೫. ಪಞ್ಚಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ

(೨೧) ೧. ಕಿಮಿಲವಗ್ಗೋ

೧. ಕಿಮಿಲಸುತ್ತಂ

೨೦೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕಿಮಿಲಾಯಂ [ಕಿಮ್ಬಿಲಾಯಂ (ಸೀ. ಪೀ.) ಅ. ನಿ. ೬.೪೦; ೭.೫೯] ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಕಿಮಿಲೋ [ಕಿಮ್ಬಿಲೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಕಿಮಿಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ತಥಾಗತೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಕಿಮಿಲ, ತಥಾಗತೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಉಪಾಸಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ, ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ, ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ, ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಕಿಮಿಲ, ಹೇತು ಅಯಂ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ತಥಾಗತೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ತಥಾಗತೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಕಿಮಿಲ, ತಥಾಗತೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಉಪಾಸಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ, ಧಮ್ಮೇ ಸಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ, ಸಙ್ಘೇ ಸಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ, ಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಕಿಮಿಲ, ಹೇತು ಅಯಂ ಪಚ್ಚಯೋ, ಯೇನ ತಥಾಗತೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಸುತ್ತಂ

೨೦೨. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಸ್ಸುತಂ ಸುಣಾತಿ, ಸುತಂ ಪರಿಯೋದಾಪೇತಿ, ಕಙ್ಖಂ ವಿತರತಿ [ವಿಹನತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)], ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಜುಂ ಕರೋತಿ, ಚಿತ್ತಮಸ್ಸ ಪಸೀದತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನೇ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯಸುತ್ತಂ

೨೦೩. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಞ್ಞೋ ಭದ್ರೋ [ಭದ್ದೋ (ಪೀ.)] ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯೋ ರಾಜಾರಹೋ ಹೋತಿ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ, ರಞ್ಞೋ ಅಙ್ಗನ್ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅಜ್ಜವೇನ, ಜವೇನ, ಮದ್ದವೇನ, ಖನ್ತಿಯಾ, ಸೋರಚ್ಚೇನ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಞ್ಞೋ ಭದ್ರೋ ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯೋ ರಾಜಾರಹೋ ಹೋತಿ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ, ರಞ್ಞೋ ಅಙ್ಗನ್ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅಜ್ಜವೇನ, ಜವೇನ, ಮದ್ದವೇನ, ಖನ್ತಿಯಾ, ಸೋರಚ್ಚೇನ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಬಲಸುತ್ತಂ

೨೦೪. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬಲಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸದ್ಧಾಬಲಂ, ಹಿರಿಬಲಂ, ಓತ್ತಪ್ಪಬಲಂ, ವೀರಿಯಬಲಂ, ಪಞ್ಞಾಬಲಂ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಬಲಾನೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಚೇತೋಖಿಲಸುತ್ತಂ

೨೦೫. [ಅ. ನಿ. ೯.೭೧; ಮ. ನಿ. ೧.೧೮೫; ದೀ. ನಿ. ೩.೩೧೯] ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇತೋಖಿಲಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಕಙ್ಖತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛತಿ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ ನ ಸಮ್ಪಸೀದತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಕಙ್ಖತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛತಿ ನಾಧಿಮುಚ್ಚತಿ ನ ಸಮ್ಪಸೀದತಿ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ನಮತಿ ಆತಪ್ಪಾಯ ಅನುಯೋಗಾಯ ಸಾತಚ್ಚಾಯ ಪಧಾನಾಯ. ಯಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ನಮತಿ ಆತಪ್ಪಾಯ ಅನುಯೋಗಾಯ ಸಾತಚ್ಚಾಯ ಪಧಾನಾಯ, ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಚೇತೋಖಿಲೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮೇ ಕಙ್ಖತಿ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ ಕಙ್ಖತಿ…ಪೇ… ಸಿಕ್ಖಾಯ ಕಙ್ಖತಿ…ಪೇ… ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಕುಪಿತೋ ಹೋತಿ ಅನತ್ತಮನೋ ಆಹತಚಿತ್ತೋ ಖಿಲಜಾತೋ. ಯೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಕುಪಿತೋ ಹೋತಿ ಅನತ್ತಮನೋ ಆಹತಚಿತ್ತೋ ಖಿಲಜಾತೋ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ನಮತಿ ಆತಪ್ಪಾಯ ಅನುಯೋಗಾಯ ಸಾತಚ್ಚಾಯ ಪಧಾನಾಯ. ಯಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ನಮತಿ ಆತಪ್ಪಾಯ ಅನುಯೋಗಾಯ ಸಾತಚ್ಚಾಯ ಪಧಾನಾಯ, ಅಯಂ ಪಞ್ಚಮೋ ಚೇತೋಖಿಲೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಚೇತೋಖಿಲಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ವಿನಿಬನ್ಧಸುತ್ತಂ

೨೦೬. [ಅ. ನಿ. ೯.೭೨; ದೀ. ನಿ. ೩.೩೨೦] ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇತಸೋವಿನಿಬನ್ಧಾ [ಚೇತೋವಿನಿಬದ್ಧಾ (ಸಾರತ್ಥದೀಪನೀಟೀಕಾಯಂ)]. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗೋ [ಅವಿಗತರಾಗೋ (ಕ.)] ಹೋತಿ ಅವಿಗತಚ್ಛನ್ದೋ ಅವಿಗತಪೇಮೋ ಅವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅವಿಗತಪರಿಳಾಹೋ ಅವಿಗತತಣ್ಹೋ. ಯೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗೋ ಹೋತಿ ಅವಿಗತಚ್ಛನ್ದೋ ಅವಿಗತಪೇಮೋ ಅವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅವಿಗತಪರಿಳಾಹೋ ಅವಿಗತತಣ್ಹೋ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ನಮತಿ ಆತಪ್ಪಾಯ ಅನುಯೋಗಾಯ ಸಾತಚ್ಚಾಯ ಪಧಾನಾಯ. ಯಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ನಮತಿ ಆತಪ್ಪಾಯ ಅನುಯೋಗಾಯ ಸಾತಚ್ಚಾಯ ಪಧಾನಾಯ, ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಚೇತಸೋವಿನಿಬನ್ಧೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯೇ ಅವೀತರಾಗೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ರೂಪೇ ಅವೀತರಾಗೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಯಾವದತ್ಥಂ ಉದರಾವದೇಹಕಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸೇಯ್ಯಸುಖಂ ಪಸ್ಸಸುಖಂ ಮಿದ್ಧಸುಖಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ – ‘ಇಮಿನಾಹಂ ಸೀಲೇನ ವಾ ವತೇನ ವಾ ತಪೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ ದೇವಞ್ಞತರೋ ವಾ’ತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ – ‘ಇಮಿನಾಹಂ ಸೀಲೇನ ವಾ ವತೇನ ವಾ ತಪೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೇನ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ ದೇವಞ್ಞತರೋ ವಾ’ತಿ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ನಮತಿ ಆತಪ್ಪಾಯ ಅನುಯೋಗಾಯ ಸಾತಚ್ಚಾಯ ಪಧಾನಾಯ. ಯಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ನಮತಿ ಆತಪ್ಪಾಯ ಅನುಯೋಗಾಯ ಸಾತಚ್ಚಾಯ ಪಧಾನಾಯ, ಅಯಂ ಪಞ್ಚಮೋ ಚೇತಸೋವಿನಿಬನ್ಧೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಚೇತಸೋವಿನಿಬನ್ಧಾ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಯಾಗುಸುತ್ತಂ

೨೦೭. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಯಾಗುಯಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಖುದ್ದಂ [ಖುದಂ (ಸೀ. ಪೀ.) ಖುಧಾತಿ ಸಕ್ಕತಾನುಲೋಮಂ. ಮಹಾವ. ೨೮೨] ಪಟಿಹನತಿ, ಪಿಪಾಸಂ ಪಟಿವಿನೇತಿ, ವಾತಂ ಅನುಲೋಮೇತಿ, ವತ್ಥಿಂ ಸೋಧೇತಿ, ಆಮಾವಸೇಸಂ ಪಾಚೇತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಯಾಗುಯಾ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ದನ್ತಕಟ್ಠಸುತ್ತಂ

೨೦೮. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ದನ್ತಕಟ್ಠಸ್ಸ ಅಖಾದನೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಚಕ್ಖುಸ್ಸಂ, ಮುಖಂ ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಹೋತಿ, ರಸಹರಣಿಯೋ ನ ವಿಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ಪಿತ್ತಂ ಸೇಮ್ಹಂ ಭತ್ತಂ ಪರಿಯೋನನ್ಧತಿ [ಪರಿಯೋನದ್ಧನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ.), ಪರಿಯೋನದ್ಧತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.) ಚೂಳವ. ೨೮೨ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ], ಭತ್ತಮಸ್ಸ ನಚ್ಛಾದೇತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ದನ್ತಕಟ್ಠಸ್ಸ ಅಖಾದನೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ದನ್ತಕಟ್ಠಸ್ಸ ಖಾದನೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಚಕ್ಖುಸ್ಸಂ, ಮುಖಂ ನ ದುಗ್ಗನ್ಧಂ ಹೋತಿ, ರಸಹರಣಿಯೋ ವಿಸುಜ್ಝನ್ತಿ, ಪಿತ್ತಂ ಸೇಮ್ಹಂ ಭತ್ತಂ ನ ಪರಿಯೋನನ್ಧತಿ, ಭತ್ತಮಸ್ಸ ಛಾದೇತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ದನ್ತಕಟ್ಠಸ್ಸ ಖಾದನೇ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಗೀತಸ್ಸರಸುತ್ತಂ

೨೦೯. [ಚೂಳವ. ೨೪೯] ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮಂ ಭಣನ್ತಸ್ಸ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅತ್ತನಾಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಸಾರಜ್ಜತಿ, ಪರೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸರೇ ಸಾರಜ್ಜನ್ತಿ, ಗಹಪತಿಕಾಪಿ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ – ‘ಯಥೇವ ಮಯಂ ಗಾಯಾಮ, ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಗಾಯನ್ತೀ’ತಿ, ಸರಕುತ್ತಿಮ್ಪಿ ನಿಕಾಮಯಮಾನಸ್ಸ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಭಙ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾ ಜನತಾ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಆಯತಕೇನ ಗೀತಸ್ಸರೇನ ಧಮ್ಮಂ ಭಣನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಸುತ್ತಂ

೨೧೦. [ಮಹಾವ. ೩೫೩] ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಯತೋ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ದುಕ್ಖಂ ಸುಪತಿ, ದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಬುಜ್ಝತಿ, ಪಾಪಕಂ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ದೇವತಾ ನ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ಅಸುಚಿ ಮುಚ್ಚತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಯತೋ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿಸ್ಸ ಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಯತೋ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಂ ಸುಪತಿ, ಸುಖಂ ಪಟಿಬುಜ್ಝತಿ, ನ ಪಾಪಕಂ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ದೇವತಾ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ಅಸುಚಿ ನ ಮುಚ್ಚತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿಸ್ಸ ಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಯತೋ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಕಿಮಿಲವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಕಿಮಿಲೋ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ, ಆಜಾನೀಯೋ ಬಲಂ ಖಿಲಂ;

ವಿನಿಬನ್ಧಂ ಯಾಗು ಕಟ್ಠಂ, ಗೀತಂ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿನಾ ಚಾತಿ.

(೨೨) ೨. ಅಕ್ಕೋಸಕವಗ್ಗೋ

೧. ಅಕ್ಕೋಸಕಸುತ್ತಂ

೨೧೧. ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಅರಿಯೂಪವಾದೀ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ, ತಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಪಾರಾಜಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ಛಿನ್ನಪರಿಪನ್ಥೋ [ಛಿನ್ನಪರಿಬನ್ಧೋ (ಕ.)], ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಬಾಳ್ಹಂ ವಾ ರೋಗಾತಙ್ಕಂ ಫುಸತಿ, ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಅರಿಯೂಪವಾದೀ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ, ತಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಭಣ್ಡನಕಾರಕಸುತ್ತಂ

೨೧೨. ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಭಣ್ಡನಕಾರಕೋ ಕಲಹಕಾರಕೋ ವಿವಾದಕಾರಕೋ ಭಸ್ಸಕಾರಕೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಧಿಕರಣಕಾರಕೋ, ತಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅನಧಿಗತಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಅಧಿಗತಾ [ಅಧಿಗತಂ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ಪರಿಹಾಯತಿ, ಪಾಪಕೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಭಣ್ಡನಕಾರಕೋ ಕಲಹಕಾರಕೋ ವಿವಾದಕಾರಕೋ ಭಸ್ಸಕಾರಕೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಧಿಕರಣಕಾರಕೋ, ತಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಸೀಲಸುತ್ತಂ

೨೧೩. [ಮಹಾವ. ೨೦೯; ದೀ. ನಿ. ೩.೩೧೬] ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ ಪಮಾದಾಧಿಕರಣಂ ಮಹತಿಂ ಭೋಗಜಾನಿಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಆದೀನವೋ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸೀಲವಿಪನ್ನಸ್ಸ ಪಾಪಕೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಆದೀನವೋ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ ಯಞ್ಞದೇವ ಪರಿಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ – ಯದಿ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಂ, ಯದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಿಸಂ, ಯದಿ ಗಹಪತಿಪರಿಸಂ, ಯದಿ ಸಮಣಪರಿಸಂ – ಅವಿಸಾರದೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ ಮಙ್ಕುಭೂತೋ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಆದೀನವೋ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಆದೀನವೋ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಸೀಲವಿಪನ್ನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಆದೀನವೋ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಲವಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಪ್ಪಮಾದಾಧಿಕರಣಂ ಮಹನ್ತಂ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಆನಿಸಂಸೋ ಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಆನಿಸಂಸೋ ಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಲವಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಯಞ್ಞದೇವ ಪರಿಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ – ಯದಿ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಂ, ಯದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಿಸಂ, ಯದಿ ಗಹಪತಿಪರಿಸಂ, ಯದಿ ಸಮಣಪರಿಸಂ – ವಿಸಾರದೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ ಅಮಙ್ಕುಭೂತೋ. ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಆನಿಸಂಸೋ ಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಲವಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಆನಿಸಂಸೋ ಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಲವಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಆನಿಸಂಸೋ ಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಸೀಲವತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಬಹುಭಾಣಿಸುತ್ತಂ

೨೧೪. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಬಹುಭಾಣಿಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ಪಿಸುಣಂ ಭಣತಿ, ಫರುಸಂ ಭಣತಿ, ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಭಣತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಬಹುಭಾಣಿಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಮನ್ತಭಾಣಿಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ನ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ನ ಪಿಸುಣಂ ಭಣತಿ, ನ ಫರುಸಂ ಭಣತಿ, ನ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಭಣತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಮನ್ತಭಾಣಿಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮಅಕ್ಖನ್ತಿಸುತ್ತಂ

೨೧೫. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಅಕ್ಖನ್ತಿಯಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಅಮನಾಪೋ, ವೇರಬಹುಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ವಜ್ಜಬಹುಲೋ ಚ, ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಅಕ್ಖನ್ತಿಯಾ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಖನ್ತಿಯಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ, ನ ವೇರಬಹುಲೋ ಹೋತಿ, ನ ವಜ್ಜಬಹುಲೋ, ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಖನ್ತಿಯಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಅಕ್ಖನ್ತಿಸುತ್ತಂ

೨೧೬. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಅಕ್ಖನ್ತಿಯಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಅಮನಾಪೋ, ಲುದ್ದೋ ಚ ಹೋತಿ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಚ, ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಅಕ್ಖನ್ತಿಯಾ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಖನ್ತಿಯಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ, ಅಲುದ್ದೋ ಚ ಹೋತಿ, ಅವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಚ, ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಖನ್ತಿಯಾ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಪಠಮಅಪಾಸಾದಿಕಸುತ್ತಂ

೨೧೭. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಅಪಾಸಾದಿಕೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅತ್ತಾಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪವದತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹನ್ತಿ, ಪಾಪಕೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಅಪಾಸಾದಿಕೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಪಾಸಾದಿಕೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅತ್ತಾಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ನ ಉಪವದತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ವಿಞ್ಞೂ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಪಾಸಾದಿಕೇ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ದುತಿಯಅಪಾಸಾದಿಕಸುತ್ತಂ

೨೧೮. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಅಪಾಸಾದಿಕೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಪಸನ್ನಾನಞ್ಚ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ ಅಕತಂ [ನ ಕತಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾ ಜನತಾ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಚಿತ್ತಮಸ್ಸ ನಪ್ಪಸೀದತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಅಪಾಸಾದಿಕೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಪಾಸಾದಿಕೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ಪಸೀದನ್ತಿ, ಪಸನ್ನಾನಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವೋ ಹೋತಿ, ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಾ ಜನತಾ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಚಿತ್ತಮಸ್ಸ ಪಸೀದತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಪಾಸಾದಿಕೇ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಅಗ್ಗಿಸುತ್ತಂ

೨೧೯. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಅಗ್ಗಿಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಚಕ್ಖುಸ್ಸೋ, ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣೋ, ದುಬ್ಬಲಕರಣೋ, ಸಙ್ಗಣಿಕಾಪವಡ್ಢನೋ [ಸಙ್ಗಣಿಕಾಪವದ್ಧನೋ (ಸೀ.), ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮಬದ್ಧನೋ (ಕ.)], ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಾಪವತ್ತನಿಕೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಅಗ್ಗಿಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಮಧುರಾಸುತ್ತಂ

೨೨೦. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಮಧುರಾಯಂ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ವಿಸಮಾ, ಬಹುರಜಾ, ಚಣ್ಡಸುನಖಾ, ವಾಳಯಕ್ಖಾ, ದುಲ್ಲಭಪಿಣ್ಡಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಮಧುರಾಯ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಅಕ್ಕೋಸಕವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅಕ್ಕೋಸಭಣ್ಡನಸೀಲಂ, ಬಹುಭಾಣೀ ದ್ವೇ ಅಖನ್ತಿಯೋ;

ಅಪಾಸಾದಿಕಾ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾ, ಅಗ್ಗಿಸ್ಮಿಂ ಮಧುರೇನ ಚಾತಿ.

(೨೩) ೩. ದೀಘಚಾರಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮದೀಘಚಾರಿಕಸುತ್ತಂ

೨೨೧. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ದೀಘಚಾರಿಕಂ ಅನವತ್ಥಚಾರಿಕಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಸ್ಸುತಂ ನ ಸುಣಾತಿ, ಸುತಂ ನ ಪರಿಯೋದಾಪೇತಿ, ಸುತೇನೇಕಚ್ಚೇನ ಅವಿಸಾರದೋ ಹೋತಿ, ಗಾಳ್ಹಂ [ಬಾಳ್ಹಂ (ಸ್ಯಾ.)] ರೋಗಾತಙ್ಕಂ ಫುಸತಿ, ನ ಚ ಮಿತ್ತವಾ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ದೀಘಚಾರಿಕಂ ಅನವತ್ಥಚಾರಿಕಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮವತ್ಥಚಾರೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಸ್ಸುತಂ ಸುಣಾತಿ, ಸುತಂ ಪರಿಯೋದಾಪೇತಿ, ಸುತೇನೇಕಚ್ಚೇನ ವಿಸಾರದೋ ಹೋತಿ, ನ ಗಾಳ್ಹಂ ರೋಗಾತಙ್ಕಂ ಫುಸತಿ, ಮಿತ್ತವಾ ಚ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮವತ್ಥಚಾರೇ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯದೀಘಚಾರಿಕಸುತ್ತಂ

೨೨೨. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ದೀಘಚಾರಿಕಂ ಅನವತ್ಥಚಾರಿಕಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅನಧಿಗತಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಅಧಿಗತಾ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಅಧಿಗತೇನೇಕಚ್ಚೇನ ಅವಿಸಾರದೋ ಹೋತಿ, ಗಾಳ್ಹಂ ರೋಗಾತಙ್ಕಂ ಫುಸತಿ, ನ ಚ ಮಿತ್ತವಾ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ದೀಘಚಾರಿಕಂ ಅನವತ್ಥಚಾರಿಕಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮವತ್ಥಚಾರೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅನಧಿಗತಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಅಧಿಗತಾ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಅಧಿಗತೇನೇಕಚ್ಚೇನ ವಿಸಾರದೋ ಹೋತಿ, ನ ಗಾಳ್ಹಂ ರೋಗಾತಙ್ಕಂ ಫುಸತಿ, ಮಿತ್ತವಾ ಚ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮವತ್ಥಚಾರೇ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಅತಿನಿವಾಸಸುತ್ತಂ

೨೨೩. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಅತಿನಿವಾಸೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಬಹುಭಣ್ಡೋ ಹೋತಿ ಬಹುಭಣ್ಡಸನ್ನಿಚಯೋ, ಬಹುಭೇಸಜ್ಜೋ ಹೋತಿ ಬಹುಭೇಸಜ್ಜಸನ್ನಿಚಯೋ, ಬಹುಕಿಚ್ಚೋ ಹೋತಿ ಬಹುಕರಣೀಯೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಕಿಂಕರಣೀಯೇಸು, ಸಂಸಟ್ಠೋ ವಿಹರತಿ ಗಹಟ್ಠಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ಅನನುಲೋಮಿಕೇನ ಗಿಹಿಸಂಸಗ್ಗೇನ, ತಮ್ಹಾ ಚ ಆವಾಸಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ಸಾಪೇಕ್ಖೋ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಅತಿನಿವಾಸೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮವತ್ಥವಾಸೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ನ ಬಹುಭಣ್ಡೋ ಹೋತಿ ನ ಬಹುಭಣ್ಡಸನ್ನಿಚಯೋ, ನ ಬಹುಭೇಸಜ್ಜೋ ಹೋತಿ ನ ಬಹುಭೇಸಜ್ಜಸನ್ನಿಚಯೋ, ನ ಬಹುಕಿಚ್ಚೋ ಹೋತಿ ನ ಬಹುಕರಣೀಯೋ ನ ಬ್ಯತ್ತೋ ಕಿಂಕರಣೀಯೇಸು, ಅಸಂಸಟ್ಠೋ ವಿಹರತಿ ಗಹಟ್ಠಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ಅನನುಲೋಮಿಕೇನ ಗಿಹಿಸಂಸಗ್ಗೇನ, ತಮ್ಹಾ ಚ ಆವಾಸಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ಅನಪೇಕ್ಖೋ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮವತ್ಥವಾಸೇ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಮಚ್ಛರೀಸುತ್ತಂ

೨೨೪. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಅತಿನಿವಾಸೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ, ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ, ಲಾಭಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ, ವಣ್ಣಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಅತಿನಿವಾಸೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮವತ್ಥವಾಸೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ನ ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ, ನ ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ, ನ ಲಾಭಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ, ನ ವಣ್ಣಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ, ನ ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮವತ್ಥವಾಸೇ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮಕುಲೂಪಕಸುತ್ತಂ

೨೨೫. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಕುಲೂಪಕೇ [ಕುಲುಪಕೇ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.), ಕುಲೂಪಗೇ (ಸೀ.)]. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅನಾಮನ್ತಚಾರೇ ಆಪಜ್ಜತಿ, ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಉತ್ತರಿ ಛಪ್ಪಞ್ಚವಾಚಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪಬಹುಲೋ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಕುಲೂಪಕೇ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಕುಲೂಪಕಸುತ್ತಂ

೨೨೬. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಕುಲೂಪಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅತಿವೇಲಂ ಕುಲೇಸು ಸಂಸಟ್ಠಸ್ಸ ವಿಹರತೋ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅಭಿಣ್ಹದಸ್ಸನಂ, ದಸ್ಸನೇ ಸತಿ ಸಂಸಗ್ಗೋ, ಸಂಸಗ್ಗೇ ಸತಿ ವಿಸ್ಸಾಸೋ, ವಿಸ್ಸಾಸೇ ಸತಿ ಓತಾರೋ, ಓತಿಣ್ಣಚಿತ್ತಸ್ಸೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ‘ಅನಭಿರತೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿಸ್ಸತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಸಿಕ್ಖಂ ವಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸತಿ’. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಕುಲೂಪಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅತಿವೇಲಂ ಕುಲೇಸು ಸಂಸಟ್ಠಸ್ಸ ವಿಹರತೋ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಭೋಗಸುತ್ತಂ

೨೨೭. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಭೋಗೇಸು. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಗ್ಗಿಸಾಧಾರಣಾ ಭೋಗಾ, ಉದಕಸಾಧಾರಣಾ ಭೋಗಾ, ರಾಜಸಾಧಾರಣಾ ಭೋಗಾ, ಚೋರಸಾಧಾರಣಾ ಭೋಗಾ, ಅಪ್ಪಿಯೇಹಿ ದಾಯಾದೇಹಿ ಸಾಧಾರಣಾ ಭೋಗಾ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಭೋಗೇಸು.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಭೋಗೇಸು. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಭೋಗೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸುಖಂ ಪರಿಹರತಿ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸುಖಂ ಪರಿಹರತಿ, ಪುತ್ತದಾರದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸೇ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸುಖಂ ಪರಿಹರತಿ, ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚೇ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸುಖಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಉದ್ಧಗ್ಗಿಕಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ ಸೋವಗ್ಗಿಕಂ ಸುಖವಿಪಾಕಂ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಭೋಗೇಸೂ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಉಸ್ಸೂರಭತ್ತಸುತ್ತಂ

೨೨೮. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಉಸ್ಸೂರಭತ್ತೇ ಕುಲೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಯೇ ತೇ ಅತಿಥೀ ಪಾಹುನಾ, ತೇ ನ ಕಾಲೇನ ಪಟಿಪೂಜೇನ್ತಿ; ಯಾ ತಾ ಬಲಿಪಟಿಗ್ಗಾಹಿಕಾ ದೇವತಾ, ತಾ ನ ಕಾಲೇನ ಪಟಿಪೂಜೇನ್ತಿ; ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏಕಭತ್ತಿಕಾ ರತ್ತೂಪರತಾ ವಿರತಾ ವಿಕಾಲಭೋಜನಾ, ತೇ ನ ಕಾಲೇನ ಪಟಿಪೂಜೇನ್ತಿ; ದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸಾ ವಿಮುಖಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ; ತಾವತಕಂಯೇವ ಅಸಮಯೇನ ಭುತ್ತಂ ಅನೋಜವನ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಉಸ್ಸೂರಭತ್ತೇ ಕುಲೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮಯಭತ್ತೇ ಕುಲೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಯೇ ತೇ ಅತಿಥೀ ಪಾಹುನಾ, ತೇ ಕಾಲೇನ ಪಟಿಪೂಜೇನ್ತಿ; ಯಾ ತಾ ಬಲಿಪಟಿಗ್ಗಾಹಿಕಾ ದೇವತಾ, ತಾ ಕಾಲೇನ ಪಟಿಪೂಜೇನ್ತಿ; ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏಕಭತ್ತಿಕಾ ರತ್ತೂಪರತಾ ವಿರತಾ ವಿಕಾಲಭೋಜನಾ, ತೇ ಕಾಲೇನ ಪಟಿಪೂಜೇನ್ತಿ; ದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸಾ ಅವಿಮುಖಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ; ತಾವತಕಂಯೇವ ಸಮಯೇನ ಭುತ್ತಂ ಓಜವನ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಸಮಯಭತ್ತೇ ಕುಲೇ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಠಮಕಣ್ಹಸಪ್ಪಸುತ್ತಂ

೨೨೯. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಸುಚಿ, ದುಗ್ಗನ್ಧೋ, ಸಭೀರು, ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ, ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೇ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಿಮೇ ಆದೀನವಾ ಮಾತುಗಾಮೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಸುಚಿ, ದುಗ್ಗನ್ಧೋ, ಸಭೀರು, ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ, ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಮಾತುಗಾಮೇ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ದುತಿಯಕಣ್ಹಸಪ್ಪಸುತ್ತಂ

೨೩೦. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಕೋಧನೋ, ಉಪನಾಹೀ, ಘೋರವಿಸೋ, ದುಜ್ಜಿವ್ಹೋ, ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೇ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಿಮೇ ಆದೀನವಾ ಮಾತುಗಾಮೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಕೋಧನೋ, ಉಪನಾಹೀ, ಘೋರವಿಸೋ, ದುಜ್ಜಿವ್ಹೋ, ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ. ತತ್ರಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಘೋರವಿಸತಾ – ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ತಿಬ್ಬರಾಗೋ. ತತ್ರಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ದುಜ್ಜಿವ್ಹತಾ – ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಪಿಸುಣವಾಚೋ. ತತ್ರಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿತಾ – ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಅತಿಚಾರಿನೀ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ಮಾತುಗಾಮೇ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ದೀಘಚಾರಿಕವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ದ್ವೇ ದೀಘಚಾರಿಕಾ ವುತ್ತಾ, ಅತಿನಿವಾಸಮಚ್ಛರೀ;

ದ್ವೇ ಚ ಕುಲೂಪಕಾ ಭೋಗಾ, ಭತ್ತಂ ಸಪ್ಪಾಪರೇ ದುವೇತಿ.

(೨೪) ೪. ಆವಾಸಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಆವಾಸಿಕಸುತ್ತಂ

೨೩೧. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಭಾವನೀಯೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನ ಆಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ನ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ; ನ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ ನ ಸುತಧರೋ; ನ ಪಟಿಸಲ್ಲೇಖಿತಾ [ಸಲ್ಲೇಖಿತಾ (ಕ. ಸೀ.)] ಹೋತಿ ನ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾರಾಮೋ; ನ ಕಲ್ಯಾಣವಾಚೋ ಹೋತಿ ನ ಕಲ್ಯಾಣವಾಕ್ಕರಣೋ; ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ ಹೋತಿ ಜಳೋ ಏಳಮೂಗೋ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಭಾವನೀಯೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಾವನೀಯೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಆಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ವತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೋ; ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ ಸುತಧರೋ; ಪಟಿಸಲ್ಲೇಖಿತಾ ಹೋತಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾರಾಮೋ; ಕಲ್ಯಾಣವಾಚೋ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣವಾಕ್ಕರಣೋ; ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ ಅಜಳೋ ಅನೇಳಮೂಗೋ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಾವನೀಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಪಿಯಸುತ್ತಂ

೨೩೨. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಚ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ ಚ ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು; ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ ಸುತಧರೋ ಸುತಸನ್ನಿಚಯೋ, ಯೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಾ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಾ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಾ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಭಿವದನ್ತಿ, ತಥಾರೂಪಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಹೋನ್ತಿ ಧಾತಾ ವಚಸಾ ಪರಿಚಿತಾ ಮನಸಾನುಪೇಕ್ಖಿತಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ; ಕಲ್ಯಾಣವಾಚೋ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣವಾಕ್ಕರಣೋ ಪೋರಿಯಾ ವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾಯ ಅನೇಲಗಲಾಯ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಿಯಾ; ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ; ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಪಿಯೋ ಚ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ ಚ ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಸೋಭನಸುತ್ತಂ

೨೩೩. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಆವಾಸಂ ಸೋಭೇತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು; ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ; ಕಲ್ಯಾಣವಾಚೋ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣವಾಕ್ಕರಣೋ ಪೋರಿಯಾ ವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾಯ ಅನೇಲಗಲಾಯ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಿಯಾ; ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೇ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮಾದಪೇತುಂ ಸಮುತ್ತೇಜೇತುಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತುಂ; ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಆವಾಸಂ ಸೋಭೇತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಬಹೂಪಕಾರಸುತ್ತಂ

೨೩೪. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಆವಾಸಸ್ಸ ಬಹೂಪಕಾರೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು; ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ; ಖಣ್ಡಫುಲ್ಲಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋತಿ; ಮಹಾ ಖೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೋ ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಹೀನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಿ – ‘ಮಹಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೋ ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ಕರೋಥ ಪುಞ್ಞಾನಿ, ಸಮಯೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತು’ನ್ತಿ; ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಆವಾಸಸ್ಸ ಬಹೂಪಕಾರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಅನುಕಮ್ಪಸುತ್ತಂ

೨೩೫. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಿಹೀನಂ [ಗಿಹಿಂ (ಸ್ಯಾ.), ಗಿಹೀ (ಕತ್ಥಚಿ)] ಅನುಕಮ್ಪತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅಧಿಸೀಲೇ [ಅಧಿಸೀಲೇಸು (ಸ್ಯಾ.)] ಸಮಾದಪೇತಿ; ಧಮ್ಮದಸ್ಸನೇ ನಿವೇಸೇತಿ; ಗಿಲಾನಕೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ – ‘ಅರಹಗ್ಗತಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಥಾ’ತಿ; ಮಹಾ ಖೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೋ ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಹೀನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇತಿ – ‘ಮಹಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತೋ ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ಕರೋಥ ಪುಞ್ಞಾನಿ, ಸಮಯೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತು’ನ್ತಿ; ಯಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಭೋಜನಂ ದೇನ್ತಿ ಲೂಖಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ತಂ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಿಹೀನಂ ಅನುಕಮ್ಪತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಪಠಮಅವಣ್ಣಾರಹಸುತ್ತಂ

೨೩೬. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದಂ ಉಪದಂಸೇತಿ; ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಅಪ್ಪಸಾದಂ ಉಪದಂಸೇತಿ; ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಅಪ್ಪಸಾದಂ ಉಪದಂಸೇತಿ; ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದಂ ಉಪದಂಸೇತಿ; ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ದುತಿಯಅವಣ್ಣಾರಹಸುತ್ತಂ

೨೩೭. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ ಆವಾಸಪಲಿಗೇಧೀ; ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ ಕುಲಪಲಿಗೇಧೀ; ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ನ ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ ನ ಆವಾಸಪಲಿಗೇಧೀ; ನ ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ ನ ಕುಲಪಲಿಗೇಧೀ; ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ತತಿಯಅವಣ್ಣಾರಹಸುತ್ತಂ

೨೩೮. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ಲಾಭಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ; ನ ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ನ ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ನ ಲಾಭಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಠಮಮಚ್ಛರಿಯಸುತ್ತಂ

೨೩೯. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ಲಾಭಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ವಣ್ಣಮಚ್ಛರೀ [ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರೀ (ಕ.)] ಹೋತಿ; ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನ ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ನ ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ನ ಲಾಭಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ನ ವಣ್ಣಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ದುತಿಯಮಚ್ಛರಿಯಸುತ್ತಂ

೨೪೦. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ಲಾಭಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ವಣ್ಣಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನ ಆವಾಸಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ನ ಕುಲಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ನ ಲಾಭಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ನ ವಣ್ಣಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ; ನ ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರೀ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಆವಾಸಿಕವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಆವಾಸಿಕೋ ಪಿಯೋ ಚ ಸೋಭನೋ,

ಬಹೂಪಕಾರೋ ಅನುಕಮ್ಪಕೋ ಚ;

ತಯೋ ಅವಣ್ಣಾರಹಾ ಚೇವ,

ಮಚ್ಛರಿಯಾ ದುವೇಪಿ ಚಾತಿ [ಯಥಾಭತಂ ಚಾಪಿ ಅವಣ್ಣಗೇಧಾ, ಚತುಕ್ಕಮಚ್ಛೇರ ಪಞ್ಚಮೇನ ಚಾತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.) ಯಥಾಭತಂ ಅವಣ್ಣಞ್ಚ, ಚತುಕೋ ಮಚ್ಛರಿಯೇನ ಚಾತಿ (ಕ.)].

(೨೫) ೫. ದುಚ್ಚರಿತವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮದುಚ್ಚರಿತಸುತ್ತಂ

೨೪೧. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ದುಚ್ಚರಿತೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅತ್ತಾಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪವದತಿ; ಅನುವಿಚ್ಚ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹನ್ತಿ; ಪಾಪಕೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ; ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ; ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ದುಚ್ಚರಿತೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನಿಸಂಸಾ ಸುಚರಿತೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅತ್ತಾಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ನ ಉಪವದತಿ; ಅನುವಿಚ್ಚ ವಿಞ್ಞೂ ಪಸಂಸನ್ತಿ; ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ; ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ; ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಸುಚರಿತೇ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಪಠಮಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸುತ್ತಂ

೨೪೨. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇ…ಪೇ… ಆನಿಸಂಸಾ ಕಾಯಸುಚರಿತೇ…ಪೇ…. ದುತಿಯಂ.

೩. ಪಠಮವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸುತ್ತಂ

೨೪೩. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇ…ಪೇ… ಆನಿಸಂಸಾ ವಚೀಸುಚರಿತೇ…ಪೇ…. ತತಿಯಂ.

೪. ಪಠಮಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸುತ್ತಂ

೨೪೪. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇ…ಪೇ… ಆನಿಸಂಸಾ ಮನೋಸುಚರಿತೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅತ್ತಾಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ನ ಉಪವದತಿ; ಅನುವಿಚ್ಚ ವಿಞ್ಞೂ ಪಸಂಸನ್ತಿ; ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ; ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ; ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಾ ಮನೋಸುಚರಿತೇ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ದುತಿಯದುಚ್ಚರಿತಸುತ್ತಂ

೨೪೫. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ದುಚ್ಚರಿತೇ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅತ್ತಾಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪವದತಿ; ಅನುವಿಚ್ಚ ವಿಞ್ಞೂ ಗರಹನ್ತಿ; ಪಾಪಕೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ; ಸದ್ಧಮ್ಮಾ ವುಟ್ಠಾತಿ; ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆದೀನವಾ ದುಚ್ಚರಿತೇ.