೫. ಕೇಸಮುತ್ತಿಸುತ್ತಂ

೬೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಲೇಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ಕೇಸಮುತ್ತಂ [ಕೇಸಪುತ್ತಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ನಾಮ ಕಾಲಾಮಾನಂ ನಿಗಮೋ ತದವಸರಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಕೇಸಮುತ್ತಿಯಾ ಕಾಲಾಮಾ – ‘‘ಸಮಣೋ ಖಲು, ಭೋ, ಗೋತಮೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಸಕ್ಯಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಕೇಸಮುತ್ತಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ. ತಂ ಖೋ ಪನ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸಾಧು ಖೋ ಪನ ತಥಾರೂಪಾನಂ ಅರಹತಂ ದಸ್ಸನಂ ಹೋತೀ’’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಕೇಸಮುತ್ತಿಯಾ ಕಾಲಾಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿಂಸು, ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ನಾಮಗೋತ್ತಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ತೇ ಕೇಸಮುತ್ತಿಯಾ ಕಾಲಾಮಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ –

‘‘ಸನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಕೇಸಮುತ್ತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇ ಸಕಂಯೇವ ವಾದಂ ದೀಪೇನ್ತಿ ಜೋತೇನ್ತಿ, ಪರಪ್ಪವಾದಂ ಪನ ಖುಂಸೇನ್ತಿ ವಮ್ಭೇನ್ತಿ ಪರಿಭವನ್ತಿ ಓಮಕ್ಖಿಂ [ಓಪಪಕ್ಖಿಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಓಮಕ್ಖಿಕಂ (ಕ.)] ಕರೋನ್ತಿ. ಅಪರೇಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಕೇಸಮುತ್ತಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇಪಿ ಸಕಂಯೇವ ವಾದಂ ದೀಪೇನ್ತಿ ಜೋತೇನ್ತಿ, ಪರಪ್ಪವಾದಂ ಪನ ಖುಂಸೇನ್ತಿ ವಮ್ಭೇನ್ತಿ ಪರಿಭವನ್ತಿ ಓಮಕ್ಖಿಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತೇಸಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಹೋತೇವ ಕಙ್ಖಾ ಹೋತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ – ‘ಕೋ ಸು ನಾಮ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಸಚ್ಚಂ ಆಹ, ಕೋ ಮುಸಾ’’’ತಿ? ‘‘ಅಲಞ್ಹಿ ವೋ, ಕಾಲಾಮಾ, ಕಙ್ಖಿತುಂ ಅಲಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ. ಕಙ್ಖನೀಯೇವ ಪನ [ಕಙ್ಖನೀಯೇವ ಚ ಪನ (ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೇ)] ವೋ ಠಾನೇ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ’’.

‘‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ, ಮಾ ಅನುಸ್ಸವೇನ, ಮಾ ಪರಮ್ಪರಾಯ, ಮಾ ಇತಿಕಿರಾಯ, ಮಾ ಪಿಟಕಸಮ್ಪದಾನೇನ, ಮಾ ತಕ್ಕಹೇತು, ಮಾ ನಯಹೇತು, ಮಾ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೇನ, ಮಾ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ, ಮಾ ಭಬ್ಬರೂಪತಾಯ, ಮಾ ಸಮಣೋ ನೋ ಗರೂತಿ. ಯದಾ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ, ಅತ್ತನಾವ ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಾವಜ್ಜಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿಞ್ಞುಗರಹಿತಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಮತ್ತಾ ಸಮಾದಿನ್ನಾ [ಸಮಾದಿಣ್ಣಾ (ಕ.)] ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’’ತಿ, ಅಥ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ, ಪಜಹೇಯ್ಯಾಥ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಕಾಲಾಮಾ, ಲೋಭೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಹಿತಾಯ ವಾ ಅಹಿತಾಯ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಅಹಿತಾಯ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಲುದ್ಧೋ ಪನಾಯಂ, ಕಾಲಾಮಾ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಲೋಭೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪಾಣಮ್ಪಿ ಹನತಿ, ಅದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆದಿಯತಿ, ಪರದಾರಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಮುಸಾಪಿ ಭಣತಿ, ಪರಮ್ಪಿ ತಥತ್ತಾಯ [ತದತ್ಥಾಯ (ಕ.)] ಸಮಾದಪೇತಿ, ಯಂ ಸ [ಯಂ ತಸ್ಸ (ಕ.) ಅನನ್ತರಸುತ್ತೇ ಪನ ‘‘ಯಂ’ ಸ’’ ಇತ್ವೇವ ಸಬ್ಬತ್ಥಪಿ ದಿಸ್ಸತಿ] ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಕಾಲಾಮಾ, ದೋಸೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಹಿತಾಯ ವಾ ಅಹಿತಾಯ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಅಹಿತಾಯ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ದುಟ್ಠೋ ಪನಾಯಂ, ಕಾಲಾಮಾ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ದೋಸೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪಾಣಮ್ಪಿ ಹನತಿ [ಹನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಅದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆದಿಯತಿ, ಪರದಾರಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಮುಸಾಪಿ ಭಣತಿ, ಪರಮ್ಪಿ ತಥತ್ತಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ, ಯಂ ಸ ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಕಾಲಾಮಾ, ಮೋಹೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಹಿತಾಯ ವಾ ಅಹಿತಾಯ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಅಹಿತಾಯ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಮೂಳ್ಹೋ ಪನಾಯಂ, ಕಾಲಾಮಾ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಮೋಹೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಪಾಣಮ್ಪಿ ಹನತಿ, ಅದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆದಿಯತಿ, ಪರದಾರಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಮುಸಾಪಿ ಭಣತಿ, ಪರಮ್ಪಿ ತಥತ್ತಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ, ಯಂ ಸ ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಕಾಲಾಮಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ ವಾ ಅಕುಸಲಾ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಅಕುಸಲಾ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಸಾವಜ್ಜಾ ವಾ ಅನವಜ್ಜಾ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಸಾವಜ್ಜಾ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ವಿಞ್ಞುಗರಹಿತಾ ವಾ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ವಿಞ್ಞುಗರಹಿತಾ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಸಮತ್ತಾ ಸಮಾದಿನ್ನಾ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ವಾ? ಕಥಂ ವಾ [ಕಥಂ ವಾ ವೋ (?)] ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಮತ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಾದಿನ್ನಾ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ. ಏವಂ ನೋ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಕಾಲಾಮಾ, ಯಂ ತಂ ಅವೋಚುಮ್ಹಾ [ಅವೋಚುಮ್ಹ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.) ಅ. ನಿ. ೪.೧೯೩] – ‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ! ಮಾ ಅನುಸ್ಸವೇನ, ಮಾ ಪರಮ್ಪರಾಯ, ಮಾ ಇತಿಕಿರಾಯ, ಮಾ ಪಿಟಕಸಮ್ಪದಾನೇನ, ಮಾ ತಕ್ಕಹೇತು, ಮಾ ನಯಹೇತು, ಮಾ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೇನ, ಮಾ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ, ಮಾ ಭಬ್ಬರೂಪತಾಯ, ಮಾ ಸಮಣೋ ನೋ ಗರೂತಿ. ಯದಾ ತುಮ್ಹೇ ಕಾಲಾಮಾ ಅತ್ತನಾವ ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಾವಜ್ಜಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿಞ್ಞುಗರಹಿತಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಮತ್ತಾ ಸಮಾದಿನ್ನಾ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ, ಅಥ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ, ಪಜಹೇಯ್ಯಾಥಾ’ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ, ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ, ಮಾ ಅನುಸ್ಸವೇನ, ಮಾ ಪರಮ್ಪರಾಯ, ಮಾ ಇತಿಕಿರಾಯ, ಮಾ ಪಿಟಕಸಮ್ಪದಾನೇನ, ಮಾ ತಕ್ಕಹೇತು, ಮಾ ನಯಹೇತು, ಮಾ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೇನ, ಮಾ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ, ಮಾ ಭಬ್ಬರೂಪತಾಯ, ಮಾ ಸಮಣೋ ನೋ ಗರೂತಿ. ಯದಾ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ, ಅತ್ತನಾವ ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನವಜ್ಜಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಮತ್ತಾ ಸಮಾದಿನ್ನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’ತಿ, ಅಥ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ, ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯಾಥ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಕಾಲಾಮಾ, ಅಲೋಭೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಹಿತಾಯ ವಾ ಅಹಿತಾಯ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಹಿತಾಯ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಅಲುದ್ಧೋ ಪನಾಯಂ, ಕಾಲಾಮಾ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ ಲೋಭೇನ ಅನಭಿಭೂತೋ ಅಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ನೇವ ಪಾಣಂ ಹನತಿ, ನ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ, ನ ಪರದಾರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ನ ಪರಮ್ಪಿ ತಥತ್ತಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ, ಯಂ ಸ ಹೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಕಾಲಾಮಾ, ಅದೋಸೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ… ಅಮೋಹೋ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ… ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಕಾಲಾಮಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ ವಾ ಅಕುಸಲಾ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಕುಸಲಾ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಸಾವಜ್ಜಾ ವಾ ಅನವಜ್ಜಾ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಅನವಜ್ಜಾ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ವಿಞ್ಞುಗರಹಿತಾ ವಾ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಸಮತ್ತಾ ಸಮಾದಿನ್ನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ವಾ? ಕಥಂ ವಾ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಮತ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಾದಿನ್ನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಏವಂ ನೋ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಕಾಲಾಮಾ, ಯಂ ತಂ ಅವೋಚುಮ್ಹಾ – ‘ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ! ಮಾ ಅನುಸ್ಸವೇನ, ಮಾ ಪರಮ್ಪರಾಯ, ಮಾ ಇತಿಕಿರಾಯ, ಮಾ ಪಿಟಕಸಮ್ಪದಾನೇನ, ಮಾ ತಕ್ಕಹೇತು, ಮಾ ನಯಹೇತು, ಮಾ ಆಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕೇನ, ಮಾ ದಿಟ್ಠಿನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ, ಮಾ ಭಬ್ಬರೂಪತಾಯ, ಮಾ ಸಮಣೋ ನೋ ಗರೂತಿ. ಯದಾ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ, ಅತ್ತನಾವ ಜಾನೇಯ್ಯಾಥ – ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನವಜ್ಜಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಮತ್ತಾ ಸಮಾದಿನ್ನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ, ಅಥ ತುಮ್ಹೇ, ಕಾಲಾಮಾ, ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರೇಯ್ಯಾಥಾ’ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ [ಯೋ ಖೋ (ಕ.)], ಕಾಲಾಮಾ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪತಿಸ್ಸತೋ [ಸತೋ (ಕ.)] ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ.

‘‘ಸ [ಸಚೇ (ಕ.)] ಖೋ ಸೋ, ಕಾಲಾಮಾ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಅವೇರಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತೋ. ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಅಸ್ಸಾಸಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋನ್ತಿ. ‘ಸಚೇ ಖೋ ಪನ ಅತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ [ಸುಕಟದುಕ್ಕಟಾನಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ಅಥಾಹಂ [ಠಾನಮಹಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಠಾನಮೇತಂ ಯೇನಾಹಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಅಯಮಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘‘ಸಚೇ ಖೋ ಪನ ನತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ಅಥಾಹಂ [ಇಧಾಹಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ ಅನೀಘಂ ಸುಖಿಂ [ಸುಖಂ (ಸೀ.), ಸುಖೀ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರಾಮೀ’ತಿ, ಅಯಮಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘‘ಸಚೇ ಖೋ ಪನ ಕರೋತೋ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ, ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಪಾಪಂ ಚೇತೇಮಿ. ಅಕರೋನ್ತಂ ಖೋ ಪನ ಮಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕುತೋ ದುಕ್ಖಂ ಫುಸಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಅಯಮಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘‘ಸಚೇ ಖೋ ಪನ ಕರೋತೋ ನ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ, ಅಥಾಹಂ ಉಭಯೇನೇವ ವಿಸುದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಅಯಮಸ್ಸ ಚತುತ್ಥೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಕಾಲಾಮಾ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಅವೇರಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತೋ. ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಅಸ್ಸಾಸಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇತಂ, ಭಗವಾ, ಏವಮೇತಂ, ಸುಗತ! ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಅವೇರಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತೋ. ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಅಸ್ಸಾಸಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋನ್ತಿ. ‘ಸಚೇ ಖೋ ಪನ ಅತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ಅಥಾಹಂ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಅಯಮಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘‘ಸಚೇ ಖೋ ಪನ ನತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ಅಥಾಹಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅವೇರಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ ಅನೀಘಂ ಸುಖಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರಾಮೀ’ತಿ, ಅಯಮಸ್ಸ ದುತಿಯೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸಚೇ ಖೋ ಪನ ಕರೋತೋ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ, ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ – ಕಸ್ಸಚಿ ಪಾಪಂ ಚೇತೇಮಿ, ಅಕರೋನ್ತಂ ಖೋ ಪನ ಮಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕುತೋ ದುಕ್ಖಂ ಫುಸಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಅಯಮಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘‘ಸಚೇ ಖೋ ಪನ ಕರೋತೋ ನ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ, ಅಥಾಹಂ ಉಭಯೇನೇವ ವಿಸುದ್ಧಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಅಯಮಸ್ಸ ಚತುತ್ಥೋ ಅಸ್ಸಾಸೋ ಅಧಿಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಅವೇರಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ಏವಂ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತೋ. ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಅಸ್ಸಾಸಾ ಅಧಿಗತಾ ಹೋನ್ತಿ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಏತೇ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕೇ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತೇ ಸರಣಂ ಗತೇ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.