೨. ದುತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕಂ

(೬) ೧. ನೀವರಣವಗ್ಗೋ

೧. ಆವರಣಸುತ್ತಂ

೫೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆವರಣಾ ನೀವರಣಾ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹಾ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆವರಣೋ ನೀವರಣೋ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹೋ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೋ. ಬ್ಯಾಪಾದೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆವರಣೋ ನೀವರಣೋ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹೋ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೋ. ಥಿನಮಿದ್ಧಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆವರಣಂ ನೀವರಣಂ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹಂ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣಂ. ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆವರಣಂ ನೀವರಣಂ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹಂ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣಂ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆವರಣಾ ನೀವರಣಾ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹಾ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣಾ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಆವರಣಾ ನೀವರಣಾ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹಾ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣಾ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಆವರಣೇ ನೀವರಣೇ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಅಬಲಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲಾಯ ಅತ್ತತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಪರತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉಭಯತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉತ್ತರಿ [ಉತ್ತರಿಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ವಾ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನದೀ ಪಬ್ಬತೇಯ್ಯಾ ದೂರಙ್ಗಮಾ [ದೂರಗಮಾ (ಸೀ.)] ಸೀಘಸೋತಾ ಹಾರಹಾರಿನೀ. ತಸ್ಸಾ ಪುರಿಸೋ ಉಭತೋ ನಙ್ಗಲಮುಖಾನಿ ವಿವರೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಜ್ಝೇ ನದಿಯಾ ಸೋತೋ ವಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ವಿಸಟೋ ಬ್ಯಾದಿಣ್ಣೋ ನೇವ [ನ ಚೇವ (ಕ.)] ದೂರಙ್ಗಮೋ ಅಸ್ಸ ನ [ನ ಚ (ಕ.)] ಸೀಘಸೋತೋ ನ [ನ ಚ (ಕ.)] ಹಾರಹಾರೀ [ಹಾರಹಾರಿಣೀ (ಸೀ.)]. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ವತ ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಆವರಣೇ ನೀವರಣೇ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ಅಬಲಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲಾಯ ಅತ್ತತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಪರತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉಭಯತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉತ್ತರಿ ವಾ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಸೋ ವತ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಆವರಣೇ ನೀವರಣೇ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ಪಹಾಯ, ಬಲವತಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತ್ತತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಪರತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉಭಯತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉತ್ತರಿ ವಾ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನದೀ ಪಬ್ಬತೇಯ್ಯಾ ದೂರಙ್ಗಮಾ ಸೀಘಸೋತಾ ಹಾರಹಾರಿನೀ. ತಸ್ಸಾ ಪುರಿಸೋ ಉಭತೋ ನಙ್ಗಲಮುಖಾನಿ ಪಿದಹೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಜ್ಝೇ ನದಿಯಾ ಸೋತೋ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅವಿಸಟೋ ಅಬ್ಯಾದಿಣ್ಣೋ ದೂರಙ್ಗಮೋ ಚೇವ ಅಸ್ಸ ಸೀಘಸೋತೋ ಚ ಹಾರಹಾರೀ ಚ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ವತ ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಆವರಣೇ ನೀವರಣೇ ಚೇತಸೋ ಅಜ್ಝಾರುಹೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ಪಹಾಯ, ಬಲವತಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಅತ್ತತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಪರತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉಭಯತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉತ್ತರಿ ವಾ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಅಕುಸಲರಾಸಿಸುತ್ತಂ

೫೨. ‘‘ಅಕುಸಲರಾಸೀತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವದಮಾನೋ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ [ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ (ಸೀ.)] ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ. ಕೇವಲೋ ಹಾಯಂ [ಹಯಂ (ಸೀ.), ಚಾಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಸಾಯಂ (ಕ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಕುಸಲರಾಸಿ ಯದಿದಂ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣಂ, ಬ್ಯಾಪಾದನೀವರಣಂ, ಥಿನಮಿದ್ಧನೀವರಣಂ, ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚನೀವರಣಂ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನೀವರಣಂ. ಅಕುಸಲರಾಸೀತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವದಮಾನೋ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ. ಕೇವಲೋ ಹಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಕುಸಲರಾಸಿ ಯದಿದಂ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಪಧಾನಿಯಙ್ಗಸುತ್ತಂ

೫೩. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಧಾನಿಯಙ್ಗಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ದಹತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪಾತಙ್ಕೋ; ಸಮವೇಪಾಕಿನಿಯಾ ಗಹಣಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಾತಿಸೀತಾಯ ನಾಚ್ಚುಣ್ಹಾಯ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಧಾನಕ್ಖಮಾಯ; ಅಸಠೋ ಹೋತಿ ಅಮಾಯಾವೀ; ಯಥಾಭೂತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಆವಿಕತ್ತಾ ಸತ್ಥರಿ ವಾ ವಿಞ್ಞೂಸು ವಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು; ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರತಿ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ, ಥಾಮವಾ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು; ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ, ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಪಧಾನಿಯಙ್ಗಾನೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಸಮಯಸುತ್ತಂ

೫೪. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಮಯಾ ಪಧಾನಾಯ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಜಿಣ್ಣೋ ಹೋತಿ ಜರಾಯಾಭಿಭೂತೋ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಅಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಬ್ಯಾಧಿತೋ ಹೋತಿ ಬ್ಯಾಧಿನಾಭಿಭೂತೋ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಅಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ ಹೋತಿ ದುಸ್ಸಸ್ಸಂ ದುಲ್ಲಭಪಿಣ್ಡಂ, ನ ಸುಕರಂ ಉಞ್ಛೇನ ಪಗ್ಗಹೇನ ಯಾಪೇತುಂ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಅಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಯಂ ಹೋತಿ ಅಟವಿಸಙ್ಕೋಪೋ, ಚಕ್ಕಸಮಾರೂಳ್ಹಾ ಜಾನಪದಾ ಪರಿಯಾಯನ್ತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಅಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘೋ ಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಸಙ್ಘೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿನ್ನೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಕ್ಕೋಸಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪರಿಭಾಸಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪರಿಚ್ಚಜಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ಚೇವ ನಪ್ಪಸೀದನ್ತಿ, ಪಸನ್ನಾನಞ್ಚ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಅಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಅಸಮಯಾ ಪಧಾನಾಯಾತಿ.

‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯಾ ಪಧಾನಾಯ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ದಹರೋ ಹೋತಿ ಯುವಾ ಸುಸು ಕಾಳಕೇಸೋ ಭದ್ರೇನ ಯೋಬ್ಬನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಠಮೇನ ವಯಸಾ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪಾತಙ್ಕೋ, ಸಮವೇಪಾಕಿನಿಯಾ ಗಹಣಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನಾತಿಸೀತಾಯ ನಾಚ್ಚುಣ್ಹಾಯ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಧಾನಕ್ಖಮಾಯ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಭಿಕ್ಖಂ ಹೋತಿ ಸುಸಸ್ಸಂ ಸುಲಭಪಿಣ್ಡಂ, ಸುಕರಂ ಉಞ್ಛೇನ ಪಗ್ಗಹೇನ ಯಾಪೇತುಂ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಅವಿವದಮಾನಾ ಖೀರೋದಕೀಭೂತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಿಯಚಕ್ಖೂಹಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘೋ ಸಮಗ್ಗೋ ಸಮ್ಮೋದಮಾನೋ ಅವಿವದಮಾನೋ ಏಕುದ್ದೇಸೋ ಫಾಸು ವಿಹರತಿ. ಸಙ್ಘೇ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಗ್ಗೇ ನ ಚೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಕ್ಕೋಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪರಿಭಾಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪರಿಚ್ಚಜಾ ಹೋನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ಚೇವ ಪಸೀದನ್ತಿ, ಪಸನ್ನಾನಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವೋ [ಭೀಯ್ಯೋಭಾವಾಯ (ಕ.)] ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಸಮಯೋ ಪಧಾನಾಯ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಸಮಯಾ ಪಧಾನಾಯಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಮಾತಾಪುತ್ತಸುತ್ತಂ

೫೫. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉಭೋ ಮಾತಾಪುತ್ತಾ ವಸ್ಸಾವಾಸಂ ಉಪಗಮಿಂಸು [ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು (ಕ.)] – ಭಿಕ್ಖು ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಚ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಅಭಿಣ್ಹಂ ದಸ್ಸನಕಾಮಾ ಅಹೇಸುಂ. ಮಾತಾಪಿ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಅಭಿಣ್ಹಂ ದಸ್ಸನಕಾಮಾ ಅಹೋಸಿ; ಪುತ್ತೋಪಿ ಮಾತರಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇಸಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ದಸ್ಸನಾ ಸಂಸಗ್ಗೋ ಅಹೋಸಿ. ಸಂಸಗ್ಗೇ ಸತಿ ವಿಸ್ಸಾಸೋ ಅಹೋಸಿ. ವಿಸ್ಸಾಸೇ ಸತಿ ಓತಾರೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ಓತಿಣ್ಣಚಿತ್ತಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಅಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಅನಾವಿಕತ್ವಾ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವಿಂಸು.

ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಉಭೋ ಮಾತಾಪುತ್ತಾ ವಸ್ಸಾವಾಸಂ ಉಪಗಮಿಂಸು – ಭಿಕ್ಖು ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಚ, ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಅಭಿಣ್ಹಂ ದಸ್ಸನಕಾಮಾ ಅಹೇಸುಂ, ಮಾತಾಪಿ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಅಭಿಣ್ಹಂ ದಸ್ಸನಕಾಮಾ ಅಹೋಸಿ, ಪುತ್ತೋಪಿ ಮಾತರಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ತೇಸಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ದಸ್ಸನಾ ಸಂಸಗ್ಗೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಂಸಗ್ಗೇ ಸತಿ ವಿಸ್ಸಾಸೋ ಅಹೋಸಿ, ವಿಸ್ಸಾಸೇ ಸತಿ ಓತಾರೋ ಅಹೋಸಿ, ತೇ ಓತಿಣ್ಣಚಿತ್ತಾ ಸಿಕ್ಖಂ ಅಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ದುಬ್ಬಲ್ಯಂ ಅನಾವಿಕತ್ವಾ ಮೇಥುನಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸೇವಿಂಸೂ’’ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ನು ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸೋ ಮಞ್ಞತಿ – ‘ನ ಮಾತಾ ಪುತ್ತೇ ಸಾರಜ್ಜತಿ, ಪುತ್ತೋ ವಾ ಪನ ಮಾತರೀ’ತಿ? ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕರೂಪಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ ಏವಂ [ಯಂ ಏವಂ (ಸೀ.)] ರಜನೀಯಂ ಏವಂ ಕಮನೀಯಂ ಏವಂ ಮದನೀಯಂ ಏವಂ ಬನ್ಧನೀಯಂ ಏವಂ ಮುಚ್ಛನೀಯಂ ಏವಂ ಅನ್ತರಾಯಕರಂ ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಯಥಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥಿರೂಪಂ. ಇತ್ಥಿರೂಪೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ರತ್ತಾ ಗಿದ್ಧಾ ಗಥಿತಾ [ಗಧಿತಾ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.)] ಮುಚ್ಛಿತಾ ಅಜ್ಝೋಸನ್ನಾ [ಅಜ್ಝೋಪನ್ನಾ (ಬಹೂಸು)]. ತೇ ದೀಘರತ್ತಂ ಸೋಚನ್ತಿ ಇತ್ಥಿರೂಪವಸಾನುಗಾ.

‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಸದ್ದಮ್ಪಿ…ಪೇ… ಏಕಗನ್ಧಮ್ಪಿ… ಏಕರಸಮ್ಪಿ… ಏಕಫೋಟ್ಠಬ್ಬಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ ಏವಂ ರಜನೀಯಂ ಏವಂ ಕಮನೀಯಂ ಏವಂ ಮದನೀಯಂ ಏವಂ ಬನ್ಧನೀಯಂ ಏವಂ ಮುಚ್ಛನೀಯಂ ಏವಂ ಅನ್ತರಾಯಕರಂ ಅನುತ್ತರಸ್ಸ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಯಥಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥಿಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಇತ್ಥಿಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ರತ್ತಾ ಗಿದ್ಧಾ ಗಥಿತಾ ಮುಚ್ಛಿತಾ ಅಜ್ಝೋಸನ್ನಾ. ತೇ ದೀಘರತ್ತಂ ಸೋಚನ್ತಿ ಇತ್ಥಿಫೋಟ್ಠಬ್ಬವಸಾನುಗಾ.

‘‘ಇತ್ಥೀ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಚ್ಛನ್ತೀಪಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ; ಠಿತಾಪಿ…ಪೇ… ನಿಸಿನ್ನಾಪಿ… ಸಯಾನಾಪಿ… ಹಸನ್ತೀಪಿ… ಭಣನ್ತೀಪಿ… ಗಾಯನ್ತೀಪಿ… ರೋದನ್ತೀಪಿ… ಉಗ್ಘಾತಿತಾಪಿ [ಉಗ್ಘಾನಿತಾಪಿ (ಸೀ.)] … ಮತಾಪಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯಞ್ಹಿ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಸಮನ್ತಪಾಸೋ ಮಾರಸ್ಸಾ’ತಿ ಮಾತುಗಾಮಂಯೇವ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಸಮನ್ತಪಾಸೋ ಮಾರಸ್ಸಾ’’’ತಿ.

‘‘ಸಲ್ಲಪೇ ಅಸಿಹತ್ಥೇನ, ಪಿಸಾಚೇನಾಪಿ ಸಲ್ಲಪೇ;

ಆಸೀವಿಸಮ್ಪಿ ಆಸೀದೇ [ಆಸದ್ದೇ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಯೇನ ದಟ್ಠೋ ನ ಜೀವತಿ.

‘‘ನತ್ವೇವ ಏಕೋ ಏಕಾಯ, ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸಲ್ಲಪೇ;

ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಂ ತಾ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ಪೇಕ್ಖಿತೇನ ಸಿತೇನ ಚ [ಮ್ಹಿತೇನ ಚ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)].

‘‘ಅಥೋಪಿ ದುನ್ನಿವತ್ಥೇನ, ಮಞ್ಜುನಾ ಭಣಿತೇನ ಚ;

ನೇಸೋ ಜನೋ ಸ್ವಾಸೀಸದೋ, ಅಪಿ ಉಗ್ಘಾತಿತೋ ಮತೋ.

‘‘ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ ಏತೇ, ಇತ್ಥಿರೂಪಸ್ಮಿಂ ದಿಸ್ಸರೇ;

ರೂಪಾ ಸದ್ದಾ ರಸಾ ಗನ್ಧಾ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಚ ಮನೋರಮಾ.

‘‘ತೇಸಂ ಕಾಮೋಘವೂಳ್ಹಾನಂ, ಕಾಮೇ ಅಪರಿಜಾನತಂ;

ಕಾಲಂ ಗತಿ [ಗತಿಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಭವಾಭವಂ, ಸಂಸಾರಸ್ಮಿಂ ಪುರಕ್ಖತಾ.

‘‘ಯೇ ಚ ಕಾಮೇ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಚರನ್ತಿ ಅಕುತೋಭಯಾ;

ತೇ ವೇ ಪಾರಙ್ಗತಾ ಲೋಕೇ, ಯೇ ಪತ್ತಾ ಆಸವಕ್ಖಯ’’ನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ;

೬. ಉಪಜ್ಝಾಯಸುತ್ತಂ

೫೬. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಸಕೋ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತರಹಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಮಧುರಕಜಾತೋ ಚೇವ ಕಾಯೋ, ದಿಸಾ ಚ ಮೇ ನ ಪಕ್ಖಾಯನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಚ ಮಂ ನಪ್ಪಟಿಭನ್ತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಞ್ಚ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅನಭಿರತೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಾಮಿ, ಅತ್ಥಿ ಚ ಮೇ ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆದಾಯ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಮಾಹ – ‘ಏತರಹಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಮಧುರಕಜಾತೋ ಚೇವ ಕಾಯೋ, ದಿಸಾ ಚ ಮಂ ನ ಪಕ್ಖಾಯನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಚ ಮೇ ನಪ್ಪಟಿಭನ್ತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಞ್ಚ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅನಭಿರತೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಾಮಿ, ಅತ್ಥಿ ಚ ಮೇ ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ’’’ತಿ.

‘‘ಏವಞ್ಹೇತಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಹೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಅಗುತ್ತದ್ವಾರಸ್ಸ, ಭೋಜನೇ ಅಮತ್ತಞ್ಞುನೋ, ಜಾಗರಿಯಂ ಅನನುಯುತ್ತಸ್ಸ, ಅವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ, ಪುಬ್ಬರತ್ತಾಪರರತ್ತಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಾವನಾನುಯೋಗಂ ಅನನುಯುತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ, ಯಂ ಮಧುರಕಜಾತೋ ಚೇವ ಕಾಯೋ ಹೋತಿ, ದಿಸಾ ಚಸ್ಸ ನ ಪಕ್ಖಾಯನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಚ ತಂ ನಪ್ಪಟಿಭನ್ತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಞ್ಚಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅನಭಿರತೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ, ಹೋತಿ ಚಸ್ಸ ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ. ತಸ್ಮಾತಿಹ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಜಾಗರಿಯಂ ಅನುಯುತ್ತೋ, ವಿಪಸ್ಸಕೋ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ, ಪುಬ್ಬರತ್ತಾಪರರತ್ತಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಾವನಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತಾ ಇಮಿನಾ ಓವಾದೇನ ಓವದಿತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ – ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತದನುತ್ತರಂ – ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹಾಸಿ. ‘‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’’ತಿ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಪನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತಂ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ ಯೇನ ಸಕೋ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತರಹಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ನ ಚೇವ [ನ ತ್ವೇವ (ಸೀ.)] ಮಧುರಕಜಾತೋ ಕಾಯೋ, ದಿಸಾ ಚ ಮೇ ಪಕ್ಖಾಯನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಚ ಮಂ ಪಟಿಭನ್ತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಞ್ಚ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಭಿರತೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಾಮಿ, ನತ್ಥಿ ಚ ಮೇ ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆದಾಯ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಮಾಹ – ‘ಏತರಹಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ನ ಚೇವ ಮಧುರಕಜಾತೋ ಕಾಯೋ, ದಿಸಾ ಚ ಮೇ ಪಕ್ಖಾಯನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಚ ಮಂ ಪಟಿಭನ್ತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಞ್ಚ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಭಿರತೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಾಮಿ, ನತ್ಥಿ ಚ ಮೇ ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ’’’ತಿ.

‘‘ಏವಞ್ಹೇತಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಹೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಸ್ಸ, ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುನೋ, ಜಾಗರಿಯಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ, ವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ, ಪುಬ್ಬರತ್ತಾಪರರತ್ತಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಾವನಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ, ಯಂ ನ ಚೇವ ಮಧುರಕಜಾತೋ ಕಾಯೋ ಹೋತಿ, ದಿಸಾ ಚಸ್ಸ ಪಕ್ಖಾಯನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಚ ತಂ ಪಟಿಭನ್ತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಞ್ಚಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಭಿರತೋ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ, ನ ಚಸ್ಸ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ. ತಸ್ಮಾತಿಹ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ, ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುನೋ, ಜಾಗರಿಯಂ ಅನುಯುತ್ತಾ, ವಿಪಸ್ಸಕಾ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ, ಪುಬ್ಬರತ್ತಾಪರರತ್ತಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಾವನಾನುಯೋಗಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಅಭಿಣ್ಹಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಠಾನಸುತ್ತಂ

೫೭. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಾನಾನಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಾನಿ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ‘ಜರಾಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ, ಜರಂ ಅನತೀತೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ. ‘ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ, ಬ್ಯಾಧಿಂ ಅನತೀತೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ. ‘ಮರಣಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ, ಮರಣಂ ಅನತೀತೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ. ‘ಸಬ್ಬೇಹಿ ಮೇ ಪಿಯೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ನಾನಾಭಾವೋ ವಿನಾಭಾವೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ. ‘ಕಮ್ಮಸ್ಸಕೋಮ್ಹಿ, ಕಮ್ಮದಾಯಾದೋ ಕಮ್ಮಯೋನಿ ಕಮ್ಮಬನ್ಧು ಕಮ್ಮಪಟಿಸರಣೋ. ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ – ಕಲ್ಯಾಣಂ ವಾ ಪಾಪಕಂ ವಾ – ತಸ್ಸ ದಾಯಾದೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಜರಾಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ, ಜರಂ ಅನತೀತೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ? ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾನಂ ಯೋಬ್ಬನೇ ಯೋಬ್ಬನಮದೋ, ಯೇನ ಮದೇನ ಮತ್ತಾ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಯೋ ಯೋಬ್ಬನೇ ಯೋಬ್ಬನಮದೋ ಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ವಾ ಪಹೀಯತಿ ತನು ವಾ ಪನ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಜರಾಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ, ಜರಂ ಅನತೀತೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ, ಬ್ಯಾಧಿಂ ಅನತೀತೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ? ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾನಂ ಆರೋಗ್ಯೇ ಆರೋಗ್ಯಮದೋ, ಯೇನ ಮದೇನ ಮತ್ತಾ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಯೋ ಆರೋಗ್ಯೇ ಆರೋಗ್ಯಮದೋ ಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ವಾ ಪಹೀಯತಿ ತನು ವಾ ಪನ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ, ಬ್ಯಾಧಿಂ ಅನತೀತೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಮರಣಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ, ಮರಣಂ ಅನತೀತೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ? ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತೇ ಜೀವಿತಮದೋ, ಯೇನ ಮದೇನ ಮತ್ತಾ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಯೋ ಜೀವಿತೇ ಜೀವಿತಮದೋ ಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ವಾ ಪಹೀಯತಿ ತನು ವಾ ಪನ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಮರಣಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ, ಮರಣಂ ಅನತೀತೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಸಬ್ಬೇಹಿ ಮೇ ಪಿಯೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ನಾನಾಭಾವೋ ವಿನಾಭಾವೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ? ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾನಂ ಪಿಯೇಸು ಮನಾಪೇಸು ಯೋ ಛನ್ದರಾಗೋ ಯೇನ ರಾಗೇನ ರತ್ತಾ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಯೋ ಪಿಯೇಸು ಮನಾಪೇಸು ಛನ್ದರಾಗೋ ಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ವಾ ಪಹೀಯತಿ ತನು ವಾ ಪನ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಸಬ್ಬೇಹಿ ಮೇ ಪಿಯೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ನಾನಾಭಾವೋ ವಿನಾಭಾವೋ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ.

‘‘ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಕಮ್ಮಸ್ಸಕೋಮ್ಹಿ, ಕಮ್ಮದಾಯಾದೋ ಕಮ್ಮಯೋನಿ ಕಮ್ಮಬನ್ಧು ಕಮ್ಮಪಟಿಸರಣೋ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ – ಕಲ್ಯಾಣಂ ವಾ ಪಾಪಕಂ ವಾ – ತಸ್ಸ ದಾಯಾದೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ? ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾನಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಸಬ್ಬಸೋ ವಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಪಹೀಯತಿ ತನು ವಾ ಪನ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಕಮ್ಮಸ್ಸಕೋಮ್ಹಿ, ಕಮ್ಮದಾಯಾದೋ ಕಮ್ಮಯೋನಿ ಕಮ್ಮಬನ್ಧು ಕಮ್ಮಪಟಿಸರಣೋ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ – ಕಲ್ಯಾಣಂ ವಾ ಪಾಪಕಂ ವಾ – ತಸ್ಸ ದಾಯಾದೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸೇನ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ವಾ.

‘‘ಸ ಖೋ [ಸಚೇ (ಪೀ. ಕ.)] ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಞ್ಞೇವೇಕೋ ಜರಾಧಮ್ಮೋ [ಅಹಞ್ಚೇವೇಕೋ ಜರಾಧಮ್ಮೋಮ್ಹಿ (ಕ.)] ಜರಂ ಅನತೀತೋ, ಅಥ ಖೋ ಯಾವತಾ ಸತ್ತಾನಂ ಆಗತಿ ಗತಿ ಚುತಿ ಉಪಪತ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಜರಾಧಮ್ಮಾ ಜರಂ ಅನತೀತಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ. ಸೋ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತೋ ಭಾವಯತೋ ಬಹುಲೀಕರೋತೋ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀಯನ್ತಿ ಅನುಸಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಹೋನ್ತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಞ್ಞೇವೇಕೋ ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮೋ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಅನತೀತೋ, ಅಥ ಖೋ ಯಾವತಾ ಸತ್ತಾನಂ ಆಗತಿ ಗತಿ ಚುತಿ ಉಪಪತ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮಾ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಅನತೀತಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ. ಸೋ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತೋ ಭಾವಯತೋ ಬಹುಲೀಕರೋತೋ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಅನುಸಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಹೋನ್ತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಞ್ಞೇವೇಕೋ ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಮರಣಂ ಅನತೀತೋ, ಅಥ ಖೋ ಯಾವತಾ ಸತ್ತಾನಂ ಆಗತಿ ಗತಿ ಚುತಿ ಉಪಪತ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಮರಣಧಮ್ಮಾ ಮರಣಂ ಅನತೀತಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ. ಸೋ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತೋ ಭಾವಯತೋ ಬಹುಲೀಕರೋತೋ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಅನುಸಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಹೋನ್ತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಮಯ್ಹೇವೇಕಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಪಿಯೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ನಾನಾಭಾವೋ ವಿನಾಭಾವೋ, ಅಥ ಖೋ ಯಾವತಾ ಸತ್ತಾನಂ ಆಗತಿ ಗತಿ ಚುತಿ ಉಪಪತ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪಿಯೇಹಿ ಮನಾಪೇಹಿ ನಾನಾಭಾವೋ ವಿನಾಭಾವೋ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ. ಸೋ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತೋ ಭಾವಯತೋ ಬಹುಲೀಕರೋತೋ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಅನುಸಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಹೋನ್ತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಞ್ಞೇವೇಕೋ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕೋ ಕಮ್ಮದಾಯಾದೋ ಕಮ್ಮಯೋನಿ ಕಮ್ಮಬನ್ಧು ಕಮ್ಮಪ್ಪಟಿಸರಣೋ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ – ಕಲ್ಯಾಣಂ ವಾ ಪಾಪಕಂ ವಾ – ತಸ್ಸ ದಾಯಾದೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ; ಅಥ ಖೋ ಯಾವತಾ ಸತ್ತಾನಂ ಆಗತಿ ಗತಿ ಚುತಿ ಉಪಪತ್ತಿ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕಾ ಕಮ್ಮದಾಯಾದಾ ಕಮ್ಮಯೋನಿ ಕಮ್ಮಬನ್ಧು ಕಮ್ಮಪ್ಪಟಿಸರಣಾ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ – ಕಲ್ಯಾಣಂ ವಾ ಪಾಪಕಂ ವಾ – ತಸ್ಸ ದಾಯಾದಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಠಾನಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ಮಗ್ಗೋ ಸಞ್ಜಾಯತಿ. ಸೋ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತಿ ಭಾವೇತಿ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಸೇವತೋ ಭಾವಯತೋ ಬಹುಲೀಕರೋತೋ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಅನುಸಯಾ ಬ್ಯನ್ತೀಹೋನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮಾ ಜರಾಧಮ್ಮಾ, ಅಥೋ ಮರಣಧಮ್ಮಿನೋ;

ಯಥಾ ಧಮ್ಮಾ ತಥಾ ಸತ್ತಾ [ಸನ್ತಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ.

‘‘ಅಹಞ್ಚೇ ತಂ ಜಿಗುಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ಏವಂ ಧಮ್ಮೇಸು ಪಾಣಿಸು;

ನ ಮೇತಂ ಪತಿರೂಪಸ್ಸ, ಮಮ ಏವಂ ವಿಹಾರಿನೋ.

‘‘ಸೋಹಂ ಏವಂ ವಿಹರನ್ತೋ, ಞತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ನಿರೂಪಧಿಂ;

ಆರೋಗ್ಯೇ ಯೋಬ್ಬನಸ್ಮಿಞ್ಚ, ಜೀವಿತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಯೇ ಮದಾ.

‘‘ಸಬ್ಬೇ ಮದೇ ಅಭಿಭೋಸ್ಮಿ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ದಟ್ಠು ಖೇಮತೋ [ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ದಟ್ಠು ಖೇಮತಂ (ಅ. ನಿ. ೩.೩೯) ಉಭಯತ್ಥಪಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಸಮೇತಿ];

ತಸ್ಸ ಮೇ ಅಹು ಉಸ್ಸಾಹೋ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಪಸ್ಸತೋ.

‘‘ನಾಹಂ ಭಬ್ಬೋ ಏತರಹಿ, ಕಾಮಾನಿ ಪಟಿಸೇವಿತುಂ;

ಅನಿವತ್ತಿ [ಅನಿವತ್ತೀ (?)] ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಾಯಣೋ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ;

೮. ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಕಸುತ್ತಂ

೫೮. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ವೇಸಾಲಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ವೇಸಾಲಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಮಹಾವನಂ ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಕಾ ಸಜ್ಜಾನಿ ಧನೂನಿ ಆದಾಯ ಕುಕ್ಕುರಸಙ್ಘಪರಿವುತಾ ಮಹಾವನೇ ಅನುಚಙ್ಕಮಮಾನಾ ಅನುವಿಚರಮಾನಾ ಅದ್ದಸು ಭಗವನ್ತಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ; ದಿಸ್ವಾನ ಸಜ್ಜಾನಿ ಧನೂನಿ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುರಸಙ್ಘಂ ಏಕಮನ್ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮಹಾನಾಮೋ ಲಿಚ್ಛವಿ ಮಹಾವನೇ ಜಙ್ಘಾವಿಹಾರಂ ಅನುಚಙ್ಕಮಮಾನೋ ಅದ್ದಸ ತೇ ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಕೇ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇ ಪಞ್ಜಲಿಕೇ ಭಗವನ್ತಂ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೇ; ದಿಸ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಲಿಚ್ಛವಿ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ – ‘ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಜ್ಜೀ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಜ್ಜೀ’’’ತಿ!

‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಏವಂ ವದೇಸಿ – ‘ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಜ್ಜೀ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಜ್ಜೀ’’’ತಿ? ‘‘ಇಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಲಿಚ್ಛವಿಕುಮಾರಕಾ ಚಣ್ಡಾ ಫರುಸಾ ಅಪಾನುಭಾ [ಅಪಜಹಾತಿ (ಸೀ.), ಅಪಾಟುಭಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅಪಜಹಾ (ಪೀ.), ಅಪಾನುತಾ (ಕತ್ಥಚಿ)]. ಯಾನಿಪಿ ತಾನಿ ಕುಲೇಸು ಪಹೇಣಕಾನಿ [ಪಹೀನಕಾನಿ (ಸೀ.), ಪಹೀಣಕಾನಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಉಚ್ಛೂತಿ ವಾ ಬದರಾತಿ ವಾ ಪೂವಾತಿ ವಾ ಮೋದಕಾತಿ ವಾ ಸಂಕುಲಿಕಾತಿ ವಾ [ಸಕ್ಖಲಿಕಾತಿ ವಾ (ಸೀ. ಪೀ.)], ತಾನಿ ವಿಲುಮ್ಪಿತ್ವಾ ವಿಲುಮ್ಪಿತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ; ಕುಲಿತ್ಥೀನಮ್ಪಿ ಕುಲಕುಮಾರೀನಮ್ಪಿ ಪಚ್ಛಾಲಿಯಂ ಖಿಪನ್ತಿ. ತೇ ದಾನಿಮೇ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ – ಯದಿ ವಾ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸ, ಯದಿ ವಾ ರಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಪೇತ್ತನಿಕಸ್ಸ [ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಸ್ಸ (ಕ.) ಅ. ನಿ. ೫.೧೩೫, ೧೩೬ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ], ಯದಿ ವಾ ಸೇನಾಯ ಸೇನಾಪತಿಕಸ್ಸ, ಯದಿ ವಾ ಗಾಮಗಾಮಣಿಕಸ್ಸ, ಯದಿ ವಾ ಪೂಗಗಾಮಣಿಕಸ್ಸ, ಯೇ ವಾ ಪನ ಕುಲೇಸು ಪಚ್ಚೇಕಾಧಿಪಚ್ಚಂ ಕಾರೇನ್ತಿ, ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ.

‘‘ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸಕ್ಕರೋತಿ ಗರುಂ ಕರೋತಿ ಮಾನೇತಿ ಪೂಜೇತಿ. ತಮೇನಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸಕ್ಕತಾ ಗರುಕತಾ ಮಾನಿತಾ ಪೂಜಿತಾ ಕಲ್ಯಾಣೇನ ಮನಸಾ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತಿ – ‘ಚಿರಂ ಜೀವ, ದೀಘಮಾಯುಂ ಪಾಲೇಹೀ’ತಿ. ಮಾತಾಪಿತಾನುಕಮ್ಪಿತಸ್ಸ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಪುತ್ತದಾರದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸೇ [… ಸಾಮನ್ತಸಂವೋಹಾರೇ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸಕ್ಕರೋತಿ ಗರುಂ ಕರೋತಿ ಮಾನೇತಿ ಪೂಜೇತಿ. ತಮೇನಂ ಪುತ್ತದಾರದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸಾ ಸಕ್ಕತಾ ಗರುಕತಾ ಮಾನಿತಾ ಪೂಜಿತಾ ಕಲ್ಯಾಣೇನ ಮನಸಾ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತಿ – ‘ಚಿರಂ ಜೀವ, ದೀಘಮಾಯುಂ ಪಾಲೇಹೀ’ತಿ. ಪುತ್ತದಾರದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸಾನುಕಮ್ಪಿತಸ್ಸ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಖೇತ್ತಕಮ್ಮನ್ತಸಾಮನ್ತಸಬ್ಯೋಹಾರೇ ಸಕ್ಕರೋತಿ ಗರುಂ ಕರೋತಿ ಮಾನೇತಿ ಪೂಜೇತಿ. ತಮೇನಂ ಖೇತ್ತಕಮ್ಮನ್ತಸಾಮನ್ತಸಬ್ಯೋಹಾರಾ ಸಕ್ಕತಾ ಗರುಕತಾ ಮಾನಿತಾ ಪೂಜಿತಾ ಕಲ್ಯಾಣೇನ ಮನಸಾ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತಿ – ‘ಚಿರಂ ಜೀವ, ದೀಘಮಾಯುಂ ಪಾಲೇಹೀ’ತಿ. ಖೇತ್ತಕಮ್ಮನ್ತಸಾಮನ್ತಸಬ್ಯೋಹಾರಾನುಕಮ್ಪಿತಸ್ಸ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಯಾವತಾ ಬಲಿಪಟಿಗ್ಗಾಹಿಕಾ ದೇವತಾ ಸಕ್ಕರೋತಿ ಗರುಂ ಕರೋತಿ ಮಾನೇತಿ ಪೂಜೇತಿ. ತಮೇನಂ ಬಲಿಪಟಿಗ್ಗಾಹಿಕಾ ದೇವತಾ ಸಕ್ಕತಾ ಗರುಕತಾ ಮಾನಿತಾ ಪೂಜಿತಾ ಕಲ್ಯಾಣೇನ ಮನಸಾ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತಿ – ‘ಚಿರಂ ಜೀವ, ದೀಘಮಾಯುಂ ಪಾಲೇಹೀ’ತಿ. ದೇವತಾನುಕಮ್ಪಿತಸ್ಸ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಸಕ್ಕರೋತಿ ಗರುಂ ಕರೋತಿ ಮಾನೇತಿ ಪೂಜೇತಿ. ತಮೇನಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಕ್ಕತಾ ಗರುಕತಾ ಮಾನಿತಾ ಪೂಜಿತಾ ಕಲ್ಯಾಣೇನ ಮನಸಾ ಅನುಕಮ್ಪನ್ತಿ – ‘ಚಿರಂ ಜೀವ, ದೀಘಮಾಯುಂ ಪಾಲೇಹೀ’ತಿ. ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನುಕಮ್ಪಿತಸ್ಸ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ.

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ – ಯದಿ ವಾ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸ, ಯದಿ ವಾ ರಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಪೇತ್ತನಿಕಸ್ಸ, ಯದಿ ವಾ ಸೇನಾಯ ಸೇನಾಪತಿಕಸ್ಸ, ಯದಿ ವಾ ಗಾಮಗಾಮಣಿಕಸ್ಸ, ಯದಿ ವಾ ಪೂಗಗಾಮಣಿಕಸ್ಸ, ಯೇ ವಾ ಪನ ಕುಲೇಸು ಪಚ್ಚೇಕಾಧಿಪಚ್ಚಂ ಕಾರೇನ್ತಿ, ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ಮಾತಾಪಿತುಕಿಚ್ಚಕರೋ, ಪುತ್ತದಾರಹಿತೋ ಸದಾ;

ಅನ್ತೋಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ, ಯೇ ಚಸ್ಸ ಅನುಜೀವಿನೋ.

‘‘ಉಭಿನ್ನಞ್ಚೇವ ಅತ್ಥಾಯ, ವದಞ್ಞೂ ಹೋತಿ ಸೀಲವಾ;

ಞಾತೀನಂ ಪುಬ್ಬಪೇತಾನಂ, ದಿಟ್ಠೇ ಧಮ್ಮೇ ಚ ಜೀವತಂ [ಜೀವಿನಂ (ಸೀ.), ಜೀವಿತಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)].

‘‘ಸಮಣಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ, ದೇವತಾನಞ್ಚ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ವಿತ್ತಿಸಞ್ಜನನೋ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮೇನ ಘರಮಾವಸಂ.

‘‘ಸೋ ಕರಿತ್ವಾನ ಕಲ್ಯಾಣಂ, ಪುಜ್ಜೋ ಹೋತಿ ಪಸಂಸಿಯೋ;

ಇಧೇವ ನಂ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ಪೇಚ್ಚ ಸಗ್ಗೇ ಪಮೋದತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ;

೯. ಪಠಮವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತಸುತ್ತಂ

೫೯. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ದುಲ್ಲಭೋ ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ದುಲ್ಲಭೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತೋ ನಿಪುಣೋ, ದುಲ್ಲಭೋ ಆಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನೋ, ದುಲ್ಲಭೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ, ದುಲ್ಲಭೋ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ, ದುಲ್ಲಭೋ ವಿನಯಧರೋ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ದುಲ್ಲಭೋ ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ದುತಿಯವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತಸುತ್ತಂ

೬೦. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ದುಲ್ಲಭೋ ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತೋ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ದುಲ್ಲಭೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸುವಚೋ, ದುಲ್ಲಭೋ ಸುಗ್ಗಹಿತಗ್ಗಾಹೀ, ದುಲ್ಲಭೋ ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಾಹೀ, ದುಲ್ಲಭೋ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ, ದುಲ್ಲಭೋ ವಿನಯಧರೋ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ದುಲ್ಲಭೋ ವುಡ್ಢಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ನೀವರಣವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಆವರಣಂ ರಾಸಿ ಅಙ್ಗಾನಿ, ಸಮಯಂ ಮಾತುಪುತ್ತಿಕಾ;

ಉಪಜ್ಝಾ ಠಾನಾ ಲಿಚ್ಛವಿ, ಕುಮಾರಾ ಅಪರಾ ದುವೇತಿ.

(೭) ೨. ಸಞ್ಞಾವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಸಞ್ಞಾಸುತ್ತಂ

೬೧. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋನ್ತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ ಅಮತೋಗಧಾ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾ. ಕತಮಾ ಪಞ್ಚ? ಅಸುಭಸಞ್ಞಾ, ಮರಣಸಞ್ಞಾ, ಆದೀನವಸಞ್ಞಾ, ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞಾ, ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಸಞ್ಞಾ [ಅನಭಿರತಿಸಞ್ಞಾ (ಕ.) ಅ. ನಿ. ೫.೧೨೧-೧೨೨, ೩೦೩-೩೦೪ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] – ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಸಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋನ್ತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ ಅಮತೋಗಧಾ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯಸಞ್ಞಾಸುತ್ತಂ

೬೨. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋನ್ತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ ಅಮತೋಗಧಾ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾ. ಕತಮಾ ಪಞ್ಚ? ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ, ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾ, ಮರಣಸಞ್ಞಾ, ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞಾ, ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಸಞ್ಞಾ – ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಸಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋನ್ತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ ಅಮತೋಗಧಾ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಪಠಮವಡ್ಢಿಸುತ್ತಂ

೬೩. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಡ್ಢೀಹಿ ವಡ್ಢಮಾನೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಾಯ ವಡ್ಢಿಯಾ ವಡ್ಢತಿ, ಸಾರಾದಾಯೀ ಚ ಹೋತಿ ವರಾದಾಯೀ ಚ ಕಾಯಸ್ಸ. ಕತಮಾಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಸದ್ಧಾಯ ವಡ್ಢತಿ, ಸೀಲೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಸುತೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಚಾಗೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ವಡ್ಢತಿ – ಇಮಾಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ವಡ್ಢೀಹಿ ವಡ್ಢಮಾನೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಾಯ ವಡ್ಢಿಯಾ ವಡ್ಢತಿ, ಸಾರಾದಾಯೀ ಚ ಹೋತಿ ವರಾದಾಯೀ ಚ ಕಾಯಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲೇನ ಚ ಯೋ ಪವಡ್ಢತಿ [ಯೋಧ ವಡ್ಢತಿ (ಸೀ.)],

ಪಞ್ಞಾಯ ಚಾಗೇನ ಸುತೇನ ಚೂಭಯಂ;

ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ವಿಚಕ್ಖಣೋ,

ಆದೀಯತೀ ಸಾರಮಿಧೇವ ಅತ್ತನೋ’’ತಿ. ತತಿಯಂ;

೪. ದುತಿಯವಡ್ಢಿಸುತ್ತಂ

೬೪. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಡ್ಢೀಹಿ ವಡ್ಢಮಾನಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಅರಿಯಾಯ ವಡ್ಢಿಯಾ ವಡ್ಢತಿ, ಸಾರಾದಾಯಿನೀ ಚ ಹೋತಿ ವರಾದಾಯಿನೀ ಚ ಕಾಯಸ್ಸ. ಕತಮಾಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಸದ್ಧಾಯ ವಡ್ಢತಿ, ಸೀಲೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಸುತೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಚಾಗೇನ ವಡ್ಢತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ವಡ್ಢತಿ – ಇಮಾಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ವಡ್ಢೀಹಿ ವಡ್ಢಮಾನಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಅರಿಯಾಯ ವಡ್ಢಿಯಾ ವಡ್ಢತಿ, ಸಾರಾದಾಯಿನೀ ಚ ಹೋತಿ ವರಾದಾಯಿನೀ ಚ ಕಾಯಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಸದ್ಧಾಯ ಸೀಲೇನ ಚ ಯಾ ಪವಡ್ಢತಿ [ಯಾಧ ವಡ್ಢತಿ (ಸೀ.)],

ಪಞ್ಞಾಯ ಚಾಗೇನ ಸುತೇನ ಚೂಭಯಂ;

ಸಾ ತಾದಿಸೀ ಸೀಲವತೀ ಉಪಾಸಿಕಾ,

ಆದೀಯತೀ ಸಾರಮಿಧೇವ ಅತ್ತನೋ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ;

೫. ಸಾಕಚ್ಛಸುತ್ತಂ

೬೫. [ಅ. ನಿ. ೫.೧೬೪] ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಲಂಸಾಕಚ್ಛೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನಾ ಚ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಆಗತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ; ಅತ್ತನಾ ಚ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಆಗತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ; ಅತ್ತನಾ ಚ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಆಗತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ; ಅತ್ತನಾ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಆಗತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ; ಅತ್ತನಾ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಆಗತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಲಂಸಾಕಚ್ಛೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನ’’ನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಸಾಜೀವಸುತ್ತಂ

೬೬. [ಅ. ನಿ. ೫.೧೬೪] ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಲಂಸಾಜೀವೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನಾ ಚ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಕತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ; ಅತ್ತನಾ ಚ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಕತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ; ಅತ್ತನಾ ಚ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಕತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ; ಅತ್ತನಾ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಕತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ; ಅತ್ತನಾ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ವಿಮುತ್ತಿಞಾಣದಸ್ಸನಸಮ್ಪದಾಯ ಕಥಾಯ ಚ ಕತಂ ಪಞ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಲಂಸಾಜೀವೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನ’’ನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಪಠಮಇದ್ಧಿಪಾದಸುತ್ತಂ

೬೭. ‘‘ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ [ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ (ಕ.)] ಭಾವೇತಿ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ [ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ (ಕ.)] ಬಹುಲೀಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಲಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಫಲಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಾ, ಸತಿ ವಾ ಉಪಾದಿಸೇಸೇ ಅನಾಗಾಮಿತಾ.

‘‘ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಛನ್ದಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ, ವೀರಿಯಸಮಾಧಿ…ಪೇ… ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ… ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇತಿ, ಉಸ್ಸೋಳ್ಹಿಞ್ಞೇವ ಪಞ್ಚಮಿಂ [ಉಸ್ಸೋಳ್ಹೀಯೇವ ಪಞ್ಚಮೀ (ಸೀ.)]. ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಭಾವೇತಿ, ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಬಹುಲೀಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಲಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಫಲಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಾ, ಸತಿ ವಾ ಉಪಾದಿಸೇಸೇ ಅನಾಗಾಮಿತಾ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ದುತಿಯಇದ್ಧಿಪಾದಸುತ್ತಂ

೬೮. ‘‘ಪುಬ್ಬೇವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಬೋಧಾ ಅನಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋವ ಸಮಾನೋ ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಭಾವೇಸಿಂ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮೇ ಬಹುಲೀಕಾಸಿಂ [ಬಹುಲಿಮಕಾಸಿಂ (ಕ.), ಬಹುಲಮಕಾಸಿಂ (ಕ.)]. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಛನ್ದಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇಸಿಂ, ವೀರಿಯಸಮಾಧಿ… ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿ… ವೀಮಂಸಾಸಮಾಧಿಪಧಾನಸಙ್ಖಾರಸಮನ್ನಾಗತಂ ಇದ್ಧಿಪಾದಂ ಭಾವೇಸಿಂ, ಉಸ್ಸೋಳ್ಹಿಞ್ಞೇವ ಪಞ್ಚಮಿಂ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇಸಂ ಉಸ್ಸೋಳ್ಹಿಪಞ್ಚಮಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಯಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಅಭಿಞ್ಞಾಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇಸಿಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ತತ್ರ ತತ್ರೇವ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬತಂ ಪಾಪುಣಿಂ ಸತಿ ಸತಿ ಆಯತನೇ.

‘‘ಸೋ ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಿಂ – ‘ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭವೇಯ್ಯಂ…ಪೇ… ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ತತ್ರ ತತ್ರೇವ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬತಂ ಪಾಪುಣಿಂ ಸತಿ ಸತಿ ಆಯತನೇ.

‘‘ಸೋ ಸಚೇ ಆಕಙ್ಖಿಂ…ಪೇ… ‘ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ತತ್ರ ತತ್ರೇವ ಸಕ್ಖಿಭಬ್ಬತಂ ಪಾಪುಣಿಂ ಸತಿ ಸತಿ ಆಯತನೇ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ನಿಬ್ಬಿದಾಸುತ್ತಂ

೬೯. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಏಕನ್ತನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀ ಕಾಯೇ ವಿಹರತಿ, ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ, ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಸಞ್ಞೀ [ಅನಭಿರತಿಸಞ್ಞೀ (ಕ.) ಅ. ನಿ. ೫.೧೨೧-೧೨೨, ೩೦೩-೩೦೪ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ], ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ, ಮರಣಸಞ್ಞಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಏಕನ್ತನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಆಸವಕ್ಖಯಸುತ್ತಂ

೭೦. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀ ಕಾಯೇ ವಿಹರತಿ, ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ, ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಸಞ್ಞೀ, ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ, ಮರಣಸಞ್ಞಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಸಞ್ಞಾವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ದ್ವೇ ಚ ಸಞ್ಞಾ ದ್ವೇ ವಡ್ಢೀ ಚ, ಸಾಕಚ್ಛೇನ ಚ ಸಾಜೀವಂ;

ಇದ್ಧಿಪಾದಾ ಚ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾ, ನಿಬ್ಬಿದಾ ಚಾಸವಕ್ಖಯಾತಿ.

(೮) ೩. ಯೋಧಾಜೀವವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಸುತ್ತಂ

೭೧. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ.

‘‘ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಸುಭಾನುಪಸ್ಸೀ ಕಾಯೇ ವಿಹರತಿ, ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞೀ [ಪಟಿಕ್ಕೂಲಸಞ್ಞೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಸಞ್ಞೀ, ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ, ಮರಣಸಞ್ಞಾ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ. ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೋ ಚ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ ಚ ಹೋತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಇತಿಪಿ, ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ [ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಕ್ಖೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಇತಿಪಿ, ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಇತಿಪಿ, ನಿರಗ್ಗಳೋ ಇತಿಪಿ, ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಇತಿಪಿ’’’.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅವಿಜ್ಜಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪೋನೋಭವಿಕೋ [ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಣ್ಹಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನಿರಗ್ಗಳೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಪಹೀನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾನಿ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾನಿ ಅನಭಾವಂಕತಾನಿ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾನಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನಿರಗ್ಗಳೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಸ್ಮಿಮಾನೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಸುತ್ತಂ

೭೨. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ, ಅನಿಚ್ಚೇ ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಾ, ದುಕ್ಖೇ ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾ, ಪಹಾನಸಞ್ಞಾ, ವಿರಾಗಸಞ್ಞಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ ಚ. ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೋ ಚ ಹೋತಿ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ ಚ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಿಕ್ಖು ಉಕ್ಖಿತ್ತಪಲಿಘೋ ಇತಿಪಿ, ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಇತಿಪಿ, ಅಬ್ಬೂಳ್ಹೇಸಿಕೋ ಇತಿಪಿ, ನಿರಗ್ಗಳೋ ಇತಿಪಿ, ಅರಿಯೋ ಪನ್ನದ್ಧಜೋ ಪನ್ನಭಾರೋ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ ಇತಿಪಿ’’’.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪೋನೋಭವಿಕೋ ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಕಿಣ್ಣಪರಿಖೋ ಹೋತಿ.