೬. ಕೋಕನುದಸುತ್ತಂ

೯೬. ‘‘ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ತಪೋದಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಯೇನ ತಪೋದಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ ಗತ್ತಾನಿ ಪರಿಸಿಞ್ಚಿತುಂ. ತಪೋದಾಯ [ತಪೋದೇ (ಕ.)] ಗತ್ತಾನಿ ಪರಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಏಕಚೀವರೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ ಗತ್ತಾನಿ ಪುಬ್ಬಾಪಯಮಾನೋ. ಕೋಕನುದೋಪಿ ಖೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಯೇನ ತಪೋದಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ ಗತ್ತಾನಿ ಪರಿಸಿಞ್ಚಿತುಂ.

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಕೋಕನುದೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕ್ವೇತ್ಥ [ಕೋ ತೇತ್ಥ (ಸೀ.), ಕ್ವತ್ಥ (ಪೀ. ಕ.)], ಆವುಸೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಹಮಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖೂನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಮಣಾನಂ, ಆವುಸೋ, ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮ ಮಯಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ದೇಸಂ, ಸಚೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಓಕಾಸಂ ಕರೋತಿ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಪುಚ್ಛಾವುಸೋ, ಸುತ್ವಾ ವೇದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ, ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ – ಏವಂದಿಟ್ಠಿ [ಏವಂದಿಟ್ಠಿಕೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಭವ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭೋ, ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ – ಏವಂದಿಟ್ಠಿ ಭವ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ, ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ… ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರಂ… ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರಂ… ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ… ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ… ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ… ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞನ್ತಿ – ಏವಂದಿಟ್ಠಿ ಭವ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ತೇನ ಹಿ ಭವಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ನ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ನ ಜಾನಾಮಿ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ. ಜಾನಾಮಹಂ, ಆವುಸೋ, ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ, ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞನ್ತಿ – ಏವಂದಿಟ್ಠಿ ಭವ’ನ್ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭೋ, ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞನ್ತಿ – ಏವಂದಿಟ್ಠಿ ಭವ’ನ್ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭೋ, ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ… ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರಂ… ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರಂ… ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ… ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ… ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ… ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞನ್ತಿ – ಏವಂದಿಟ್ಠಿ ಭವನ್ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ತೇನ ಹಿ ಭವಂ ನ ಜಾನಾತಿ ನ ಪಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ – ‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ನ ಜಾನಾಮಿ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ. ಜಾನಾಮಹಂ, ಆವುಸೋ, ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವದೇಸಿ. ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನಾವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ?

‘‘‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದಿಟ್ಠಿಗತಮೇತಂ. ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದಿಟ್ಠಿಗತಮೇತಂ. ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ…ಪೇ… ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ… ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರಂ… ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರಂ… ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ… ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ… ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ… ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ, ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದಿಟ್ಠಿಗತಮೇತಂ.

‘‘ಯಾವತಾ, ಆವುಸೋ, ದಿಟ್ಠಿ [ದಿಟ್ಠಿಗತಾ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ಯಾವತಾ ದಿಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ದಿಟ್ಠಿಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ದಿಟ್ಠಿಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮುಟ್ಠಾನಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮುಗ್ಘಾತೋ [ಯಾವತಾ ದಿಟ್ಠಿಟ್ಠಾನ ಅಧಿಟ್ಠಾನ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನ ಸಮುಟ್ಠಾನ ಸಮುಗ್ಘಾತೋ (ಸೀ. ಪೀ.)], ತಮಹಂ ಜಾನಾಮಿ ತಮಹಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ. ತಮಹಂ ಜಾನನ್ತೋ ತಮಹಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಕ್ಯಾಹಂ ವಕ್ಖಾಮಿ – ‘ನ ಜಾನಾಮಿ ನ ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ? ಜಾನಾಮಹಂ, ಆವುಸೋ, ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಕೋ ನಾಮೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಕಥಞ್ಚ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಜಾನನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘‘ಆನನ್ದೋ’ತಿ ಖೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ನಾಮಂ. ‘ಆನನ್ದೋ’ತಿ ಚ ಪನ ಮಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಜಾನನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಮಹಾಚರಿಯೇನ ವತ ಕಿರ, ಭೋ, ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತಯಮಾನಾ ನ ಜಾನಿಮ್ಹ – ‘ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ’ತಿ. ಸಚೇ ಹಿ ಮಯಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾಮ – ‘ಅಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ’ತಿ, ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ನೋ ನಪ್ಪಟಿಭಾಯೇಯ್ಯ [ನಪ್ಪಟಿಭಾಸೇಯ್ಯಾಮ (ಕ.) ನಪ್ಪಟಿಭಾಸೇಯ್ಯ (ಬಹೂಸು) ಮ. ನಿ. ೩.೨೧೬ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ]. ಖಮತು ಚ ಮೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.