೧. ಛನ್ನಸುತ್ತಂ

೭೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಛನ್ನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಛನ್ನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತುಮ್ಹೇಪಿ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥಾತಿ. ಮಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಾ’’ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ಕಿಂ ದೋಸೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ಕಿಂ ಮೋಹೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥಾ’’ತಿ?

‘‘ರತ್ತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಚೇತಸಿಕಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ; ರಾಗೇ ಪಹೀನೇ ನೇವತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಚೇತಸಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ. ರತ್ತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ; ರಾಗೇ ಪಹೀನೇ ನೇವ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ನ ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ನ ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ. ರತ್ತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಪರತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಉಭಯತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ರಾಗೇ ಪಹೀನೇ ಅತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಪರತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಉಭಯತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ರಾಗೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನ್ಧಕರಣೋ ಅಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕೋ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ.

‘‘ದುಟ್ಠೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದೋಸೇನ…ಪೇ… ಮೂಳ್ಹೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮೋಹೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಚೇತಸಿಕಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ; ಮೋಹೇ ಪಹೀನೇ ನೇವತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಚೇತಸಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ. ಮೂಳ್ಹೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮೋಹೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ; ಮೋಹೇ ಪಹೀನೇ ನೇವ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ನ ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ನ ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ. ಮೂಳ್ಹೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮೋಹೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಪರತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಉಭಯತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಮೋಹೇ ಪಹೀನೇ ಅತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಪರತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಉಭಯತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಮೋಹೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನ್ಧಕರಣೋ ಅಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕೋ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ. ಇದಂ ಖೋ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ. ಇದಂ ದೋಸೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ. ಇದಂ ಮೋಹೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮಾ’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಭದ್ದಕೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ. ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.