೧. ಅವಿಜ್ಜಾಸುತ್ತಂ

೬೧. ‘‘ಪುರಿಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋಟಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯ – ‘ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅವಿಜ್ಜಾ ನಾಹೋಸಿ, ಅಥ ಪಚ್ಛಾ ಸಮಭವೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಚೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವುಚ್ಚತಿ, ಅಥ ಚ ಪನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ – ‘ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ.

‘‘ಅವಿಜ್ಜಮ್ಪಾಹಂ [ಅವಿಜ್ಜಮ್ಪಹಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಅವಿಜ್ಜಾಯ? ‘ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಪಞ್ಚಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನೀವರಣೇ ಸಾಹಾರೇ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರೇ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ನೀವರಣಾನಂ? ‘ತೀಣಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನೀ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ತೀಣಿಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಸಾಹಾರಾನಿ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಾನಿ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ತಿಣ್ಣಂ ದುಚ್ಚರಿತಾನಂ? ‘ಇನ್ದ್ರಿಯಅಸಂವರೋ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಇನ್ದ್ರಿಯಅಸಂವರಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಅಸಂವರಸ್ಸ? ‘ಅಸತಾಸಮ್ಪಜಞ್ಞ’ನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಅಸತಾಸಮ್ಪಜಞ್ಞಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಅಸತಾಸಮ್ಪಜಞ್ಞಸ್ಸ? ‘ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಸ್ಸ? ‘ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯ’ನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಸ್ಸ? ‘ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನ’ನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಸ್ಸ? ‘ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ.

‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ ಪರಿಪೂರೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಪರಿಪೂರಂ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪರಿಪೂರಂ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ ಪರಿಪೂರೋ ಅಸತಾಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಸತಾಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಅಸಂವರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಅಸಂವರೋ ಪರಿಪೂರೋ ತೀಣಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತೀಣಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರಾನಿ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾ ಪರಿಪೂರಾ ಅವಿಜ್ಜಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಏವಮೇತಿಸ್ಸಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಆಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ಪಾರಿಪೂರಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪರಿಪಬ್ಬತೇ ಥುಲ್ಲಫುಸಿತಕೇ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ( ) [(ಗಲಗಲಾಯನ್ತೇ) (ಸೀ.), (ಗಳಗಳಾಯನ್ತೇ) (ಸ್ಯಾ.)] ತಂ ಉದಕಂ ಯಥಾನಿನ್ನಂ ಪವತ್ತಮಾನಂ ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಪದರಸಾಖಾ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಪದರಸಾಖಾ ಪರಿಪೂರಾ ಕುಸೋಬ್ಭೇ [ಕುಸ್ಸುಬ್ಭೇ (ಸೀ.), ಕುಸುಬ್ಭೇ (ಸ್ಯಾ.), ಕುಸೋಮ್ಭೇ (ಕ.) ಅ. ನಿ. ೩.೯೬] ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ. ಕುಸೋಬ್ಭಾ ಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾಸೋಬ್ಭೇ [ಮಹಾಸೋಮ್ಭೇ (ಕ.)] ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಮಹಾಸೋಬ್ಭಾ ಪರಿಪೂರಾ ಕುನ್ನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಕುನ್ನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಮಹಾನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಸಾಗರಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ; ಏವಮೇತಸ್ಸ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಸಾಗರಸ್ಸ ಆಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ಪಾರಿಪೂರಿ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ ಪರಿಪೂರೋ ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಪರಿಪೂರಂ ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಸ್ಸದ್ಧಿಯಂ ಪರಿಪೂರಂ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ ಪರಿಪೂರೋ ಅಸತಾಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಅಸತಾಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಅಸಂವರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಅಸಂವರೋ ಪರಿಪೂರೋ ತೀಣಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತೀಣಿ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರಾನಿ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾ ಪರಿಪೂರಾ ಅವಿಜ್ಜಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ; ಏವಮೇತಿಸ್ಸಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಆಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ಪಾರಿಪೂರಿ.

‘‘ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಯಾ? ‘ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಸತ್ತಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಸಾಹಾರೇ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರೇ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಸತ್ತನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ? ‘ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಚತ್ತಾರೋಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಸಾಹಾರೇ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರೇ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಚತುನ್ನಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ? ‘ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನೀ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ತೀಣಿಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಚರಿತಾನಿ ಸಾಹಾರಾನಿ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಾನಿ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸುಚರಿತಾನಂ? ‘ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸ್ಸ? ‘ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞ’ನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಸ್ಸ? ‘ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಸ್ಸ? ‘ಸದ್ಧಾ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಸದ್ಧಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಸದ್ಧಾಯ? ‘ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನ’ನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ. ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಮ್ಪಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಹಾರಂ ವದಾಮಿ, ನೋ ಅನಾಹಾರಂ. ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಸ್ಸ? ‘ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ’ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯಂ.

‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ ಪರಿಪೂರೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಪರಿಪೂರಂ ಸದ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸದ್ಧಾ ಪರಿಪೂರಾ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ ಪರಿಪೂರೋ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಪರಿಪೂರೋ ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರಾನಿ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಪರಿಪೂರಾ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಪರಿಪೂರಾ ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ; ಏವಮೇತಿಸ್ಸಾ ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಆಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ಪಾರಿಪೂರಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪರಿಪಬ್ಬತೇ ಥುಲ್ಲಫುಸಿತಕೇ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ತಂ ಉದಕಂ ಯಥಾನಿನ್ನಂ ಪವತ್ತಮಾನಂ ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಪದರಸಾಖಾ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಪಬ್ಬತಕನ್ದರಪದರಸಾಖಾ ಪರಿಪೂರಾ ಕುಸೋಬ್ಭೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಕುಸೋಬ್ಭಾ ಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾಸೋಬ್ಭೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಮಹಾಸೋಬ್ಭಾ ಪರಿಪೂರಾ ಕುನ್ನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಕುನ್ನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಮಹಾನದಿಯೋ ಪರಿಪೂರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಸಾಗರಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ; ಏವಮೇತಸ್ಸ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಸಾಗರಸ್ಸ ಆಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ಪಾರಿಪೂರಿ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ ಪರಿಪೂರೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಪರಿಪೂರಂ ಸದ್ಧಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸದ್ಧಾ ಪರಿಪೂರಾ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ ಪರಿಪೂರೋ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಪರಿಪೂರಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಂ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ಪರಿಪೂರೋ ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರೇತಿ, ತೀಣಿ ಸುಚರಿತಾನಿ ಪರಿಪೂರಾನಿ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಪರಿಪೂರಾ ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಪರಿಪೂರಾ ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ; ಏವಮೇತಿಸ್ಸಾ ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಆಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಏವಞ್ಚ ಪಾರಿಪೂರೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.