೩. ತತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕಂ

(೧೧) ೧. ಫಾಸುವಿಹಾರವಗ್ಗೋ

೧. ಸಾರಜ್ಜಸುತ್ತಂ

೧೦೧. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇಖವೇಸಾರಜ್ಜಕರಣಾ ಧಮ್ಮಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ, ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸದ್ಧಸ್ಸ ಸಾರಜ್ಜಂ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧಸ್ಸ ತಂ ಸಾರಜ್ಜಂ ನ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಸೇಖವೇಸಾರಜ್ಜಕರಣೋ.

‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸ ಸಾರಜ್ಜಂ ಹೋತಿ, ಸೀಲವತೋ ತಂ ಸಾರಜ್ಜಂ ನ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಸೇಖವೇಸಾರಜ್ಜಕರಣೋ.

‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸ್ಸುತಸ್ಸ ಸಾರಜ್ಜಂ ಹೋತಿ, ಬಹುಸ್ಸುತಸ್ಸ ತಂ ಸಾರಜ್ಜಂ ನ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಸೇಖವೇಸಾರಜ್ಜಕರಣೋ.

‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಸೀತಸ್ಸ ಸಾರಜ್ಜಂ ಹೋತಿ, ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ತಂ ಸಾರಜ್ಜಂ ನ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಸೇಖವೇಸಾರಜ್ಜಕರಣೋ.

‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಪ್ಪಞ್ಞಸ್ಸ ಸಾರಜ್ಜಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞವತೋ ತಂ ಸಾರಜ್ಜಂ ನ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಸೇಖವೇಸಾರಜ್ಜಕರಣೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಸೇಖವೇಸಾರಜ್ಜಕರಣಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತಸುತ್ತಂ

೧೦೨. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ ಹೋತಿ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅಪಿ ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮೋಪಿ [ಅಪಿ ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)].

ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವೇಸಿಯಾಗೋಚರೋ ವಾ ಹೋತಿ, ವಿಧವಾಗೋಚರೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಾಗೋಚರೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಪಣ್ಡಕಗೋಚರೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀಗೋಚರೋ ವಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ ಹೋತಿ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂತಿ ಅಪಿ ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮೋಪೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಮಹಾಚೋರಸುತ್ತಂ

೧೦೩. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮಹಾಚೋರೋ ಸನ್ಧಿಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದತಿ, ನಿಲ್ಲೋಪಮ್ಪಿ ಹರತಿ, ಏಕಾಗಾರಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋತಿ, ಪರಿಪನ್ಥೇಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ವಿಸಮನಿಸ್ಸಿತೋ ಚ ಹೋತಿ, ಗಹನನಿಸ್ಸಿತೋ ಚ, ಬಲವನಿಸ್ಸಿತೋ ಚ, ಭೋಗಚಾಗೀ ಚ, ಏಕಚಾರೀ ಚ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ವಿಸಮನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ನದೀವಿದುಗ್ಗಂ ವಾ ನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ ಪಬ್ಬತವಿಸಮಂ ವಾ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ವಿಸಮನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಗಹನನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ತಿಣಗಹನಂ ವಾ ನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ ರುಕ್ಖಗಹನಂ ವಾ ರೋಧಂ [ಗೇಧಂ (ಸೀ.) ಅ. ನಿ. ೩.೫೧] ವಾ ಮಹಾವನಸಣ್ಡಂ ವಾ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಗಹನನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಬಲವನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ರಾಜಾನಂ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ವಾ ನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಚೇ ಮಂ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ವಕ್ಖತಿ, ಇಮೇ ಮೇ ರಾಜಾನೋ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ವಾ ಪರಿಯೋಧಾಯ ಅತ್ಥಂ ಭಣಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಸಚೇ ನಂ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಹ, ತ್ಯಸ್ಸ ರಾಜಾನೋ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ವಾ ಪರಿಯೋಧಾಯ ಅತ್ಥಂ ಭಣನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಬಲವನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಭೋಗಚಾಗೀ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಅಡ್ಢೋ ಹೋತಿ ಮಹದ್ಧನೋ ಮಹಾಭೋಗೋ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಚೇ ಮಂ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ವಕ್ಖತಿ, ಇತೋ ಭೋಗೇನ ಪಟಿಸನ್ಥರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಸಚೇ ನಂ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಹ, ತತೋ ಭೋಗೇನ ಪಟಿಸನ್ಥರತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಭೋಗಚಾಗೀ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಏಕಚಾರೀ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಏಕಕೋವ ಗಹಣಾನಿ [ನಿಗ್ಗಹಣಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಕತ್ತಾ ಹೋತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ‘ಮಾ ಮೇ ಗುಯ್ಹಮನ್ತಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮ್ಭೇದಂ ಅಗಮಂಸೂ’ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚೋರೋ ಏಕಚಾರೀ ಹೋತಿ.

‘‘ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮಹಾಚೋರೋ ಸನ್ಧಿಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದತಿ ನಿಲ್ಲೋಪಮ್ಪಿ ಹರತಿ ಏಕಾಗಾರಿಕಮ್ಪಿ ಕರೋತಿ ಪರಿಪನ್ಥೇಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ವಿಞ್ಞೂನಂ, ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ವಿಸಮನಿಸ್ಸಿತೋ ಚ ಹೋತಿ, ಗಹನನಿಸ್ಸಿತೋ ಚ, ಬಲವನಿಸ್ಸಿತೋ ಚ, ಭೋಗಚಾಗೀ ಚ, ಏಕಚಾರೀ ಚ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ವಿಸಮನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ವಿಸಮೇನ ಕಾಯಕಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ವಿಸಮೇನ ವಚೀಕಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ವಿಸಮೇನ ಮನೋಕಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ವಿಸಮನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಗಹನನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಗಹನನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಬಲವನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ರಾಜಾನಂ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ವಾ ನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಚೇ ಮಂ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ವಕ್ಖತಿ, ಇಮೇ ಮೇ ರಾಜಾನೋ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ವಾ ಪರಿಯೋಧಾಯ ಅತ್ಥಂ ಭಣಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಸಚೇ ನಂ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಹ, ತ್ಯಸ್ಸ ರಾಜಾನೋ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ವಾ ಪರಿಯೋಧಾಯ ಅತ್ಥಂ ಭಣನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಬಲವನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಭೋಗಚಾಗೀ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಚೇ ಮಂ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ವಕ್ಖತಿ, ಇತೋ ಲಾಭೇನ ಪಟಿಸನ್ಥರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಸಚೇ ನಂ ಕೋಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಹ, ತತೋ ಲಾಭೇನ ಪಟಿಸನ್ಥರತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಭೋಗಚಾಗೀ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಏಕಚಾರೀ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಏಕಕೋವ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ನಿವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೋ ಲಾಭಂ ಲಭತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಏಕಚಾರೀ ಹೋತಿ.

‘‘ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ವಿಞ್ಞೂನಂ, ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಸಮಣಸುಖುಮಾಲಸುತ್ತಂ

೧೦೪. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಯಾಚಿತೋ; ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಯಾಚಿತೋ; ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಯಾಚಿತೋ; ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಯಾಚಿತೋ. ಯೇಹಿ ಖೋ ಪನ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹರತಿ, ತ್ಯಸ್ಸ [ತ್ಯಾಸ್ಸ (ಕ.) ಅ. ನಿ. ೪.೮೭] ಮನಾಪೇನೇವ ಬಹುಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮೇನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಮನಾಪೇನ; ಮನಾಪೇನೇವ ಬಹುಲಂ ವಚೀಕಮ್ಮೇನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಮನಾಪೇನ; ಮನಾಪೇನೇವ ಬಹುಲಂ ಮನೋಕಮ್ಮೇನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಮನಾಪೇನ; ಮನಾಪಂಯೇವ ಉಪಹಾರಂ ಉಪಹರನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಮನಾಪಂ. ಯಾನಿ ಖೋ ಪನ ತಾನಿ ವೇದಯಿತಾನಿ ಪಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ವಾ ಸೇಮ್ಹಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ವಾ ವಾತಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ವಾ ಸನ್ನಿಪಾತಿಕಾನಿ ವಾ ಉತುಪರಿಣಾಮಜಾನಿ ವಾ ವಿಸಮಪರಿಹಾರಜಾನಿ ವಾ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾನಿ ವಾ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಾನಿ ವಾ, ತಾನಿಸ್ಸ ನ ಬಹುದೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಹೋತಿ, ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ, ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋ’ತಿ, ಮಮೇವ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾ [ಮಮೇವ ತಂ ಸಮ್ಮಾ (?)] ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋ’ತಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಯಾಚಿತೋ; ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಯಾಚಿತೋ; ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಯಾಚಿತೋ; ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಾಮಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಯಾಚಿತೋ. ಯೇಹಿ ಖೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹರಾಮಿ, ತೇ ಮಂ ಮನಾಪೇನೇವ ಬಹುಲಂ ಕಾಯಕಮ್ಮೇನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಮನಾಪೇನ; ಮನಾಪೇನೇವ ಬಹುಲಂ ವಚೀಕಮ್ಮೇನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಮನಾಪೇನ; ಮನಾಪೇನೇವ ಬಹುಲಂ ಮನೋಕಮ್ಮೇನ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಮನಾಪೇನ; ಮನಾಪಂಯೇವ ಉಪಹಾರಂ ಉಪಹರನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಂ ಅಮನಾಪಂ. ಯಾನಿ ಖೋ ಪನ ತಾನಿ ವೇದಯಿತಾನಿ – ಪಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ವಾ ಸೇಮ್ಹಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ವಾ ವಾತಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ವಾ ಸನ್ನಿಪಾತಿಕಾನಿ ವಾ ಉತುಪರಿಣಾಮಜಾನಿ ವಾ ವಿಸಮಪರಿಹಾರಜಾನಿ ವಾ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾನಿ ವಾ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಾನಿ ವಾ – ತಾನಿ ಮೇ ನ ಬಹುದೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋಹಮಸ್ಮಿ, ಚತುನ್ನಂ ಖೋ ಪನಸ್ಮಿ [ಚತುನ್ನಂ ಖೋ ಪನ (ಸೀ.), ಚತುನ್ನಂ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ [ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋಮಿ (ಸೀ. ಕ.)] ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ, ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ…ಪೇ… ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ.

‘‘ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋ’ತಿ, ಮಮೇವ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋ’’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಫಾಸುವಿಹಾರಸುತ್ತಂ

೧೦೫. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಾಸುವಿಹಾರಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮೇತ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ, ಮೇತ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ…ಪೇ… ಮೇತ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ. ಯಾನಿ ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಅಖಣ್ಡಾನಿ ಅಚ್ಛಿದ್ದಾನಿ ಅಸಬಲಾನಿ ಅಕಮ್ಮಾಸಾನಿ ಭುಜಿಸ್ಸಾನಿ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾನಿ ಅಪರಾಮಟ್ಠಾನಿ ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾನಿ, ತಥಾರೂಪೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸೀಲಸಾಮಞ್ಞಗತೋ ವಿಹರತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ. ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ಅರಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ ನಿಯ್ಯಾತಿ ತಕ್ಕರಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ, ತಥಾರೂಪಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ದಿಟ್ಠಿಸಾಮಞ್ಞಗತೋ ವಿಹರತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಹಿ ಆವಿ ಚೇವ ರಹೋ ಚ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಫಾಸುವಿಹಾರಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಆನನ್ದಸುತ್ತಂ

೧೦೬. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘೇ [ಭಿಕ್ಖುಂಸಂಘೋ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ವಿಹರನ್ತೋ ಫಾಸುಂ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನಾ [ಅತ್ತನಾ ಚ (ಪೀ. ಕ.)] ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ನೋ [ನೋ ಚ (ಕ.)] ಪರಂ ಅಧಿಸೀಲೇ ಸಮ್ಪವತ್ತಾ [ಸಮ್ಪವತ್ತಾ ಹೋತಿ (ಕ.)]; ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಫಾಸುಂ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಪರಿಯಾಯೋ ಯಥಾ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಫಾಸುಂ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಿಯಾ, ಆನನ್ದ [ಆನನ್ದಾತಿ ಭಗವಾ ಆವೋಚ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)]! ಯತೋ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ನೋ ಪರಂ ಅಧಿಸೀಲೇ ಸಮ್ಪವತ್ತಾ; ಅತ್ತಾನುಪೇಕ್ಖೀ ಚ ಹೋತಿ, ನೋ ಪರಾನುಪೇಕ್ಖೀ; ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಫಾಸುಂ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಪರಿಯಾಯೋ ಯಥಾ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಫಾಸುಂ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಿಯಾ, ಆನನ್ದ! ಯತೋ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ನೋ ಪರಂ ಅಧಿಸೀಲೇ ಸಮ್ಪವತ್ತಾ; ಅತ್ತಾನುಪೇಕ್ಖೀ ಚ ಹೋತಿ, ನೋ ಪರಾನುಪೇಕ್ಖೀ; ಅಪಞ್ಞಾತೋ ಚ ಹೋತಿ, ತೇನ ಚ ಅಪಞ್ಞಾತಕೇನ ನೋ ಪರಿತಸ್ಸತಿ; ಚತುನ್ನಞ್ಚ [ಚತುನ್ನಂ (ಪೀ. ಕ.)] ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ; ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಫಾಸುಂ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಪರಿಯಾಯೋ ಯಥಾ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಫಾಸುಂ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಿಯಾ, ಆನನ್ದ! ಯತೋ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ನೋ ಪರಂ ಅಧಿಸೀಲೇ ಸಮ್ಪವತ್ತಾ; ಅತ್ತಾನುಪೇಕ್ಖೀ ಚ ಹೋತಿ, ನೋ ಪರಾನುಪೇಕ್ಖೀ; ಅಪಞ್ಞಾತೋ ಚ ಹೋತಿ, ತೇನ ಚ ಅಪಞ್ಞಾತಕೇನ ನೋ ಪರಿತಸ್ಸತಿ; ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ; ಆಸವಾನಞ್ಚ [ಆಸವಾನಂ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ; ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಫಾಸುಂ ವಿಹರೇಯ್ಯ.

‘‘ಇಮಮ್ಹಾ ಚಾಹಂ, ಆನನ್ದ, ಫಾಸುವಿಹಾರಾ ಅಞ್ಞೋ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ವಾ ಪಣೀತತರೋ ವಾ ನತ್ಥೀತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸೀಲಸುತ್ತಂ

೧೦೭. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅಸೇಖಸುತ್ತಂ

೧೦೮. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ, ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸೇಖೇನ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ಪಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ವಿಮುತ್ತಿಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ, ಅಸೇಖೇನ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಚಾತುದ್ದಿಸಸುತ್ತಂ

೧೦೯. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಚಾತುದ್ದಿಸೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು; ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ ಸುತಧರೋ ಸುತಸನ್ನಿಚಯೋ, ಯೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಾ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಾ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಾ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಭಿವದನ್ತಿ, ತಥಾರೂಪಾಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಹೋನ್ತಿ ಧಾತಾ ವಚಸಾ ಪರಿಚಿತಾ ಮನಸಾನುಪೇಕ್ಖಿತಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ; ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನ; ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ; ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇಹಿ, ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಚಾತುದ್ದಿಸೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಅರಞ್ಞಸುತ್ತಂ

೧೧೦. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಲಂ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವಿತುಂ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು; ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ; ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರತಿ ಥಾಮವಾ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು; ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ; ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಲಂ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವಿತು’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಫಾಸುವಿಹಾರವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಸಾರಜ್ಜಂ ಸಙ್ಕಿತೋ ಚೋರೋ, ಸುಖುಮಾಲಂ ಫಾಸು ಪಞ್ಚಮಂ;

ಆನನ್ದ ಸೀಲಾಸೇಖಾ ಚ, ಚಾತುದ್ದಿಸೋ ಅರಞ್ಞೇನ ಚಾತಿ.

(೧೨) ೨. ಅನ್ಧಕವಿನ್ದವಗ್ಗೋ

೧. ಕುಲೂಪಕಸುತ್ತಂ

೧೧೧. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕುಲೂಪಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಕುಲೇಸು ಅಪ್ಪಿಯೋ ಚ ಹೋತಿ ಅಮನಾಪೋ ಚ ಅಗರು ಚ ಅಭಾವನೀಯೋ ಚ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅಸನ್ಥವವಿಸ್ಸಾಸೀ [ಅಸನ್ಥುತವಿಸ್ಸಾಸೀ (ಸೀ.), ಅಸನ್ಧವವಿಸ್ಸಾಸೀ (ಕ.)] ಚ ಹೋತಿ, ಅನಿಸ್ಸರವಿಕಪ್ಪೀ ಚ, ವಿಸ್ಸಟ್ಠುಪಸೇವೀ [ವಿಯತ್ಥುಪಸೇವೀ (ಸೀ.), ಬ್ಯತ್ಥುಪಸೇವೀ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ವ್ಯತ್ತೂಪಸೇವೀ (ಪೀ.)] ಚ, ಉಪಕಣ್ಣಕಜಪ್ಪೀ ಚ, ಅತಿಯಾಚನಕೋ ಚ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕುಲೂಪಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಕುಲೇಸು ಅಪ್ಪಿಯೋ ಚ ಹೋತಿ ಅಮನಾಪೋ ಚ ಅಗರು ಚ ಅಭಾವನೀಯೋ ಚ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕುಲೂಪಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಕುಲೇಸು ಪಿಯೋ ಚ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ ಚ ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನ ಅಸನ್ಥವವಿಸ್ಸಾಸೀ ಚ ಹೋತಿ, ನ ಅನಿಸ್ಸರವಿಕಪ್ಪೀ ಚ, ನ ವಿಸ್ಸಟ್ಠುಪಸೇವೀ ಚ, ನ ಉಪಕಣ್ಣಕಜಪ್ಪೀ ಚ, ನ ಅತಿಯಾಚನಕೋ ಚ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕುಲೂಪಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಕುಲೇಸು ಪಿಯೋ ಚ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ ಚ ಗರು ಚ ಭಾವನೀಯೋ ಚಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಪಚ್ಛಾಸಮಣಸುತ್ತಂ

೧೧೨. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೋ ನ ಆದಾತಬ್ಬೋ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅತಿದೂರೇ ವಾ ಗಚ್ಛತಿ ಅಚ್ಚಾಸನ್ನೇ ವಾ, ನ ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಗಣ್ಹತಿ, ಆಪತ್ತಿಸಾಮನ್ತಾ ಭಣಮಾನಂ ನ ನಿವಾರೇತಿ, ಭಣಮಾನಸ್ಸ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಕಥಂ ಓಪಾತೇತಿ, ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ ಹೋತಿ ಜಳೋ ಏಳಮೂಗೋ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೋ ನ ಆದಾತಬ್ಬೋ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೋ ಆದಾತಬ್ಬೋ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನಾತಿದೂರೇ ಗಚ್ಛತಿ ನ ಅಚ್ಚಾಸನ್ನೇ, ಪತ್ತಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಗಣ್ಹತಿ, ಆಪತ್ತಿಸಾಮನ್ತಾ ಭಣಮಾನಂ ನಿವಾರೇತಿ, ಭಣಮಾನಸ್ಸ ನ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಕಥಂ ಓಪಾತೇತಿ, ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ ಅಜಳೋ ಅನೇಳಮೂಗೋ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೋ ಆದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಸುತ್ತಂ

೧೧೩. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಭಬ್ಬೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಕ್ಖಮೋ ಹೋತಿ ರೂಪಾನಂ, ಅಕ್ಖಮೋ ಸದ್ದಾನಂ, ಅಕ್ಖಮೋ ಗನ್ಧಾನಂ, ಅಕ್ಖಮೋ ರಸಾನಂ, ಅಕ್ಖಮೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಭಬ್ಬೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಬ್ಬೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಖಮೋ ಹೋತಿ ರೂಪಾನಂ, ಖಮೋ ಸದ್ದಾನಂ, ಖಮೋ ಗನ್ಧಾನಂ, ಖಮೋ ರಸಾನಂ, ಖಮೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಬ್ಬೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತು’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಸುತ್ತಂ

೧೧೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಮಗಧೇಸು ವಿಹರತಿ ಅನ್ಧಕವಿನ್ದೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಯೇ ತೇ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖೂ ನವಾ ಅಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾ ಅಧುನಾಗತಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ, ತೇ ವೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖೂ ಪಞ್ಚಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ [ಸಮಾದಾಪೇತಬ್ಬಾ (?)] ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ. ಕತಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು? ‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಸೀಲವಾ ಹೋಥ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತಾ ವಿಹರಥ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನಾ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವಿನೋ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂ’ತಿ – ಇತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೇ ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ.

‘‘‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಾ ವಿಹರಥ ಆರಕ್ಖಸತಿನೋ ನಿಪಕ್ಕಸತಿನೋ [ನಿಪಕಸತಿನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.), ನೇಪಕ್ಕಸತಿನೋ (?)], ಸಾರಕ್ಖಿತಮಾನಸಾ ಸತಾರಕ್ಖೇನ ಚೇತಸಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾ’ತಿ – ಇತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ.

‘‘‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಅಪ್ಪಭಸ್ಸಾ ಹೋಥ, ಭಸ್ಸೇ ಪರಿಯನ್ತಕಾರಿನೋ’ತಿ – ಇತಿ ಭಸ್ಸಪರಿಯನ್ತೇ ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ.

‘‘‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಆರಞ್ಞಿಕಾ ಹೋಥ, ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವಥಾ’ತಿ – ಇತಿ ಕಾಯವೂಪಕಾಸೇ ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ.

‘‘‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಹೋಥ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ’ತಿ – ಇತಿ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನೇ ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ. ಯೇ ತೇ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖೂ ನವಾ ಅಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾ ಅಧುನಾಗತಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ, ತೇ ವೋ, ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಮಚ್ಛರಿನೀಸುತ್ತಂ

೧೧೫. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಆವಾಸಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ, ಕುಲಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ, ಲಾಭಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ, ವಣ್ಣಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನ ಆವಾಸಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ, ನ ಕುಲಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ, ನ ಲಾಭಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ, ನ ವಣ್ಣಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ, ನ ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರಿನೀ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ವಣ್ಣನಾಸುತ್ತಂ

೧೧೬. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದಂ ಉಪದಂಸೇತಿ, ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಅಪ್ಪಸಾದಂ ಉಪದಂಸೇತಿ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಅಪ್ಪಸಾದಂ ಉಪದಂಸೇತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದಂ ಉಪದಂಸೇತಿ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಇಸ್ಸುಕಿನೀಸುತ್ತಂ

೧೧೭. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಇಸ್ಸುಕಿನೀ ಚ ಹೋತಿ, ಮಚ್ಛರಿನೀ ಚ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ [ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಞ್ಚ (ಸ್ಯಾ.)] ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನಿಸ್ಸುಕಿನೀ ಚ ಹೋತಿ, ಅಮಚ್ಛರಿನೀ ಚ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೧೧೮. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಚ ಹೋತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಚ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಚ, ಹೋತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಚ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾಸುತ್ತಂ

೧೧೯. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾ ಚ ಹೋತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಕಮ್ಮನ್ತಾ ಚ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಚ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಾ ಚ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಮಿಚ್ಛಾವಾಯಾಮಸುತ್ತಂ

೧೨೦. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನನುವಿಚ್ಚ ಅಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಮಿಚ್ಛಾವಾಯಾಮಾ ಚ ಹೋತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಸತಿನೀ ಚ [ಮಿಚ್ಛಾಸತಿ ಚ (ಸ್ಯಾ.)], ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಅನುವಿಚ್ಚ ಪರಿಯೋಗಾಹೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮಾ ಚ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಮಾಸತಿನೀ ಚ, ಸದ್ಧಾದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಿಪಾತೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಅನ್ಧಕವಿನ್ದವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಕುಲೂಪಕೋ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೋ, ಸಮಾಧಿಅನ್ಧಕವಿನ್ದಂ;

ಮಚ್ಛರೀ ವಣ್ಣನಾ ಇಸ್ಸಾ, ದಿಟ್ಠಿವಾಚಾಯ ವಾಯಮಾತಿ.

(೧೩) ೩. ಗಿಲಾನವಗ್ಗೋ

೧. ಗಿಲಾನಸುತ್ತಂ

೧೨೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನ ಗಿಲಾನಸಾಲಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದುಬ್ಬಲಂ ಗಿಲಾನಕಂ; ದಿಸ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸಜ್ಜ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ –

‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ [ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಂ ದುಬ್ಬಲಂ [ಭಿಕ್ಖವೇ ದುಬ್ಬಲಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಗಿಲಾನಕಂ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ನ ವಿಜಹನ್ತಿ, ತಸ್ಸೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ‘ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀ ಕಾಯೇ ವಿಹರತಿ, ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ, ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಸಞ್ಞೀ [ಸಬ್ಬತ್ಥಪಿ ಏವಮೇವ ದಿಸ್ಸತಿ], ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ, ಮರಣಸಞ್ಞಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಂ ದುಬ್ಬಲಂ ಗಿಲಾನಕಂ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ನ ವಿಜಹನ್ತಿ, ತಸ್ಸೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ‘ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ…ಪೇ… ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸತಿಸೂಪಟ್ಠಿತಸುತ್ತಂ

೧೨೨. ‘‘ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಭಾವೇತಿ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಲಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಫಲಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಾ, ಸತಿ ವಾ ಉಪಾದಿಸೇಸೇ ಅನಾಗಾಮಿತಾ.

‘‘ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಞೇವ ಸತಿ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ, ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀ ಕಾಯೇ ವಿಹರತಿ, ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ, ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಸಞ್ಞೀ, ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ. ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಭಾವೇತಿ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಲಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಫಲಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಾ, ಸತಿ ವಾ ಉಪಾದಿಸೇಸೇ ಅನಾಗಾಮಿತಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಪಠಮಉಪಟ್ಠಾಕಸುತ್ತಂ

೧೨೩. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನೋ ದೂಪಟ್ಠಾಕೋ [ದುಪಟ್ಠಾಕೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.) ಮಹಾವ. ೩೬೬] ಹೋತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಅಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ನಪ್ಪಟಿಸೇವಿತಾ ಹೋತಿ, ಅತ್ಥಕಾಮಸ್ಸ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಸ್ಸ ನ ಯಥಾಭೂತಂ ಆಬಾಧಂ ಆವಿಕತ್ತಾ ಹೋತಿ ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಅಭಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಠಿತಂ ವಾ ಠಿತೋತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಾರೀರಿಕಾನಂ ವೇದನಾನಂ ದುಕ್ಖಾನಂ ತಿಬ್ಬಾನಂ [ತಿಪ್ಪಾನಂ (ಸೀ.) ಮಹಾವ. ೩೬೬] ಖರಾನಂ ಕಟುಕಾನಂ ಅಸಾತಾನಂ ಅಮನಾಪಾನಂ ಪಾಣಹರಾನಂ ಅನಧಿವಾಸಕಜಾತಿಕೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನೋ ದೂಪಟ್ಠಾಕೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನೋ ಸೂಪಟ್ಠಾಕೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ಜಾನಾತಿ, ಭೇಸಜ್ಜಂ ಪಟಿಸೇವಿತಾ ಹೋತಿ, ಅತ್ಥಕಾಮಸ್ಸ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಸ್ಸ ಯಥಾಭೂತಂ ಆಬಾಧಂ ಆವಿಕತ್ತಾ ಹೋತಿ ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಅಭಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತಂ ವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಠಿತಂ ವಾ ಠಿತೋತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಸಾರೀರಿಕಾನಂ ವೇದನಾನಂ ದುಕ್ಖಾನಂ ತಿಬ್ಬಾನಂ ಖರಾನಂ ಕಟುಕಾನಂ ಅಸಾತಾನಂ ಅಮನಾಪಾನಂ ಪಾಣಹರಾನಂ ಅಧಿವಾಸಕಜಾತಿಕೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನೋ ಸೂಪಟ್ಠಾಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ದುತಿಯಉಪಟ್ಠಾಕಸುತ್ತಂ

೧೨೪. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋ ನಾಲಂ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನಪ್ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ; ಸಪ್ಪಾಯಾಸಪ್ಪಾಯಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯಂ ಉಪನಾಮೇತಿ, ಸಪ್ಪಾಯಂ ಅಪನಾಮೇತಿ; ಆಮಿಸನ್ತರೋ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ನೋ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ; ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ವನ್ತಂ ವಾ ಖೇಳಂ ವಾ ನೀಹರಿತುಂ; ನಪ್ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಗಿಲಾನಂ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮಾದಪೇತುಂ [ಸಮಾದಾಪೇತುಂ (?) ಮಹಾವ. ೩೬೬] ಸಮುತ್ತೇಜೇತುಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತುಂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋ ನಾಲಂ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಲಂ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ; ಸಪ್ಪಾಯಾಸಪ್ಪಾಯಂ ಜಾನಾತಿ, ಅಸಪ್ಪಾಯಂ ಅಪನಾಮೇತಿ, ಸಪ್ಪಾಯಂ ಉಪನಾಮೇತಿ; ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೋ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ನೋ ಆಮಿಸನ್ತರೋ; ಅಜೇಗುಚ್ಛೀ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ವನ್ತಂ ವಾ ಖೇಳಂ ವಾ ನೀಹರಿತುಂ; ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಗಿಲಾನಂ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮಾದಪೇತುಂ ಸಮುತ್ತೇಜೇತುಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತುಂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಲಂ ಗಿಲಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತು’’ನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮಅನಾಯುಸ್ಸಾಸುತ್ತಂ

೧೨೫. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಅನಾಯುಸ್ಸಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಅಪರಿಣತಭೋಜೀ ಚ ಹೋತಿ, ಅಕಾಲಚಾರೀ ಚ ಹೋತಿ, ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಅನಾಯುಸ್ಸಾ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಆಯುಸ್ಸಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ಜಾನಾತಿ, ಪರಿಣತಭೋಜೀ ಚ ಹೋತಿ, ಕಾಲಚಾರೀ ಚ ಹೋತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಆಯುಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಅನಾಯುಸ್ಸಾಸುತ್ತಂ

೧೨೬. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಅನಾಯುಸ್ಸಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಅಪರಿಣತಭೋಜೀ ಚ ಹೋತಿ, ದುಸ್ಸೀಲೋ ಚ, ಪಾಪಮಿತ್ತೋ ಚ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಅನಾಯುಸ್ಸಾ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಆಯುಸ್ಸಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಸಪ್ಪಾಯಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಪ್ಪಾಯೇ ಮತ್ತಂ ಜಾನಾತಿ, ಪರಿಣತಭೋಜೀ ಚ ಹೋತಿ, ಸೀಲವಾ ಚ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಚ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಆಯುಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ವಪಕಾಸಸುತ್ತಂ

೧೨೭. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ನಾಲಂ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ವಪಕಾಸಿತುಂ [ವಿ + ಅಪ + ಕಾಸಿತುಂ = ವಪಕಾಸಿತುಂ]. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಚೀವರೇನ, ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ, ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಸೇನಾಸನೇನ, ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನ, ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪಬಹುಲೋ ಚ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ನಾಲಂ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ವಪಕಾಸಿತುಂ.

‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಲಂ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ವಪಕಾಸಿತುಂ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಚೀವರೇನ, ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ, ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಸೇನಾಸನೇನ, ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪಬಹುಲೋ [ನ ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪಬಹುಲೋ (ಕ.)] ಚ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಲಂ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ವಪಕಾಸಿತು’’ನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸಮಣಸುಖಸುತ್ತಂ

೧೨೮. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣದುಕ್ಖಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಚೀವರೇನ, ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ, ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಸೇನಾಸನೇನ, ಅಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನ, ಅನಭಿರತೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಸಮಣದುಕ್ಖಾನಿ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಸುಖಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಚೀವರೇನ, ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ, ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಸೇನಾಸನೇನ, ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ ಇತರೀತರೇನ ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನ, ಅಭಿರತೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಸಮಣಸುಖಾನೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪರಿಕುಪ್ಪಸುತ್ತಂ

೧೨೯. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಪಾಯಿಕಾ ನೇರಯಿಕಾ ಪರಿಕುಪ್ಪಾ ಅತೇಕಿಚ್ಛಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಮಾತಾ [ಮಾತರಂ (ಕ.)] ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪಿತಾ ಹೋತಿ, ಪಿತಾ [ಪಿತರಂ (ಕ.)] ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪಿತೋ [ವೋರೋಪಿತಾ (ಕ.)] ಹೋತಿ, ಅರಹಂ [ಅರಹನ್ತಂ (ಕ.), ಅರಹಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪಿತೋ ಹೋತಿ, ತಥಾಗತಸ್ಸ ದುಟ್ಠೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಲೋಹಿತಂ ಉಪ್ಪಾದಿತಂ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘೋ ಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆಪಾಯಿಕಾ ನೇರಯಿಕಾ ಪರಿಕುಪ್ಪಾ ಅತೇಕಿಚ್ಛಾ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಬ್ಯಸನಸುತ್ತಂ

೧೩೦. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ಯಸನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಞಾತಿಬ್ಯಸನಂ, ಭೋಗಬ್ಯಸನಂ, ರೋಗಬ್ಯಸನಂ, ಸೀಲಬ್ಯಸನಂ, ದಿಟ್ಠಿಬ್ಯಸನಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಞಾತಿಬ್ಯಸನಹೇತು ವಾ ಭೋಗಬ್ಯಸನಹೇತು ವಾ ರೋಗಬ್ಯಸನಹೇತು ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಸೀಲಬ್ಯಸನಹೇತು ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಬ್ಯಸನಹೇತು ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಬ್ಯಸನಾನಿ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಪದಾ. ಕತಮಾ ಪಞ್ಚ? ಞಾತಿಸಮ್ಪದಾ, ಭೋಗಸಮ್ಪದಾ, ಆರೋಗ್ಯಸಮ್ಪದಾ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ, ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪದಾ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಞಾತಿಸಮ್ಪದಾಹೇತು ವಾ ಭೋಗಸಮ್ಪದಾಹೇತು ವಾ ಆರೋಗ್ಯಸಮ್ಪದಾಹೇತು ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಹೇತು ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪದಾಹೇತು ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಸಮ್ಪದಾ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಗಿಲಾನವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಗಿಲಾನೋ ಸತಿಸೂಪಟ್ಠಿ, ದ್ವೇ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ ದುವಾಯುಸಾ;

ವಪಕಾಸಸಮಣಸುಖಾ, ಪರಿಕುಪ್ಪಂ ಬ್ಯಸನೇನ ಚಾತಿ.

(೧೪) ೪. ರಾಜವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಚಕ್ಕಾನುವತ್ತನಸುತ್ತಂ

೧೩೧. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮೇನೇವ ಚಕ್ಕಂ ವತ್ತೇತಿ [ಪವತ್ತೇತಿ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.)]; ತಂ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ [ಅಪ್ಪತಿವತ್ತಿಯಂ (ಸೀ.)] ಕೇನಚಿ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇನ ಪಾಣಿನಾ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಅತ್ಥಞ್ಞೂ ಚ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ ಚ, ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಚ, ಕಾಲಞ್ಞೂ ಚ, ಪರಿಸಞ್ಞೂ ಚ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮೇನೇವ ಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತಿ; ತಂ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಕೇನಚಿ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇನ ಪಾಣಿನಾ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮೇನೇವ ಅನುತ್ತರಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತಿ; ತಂ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ದೇವೇನ ವಾ ಮಾರೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಅತ್ಥಞ್ಞೂ, ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ, ಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಕಾಲಞ್ಞೂ, ಪರಿಸಞ್ಞೂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮೇನೇವ ಅನುತ್ತರಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತಿ; ತಂ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ದೇವೇನ ವಾ ಮಾರೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯಚಕ್ಕಾನುವತ್ತನಸುತ್ತಂ

೧೩೨. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಜೇಟ್ಠೋ ಪುತ್ತೋ ಪಿತರಾ ಪವತ್ತಿತಂ ಚಕ್ಕಂ ಧಮ್ಮೇನೇವ ಅನುಪ್ಪವತ್ತೇತಿ; ತಂ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಕೇನಚಿ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇನ ಪಾಣಿನಾ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಜೇಟ್ಠೋ ಪುತ್ತೋ ಅತ್ಥಞ್ಞೂ ಚ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ ಚ, ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಚ, ಕಾಲಞ್ಞೂ ಚ, ಪರಿಸಞ್ಞೂ ಚ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಜೇಟ್ಠೋ ಪುತ್ತೋ ಪಿತರಾ ಪವತ್ತಿತಂ ಚಕ್ಕಂ ಧಮ್ಮೇನೇವ ಅನುಪ್ಪವತ್ತೇತಿ; ತಂ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಕೇನಚಿ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇನ ಪಾಣಿನಾ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತಥಾಗತೇನ ಅನುತ್ತರಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತಿತಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಅನುಪ್ಪವತ್ತೇತಿ; ತಂ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ದೇವೇನ ವಾ ಮಾರೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅತ್ಥಞ್ಞೂ, ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ, ಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಕಾಲಞ್ಞೂ, ಪರಿಸಞ್ಞೂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತಥಾಗತೇನ ಅನುತ್ತರಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತಿತಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಅನುಪ್ಪವತ್ತೇತಿ; ತಂ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ದೇವೇನ ವಾ ಮಾರೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಧಮ್ಮರಾಜಾಸುತ್ತಂ

೧೩೩. ‘‘ಯೋಪಿ ಸೋ [ಯೋಪಿ ಖೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ, ಸೋಪಿ ನ ಅರಾಜಕಂ ಚಕ್ಕಂ ವತ್ತೇತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ರಞ್ಞೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸ್ಸ ಧಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಧಮ್ಮರಞ್ಞೋ ರಾಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಧಮ್ಮೋ, ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ.

‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಧಮ್ಮಞ್ಞೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಸಕ್ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ ಧಮ್ಮದ್ಧಜೋ ಧಮ್ಮಕೇತು ಧಮ್ಮಾಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹತಿ ಅನ್ತೋಜನಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖು, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಧಮ್ಮಞ್ಞೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಸಕ್ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ ಧಮ್ಮದ್ಧಜೋ ಧಮ್ಮಕೇತು ಧಮ್ಮಾಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹತಿ ಖತ್ತಿಯೇಸು ಅನುಯನ್ತೇಸು [ಅನುಯುತ್ತೇಸು (ಸೀ.) ಅ. ನಿ. ೩.೧೪] …ಪೇ… ಬಲಕಾಯಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕೇಸು ನೇಗಮಜಾನಪದೇಸು ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಮಿಗಪಕ್ಖೀಸು. ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖು, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಧಮ್ಮಞ್ಞೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಸಕ್ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ ಧಮ್ಮದ್ಧಜೋ ಧಮ್ಮಕೇತು ಧಮ್ಮಾಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಜನಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಖತ್ತಿಯೇಸು ಅನುಯನ್ತೇಸು ಬಲಕಾಯಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕೇಸು ನೇಗಮಜಾನಪದೇಸು ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಮಿಗಪಕ್ಖೀಸು ಧಮ್ಮೇನೇವ ಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತಿ; ತಂ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಕೇನಚಿ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇನ ಪಾಣಿನಾ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಧಮ್ಮಞ್ಞೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಸಕ್ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ ಧಮ್ಮದ್ಧಜೋ ಧಮ್ಮಕೇತು ಧಮ್ಮಾಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹತಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು – ‘ಏವರೂಪಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವರೂಪಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಏವರೂಪಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವರೂಪಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಏವರೂಪಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವರೂಪಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಏವರೂಪೋ ಆಜೀವೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ, ಏವರೂಪೋ ಆಜೀವೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಏವರೂಪೋ ಗಾಮನಿಗಮೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ, ಏವರೂಪೋ ಗಾಮನಿಗಮೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ’ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖು, ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಧಮ್ಮಞ್ಞೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಸಕ್ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ ಧಮ್ಮದ್ಧಜೋ ಧಮ್ಮಕೇತು ಧಮ್ಮಾಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹತಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು [ಭಿಕ್ಖೂಸು ಭಿಕ್ಖುನೀಸು (ಸೀ. ಪೀ.)] …ಪೇ… ಉಪಾಸಕೇಸು…ಪೇ… ಉಪಾಸಿಕಾಸು – ‘ಏವರೂಪಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವರೂಪಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಏವರೂಪಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವರೂಪಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಏವರೂಪಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ, ಏವರೂಪಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ; ಏವರೂಪೋ ಆಜೀವೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ, ಏವರೂಪೋ ಆಜೀವೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ; ಏವರೂಪೋ ಗಾಮನಿಗಮೋ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ, ಏವರೂಪೋ ಗಾಮನಿಗಮೋ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬೋ’’’ತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖು, ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಧಮ್ಮಞ್ಞೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ಸಕ್ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಪಚಾಯಮಾನೋ ಧಮ್ಮದ್ಧಜೋ ಧಮ್ಮಕೇತು ಧಮ್ಮಾಧಿಪತೇಯ್ಯೋ ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು, ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು, ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಉಪಾಸಕೇಸು, ಧಮ್ಮಿಕಂ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾಸು ಧಮ್ಮೇನೇವ ಅನುತ್ತರಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತಿ; ತಂ ಹೋತಿ ಚಕ್ಕಂ ಅಪ್ಪಟಿವತ್ತಿಯಂ ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ದೇವೇನ ವಾ ಮಾರೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.