೬. ದೋಣಸುತ್ತಂ
೩೬. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಅನ್ತರಾ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ಅನ್ತರಾ ಚ ಸೇತಬ್ಯಂ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ದೋಣೋಪಿ ಸುದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅನ್ತರಾ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ಅನ್ತರಾ ಚ ಸೇತಬ್ಯಂ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ದೋಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಚಕ್ಕಾನಿ ಸಹಸ್ಸಾರಾನಿ ಸನೇಮಿಕಾನಿ ಸನಾಭಿಕಾನಿ ಸಬ್ಬಾಕಾರಪರಿಪೂರಾನಿ; ದಿಸ್ವಾನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ, ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ, ಭೋ! ನ ವತಿಮಾನಿ ಮನುಸ್ಸಭೂತಸ್ಸ ಪದಾನಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ!! ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ. ಅಥ ಖೋ ದೋಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವತೋ ಪದಾನಿ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅದ್ದಸ ಭಗವನ್ತಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಪಾಸಾದಿಕಂ ಪಸಾದನೀಯಂ ಸನ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸನ್ತಮಾನಸಂ ಉತ್ತಮದಮಥಸಮಥಮನುಪ್ಪತ್ತಂ ದನ್ತಂ ಗುತ್ತಂ ಸಂಯತಿನ್ದ್ರಿಯಂ [ಯತಿನ್ದ್ರಿಯಂ (ಮಹಾವ. ೨೫೭)] ನಾಗಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –
‘‘ದೇವೋ ನೋ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದೇವೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ನೋ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಕ್ಖೋ ನೋ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಕ್ಖೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಮನುಸ್ಸೋ ನೋ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮನುಸ್ಸೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.
‘‘‘ದೇವೋ ನೋ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದೇವೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ನೋ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ಯಕ್ಖೋ ನೋ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಕ್ಖೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ಮನುಸ್ಸೋ ನೋ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮನುಸ್ಸೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವದೇಸಿ. ಅಥ ಕೋ ಚರಹಿ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ?
‘‘ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಸವಾನಂ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ದೇವೋ ಭವೇಯ್ಯಂ, ತೇ ಮೇ ಆಸವಾ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಯೇಸಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಸವಾನಂ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ಭವೇಯ್ಯಂ… ಯಕ್ಖೋ ಭವೇಯ್ಯಂ… ಮನುಸ್ಸೋ ಭವೇಯ್ಯಂ, ತೇ ಮೇ ಆಸವಾ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಪ್ಪಲಂ ವಾ ಪದುಮಂ ವಾ ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ವಾ ಉದಕೇ ಜಾತಂ ಉದಕೇ ಸಂವಡ್ಢಂ ಉದಕಾ ಅಚ್ಚುಗ್ಗಮ್ಮ ತಿಟ್ಠತಿ ಅನುಪಲಿತ್ತಂ ಉದಕೇನ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಲೋಕೇ ಜಾತೋ ಲೋಕೇ ಸಂವಡ್ಢೋ ಲೋಕಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ವಿಹರಾಮಿ ಅನುಪಲಿತ್ತೋ ಲೋಕೇನ. ಬುದ್ಧೋತಿ ಮಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧಾರೇಹೀ’’ತಿ.
‘‘ಯೇನ ದೇವೂಪಪತ್ಯಸ್ಸ, ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ವಾ ವಿಹಙ್ಗಮೋ;
ಯಕ್ಖತ್ತಂ ಯೇನ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ಮನುಸ್ಸತ್ತಞ್ಚ ಅಬ್ಬಜೇ;
ತೇ ಮಯ್ಹಂ, ಆಸವಾ ಖೀಣಾ, ವಿದ್ಧಸ್ತಾ ವಿನಳೀಕತಾ.
‘‘ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ಯಥಾ ವಗ್ಗು, ತೋಯೇನ ನುಪಲಿಪ್ಪತಿ [ನುಪಲಿಮ್ಪತಿ (ಕ.)];
ನುಪಲಿಪ್ಪಾಮಿ [ನುಪಲಿಮ್ಪಾಮಿ (ಕ.)] ಲೋಕೇನ, ತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧೋಸ್ಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ;