೮. ದುತಿಯಮಹಾಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೨೮. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕಜಙ್ಗಲಾಯಂ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ. ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಕಜಙ್ಗಲಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಯೇನ ಕಜಙ್ಗಲಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಕಜಙ್ಗಲಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ಕಜಙ್ಗಲಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಕಜಙ್ಗಲಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಏತದವೋಚುಂ –

‘‘ವುತ್ತಮಿದಂ, ಅಯ್ಯೇ, ಭಗವತಾ ಮಹಾಪಞ್ಹೇಸು – ‘ಏಕೋ ಪಞ್ಹೋ ಏಕೋ ಉದ್ದೇಸೋ ಏಕಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ, ದ್ವೇ ಪಞ್ಹಾ ದ್ವೇ ಉದ್ದೇಸಾ ದ್ವೇ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನಿ, ತಯೋ ಪಞ್ಹಾ ತಯೋ ಉದ್ದೇಸಾ ತೀಣಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಹಾ ಚತ್ತಾರೋ ಉದ್ದೇಸಾ ಚತ್ತಾರಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಹಾ ಪಞ್ಚುದ್ದೇಸಾ ಪಞ್ಚ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನಿ, ಛ ಪಞ್ಹಾ ಛ ಉದ್ದೇಸಾ ಛ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನಿ, ಸತ್ತ ಪಞ್ಹಾ ಸತ್ತುದ್ದೇಸಾ ಸತ್ತ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನಿ, ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಹಾ ಅಟ್ಠುದ್ದೇಸಾ ಅಟ್ಠ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನಿ, ನವ ಪಞ್ಹಾ ನವುದ್ದೇಸಾ ನವ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನಿ, ದಸ ಪಞ್ಹಾ ದಸುದ್ದೇಸಾ ದಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ. ಇಮಸ್ಸ ನು ಖೋ, ಅಯ್ಯೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಕಥಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ?

‘‘ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಆವುಸೋ, ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ನಪಿ ಮನೋಭಾವನೀಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ; ಅಪಿ ಚ, ಯಥಾ ಮೇತ್ಥ ಖಾಯತಿ ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ, ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ, ಖೋ ಕಜಙ್ಗಲಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಕಜಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಕಜಙ್ಗಲಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಏತದವೋಚ –

‘‘‘ಏಕೋ ಪಞ್ಹೋ ಏಕೋ ಉದ್ದೇಸೋ ಏಕಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣ’ನ್ತಿ, ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಏಕಧಮ್ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿರಜ್ಜಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ಕತಮಸ್ಮಿಂ ಏಕಧಮ್ಮೇ? ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಆಹಾರಟ್ಠಿತಿಕಾ – ಇಮಸ್ಮಿಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಏಕಧಮ್ಮೇ ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿರಜ್ಜಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ‘ಏಕೋ ಪಞ್ಹೋ ಏಕೋ ಉದ್ದೇಸೋ ಏಕಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣನ್ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘‘ದ್ವೇ ಪಞ್ಹಾ ದ್ವೇ ಉದ್ದೇಸಾ ದ್ವೇ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ ಇತಿ, ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ದ್ವೀಸು, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿರಜ್ಜಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಸು ದ್ವೀಸು? ನಾಮೇ ಚ ರೂಪೇ ಚ…ಪೇ… ಕತಮೇಸು ತೀಸು? ತೀಸು ವೇದನಾಸು – ಇಮೇಸು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿರಜ್ಜಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ‘ತಯೋ ಪಞ್ಹಾ ತಯೋ ಉದ್ದೇಸಾ ತೀಣಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಹಾ ಚತ್ತಾರೋ ಉದ್ದೇಸಾ ಚತ್ತಾರಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಚತೂಸು, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ಸುಭಾವಿತಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಸು ಚತೂಸು? ಚತೂಸು ಸತಿಪಟ್ಠಾನೇಸು – ಇಮೇಸು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಚತೂಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ಸುಭಾವಿತಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ‘ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಹಾ ಚತ್ತಾರೋ ಉದ್ದೇಸಾ ಚತ್ತಾರಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘‘ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಹಾ ಪಞ್ಚುದ್ದೇಸಾ ಪಞ್ಚ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ಪಞ್ಚಸು, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ಸುಭಾವಿತಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು? ಪಞ್ಚಸು ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು…ಪೇ… ಕತಮೇಸು ಛಸು? ಛಸು ನಿಸ್ಸರಣೀಯಾಸು ಧಾತೂಸು…ಪೇ… ಕತಮೇಸು ಸತ್ತಸು? ಸತ್ತಸು ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇಸು…ಪೇ… ಕತಮೇಸು ಅಟ್ಠಸು? ಅಟ್ಠಸು ಅರಿಯಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗೇಸು – ಇಮೇಸು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಟ್ಠಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ಸುಭಾವಿತಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ‘ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಹಾ ಅಟ್ಠುದ್ದೇಸಾ ಅಟ್ಠ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘‘ನವ ಪಞ್ಹಾ ನವುದ್ದೇಸಾ ನವ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ನವಸು, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿರಜ್ಜಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಸು ನವಸು? ನವಸು ಸತ್ತಾವಾಸೇಸು – ಇಮೇಸು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ನವಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿರಜ್ಜಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ‘ನವ ಪಞ್ಹಾ ನವುದ್ದೇಸಾ ನವ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘‘ದಸ ಪಞ್ಹಾ ದಸುದ್ದೇಸಾ ದಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇತಿ ಖೋ ಪನೇತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಕಿಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ? ದಸಸು, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ಸುಭಾವಿತಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಸು ದಸಸು? ದಸಸು ಕುಸಲೇಸು ಕಮ್ಮಪಥೇಸು – ಇಮೇಸು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದಸಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾ ಸುಭಾವಿತಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಯನ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಮ್ಮದತ್ಥಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತಿ. ‘ದಸ ಪಞ್ಹಾ ದಸುದ್ದೇಸಾ ದಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಾಸು ಮಹಾಪಞ್ಹಾಸು – ‘ಏಕೋ ಪಞ್ಹೋ ಏಕೋ ಉದ್ದೇಸೋ ಏಕಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ…ಪೇ… ದಸ ಪಞ್ಹಾ ದಸುದ್ದೇಸಾ ದಸ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಾನೀ’ತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮಿ. ಆಕಙ್ಖಮಾನಾ ಚ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಭಗವನ್ತಞ್ಞೇವ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥ. ಯಥಾ ವೋ [ಯಥಾ ಖೋ (ಕ.), ಯಥಾ ನೋ (ಬಹೂಸು) ಅ. ನಿ. ೧೦.೧೧೫, ೧೭೨ ಪನ ಪಾಠಭೇದೋ ನತ್ಥಿ] ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ ತಥಾ ನಂ ಧಾರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ಖೋ ಕಜಙ್ಗಲಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಕಜಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಖೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಕಜಙ್ಗಲಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ಕಜಙ್ಗಲಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಯಾವತಕೋ ಅಹೋಸಿ ಕಜಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಗಹಪತಯೋ! ಪಣ್ಡಿತಾ, ಗಹಪತಯೋ, ಕಜಙ್ಗಲಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ. ಮಹಾಪಞ್ಞಾ, ಗಹಪತಯೋ, ಕಜಙ್ಗಲಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ. ಮಞ್ಚೇಪಿ ತುಮ್ಹೇ, ಗಹಪತಯೋ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತಮತ್ಥಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥ, ಅಹಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ಏವಮೇವಂ [ಏವಮೇವ (ಕ.) ಮ. ನಿ. ೧.೨೦೫ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಂ ಯಥಾ ತಂ ಕಜಙ್ಗಲಿಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಬ್ಯಾಕತಂ. ಏಸೋ ಚೇವ ತಸ್ಸ [ಏಸೋ ಚೇವೇತಸ್ಸ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೦೫)] ಅತ್ಥೋ. ಏವಞ್ಚ ನಂ ಧಾರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.