವಮ್ಪಿ ಖೋ, ಸೀವಕ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ…ಪೇ….

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಸೀವಕ, ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ದೋಸಂ…ಪೇ… ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಂ…ಪೇ… ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಲೋಭಧಮ್ಮಂ…ಪೇ… ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ದೋಸಧಮ್ಮಂ…ಪೇ… ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಧಮ್ಮಂ ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಧಮ್ಮೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ, ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಧಮ್ಮಂ ‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಧಮ್ಮೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಸೀವಕ, ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಧಮ್ಮಂ ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಧಮ್ಮೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ, ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಧಮ್ಮಂ ‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಧಮ್ಮೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ – ಏವಂ ಖೋ, ಸೀವಕ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಅಕಾಲಿಕೋ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕೋ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೪೮. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಅಕಾಲಿಕೋ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕೋ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀ’’ತಿ?

‘‘ತೇನ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗಂ ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ, ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗಂ ‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭೋ’’. ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗಂ ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ, ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗಂ ‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ರಾಗೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ – ಏವಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ…ಪೇ….

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ದೋಸಂ…ಪೇ… ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮೋಹಂ…ಪೇ… ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಕಾಯಸನ್ದೋಸಂ…ಪೇ… ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಚೀಸನ್ದೋಸಂ…ಪೇ… ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮನೋಸನ್ದೋಸಂ ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮನೋಸನ್ದೋಸೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ, ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮನೋಸನ್ದೋಸಂ ‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮನೋಸನ್ದೋಸೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭೋ’’. ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮನೋಸನ್ದೋಸಂ ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮನೋಸನ್ದೋಸೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ, ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮನೋಸನ್ದೋಸಂ ‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಮನೋಸನ್ದೋಸೋ’ತಿ ಪಜಾನಾಸಿ – ಏವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಅಕಾಲಿಕೋ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕೋ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಖೇಮಸುತ್ತಂ

೪೯. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೇಮೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸುಮನೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಅನ್ಧವನಸ್ಮಿಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೇಮೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸುಮನೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಖೇಮೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಂ ಖೀಣಾಸವೋ ವುಸಿತವಾ ಕತಕರಣೀಯೋ ಓಹಿತಭಾರೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನೋ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾ ವಿಮುತ್ತೋ ತಸ್ಸ ನ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ವಾ ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಸದಿಸೋತಿ ವಾ ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಹೀನೋತಿ ವಾ’’’ತಿ. ಇದಮವೋಚಾಯಸ್ಮಾ ಖೇಮೋ. ಸಮನುಞ್ಞೋ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಖೇಮೋ ‘‘ಸಮನುಞ್ಞೋ ಮೇ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸುಮನೋ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಖೇಮೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಂ ಖೀಣಾಸವೋ ವುಸಿತವಾ ಕತಕರಣೀಯೋ ಓಹಿತಭಾರೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನೋ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾ ವಿಮುತ್ತೋ ತಸ್ಸ ನ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ವಾ ನತ್ಥಿ ಮೇ ಸದಿಸೋತಿ ವಾ ನತ್ಥಿ ಮೇ ಹೀನೋತಿ ವಾ’’’ತಿ. ಇದಮವೋಚಾಯಸ್ಮಾ ಸುಮನೋ. ಸಮನುಞ್ಞೋ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸುಮನೋ ‘‘ಸಮನುಞ್ಞೋ ಮೇ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇಸು ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಚ ಖೇಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಚ ಸುಮನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಲಪುತ್ತಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ. ಅತ್ಥೋ ಚ ವುತ್ತೋ ಅತ್ತಾ ಚ ಅನುಪನೀತೋ. ಅಥ ಚ ಪನ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಹಸಮಾನಕಾ [ಹಸಮಾನಕಂ (ಕ.) ಮಹಾವ. ೨೪೫] ಮಞ್ಞೇ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ. ತೇ ಪಚ್ಛಾ ವಿಘಾತಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ನ ಉಸ್ಸೇಸು ನ ಓಮೇಸು, ಸಮತ್ತೇ ನೋಪನೀಯರೇ [ನೋಪನಿಯ್ಯರೇ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.)];

ಖೀಣಾ ಜಾತಿ ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಚರನ್ತಿ ಸಂಯೋಜನವಿಪ್ಪಮುತ್ತಾ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ;

೮. ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸುತ್ತಂ

೫೦. [ಅ. ನಿ. ೫.೨೪, ೧೬೮; ೨.೭.೬೫] ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ಸೀಲಂ; ಸೀಲೇ ಅಸತಿ ಸೀಲವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸೋ ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ; ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಅಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನಂ; ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನೇ ಅಸತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸೋ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೋ; ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೇ ಅಸತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖೋ ಸಾಖಾಪಲಾಸವಿಪನ್ನೋ. ತಸ್ಸ ಪಪಟಿಕಾಪಿ ನ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಚೋಪಿ ನ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಫೇಗ್ಗುಪಿ ನ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಾರೋಪಿ ನ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ ಅಸತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಹತೂಪನಿಸಂ ಹೋತಿ ಸೀಲಂ…ಪೇ… ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ.

‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ಸೀಲಂ; ಸೀಲೇ ಸತಿ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ; ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನಂ; ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನೇ ಸತಿ ಯಥಾಭೂತಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೋ; ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗೇ ಸತಿ ನಿಬ್ಬಿದಾವಿರಾಗಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖೋ ಸಾಖಾಪಲಾಸಸಮ್ಪನ್ನೋ. ತಸ್ಸ ಪಪಟಿಕಾಪಿ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಚೋಪಿ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಫೇಗ್ಗುಪಿ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಾರೋಪಿ ಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ ಸತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಉಪನಿಸಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ಸೀಲಂ…ಪೇ… ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನ’’ನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಆನನ್ದಸುತ್ತಂ

೫೧. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸ್ಸುತಞ್ಚೇವ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ, ಸುತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ನ ಸಮ್ಮೋಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಯೇ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪುಬ್ಬೇ ಚೇತಸಾ ಸಮ್ಫುಟ್ಠಪುಬ್ಬಾ ತೇ ಚ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಅವಿಞ್ಞಾತಞ್ಚ ವಿಜಾನಾತೀ’’ತಿ? ‘‘ಆಯಸ್ಮಾ ಖೋ ಆನನ್ದೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ. ಪಟಿಭಾತು ಆಯಸ್ಮನ್ತಂಯೇವ ಆನನ್ದ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನಹಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಾತಿ – ಸುತ್ತಂ ಗೇಯ್ಯಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಗಾಥಂ ಉದಾನಂ ಇತಿವುತ್ತಕಂ ಜಾತಕಂ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ ವೇದಲ್ಲಂ. ಸೋ ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಪರೇಸಂ ದೇಸೇತಿ, ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಪರೇಸಂ ವಾಚೇತಿ, ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋತಿ, ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಚೇತಸಾ ಅನುವಿತಕ್ಕೇತಿ ಅನುವಿಚಾರೇತಿ ಮನಸಾನುಪೇಕ್ಖತಿ. ಯಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹರನ್ತಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಆಗತಾಗಮಾ ಧಮ್ಮಧರಾ ವಿನಯಧರಾ ಮಾತಿಕಾಧರಾ ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪೇತಿ. ತೇ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿಪುಚ್ಛತಿ ಪರಿಪಞ್ಹತಿ – ‘ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಥಂ; ಇಮಸ್ಸ ಕ್ವತ್ಥೋ’ತಿ? ತೇ ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಅವಿವಟಞ್ಚೇವ ವಿವರನ್ತಿ, ಅನುತ್ತಾನೀಕತಞ್ಚ ಉತ್ತಾನೀಕರೋನ್ತಿ, ಅನೇಕವಿಹಿತೇಸು ಚ ಕಙ್ಖಾಠಾನಿಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಕಙ್ಖಂ ಪಟಿವಿನೋದೇನ್ತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸ್ಸುತಞ್ಚೇವ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ, ಸುತಾ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ನ ಸಮ್ಮೋಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಯೇ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಪುಬ್ಬೇ ಚೇತಸಾ ಸಮ್ಫುಟ್ಠಪುಬ್ಬಾ ತೇ ಚ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಅವಿಞ್ಞಾತಞ್ಚ ವಿಜಾನಾತೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಆವುಸೋ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಆವುಸೋ, ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ. ಇಮೇಹಿ ಚ ಮಯಂ ಛಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಧಾರೇಮ. ಆಯಸ್ಮಾ ಹಿ ಆನನ್ದೋ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಾತಿ – ಸುತ್ತಂ ಗೇಯ್ಯಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ ಗಾಥಂ ಉದಾನಂ ಇತಿವುತ್ತಕಂ ಜಾತಕಂ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ ವೇದಲ್ಲಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಪರೇಸಂ ದೇಸೇತಿ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಪರೇಸಂ ವಾಚೇತಿ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋತಿ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಚೇತಸಾ ಅನುವಿತಕ್ಕೇತಿ ಅನುವಿಚಾರೇತಿ ಮನಸಾನುಪೇಕ್ಖತಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹರನ್ತಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಆಗತಾಗಮಾ ಧಮ್ಮಧರಾ ವಿನಯಧರಾ ಮಾತಿಕಾಧರಾ ತಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪೇತಿ. ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿಪುಚ್ಛತಿ ಪರಿಪಞ್ಹತಿ – ‘ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಥಂ; ಇಮಸ್ಸ ಕ್ವತ್ಥೋ’ತಿ? ತೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಅವಿವಟಞ್ಚೇವ ವಿವರನ್ತಿ, ಅನುತ್ತಾನೀಕತಞ್ಚ ಉತ್ತಾನೀಕರೋನ್ತಿ, ಅನೇಕವಿಹಿತೇಸು ಚ ಕಙ್ಖಾಠಾನಿಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಕಙ್ಖಂ ಪಟಿವಿನೋದೇನ್ತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಖತ್ತಿಯಸುತ್ತಂ

೫೨. ಅಥ ಖೋ ಜಾಣುಸ್ಸೋಣಿ [ಜಾಣುಸೋಣಿ (ಕ.)] ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಜಾಣುಸ್ಸೋಣಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಖತ್ತಿಯಾ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂಅಧಿಪ್ಪಾಯಾ, ಕಿಂಉಪವಿಚಾರಾ, ಕಿಂಅಧಿಟ್ಠಾನಾ, ಕಿಂಅಭಿನಿವೇಸಾ, ಕಿಂಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ? ‘‘ಖತ್ತಿಯಾ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭೋಗಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಪಞ್ಞೂಪವಿಚಾರಾ ಬಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾ ಪಥವೀಭಿನಿವೇಸಾ ಇಸ್ಸರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ.

‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂಅಧಿಪ್ಪಾಯಾ, ಕಿಂಉಪವಿಚಾರಾ, ಕಿಂಅಧಿಟ್ಠಾನಾ, ಕಿಂಅಭಿನಿವೇಸಾ, ಕಿಂಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ? ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭೋಗಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಪಞ್ಞೂಪವಿಚಾರಾ ಮನ್ತಾಧಿಟ್ಠಾನಾ ಯಞ್ಞಾಭಿನಿವೇಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ.

‘‘ಗಹಪತಿಕಾ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂಅಧಿಪ್ಪಾಯಾ, ಕಿಂಉಪವಿಚಾರಾ, ಕಿಂಅಧಿಟ್ಠಾನಾ, ಕಿಂಅಭಿನಿವೇಸಾ, ಕಿಂಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ? ‘‘ಗಹಪತಿಕಾ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭೋಗಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಪಞ್ಞೂಪವಿಚಾರಾ ಸಿಪ್ಪಾಧಿಟ್ಠಾನಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾಭಿನಿವೇಸಾ ನಿಟ್ಠಿತಕಮ್ಮನ್ತಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ.

‘‘ಇತ್ಥೀ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂಅಧಿಪ್ಪಾಯಾ, ಕಿಂಉಪವಿಚಾರಾ, ಕಿಂಅಧಿಟ್ಠಾನಾ, ಕಿಂಅಭಿನಿವೇಸಾ, ಕಿಂಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ? ‘‘ಇತ್ಥೀ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪುರಿಸಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಅಲಙ್ಕಾರೂಪವಿಚಾರಾ ಪುತ್ತಾಧಿಟ್ಠಾನಾ ಅಸಪತೀಭಿನಿವೇಸಾ ಇಸ್ಸರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ.

‘‘ಚೋರಾ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂಅಧಿಪ್ಪಾಯಾ, ಕಿಂಉಪವಿಚಾರಾ, ಕಿಂಅಧಿಟ್ಠಾನಾ, ಕಿಂಅಭಿನಿವೇಸಾ, ಕಿಂಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ? ‘‘ಚೋರಾ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆದಾನಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಗಹನೂಪವಿಚಾರಾ ಸತ್ಥಾಧಿಟ್ಠಾನಾ ಅನ್ಧಕಾರಾಭಿನಿವೇಸಾ ಅದಸ್ಸನಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಮಣಾ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂಅಧಿಪ್ಪಾಯಾ, ಕಿಂಉಪವಿಚಾರಾ, ಕಿಂಅಧಿಟ್ಠಾನಾ, ಕಿಂಅಭಿನಿವೇಸಾ, ಕಿಂಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಮಣಾ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಪಞ್ಞೂಪವಿಚಾರಾ ಸೀಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಭಿನಿವೇಸಾ [ಅಕಿಞ್ಚನಾಭಿನಿವೇಸಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ನಿಬ್ಬಾನಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಖತ್ತಿಯಾನಮ್ಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಜಾನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಞ್ಚ ಉಪವಿಚಾರಞ್ಚ ಅಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಅಭಿನಿವೇಸಞ್ಚ ಪರಿಯೋಸಾನಞ್ಚ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಮ್ಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ಗಹಪತೀನಮ್ಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಜಾನಾತಿ… ಇತ್ಥೀನಮ್ಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಜಾನಾತಿ… ಚೋರಾನಮ್ಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಜಾನಾತಿ … ಸಮಣಾನಮ್ಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಜಾನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಞ್ಚ ಉಪವಿಚಾರಞ್ಚ ಅಧಿಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಅಭಿನಿವೇಸಞ್ಚ ಪರಿಯೋಸಾನಞ್ಚ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಅಪ್ಪಮಾದಸುತ್ತಂ

೫೩. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಯೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಸಮಧಿಗ್ಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಂ, ಯೋ ಚ ಅತ್ಥೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಯೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಸಮಧಿಗ್ಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಂ, ಯೋ ಚ ಅತ್ಥೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಯೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಸಮಧಿಗ್ಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಂ, ಯೋ ಚ ಅತ್ಥೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಪ್ಪಮಾದೋ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಸಮಧಿಗ್ಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಂ, ಯೋ ಚ ಅತ್ಥೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ’’.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಜಙ್ಗಲಾನಂ [ಜಙ್ಗಮಾನಂ (ಸೀ. ಪೀ.) ಅ. ನಿ. ೧೦.೧೫; ಮ. ನಿ. ೧.೩೦೦] ಪಾಣಾನಂ ಪದಜಾತಾನಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಹತ್ಥಿಪದೇ ಸಮೋಧಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ; ಹತ್ಥಿಪದಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ ಮಹನ್ತತ್ತೇನ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಪ್ಪಮಾದೋ ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಸಮಧಿಗ್ಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಂ, ಯೋ ಚ ಅತ್ಥೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕೂಟಾಗಾರಸ್ಸ ಯಾ ಕಾಚಿ ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ಸಬ್ಬಾ ತಾ ಕೂಟಙ್ಗಮಾ ಕೂಟನಿನ್ನಾ ಕೂಟಸಮೋಸರಣಾ, ಕೂಟಂ ತಾಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ …ಪೇ….

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಬ್ಬಜಲಾಯಕೋ ಪಬ್ಬಜಂ [ಬಬ್ಬಜಲಾಯಕೋ ಬಬ್ಬಜಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಲಾಯಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಓಧುನಾತಿ ನಿಧುನಾತಿ ನಿಚ್ಛಾದೇತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ…ಪೇ….

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಮ್ಬಪಿಣ್ಡಿಯಾ ವಣ್ಟಚ್ಛಿನ್ನಾಯ ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಅಮ್ಬಾನಿ ವಣ್ಟೂಪನಿಬನ್ಧನಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ತದನ್ವಯಾನಿ ಭವನ್ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ…ಪೇ….

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಖುದ್ದರಾಜಾನೋ [ಕುಡ್ಡರಾಜಾನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಅಟ್ಠ.), ಕುದ್ದರಾಜಾನೋ (ಪೀ.) ಅ. ನಿ. ೧೦.೧೫] ಸಬ್ಬೇತೇ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಅನುಯನ್ತಾ [ಅನುಯುತ್ತಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಭವನ್ತಿ, ರಾಜಾ ತೇಸಂ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ…ಪೇ….

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಾ ಕಾಚಿ ತಾರಕರೂಪಾನಂ ಪಭಾ ಸಬ್ಬಾ ತಾ ಚನ್ದಸ್ಸ ಪಭಾಯ ಕಲಂ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ಸೋಳಸಿಂ, ಚನ್ದಪ್ಪಭಾ ತಾಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಪ್ಪಮಾದೋ ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಸಮಧಿಗ್ಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಂ ಯೋ ಚ ಅತ್ಥೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ.

‘‘ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಉಭೋ ಅತ್ಥೇ ಸಮಧಿಗ್ಗಯ್ಹ ತಿಟ್ಠತಿ – ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಂ, ಯೋ ಚ ಅತ್ಥೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ’’ತಿ.