೫. ಪಣಿಹಿತಅಚ್ಛವಗ್ಗೋ

೪೧. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಲಿಸೂಕಂ ವಾ ಯವಸೂಕಂ ವಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಣಿಹಿತಂ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಅಕ್ಕನ್ತಂ ಹತ್ಥಂ ವಾ ಪಾದಂ ವಾ ಭೇಚ್ಛತಿ [ಭಿಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.), ಭೇಜ್ಜತಿ (ಸೀ.) ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಬ್ಯಾಕರಣಂ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ಲೋಹಿತಂ ವಾ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಮಿಚ್ಛಾಪಣಿಹಿತತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೂಕಸ್ಸ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ವತ ಭಿಕ್ಖು ಮಿಚ್ಛಾಪಣಿಹಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅವಿಜ್ಜಂ ಭೇಚ್ಛತಿ, ವಿಜ್ಜಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತಿ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಮಿಚ್ಛಾಪಣಿಹಿತತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೪೨. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಲಿಸೂಕಂ ವಾ ಯವಸೂಕಂ ವಾ ಸಮ್ಮಾಪಣಿಹಿತಂ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಅಕ್ಕನ್ತಂ ಹತ್ಥಂ ವಾ ಪಾದಂ ವಾ ಭೇಚ್ಛತಿ ಲೋಹಿತಂ ವಾ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತೀತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಸಮ್ಮಾಪಣಿಹಿತತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೂಕಸ್ಸ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ವತ ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾಪಣಿಹಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅವಿಜ್ಜಂ ಭೇಚ್ಛತಿ, ವಿಜ್ಜಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತಿ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಸಮ್ಮಾಪಣಿಹಿತತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೪೩. ‘‘ಇಧಾಹಂ [ಇದಾಹಂ (ಸೀ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪದುಟ್ಠಚಿತ್ತಂ ಏವಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ – ‘ಇಮಮ್ಹಿ ಚೇ ಅಯಂ ಸಮಯೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಲಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ’. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಚಿತ್ತಂ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪದುಟ್ಠಂ. ‘‘ಚೇತೋಪದೋಸಹೇತು ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಮಿಧೇಕಚ್ಚೇ ಸತ್ತಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪೪. ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಂ ಏವಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ – ‘ಇಮಮ್ಹಿ ಚೇ ಅಯಂ ಸಮಯೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಲಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಚಿತ್ತಂ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಸನ್ನಂ. ‘‘ಚೇತೋಪಸಾದಹೇತು ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಮಿಧೇಕಚ್ಚೇ ಸತ್ತಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೪೫. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉದಕರಹದೋ ಆವಿಲೋ ಲುಳಿತೋ ಕಲಲೀಭೂತೋ ತತ್ಥ ಚಕ್ಖುಮಾ ಪುರಿಸೋ ತೀರೇ ಠಿತೋ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸಿಪ್ಪಿಸಮ್ಬುಕಮ್ಪಿ [ಸಿಪ್ಪಿಕಸಮ್ಬುಕಮ್ಪಿ (ಕ.)] ಸಕ್ಖರಕಠಲಮ್ಪಿ ಮಚ್ಛಗುಮ್ಬಮ್ಪಿ ಚರನ್ತಮ್ಪಿ ತಿಟ್ಠನ್ತಮ್ಪಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಆವಿಲತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉದಕಸ್ಸ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ವತ ಭಿಕ್ಖು ಆವಿಲೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅತ್ತತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಪರತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉಭಯತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉತ್ತರಿಂ ವಾ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಆವಿಲತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೪೬. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉದಕರಹದೋ ಅಚ್ಛೋ ವಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಅನಾವಿಲೋ ತತ್ಥ ಚಕ್ಖುಮಾ ಪುರಿಸೋ ತೀರೇ ಠಿತೋ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸಿಪ್ಪಿಸಮ್ಬುಕಮ್ಪಿ ಸಕ್ಖರಕಠಲಮ್ಪಿ ಮಚ್ಛಗುಮ್ಬಮ್ಪಿ ಚರನ್ತಮ್ಪಿ ತಿಟ್ಠನ್ತಮ್ಪಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅನಾವಿಲತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉದಕಸ್ಸ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ವತ ಭಿಕ್ಖು ಅನಾವಿಲೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅತ್ತತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಪರತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉಭಯತ್ಥಂ ವಾ ಞಸ್ಸತಿ ಉತ್ತರಿಂ ವಾ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಠಾನಮೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅನಾವಿಲತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೪೭. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ರುಕ್ಖಜಾತಾನಂ ಫನ್ದನೋ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ ಯದಿದಂ ಮುದುತಾಯ ಚೇವ ಕಮ್ಮಞ್ಞತಾಯ ಚ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಾಞ್ಞಂ ಏಕಧಮ್ಮಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ ಯಂ ಏವಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಮುದು ಚ ಹೋತಿ ಕಮ್ಮಞ್ಞಞ್ಚ ಯಥಯಿದಂ ಚಿತ್ತಂ. ಚಿತ್ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಮುದು ಚ ಹೋತಿ ಕಮ್ಮಞ್ಞಞ್ಚ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೪೮. ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಧಮ್ಮಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ ಯಂ ಏವಂ ಲಹುಪರಿವತ್ತಂ ಯಥಯಿದಂ ಚಿತ್ತಂ. ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಮಾಪಿ ನ ಸುಕರಾ ಯಾವ ಲಹುಪರಿವತ್ತಂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೪೯. ‘‘ಪಭಸ್ಸರಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿತ್ತಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಉಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೫೦. ‘‘ಪಭಸ್ಸರಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿತ್ತಂ. ತಞ್ಚ ಖೋ ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಪಣಿಹಿತಅಚ್ಛವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.