೫. ಪಠಮಪತ್ಥನಾಸುತ್ತಂ

೧೩೫. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸ ಜೇಟ್ಠೋ ಪುತ್ತೋ ರಜ್ಜಂ ಪತ್ಥೇತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸ ಜೇಟ್ಠೋ ಪುತ್ತೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ ಹೋತಿ ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ, ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನ; ಅಭಿರೂಪೋ ಹೋತಿ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ಪರಮಾಯ ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ; ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ; ನೇಗಮಜಾನಪದಸ್ಸ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ; ಯಾನಿ ತಾನಿ ರಞ್ಞಂ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಾನಂ ಸಿಪ್ಪಟ್ಠಾನಾನಿ ಹತ್ಥಿಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅಸ್ಸಸ್ಮಿಂ ವಾ ರಥಸ್ಮಿಂ ವಾ ಧನುಸ್ಮಿಂ ವಾ ಥರುಸ್ಮಿಂ ವಾ ತತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಿತೋ ಹೋತಿ ಅನವಯೋ.

‘‘ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ, ಸಂಸುದ್ಧಗಹಣಿಕೋ, ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಪಿತಾಮಹಯುಗಾ ಅಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅನುಪಕ್ಕುಟ್ಠೋ ಜಾತಿವಾದೇನ. ಕಸ್ಮಾಹಂ ರಜ್ಜಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯಂ! ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಅಭಿರೂಪೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ಪರಮಾಯ ವಣ್ಣಪೋಕ್ಖರತಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಕಸ್ಮಾಹಂ ರಜ್ಜಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯಂ! ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ. ಕಸ್ಮಾಹಂ ರಜ್ಜಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯಂ! ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ನೇಗಮಜಾನಪದಸ್ಸ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ. ಕಸ್ಮಾಹಂ ರಜ್ಜಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯಂ! ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಯಾನಿ ತಾನಿ ರಞ್ಞಂ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಾನಂ ಸಿಪ್ಪಟ್ಠಾನಾನಿ ಹತ್ಥಿಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅಸ್ಸಸ್ಮಿಂ ವಾ ರಥಸ್ಮಿಂ ವಾ ಧನುಸ್ಮಿಂ ವಾ ಥರುಸ್ಮಿಂ ವಾ, ತತ್ಥ [ತತ್ಥಮ್ಹಿ (ಸೀ.), ತತ್ಥಪಿ (ಕ.)] ಸಿಕ್ಖಿತೋ ಅನವಯೋ. ಕಸ್ಮಾಹಂ ರಜ್ಜಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ! ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸ ಜೇಟ್ಠೋ ಪುತ್ತೋ ರಜ್ಜಂ ಪತ್ಥೇತಿ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಸವಾನಂ ಖಯಂ ಪತ್ಥೇತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ದಹತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪಾತಙ್ಕೋ, ಸಮವೇಪಾಕಿನಿಯಾ ಗಹಣಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಾತಿಸೀತಾಯ ನಾಚ್ಚುಣ್ಹಾಯ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಧಾನಕ್ಖಮಾಯ; ಅಸಠೋ ಹೋತಿ ಅಮಾಯಾವೀ, ಯಥಾಭೂತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಆವಿಕತ್ತಾ ಸತ್ಥರಿ ವಾ ವಿಞ್ಞೂಸು ವಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು; ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರತಿ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ, ಥಾಮವಾ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು; ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ.

‘‘ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಸದ್ಧೋ, ಸದ್ದಹಾಮಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ‘ಕಸ್ಮಾಹಂ ಆಸವಾನಂ ಖಯಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯಂ! ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಅಪ್ಪಾತಙ್ಕೋ ಸಮವೇಪಾಕಿನಿಯಾ ಗಹಣಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಾತಿಸೀತಾಯ ನಾಚ್ಚುಣ್ಹಾಯ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಧಾನಕ್ಖಮಾಯ. ಕಸ್ಮಾಹಂ ಆಸವಾನಂ ಖಯಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯಂ! ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಅಸಠೋ ಅಮಾಯಾವೀ ಯಥಾಭೂತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಆವಿಕತ್ತಾ ಸತ್ಥರಿ ವಾ ವಿಞ್ಞೂಸು ವಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು. ಕಸ್ಮಾಹಂ ಆಸವಾನಂ ಖಯಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯಂ! ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರಾಮಿ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ, ಥಾಮವಾ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಕಸ್ಮಾಹಂ ಆಸವಾನಂ ಖಯಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯಂ! ಅಹಂ ಖೋಮ್ಹಿ ಪಞ್ಞವಾ ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ. ಕಸ್ಮಾಹಂ ಆಸವಾನಂ ಖಯಂ ನ ಪತ್ಥೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ! ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಸವಾನಂ ಖಯಂ ಪತ್ಥೇತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.