೨. ದೋಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುತ್ತಂ

೧೯೨. ಅಥ ಖೋ ದೋಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ದೋಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ – ‘ನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಜಿಣ್ಣೇ ವುಡ್ಢೇ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಅದ್ಧಗತೇ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ಅಭಿವಾದೇತಿ ವಾ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇತಿ ವಾ ಆಸನೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ತಯಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ತಥೇವ. ನ ಹಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಜಿಣ್ಣೇ ವುಡ್ಢೇ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಅದ್ಧಗತೇ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ಅಭಿವಾದೇತಿ ವಾ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇತಿ ವಾ ಆಸನೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ತಯಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನ ಸಮ್ಪನ್ನಮೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತ್ವಮ್ಪಿ ನೋ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಟಿಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ – ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ, ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಕ್ಖಿತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನ, ಅಜ್ಝಾಯಕೋ ಮನ್ತಧರೋ, ತಿಣ್ಣಂ ವೇದಾನಂ ಪಾರಗೂ ಸನಿಘಣ್ಡುಕೇಟುಭಾನಂ ಸಾಕ್ಖರಪ್ಪಭೇದಾನಂ ಇತಿಹಾಸಪಞ್ಚಮಾನಂ, ಪದಕೋ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ ಲೋಕಾಯತಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣೇಸು ಅನವಯೋ’ತಿ, ಮಮೇವ ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ – ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ, ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನ, ಅಜ್ಝಾಯಕೋ ಮನ್ತಧರೋ, ತಿಣ್ಣಂ ವೇದಾನಂ ಪಾರಗೂ ಸನಿಘಣ್ಡುಕೇಟುಭಾನಂ ಸಾಕ್ಖರಪ್ಪಭೇದಾನಂ ಇತಿಹಾಸಪಞ್ಚಮಾನಂ, ಪದಕೋ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ ಲೋಕಾಯತಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣೇಸು ಅನವಯೋ’’ತಿ.

‘‘ಯೇ ಖೋ, ತೇ ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪುಬ್ಬಕಾ ಇಸಯೋ ಮನ್ತಾನಂ ಕತ್ತಾರೋ ಮನ್ತಾನಂ ಪವತ್ತಾರೋ, ಯೇಸಮಿದಂ ಏತರಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪೋರಾಣಂ ಮನ್ತಪದಂ ಗೀತಂ ಪವುತ್ತಂ ಸಮಿಹಿತಂ ತದನುಗಾಯನ್ತಿ ತದನುಭಾಸನ್ತಿ ಭಾಸಿತಮನುಭಾಸನ್ತಿ ಸಜ್ಝಾಯಿತಮನುಸಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ವಾಚಿತಮನುವಾಚೇನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಅಟ್ಠಕೋ, ವಾಮಕೋ, ವಾಮದೇವೋ, ವೇಸ್ಸಾಮಿತ್ತೋ, ಯಮದಗ್ಗಿ [ಯಮತಗ್ಗಿ (ಸೀ.) ದೀ. ನಿ. ೧.೨೮೪, ೫೨೬, ೫೩೬; ಮ. ನಿ. ೨.೪೨೭; ಮಹಾವ. ೩೦೦; ಅ. ನಿ. ೫.೧೯೨ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ], ಅಙ್ಗೀರಸೋ, ಭಾರದ್ವಾಜೋ, ವಾಸೇಟ್ಠೋ, ಕಸ್ಸಪೋ, ಭಗು; ತ್ಯಾಸ್ಸು’ಮೇ ಪಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ – ಬ್ರಹ್ಮಸಮಂ, ದೇವಸಮಂ, ಮರಿಯಾದಂ, ಸಮ್ಭಿನ್ನಮರಿಯಾದಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಚಣ್ಡಾಲಂಯೇವ ಪಞ್ಚಮಂ. ತೇಸಂ ತ್ವಂ ದೋಣ, ಕತಮೋ’’ತಿ?

‘‘ನ ಖೋ ಮಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಜಾನಾಮ, ಅಥ ಖೋ ಮಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತ್ವೇವ ಜಾನಾಮ. ಸಾಧು ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು ಯಥಾ ಅಹಂ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಜಾನೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸುಣೋಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಭೋ’’ತಿ ಖೋ ದೋಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಮೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ, ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನ. ಸೋ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ [ಕೋಧಾರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಚರತಿ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಮಾನೋ. ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಿತ್ವಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ಪರಿಯೇಸತಿ ಧಮ್ಮೇನೇವ, ನೋ ಅಧಮ್ಮೇನ.

‘‘ತತ್ಥ ಚ, ದೋಣ, ಕೋ ಧಮ್ಮೋ? ನೇವ ಕಸಿಯಾ ನ ವಣಿಜ್ಜಾಯ ನ ಗೋರಕ್ಖೇನ ನ ಇಸ್ಸತ್ಥೇನ [ನ ಇಸ್ಸತ್ತೇನ (ಕ.)] ನ ರಾಜಪೋರಿಸೇನ ನ ಸಿಪ್ಪಞ್ಞತರೇನ, ಕೇವಲಂ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾಯ ಕಪಾಲಂ ಅನತಿಮಞ್ಞಮಾನೋ. ಸೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ [ನೀಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ (ಸೀ.), ನೀಯಾದೇತ್ವಾ (ಪೀ.), ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ (ಕತ್ಥಚಿ)] ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ [ಚತುತ್ಥಿಂ (ಸೀ.)], ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನ (ಕ.) ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝೇನ (?)] ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಕರುಣಾ…ಪೇ… ಮುದಿತಾ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇ ಭಾವೇತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಸಮೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದೇವಸಮೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ, ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನ. ಸೋ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಮಾನೋ. ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಿತ್ವಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ಪರಿಯೇಸತಿ ಧಮ್ಮೇನೇವ, ನೋ ಅಧಮ್ಮೇನ. ತತ್ಥ ಚ, ದೋಣ, ಕೋ ಧಮ್ಮೋ? ನೇವ ಕಸಿಯಾ ನ ವಣಿಜ್ಜಾಯ ನ ಗೋರಕ್ಖೇನ ನ ಇಸ್ಸತ್ಥೇನ ನ ರಾಜಪೋರಿಸೇನ ನ ಸಿಪ್ಪಞ್ಞತರೇನ, ಕೇವಲಂ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾಯ ಕಪಾಲಂ ಅನತಿಮಞ್ಞಮಾನೋ. ಸೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ದಾರಂ ಪರಿಯೇಸತಿ ಧಮ್ಮೇನೇವ, ನೋ ಅಧಮ್ಮೇನ.

‘‘ತತ್ಥ ಚ, ದೋಣ, ಕೋ ಧಮ್ಮೋ? ನೇವ ಕಯೇನ ನ ವಿಕ್ಕಯೇನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂಯೇವ ಉದಕೂಪಸ್ಸಟ್ಠಂ. ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂಯೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಖತ್ತಿಯಿಂ ನ ವೇಸ್ಸಿಂ ನ ಸುದ್ದಿಂ ನ ಚಣ್ಡಾಲಿಂ ನ ನೇಸಾದಿಂ ನ ವೇನಿಂ [ನ ವೇಣಿಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ನ ರಥಕಾರಿಂ ನ ಪುಕ್ಕುಸಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಗಬ್ಭಿನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಪಾಯಮಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಅನುತುನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಚ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಗಬ್ಭಿನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಸಚೇ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗಬ್ಭಿನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅತಿಮೀಳ್ಹಜೋ ನಾಮ ಸೋ ಹೋತಿ ಮಾಣವಕೋ ವಾ ಮಾಣವಿಕಾ [ಮಾಣವಕೀ (ಕ.)] ವಾ. ತಸ್ಮಾ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಗಬ್ಭಿನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಚ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಪಾಯಮಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಸಚೇ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಾಯಮಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಸುಚಿಪಟಿಪೀಳಿತೋ ನಾಮ ಸೋ ಹೋತಿ ಮಾಣವಕೋ ವಾ ಮಾಣವಿಕಾ ವಾ. ತಸ್ಮಾ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಪಾಯಮಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ನೇವ ಕಾಮತ್ಥಾ ನ ದವತ್ಥಾ ನ ರತತ್ಥಾ, ಪಜತ್ಥಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಹೋತಿ. ಸೋ ಮೇಥುನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಸೋ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸಮಾನೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಝಾನೇ ಭಾವೇತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದೇವಸಮೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮರಿಯಾದೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ, ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನ. ಸೋ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಮಾನೋ. ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಿತ್ವಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ಪರಿಯೇಸತಿ ಧಮ್ಮೇನೇವ, ನೋ ಅಧಮ್ಮೇನ. ತತ್ಥ ಚ, ದೋಣ, ಕೋ ಧಮ್ಮೋ? ನೇವ ಕಸಿಯಾ ನ ವಣಿಜ್ಜಾಯ ನ ಗೋರಕ್ಖೇನ ನ ಇಸ್ಸತ್ಥೇನ ನ ರಾಜಪೋರಿಸೇನ ನ ಸಿಪ್ಪಞ್ಞತರೇನ, ಕೇವಲಂ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾಯ ಕಪಾಲಂ ಅನತಿಮಞ್ಞಮಾನೋ. ಸೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ದಾರಂ ಪರಿಯೇಸತಿ ಧಮ್ಮೇನೇವ, ನೋ ಅಧಮ್ಮೇನ.

‘‘ತತ್ಥ ಚ, ದೋಣ, ಕೋ ಧಮ್ಮೋ? ನೇವ ಕಯೇನ ನ ವಿಕ್ಕಯೇನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂಯೇವ ಉದಕೂಪಸ್ಸಟ್ಠಂ. ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂಯೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಖತ್ತಿಯಿಂ ನ ವೇಸ್ಸಿಂ ನ ಸುದ್ದಿಂ ನ ಚಣ್ಡಾಲಿಂ ನ ನೇಸಾದಿಂ ನ ವೇನಿಂ ನ ರಥಕಾರಿಂ ನ ಪುಕ್ಕುಸಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಗಬ್ಭಿನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಪಾಯಮಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಅನುತುನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಚ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಗಬ್ಭಿನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಸಚೇ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗಬ್ಭಿನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅತಿಮೀಳ್ಹಜೋ ನಾಮ ಸೋ ಹೋತಿ ಮಾಣವಕೋ ವಾ ಮಾಣವಿಕಾ ವಾ. ತಸ್ಮಾ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಗಬ್ಭಿನಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಚ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಪಾಯಮಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಸಚೇ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಾಯಮಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಸುಚಿಪಟಿಪೀಳಿತೋ ನಾಮ ಸೋ ಹೋತಿ ಮಾಣವಕೋ ವಾ ಮಾಣವಿಕಾ ವಾ. ತಸ್ಮಾ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಪಾಯಮಾನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ನೇವ ಕಾಮತ್ಥಾ ನ ದವತ್ಥಾ ನ ರತತ್ಥಾ, ಪಜತ್ಥಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಹೋತಿ. ಸೋ ಮೇಥುನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತಮೇವ ಪುತ್ತಸ್ಸಾದಂ ನಿಕಾಮಯಮಾನೋ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ, ನ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜತಿ. ಯಾವ ಪೋರಾಣಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಮರಿಯಾದೋ ತತ್ಥ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಂ ನ ವೀತಿಕ್ಕಮತಿ. ‘ಯಾವ ಪೋರಾಣಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಮರಿಯಾದೋ ತತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಠಿತೋ ತಂ ನ ವೀತಿಕ್ಕಮತೀ’ತಿ, ಖೋ, ದೋಣ, ತಸ್ಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮರಿಯಾದೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮರಿಯಾದೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಮ್ಭಿನ್ನಮರಿಯಾದೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ, ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನ. ಸೋ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಮಾನೋ. ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಿತ್ವಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ಪರಿಯೇಸತಿ ಧಮ್ಮೇನೇವ, ನೋ ಅಧಮ್ಮೇನ.

‘‘ತತ್ಥ ಚ, ದೋಣ, ಕೋ ಧಮ್ಮೋ? ನೇವ ಕಸಿಯಾ ನ ವಣಿಜ್ಜಾಯ ನ ಗೋರಕ್ಖೇನ ನ ಇಸ್ಸತ್ಥೇನ ನ ರಾಜಪೋರಿಸೇನ ನ ಸಿಪ್ಪಞ್ಞತರೇನ, ಕೇವಲಂ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾಯ ಕಪಾಲಂ ಅನತಿಮಞ್ಞಮಾನೋ. ಸೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ದಾರಂ ಪರಿಯೇಸತಿ ಧಮ್ಮೇನಪಿ ಅಧಮ್ಮೇನಪಿ ಕಯೇನಪಿ ವಿಕ್ಕಯೇನಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಮ್ಪಿ ಉದಕೂಪಸ್ಸಟ್ಠಂ. ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಖತ್ತಿಯಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ವೇಸ್ಸಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಸುದ್ದಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಚಣ್ಡಾಲಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ನೇಸಾದಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ವೇನಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ರಥಕಾರಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಪುಕ್ಕುಸಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಗಬ್ಭಿನಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಪಾಯಮಾನಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಉತುನಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಅನುತುನಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಕಾಮತ್ಥಾಪಿ ದವತ್ಥಾಪಿ ರತತ್ಥಾಪಿ ಪಜತ್ಥಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಹೋತಿ. ಯಾವ ಪೋರಾಣಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಮರಿಯಾದೋ ತತ್ಥ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಂ ವೀತಿಕ್ಕಮತಿ. ‘ಯಾವ ಪೋರಾಣಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಮರಿಯಾದೋ ತತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಠಿತೋ ತಂ ವೀತಿಕ್ಕಮತೀ’ತಿ ಖೋ, ದೋಣ, ತಸ್ಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಮ್ಭಿನ್ನಮರಿಯಾದೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಮ್ಭಿನ್ನಮರಿಯಾದೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಚಣ್ಡಾಲೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ, ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನ. ಸೋ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಮಾನೋ. ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸವಸ್ಸಾನಿ ಕೋಮಾರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತ್ವಾ ಮನ್ತೇ ಅಧೀಯಿತ್ವಾ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ಪರಿಯೇಸತಿ ಧಮ್ಮೇನಪಿ ಅಧಮ್ಮೇನಪಿ ಕಸಿಯಾಪಿ ವಣಿಜ್ಜಾಯಪಿ ಗೋರಕ್ಖೇನಪಿ ಇಸ್ಸತ್ಥೇನಪಿ ರಾಜಪೋರಿಸೇನಪಿ ಸಿಪ್ಪಞ್ಞತರೇನಪಿ, ಕೇವಲಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾಯ, ಕಪಾಲಂ ಅನತಿಮಞ್ಞಮಾನೋ.

‘‘ಸೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಚರಿಯಧನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ದಾರಂ ಪರಿಯೇಸತಿ ಧಮ್ಮೇನಪಿ ಅಧಮ್ಮೇನಪಿ ಕಯೇನಪಿ ವಿಕ್ಕಯೇನಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಮ್ಪಿ ಉದಕೂಪಸ್ಸಟ್ಠಂ. ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಖತ್ತಿಯಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ವೇಸ್ಸಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಸುದ್ದಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಚಣ್ಡಾಲಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ನೇಸಾದಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ವೇನಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ರಥಕಾರಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಪುಕ್ಕುಸಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಗಬ್ಭಿನಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಪಾಯಮಾನಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಉತುನಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ ಅನುತುನಿಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ಹೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಕಾಮತ್ಥಾಪಿ ದವತ್ಥಾಪಿ ರತತ್ಥಾಪಿ ಪಜತ್ಥಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಹೋತಿ. ಸೋ ಸಬ್ಬಕಮ್ಮೇಹಿ ಜೀವಿಕಂ [ಜೀವಿತಂ (ಕ.)] ಕಪ್ಪೇತಿ. ತಮೇನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಕಸ್ಮಾ ಭವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಟಿಜಾನಮಾನೋ ಸಬ್ಬಕಮ್ಮೇಹಿ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತೀ’ತಿ? ಸೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ, ಅಗ್ಗಿ ಸುಚಿಮ್ಪಿ ಡಹತಿ ಅಸುಚಿಮ್ಪಿ ಡಹತಿ, ನ ಚ ತೇನ ಅಗ್ಗಿ ಉಪಲಿಪ್ಪತಿ [ಉಪಲಿಮ್ಪತಿ (ಕ.)]; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭೋ, ಸಬ್ಬಕಮ್ಮೇಹಿ ಚೇಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ನ ಚ ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಪಲಿಪ್ಪತಿ’. ‘ಸಬ್ಬಕಮ್ಮೇಹಿ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತೀ’ತಿ ಖೋ, ದೋಣ, ತಸ್ಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಚಣ್ಡಾಲೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಚಣ್ಡಾಲೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಯೇ ಖೋ ತೇ, ದೋಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಪುಬ್ಬಕಾ ಇಸಯೋ ಮನ್ತಾನಂ ಕತ್ತಾರೋ ಮನ್ತಾನಂ ಪವತ್ತಾರೋ ಯೇಸಮಿದಂ ಏತರಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪೋರಾಣಂ ಮನ್ತಪದಂ ಗೀತಂ ಪವುತ್ತಂ ಸಮೀಹಿತಂ ತದನುಗಾಯನ್ತಿ ತದನುಭಾಸನ್ತಿ ಭಾಸಿತಮನುಭಾಸನ್ತಿ ಸಜ್ಝಾಯಿತಮನುಸಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ವಾಚಿಮನುವಾಚೇನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಅಟ್ಠಕೋ, ವಾಮಕೋ, ವಾಮದೇವೋ, ವೇಸ್ಸಾಮಿತ್ತೋ, ಯಮದಗ್ಗಿ, ಅಙ್ಗೀರಸೋ, ಭಾರದ್ವಾಜೋ, ವಾಸೇಟ್ಠೋ, ಕಸ್ಸಪೋ, ಭಗು; ತ್ಯಾಸ್ಸುಮೇ ಪಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ – ಬ್ರಹ್ಮಸಮಂ, ದೇವಸಮಂ, ಮರಿಯಾದಂ, ಸಮ್ಭಿನ್ನಮರಿಯಾದಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಚಣ್ಡಾಲಂಯೇವ ಪಞ್ಚಮಂ. ತೇಸಂ ತ್ವಂ, ದೋಣ, ಕತಮೋ’’ತಿ?

‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಮಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಚಣ್ಡಾಲಮ್ಪಿ ನ ಪೂರೇಮ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.