೧೦. ಚುನ್ದಸುತ್ತಂ

೧೭೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಪಾವಾಯಂ [ಚಮ್ಪಾಯಂ (ಕ. ಸೀ.) ದೀ. ನಿ. ೨.೧೮೯ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ವಿಹರತಿ ಚುನ್ದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಾರಪುತ್ತಸ್ಸ ಅಮ್ಬವನೇ. ಅಥ ಖೋ ಚುನ್ದೋ ಕಮ್ಮಾರಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಚುನ್ದಂ ಕಮ್ಮಾರಪುತ್ತಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಸ್ಸ ನೋ ತ್ವಂ, ಚುನ್ದ, ಸೋಚೇಯ್ಯಾನಿ ರೋಚೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಛಾಭೂಮಕಾ ಕಮಣ್ಡಲುಕಾ ಸೇವಾಲಮಾಲಿಕಾ [ಸೇವಾಲಮಾಲಕಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಅಗ್ಗಿಪರಿಚಾರಿಕಾ ಉದಕೋರೋಹಕಾ ಸೋಚೇಯ್ಯಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ; ತೇಸಾಹಂ ಸೋಚೇಯ್ಯಾನಿ ರೋಚೇಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ, ಚುನ್ದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಚ್ಛಾಭೂಮಕಾ ಕಮಣ್ಡಲುಕಾ ಸೇವಾಲಮಾಲಿಕಾ ಅಗ್ಗಿಪರಿಚಾರಿಕಾ ಉದಕೋರೋಹಕಾ ಸೋಚೇಯ್ಯಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಚ್ಛಾಭೂಮಕಾ ಕಮಣ್ಡಲುಕಾ ಸೇವಾಲಮಾಲಿಕಾ ಅಗ್ಗಿಪರಿಚಾರಿಕಾ ಉದಕೋರೋಹಕಾ. ತೇ ಸಾವಕಂ [ಸಾವಕೇ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಏವಂ ಸಮಾದಪೇನ್ತಿ – ‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ [ಸಕಾಲಸ್ಸೇವ (ಸ್ಯಾ.)] ಉಟ್ಠಹನ್ತೋವ [ಉಟ್ಠಹನ್ತೋ (ಸ್ಯಾ.), ವುಟ್ಠಹನ್ತೋವ (ಪೀ. ಕ.)] ಸಯನಮ್ಹಾ ಪಥವಿಂ ಆಮಸೇಯ್ಯಾಸಿ; ನೋ ಚೇ ಪಥವಿಂ ಆಮಸೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅಲ್ಲಾನಿ ಗೋಮಯಾನಿ ಆಮಸೇಯ್ಯಾಸಿ; ನೋ ಚೇ ಅಲ್ಲಾನಿ ಗೋಮಯಾನಿ ಆಮಸೇಯ್ಯಾಸಿ, ಹರಿತಾನಿ ತಿಣಾನಿ ಆಮಸೇಯ್ಯಾಸಿ; ನೋ ಚೇ ಹರಿತಾನಿ ತಿಣಾನಿ ಆಮಸೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರೇಯ್ಯಾಸಿ; ನೋ ಚೇ ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರೇಯ್ಯಾಸಿ, ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಆದಿಚ್ಚಂ ನಮಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸಿ; ನೋ ಚೇ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಆದಿಚ್ಚಂ ನಮಸ್ಸೇಯ್ಯಾಸಿ, ಸಾಯತತಿಯಕಂ ಉದಕಂ ಓರೋಹೇಯ್ಯಾಸೀ’ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಚ್ಛಾಭೂಮಕಾ ಕಮಣ್ಡಲುಕಾ ಸೇವಾಲಮಾಲಿಕಾ ಅಗ್ಗಿಪರಿಚಾರಿಕಾ ಉದಕೋರೋಹಕಾ ಸೋಚೇಯ್ಯಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ; ತೇಸಾಹಂ ಸೋಚೇಯ್ಯಾನಿ ರೋಚೇಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಞ್ಞಥಾ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪಚ್ಛಾಭೂಮಕಾ ಕಮಣ್ಡಲುಕಾ ಸೇವಾಲಮಾಲಿಕಾ ಅಗ್ಗಿಪರಿಚಾರಿಕಾ ಉದಕೋರೋಹಕಾ ಸೋಚೇಯ್ಯಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ಚ ಪನ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು ಯಥಾ ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ತೇನ ಹಿ, ಚುನ್ದ, ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಚುನ್ದೋ ಕಮ್ಮಾರಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ತಿವಿಧಂ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ಕಾಯೇನ ಅಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ; ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಾಚಾಯ ಅಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ; ತಿವಿಧಂ ಮನಸಾ ಅಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಚುನ್ದ, ತಿವಿಧಂ ಕಾಯೇನ ಅಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ‘‘ಇಧ, ಚುನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಹೋತಿ ಲುದ್ದೋ ಲೋಹಿತಪಾಣಿ ಹತಪಹತೇ ನಿವಿಟ್ಠೋ ಅದಯಾಪನ್ನೋ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತೇಸು [ಪಾಣಭೂತೇಸು (ಕ.)].

‘‘ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಹೋತಿ. ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ಗಾಮಗತಂ ವಾ ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ ತಂ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಾತಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಹೋತಿ. ಯಾ ತಾ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಮಾತಾಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ [ನತ್ಥಿ ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು] ಭಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಗಿನಿರಕ್ಖಿತಾ ಞಾತಿರಕ್ಖಿತಾ ಗೋತ್ತರಕ್ಖಿತಾ [ನತ್ಥಿ ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು] ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತಾ ಸಸಾಮಿಕಾ ಸಪರಿದಣ್ಡಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾಲಾಗುಳಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪಿ, ತಥಾರೂಪಾಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿತಾ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ತಿವಿಧಂ ಕಾಯೇನ ಅಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಚುನ್ದ, ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಾಚಾಯ ಅಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಚುನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಮುಸಾವಾದೀ ಹೋತಿ. ಸಭಗ್ಗತೋ ವಾ ಪರಿಸಗ್ಗತೋ ವಾ ಞಾತಿಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಪೂಗಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ರಾಜಕುಲಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಅಭಿನೀತೋ ಸಕ್ಖಿಪುಟ್ಠೋ – ‘ಏಹಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯಂ ಜಾನಾಸಿ ತಂ ವದೇಹೀ’ತಿ [ಸೋ ಅಜಾನಂ ವಾ ಅಹಂ ಜಾನಾಮೀತಿ, ಜಾನಂ ವಾ ಅಹಂ ನ ಜಾನಾಮೀತಿ, ಅಪಸ್ಸಂ ವಾ ಅಹಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ, ಪಸ್ಸಂ ವಾ ಅಹಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ (ಪೀ. ಕ.) ಏವಮುಪರಿಪಿ], ಸೋ ಅಜಾನಂ ವಾ ಆಹ ‘ಜಾನಾಮೀ’ತಿ, ಜಾನಂ ವಾ ಆಹ ‘ನ ಜಾನಾಮೀ’ತಿ; ಅಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ ‘ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ ‘ನ ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ [ಸೋ ಅಜಾನಂ ವಾ ಅಹಂ ಜಾನಾಮೀತಿ, ಜಾನಂ ವಾ ಅಹಂ ನ ಜಾನಾಮೀತಿ, ಅಪಸ್ಸಂ ವಾ ಅಹಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ, ಪಸ್ಸಂ ವಾ ಅಹಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ (ಪೀ. ಕ.) ಏವಮುಪರಿಪಿ]. ಇತಿ ಅತ್ತಹೇತು ವಾ ಪರಹೇತು ವಾ ಆಮಿಸಕಿಞ್ಚಿಕ್ಖಹೇತು ವಾ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಹೋತಿ. ಇತೋ ಸುತ್ವಾ ಅಮುತ್ರ ಅಕ್ಖಾತಾ ಇಮೇಸಂ ಭೇದಾಯ, ಅಮುತ್ರ ವಾ ಸುತ್ವಾ ಇಮೇಸಂ ಅಕ್ಖಾತಾ ಅಮೂಸಂ ಭೇದಾಯ. ಇತಿ ಸಮಗ್ಗಾನಂ ವಾ ಭೇತ್ತಾ [ಭೇದಾತಾ (ಕ.)], ಭಿನ್ನಾನಂ ವಾ ಅನುಪ್ಪದಾತಾ, ವಗ್ಗಾರಾಮೋ ವಗ್ಗರತೋ ವಗ್ಗನನ್ದೀ ವಗ್ಗಕರಣಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಫರುಸವಾಚೋ ಹೋತಿ. ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಅಣ್ಡಕಾ ಕಕ್ಕಸಾ ಪರಕಟುಕಾ ಪರಾಭಿಸಜ್ಜನೀ ಕೋಧಸಾಮನ್ತಾ ಅಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾ, ತಥಾರೂಪಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೀ ಹೋತಿ ಅಕಾಲವಾದೀ ಅಭೂತವಾದೀ ಅನತ್ಥವಾದೀ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಅವಿನಯವಾದೀ; ಅನಿಧಾನವತಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ ಅಕಾಲೇನ ಅನಪದೇಸಂ ಅಪರಿಯನ್ತವತಿಂ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಾಚಾಯ ಅಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಚುನ್ದ, ತಿವಿಧಂ ಮನಸಾ ಅಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಚುನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ. ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾತಾ [ಅಭಿಜ್ಝಿತಾ (ಕ.) ಮ. ನಿ. ೧.೪೪೦ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ಹೋತಿ – ‘ಅಹೋ ವತ ಯಂ ಪರಸ್ಸ ತಂ ಮಮಸ್ಸಾ’ತಿ.

‘‘ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹೋತಿ ಪದುಟ್ಠಮನಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಹಞ್ಞನ್ತು ವಾ ಬಜ್ಝನ್ತು ವಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತು ವಾ ವಿನಸ್ಸನ್ತು ವಾ ಮಾ ವಾ ಅಹೇಸು’ನ್ತಿ [ಮಾ ವಾ ಅಹೇಸುಂ ಇತಿ ವಾ ತಿ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)].

‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ ವಿಪರೀತದಸ್ಸನೋ – ‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ನತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ನತ್ಥಿ ಹುತಂ, ನತ್ಥಿ ಸುಕಟದುಕ್ಕಟಾನಂ [ನತ್ಥೇತ್ಥ ಪಾಠಭೇದೋ] ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ನತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ನತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ಮನಸಾ ತಿವಿಧಂ ಅಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಇಮೇ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ದಸ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾ [ಅಕುಸಲಾ ಕಮ್ಮಪಥಾ (?)]. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ದಸಹಿ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಕಮ್ಮಪಥೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಉಟ್ಠಹನ್ತೋವ ಸಯನಮ್ಹಾ ಪಥವಿಂ ಚೇಪಿ ಆಮಸತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಪಥವಿಂ ಆಮಸತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಅಲ್ಲಾನಿ ಚೇಪಿ ಗೋಮಯಾನಿ ಆಮಸತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಅಲ್ಲಾನಿ ಗೋಮಯಾನಿ ಆಮಸತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಹರಿತಾನಿ ಚೇಪಿ ತಿಣಾನಿ ಆಮಸತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಹರಿತಾನಿ ತಿಣಾನಿ ಆಮಸತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಅಗ್ಗಿಂ ಚೇಪಿ ಪರಿಚರತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ, ನೋ ಚೇಪಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಚೇಪಿ ಆದಿಚ್ಚಂ ನಮಸ್ಸತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಆದಿಚ್ಚಂ ನಮಸ್ಸತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಸಾಯತತಿಯಕಂ ಚೇಪಿ ಉದಕಂ ಓರೋಹತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಸಾಯತತಿಯಕಂ ಉದಕಂ ಓರೋಹತಿ, ಅಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಇಮೇ, ಚುನ್ದ, ದಸ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾ ಅಸುಚೀಯೇವ [ಅಸುಚಿಚ್ಚೇವ (ಸ್ಯಾ.)] ಹೋನ್ತಿ ಅಸುಚಿಕರಣಾ ಚ.

‘‘ಇಮೇಸಂ ಪನ, ಚುನ್ದ, ದಸನ್ನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಕಮ್ಮಪಥಾನಂ ಸಮನ್ನಾಗಮನಹೇತು ನಿರಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಯಾ ವಾ [ಯಾ ಚ (ಕ.)] ಪನಞ್ಞಾಪಿ ಕಾಚಿ ದುಗ್ಗತಿಯೋ [ದುಗ್ಗತಿ ಹೋತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)].

‘‘ತಿವಿಧಂ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ಕಾಯೇನ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ; ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಾಚಾಯ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ; ತಿವಿಧಂ ಮನಸಾ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಂ, ಚುನ್ದ, ತಿವಿಧಂ ಕಾಯೇನ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಚುನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ನಿಹಿತದಣ್ಡೋ ನಿಹಿತಸತ್ಥೋ, ಲಜ್ಜೀ ದಯಾಪನ್ನೋ, ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ವಿಹರತಿ.

‘‘ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ಗಾಮಗತಂ ವಾ ಅರಞ್ಞಗತಂ ವಾ, ನ ತಂ ಅದಿನ್ನಂ [ತಂ ನಾದಿನ್ನಂ (ಕ. ಸೀ., ಮ. ನಿ. ೧.೪೪೧)] ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಾತಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಪಹಾಯ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ಯಾ ತಾ ಮಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಮಾತಾಪಿತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಾತುರಕ್ಖಿತಾ ಭಗಿನಿರಕ್ಖಿತಾ ಞಾತಿರಕ್ಖಿತಾ ಗೋತ್ತರಕ್ಖಿತಾ ಧಮ್ಮರಕ್ಖಿತಾ ಸಸಾಮಿಕಾ ಸಪರಿದಣ್ಡಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಮಾಲಾಗುಳಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾಪಿ, ತಥಾರೂಪಾಸು ನ ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿತಾ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ತಿವಿಧಂ ಕಾಯೇನ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಚುನ್ದ, ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಾಚಾಯ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಚುನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಮುಸಾವಾದಂ ಪಹಾಯ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಸಭಗ್ಗತೋ ವಾ ಪರಿಸಗ್ಗತೋ ವಾ ಞಾತಿಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಪೂಗಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ರಾಜಕುಲಮಜ್ಝಗತೋ ವಾ ಅಭಿನೀತೋ ಸಕ್ಖಿಪುಟ್ಠೋ – ‘ಏಹಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಯಂ ಜಾನಾಸಿ ತಂ ವದೇಹೀ’ತಿ, ಸೋ ಅಜಾನಂ ವಾ ಆಹ ‘ನ ಜಾನಾಮೀ’ತಿ, ಜಾನಂ ವಾ ಆಹ ‘ಜಾನಾಮೀ’ತಿ, ಅಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ ‘ನ ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಪಸ್ಸಂ ವಾ ಆಹ ‘ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಇತಿ ಅತ್ತಹೇತು ವಾ ಪರಹೇತು ವಾ ಆಮಿಸಕಿಞ್ಚಿಕ್ಖಹೇತು ವಾ ನ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಪಿಸುಣಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ, ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ – ನ ಇತೋ ಸುತ್ವಾ ಅಮುತ್ರ ಅಕ್ಖಾತಾ ಇಮೇಸಂ ಭೇದಾಯ, ನ ಅಮುತ್ರ ವಾ ಸುತ್ವಾ ಇಮೇಸಂ ಅಕ್ಖಾತಾ ಅಮೂಸಂ ಭೇದಾಯ. ಇತಿ ಭಿನ್ನಾನಂ ವಾ ಸನ್ಧಾತಾ ಸಹಿತಾನಂ ವಾ ಅನುಪ್ಪದಾತಾ ಸಮಗ್ಗಾರಾಮೋ ಸಮಗ್ಗರತೋ ಸಮಗ್ಗನನ್ದೀ ಸಮಗ್ಗಕರಣಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಫರುಸಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ, ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ನೇಲಾ ಕಣ್ಣಸುಖಾ ಪೇಮನೀಯಾ ಹದಯಙ್ಗಮಾ ಪೋರೀ ಬಹುಜನಕನ್ತಾ ಬಹುಜನಮನಾಪಾ, ತಥಾರೂಪಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ.

‘‘ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಪಹಾಯ, ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ ಕಾಲವಾದೀ ಭೂತವಾದೀ ಅತ್ಥವಾದೀ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವಿನಯವಾದೀ; ನಿಧಾನವತಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ ಕಾಲೇನ ಸಾಪದೇಸಂ ಪರಿಯನ್ತವತಿಂ ಅತ್ಥಸಂಹಿತಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಾಚಾಯ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಚುನ್ದ, ತಿವಿಧಂ ಮನಸಾ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಚುನ್ದ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ. ಯಂ ತಂ ಪರಸ್ಸ ಪರವಿತ್ತೂಪಕರಣಂ ತಂ ಅನಭಿಜ್ಝಿತಾ ಹೋತಿ – ‘ಅಹೋ ವತ ಯಂ ಪರಸ್ಸ ತಂ ಮಮಸ್ಸಾ’ತಿ.

‘‘ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹೋತಿ ಅಪ್ಪದುಟ್ಠಮನಸಙ್ಕಪ್ಪೋ – ‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಅವೇರಾ ಹೋನ್ತು [ಇದಂ ಪದಂ ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ನತ್ಥಿ, ತಥಾ ಮ. ನಿ. ೧.೪೪೧] ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾ, ಅನೀಘಾ ಸುಖೀ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರನ್ತೂ’ತಿ.

‘‘ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ ಅವಿಪರೀತದಸ್ಸನೋ – ‘ಅತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ಅತ್ಥಿ ಹುತಂ, ಅತ್ಥಿ ಸುಕಟದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ಅತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ಅತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ತಿವಿಧಂ ಮನಸಾ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಇಮೇ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ದಸ ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಚುನ್ದ, ದಸಹಿ ಕುಸಲೇಹಿ ಕಮ್ಮಪಥೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಉಟ್ಠಹನ್ತೋವ ಸಯನಮ್ಹಾ ಪಥವಿಂ ಚೇಪಿ ಆಮಸತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಪಥವಿಂ ಆಮಸತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಅಲ್ಲಾನಿ ಚೇಪಿ ಗೋಮಯಾನಿ ಆಮಸತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಅಲ್ಲಾನಿ ಗೋಮಯಾನಿ ಆಮಸತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಹರಿತಾನಿ ಚೇಪಿ ತಿಣಾನಿ ಆಮಸತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಹರಿತಾನಿ ತಿಣಾನಿ ಆಮಸತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಅಗ್ಗಿಂ ಚೇಪಿ ಪರಿಚರತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಚೇಪಿ ಆದಿಚ್ಚಂ ನಮಸ್ಸತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಆದಿಚ್ಚಂ ನಮಸ್ಸತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಸಾಯತತಿಯಕಂ ಚೇಪಿ ಉದಕಂ ಓರೋಹತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ; ನೋ ಚೇಪಿ ಸಾಯತತಿಯಕಂ ಉದಕಂ ಓರೋಹತಿ, ಸುಚಿಯೇವ ಹೋತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಇಮೇ, ಚುನ್ದ, ದಸ ಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಾ ಸುಚೀಯೇವ ಹೋನ್ತಿ ಸುಚಿಕರಣಾ ಚ.

‘‘ಇಮೇಸಂ ಪನ, ಚುನ್ದ, ದಸನ್ನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಕಮ್ಮಪಥಾನಂ ಸಮನ್ನಾಗಮನಹೇತು ದೇವಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಯಾ ವಾ ಪನಞ್ಞಾಪಿ ಕಾಚಿ ಸುಗತಿಯೋ’’ತಿ [ಸುಗತಿ ಹೋತೀತಿ (ಸ್ಯಾ.), ಸುಗತಿ ಹೋತಿ (ಕ.)].

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಚುನ್ದೋ ಕಮ್ಮಾರಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.