೫. ವಸ್ಸಕಾರಸುತ್ತಂ

೩೫. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ಅಥ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ ಮಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಮಹಾಪಞ್ಞಂ ಮಹಾಪುರಿಸಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಸುತಜಾತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಖೋ ಪನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಜಾನಾತಿ – ‘ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ, ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ’ತಿ. ಸತಿಮಾ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ ಚಿರಕತಮ್ಪಿ ಚಿರಭಾಸಿತಮ್ಪಿ ಸರಿತಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಾ ಯಾನಿ ಖೋ ಪನ ತಾನಿ ಗಹಟ್ಠಕಾನಿ ಕಿಂಕರಣೀಯಾನಿ, ತತ್ಥ ದಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ಅನಲಸೋ, ತತ್ರುಪಾಯಾಯ ವೀಮಂಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಲಂ ಕಾತುಂ ಅಲಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ ಮಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಮಹಾಪಞ್ಞಂ ಮಹಾಪುರಿಸಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ. ಸಚೇ ಮೇ [ಸಚೇ ಪನ ಮೇ (ಸೀ. ಕ.), ಸಚೇ ಮೇ ಪನ (ಪೀ.)], ಭೋ ಗೋತಮ, ಅನುಮೋದಿತಬ್ಬಂ ಅನುಮೋದತು ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ; ಸಚೇ ಪನ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬಂ ಪಟಿಕ್ಕೋಸತು ಮೇ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ.

‘‘ನೇವ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನುಮೋದಾಮಿ ನ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಾಮಿ. ಚತೂಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಮಹಾಪಞ್ಞಂ ಮಹಾಪುರಿಸಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮಿ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ; ಬಹುಸ್ಸ ಜನತಾ ಅರಿಯೇ ಞಾಯೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತಾ, ಯದಿದಂ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮತಾ ಕುಸಲಧಮ್ಮತಾ. ಸೋ ಯಂ ವಿತಕ್ಕಂ ಆಕಙ್ಖತಿ ವಿತಕ್ಕೇತುಂ ತಂ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಯಂ ವಿತಕ್ಕಂ ನಾಕಙ್ಖತಿ ವಿತಕ್ಕೇತುಂ ನ ತಂ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ; ಯಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಆಕಙ್ಖತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತುಂ ತಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತಿ, ಯಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ನಾಕಙ್ಖತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತುಂ ನ ತಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತಿ. ಇತಿ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ ವಿತಕ್ಕಪಥೇ. ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ನೇವ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನುಮೋದಾಮಿ ನ ಪನ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಾಮಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಮಹಾಪಞ್ಞಂ ಮಹಾಪುರಿಸಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ. ಇಮೇಹಿ ಚ ಮಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಧಾರೇಮ; ಭವಞ್ಹಿ ಗೋತಮೋ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ; ಬಹು ತೇ [ಬಹುಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಜನತಾ ಅರಿಯೇ ಞಾಯೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತಾ, ಯದಿದಂ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮತಾ ಕುಸಲಧಮ್ಮತಾ. ಭವಞ್ಹಿ ಗೋತಮೋ ಯಂ ವಿತಕ್ಕಂ ಆಕಙ್ಖತಿ ವಿತಕ್ಕೇತುಂ ತಂ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಯಂ ವಿತಕ್ಕಂ ನಾಕಙ್ಖತಿ ವಿತಕ್ಕೇತುಂ ನ ತಂ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಯಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಆಕಙ್ಖತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತುಂ ತಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತಿ, ಯಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ನಾಕಙ್ಖತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತುಂ ನ ತಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತಿ. ಭವಞ್ಹಿ ಗೋತಮೋ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕಪಥೇ. ಭವಞ್ಹಿ ಗೋತಮೋ ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಭವಞ್ಹಿ ಗೋತಮೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಸಜ್ಜ ಉಪನೀಯ ವಾಚಾ ಭಾಸಿತಾ. ಅಪಿ ಚ, ತ್ಯಾಹಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮಿ – ‘ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ; ಬಹು ಮೇ [ಬಹುಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಜನತಾ ಅರಿಯೇ ಞಾಯೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತಾ, ಯದಿದಂ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮತಾ ಕುಸಲಧಮ್ಮತಾ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಂ ವಿತಕ್ಕಂ ಆಕಙ್ಖಾಮಿ ವಿತಕ್ಕೇತುಂ ತಂ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಮಿ, ಯಂ ವಿತಕ್ಕಂ ನಾಕಙ್ಖಾಮಿ ವಿತಕ್ಕೇತುಂ ನ ತಂ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಮಿ, ಯಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಆಕಙ್ಖಾಮಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತುಂ ತಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇಮಿ, ಯಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ನಾಕಙ್ಖಾಮಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತುಂ ನ ತಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇಮಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕಪಥೇ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮೀ’’’ತಿ.

‘‘ಯೋ ವೇದಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ, ಮಚ್ಚುಪಾಸಪ್ಪಮೋಚನಂ;

ಹಿತಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಞಾಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಕಾಸಯಿ;

ಯಂ ವೇ ದಿಸ್ವಾ ಚ ಸುತ್ವಾ ಚ, ಪಸೀದನ್ತಿ ಬಹೂ ಜನಾ [ಪಸೀದತಿ ಬಹುಜ್ಜನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)].

‘‘ಮಗ್ಗಾಮಗ್ಗಸ್ಸ ಕುಸಲೋ, ಕತಕಿಚ್ಚೋ ಅನಾಸವೋ;

ಬುದ್ಧೋ ಅನ್ತಿಮಸಾರೀರೋ [ಅನ್ತಿಮಧಾರಿತೋ (ಕ.)], ‘‘(ಮಹಾಪಞ್ಞೋ) [( ) ಸ್ಯಾ. ಪೋತ್ಥಕೇ ನತ್ಥಿ] ಮಹಾಪುರಿಸೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ;