೯. ಗಿಹಿಸುತ್ತಂ

೧೭೯. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಉಪಾಸಕಸತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಯಂ ಕಞ್ಚಿ [ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ ಗಿಹಿಂ ಓದಾತವಸನಂ ಪಞ್ಚಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಂವುತಕಮ್ಮನ್ತಂ ಚತುನ್ನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭಿಂ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭಿಂ ಅಕಸಿರಲಾಭಿಂ, ಸೋ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ – ‘ಖೀಣನಿರಯೋಮ್ಹಿ ಖೀಣತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿ ಖೀಣಪೇತ್ತಿವಿಸಯೋ ಖೀಣಾಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತೋ, ಸೋತಾಪನ್ನೋಹಮಸ್ಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಂವುತಕಮ್ಮನ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಂವುತಕಮ್ಮನ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕತಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ? ಇಧ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ, ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಆಭಿಚೇತಸಿಕೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ ಅವಿಸುದ್ಧಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಅಕಾಲಿಕೋ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕೋ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀ’ತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಆಭಿಚೇತಸಿಕೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ ಅವಿಸುದ್ಧಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಉಜುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಞಾಯಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಯದಿದಂ ಚತ್ತಾರಿ ಪುರಿಸಯುಗಾನಿ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ಏಸ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’ತಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಆಭಿಚೇತಸಿಕೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ ಅವಿಸುದ್ಧಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ ಅಚ್ಛಿದ್ದೇಹಿ ಅಸಬಲೇಹಿ ಅಕಮ್ಮಾಸೇಹಿ ಭುಜಿಸ್ಸೇಹಿ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥೇಹಿ ಅಪರಾಮಟ್ಠೇಹಿ ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಅಯಮಸ್ಸ ಚತುತ್ಥೋ ಆಭಿಚೇತಸಿಕೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ ಅವಿಸುದ್ಧಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಅಪರಿಯೋದಾತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿಯೋದಪನಾಯ. ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ.

‘‘ಯಂ ಕಞ್ಚಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ ಗಿಹಿಂ ಓದಾತವಸನಂ – ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಂವುತಕಮ್ಮನ್ತಂ, ಇಮೇಸಞ್ಚ ಚತುನ್ನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭಿಂ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭಿಂ ಅಕಸಿರಲಾಭಿಂ, ಸೋ ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ ಅತ್ತನಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ – ‘ಖೀಣನಿರಯೋಮ್ಹಿ ಖೀಣತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿ ಖೀಣಪೇತ್ತಿವಿಸಯೋ ಖೀಣಾಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತೋ, ಸೋತಾಪನ್ನೋಹಮಸ್ಮಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’’ತಿ.

‘‘ನಿರಯೇಸು ಭಯಂ ದಿಸ್ವಾ, ಪಾಪಾನಿ ಪರಿವಜ್ಜಯೇ;

ಅರಿಯಧಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಪರಿವಜ್ಜಯೇ.

‘‘ನ ಹಿಂಸೇ ಪಾಣಭೂತಾನಿ, ವಿಜ್ಜಮಾನೇ ಪರಕ್ಕಮೇ;

ಮುಸಾ ಚ ನ ಭಣೇ ಜಾನಂ, ಅದಿನ್ನಂ ನ ಪರಾಮಸೇ.

‘‘ಸೇಹಿ ದಾರೇಹಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ, ಪರದಾರಞ್ಚ ಆರಮೇ [ನಾರಮೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)];

ಮೇರಯಂ ವಾರುಣಿಂ ಜನ್ತು, ನ ಪಿವೇ ಚಿತ್ತಮೋಹನಿಂ.

‘‘ಅನುಸ್ಸರೇಯ್ಯ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಧಮ್ಮಞ್ಚಾನುವಿತಕ್ಕಯೇ;

ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ (?) ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ (ಕ.)] ಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ, ದೇವಲೋಕಾಯ ಭಾವಯೇ.

‘‘ಉಪಟ್ಠಿತೇ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇ, ಪುಞ್ಞತ್ಥಸ್ಸ ಜಿಗೀಸತೋ [ಜಿಗಿಂಸತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)];

ಸನ್ತೇಸು ಪಠಮಂ ದಿನ್ನಾ, ವಿಪುಲಾ ಹೋತಿ ದಕ್ಖಿಣಾ.

‘‘ಸನ್ತೋ ಹವೇ ಪವಕ್ಖಾಮಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ ಸುಣೋಹಿ ಮೇ;

ಇತಿ ಕಣ್ಹಾಸು ಸೇತಾಸು, ರೋಹಿಣೀಸು ಹರೀಸು ವಾ.

‘‘ಕಮ್ಮಾಸಾಸು ಸರೂಪಾಸು, ಗೋಸು ಪಾರೇವತಾಸು ವಾ;

ಯಾಸು ಕಾಸುಚಿ ಏತಾಸು, ದನ್ತೋ ಜಾಯತಿ ಪುಙ್ಗವೋ.

‘‘ಧೋರಯ್ಹೋ ಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಕಲ್ಯಾಣಜವನಿಕ್ಕಮೋ;

ತಮೇವ ಭಾರೇ ಯುಞ್ಜನ್ತಿ, ನಾಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಪರಿಕ್ಖರೇ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಮನುಸ್ಸೇಸು, ಯಸ್ಮಿಂ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಜಾತಿಯೇ;

ಖತ್ತಿಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ವೇಸ್ಸೇ, ಸುದ್ದೇ ಚಣ್ಡಾಲಪುಕ್ಕುಸೇ.

‘‘ಯಾಸು ಕಾಸುಚಿ ಏತಾಸು, ದನ್ತೋ ಜಾಯತಿ ಸುಬ್ಬತೋ;

ಧಮ್ಮಟ್ಠೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಸಚ್ಚವಾದೀ ಹಿರೀಮನೋ.

‘‘ಪಹೀನಜಾತಿಮರಣೋ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಕೇವಲೀ;

ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ, ಕತಕಿಚ್ಚೋ ಅನಾಸವೋ.

‘‘ಪಾರಗೂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ, ಅನುಪಾದಾಯ ನಿಬ್ಬುತೋ;

ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ವಿರಜೇ ಖೇತ್ತೇ, ವಿಪುಲಾ ಹೋತಿ ದಕ್ಖಿಣಾ.

‘‘ಬಾಲಾ ಚ ಅವಿಜಾನನ್ತಾ, ದುಮ್ಮೇಧಾ ಅಸ್ಸುತಾವಿನೋ;

ಬಹಿದ್ಧಾ ದದನ್ತಿ ದಾನಾನಿ, ನ ಹಿ ಸನ್ತೇ ಉಪಾಸರೇ.

‘‘ಯೇ ಚ ಸನ್ತೇ ಉಪಾಸನ್ತಿ, ಸಪ್ಪಞ್ಞೇ ಧೀರಸಮ್ಮತೇ;

ಸದ್ಧಾ ಚ ನೇಸಂ ಸುಗತೇ, ಮೂಲಜಾತಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ.

‘‘ದೇವಲೋಕಞ್ಚ ತೇ ಯನ್ತಿ, ಕುಲೇ ವಾ ಇಧ ಜಾಯರೇ;

ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಅಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ’’ತಿ. ನವಮಂ;