៦. អធិករណបរិយាយវារោ

២៩២. វិវាទាធិករណស្ស – កិំ បុព្ពង្គមំ? កតិ ឋានានិ? កតិ វត្ថូនិ? កតិ ភូមិយោ? កតិ ហេតូ? កតិ មូលានិ? កតិហាការេហិ វិវទតិ? វិវាទាធិករណំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ?

អនុវាទាធិករណស្ស – កិំ បុព្ពង្គមំ? កតិ ឋានានិ? កតិ វត្ថូនិ? កតិ ភូមិយោ? កតិ ហេតូ? កតិ មូលានិ? កតិហាការេហិ អនុវទតិ? អនុវាទាធិករណំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ?

អាបត្តាធិករណស្ស – កិំ បុព្ពង្គមំ? កតិ ឋានានិ? កតិ វត្ថូនិ? កតិ ភូមិយោ? កតិ ហេតូ? កតិ មូលានិ? កតិហាការេហិ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ? អាបត្តាធិករណំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ?

កិច្ចាធិករណស្ស – កិំ បុព្ពង្គមំ? កតិ ឋានានិ? កតិ វត្ថូនិ? កតិ ភូមិយោ? កតិ ហេតូ? កតិ មូលានិ? កតិហាការេហិ កិច្ចំ ជាយតិ? កិច្ចាធិករណំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតិ?

២៩៣. វិវាទាធិករណស្ស កិំ បុព្ពង្គមន្តិ? លោភោ បុព្ពង្គមោ, ទោសោ បុព្ពង្គមោ, មោហោ បុព្ពង្គមោ, អលោភោ បុព្ពង្គមោ, អទោសោ បុព្ពង្គមោ, អមោហោ បុព្ពង្គមោ. កតិ ឋានានីតិ? អដ្ឋារស ភេទករវត្ថូនិ ឋានានិ. កតិ វត្ថូនីតិ? អដ្ឋារស ភេទករវត្ថូនិ. កតិ ភូមិយោតិ? អដ្ឋារស ភេទករវត្ថូនិ ភូមិយោ. កតិ ហេតូតិ? នវ ហេតូ – តយោ កុសលហេតូ, តយោ អកុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ. កតិ មូលានីតិ? ទ្វាទស មូលានិ. កតិហាការេហិ វិវទតីតិ? ទ្វីហាការេហិ វិវទតិ – ធម្មទិដ្ឋិ វា អធម្មទិដ្ឋិ វា. [ចូឡវ. ២២៨] វិវាទាធិករណំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតីតិ? វិវាទាធិករណំ ទ្វីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សម្មុខាវិនយេន ច យេភុយ្យសិកាយ ច.

២៩៤. អនុវាទាធិករណស្ស កិំ បុព្ពង្គមន្តិ? លោភោ បុព្ពង្គមោ, ទោសោ បុព្ពង្គមោ, មោហោ បុព្ពង្គមោ, អលោភោ បុព្ពង្គមោ, អទោសោ បុព្ពង្គមោ, អមោហោ បុព្ពង្គមោ. កតិ ឋានានីតិ? ចតស្សោ វិបត្តិយោ ឋានានិ. កតិ វត្ថូនីតិ? ចតស្សោ វិបត្តិយោ វត្ថូនិ. កតិ ភូមិយោតិ? ចតស្សោ វិបត្តិយោ ភូមិយោ. កតិ ហេតូតិ? នវ ហេតូ – តយោ កុសលហេតូ, តយោ អកុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ. កតិ មូលានីតិ? ចុទ្ទស មូលានិ. កតិហាការេហិ អនុវទតីតិ? ទ្វីហាការេហិ អនុវទតិ – វត្ថុតោ វា អាបត្តិតោ វា. [ចូឡវ. ២៣៦] អនុវាទាធិករណំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតីតិ? អនុវាទាធិករណំ ចតូហិ សមថេហិ សម្មតិ – សម្មុខាវិនយេន ច សតិវិនយេន ច អមូឡ្ហវិនយេន ច តស្សបាបិយសិកាយ ច.

២៩៥. អាបត្តាធិករណស្ស កិំ បុព្ពង្គមន្តិ? លោភោ បុព្ពង្គមោ, ទោសោ បុព្ពង្គមោ, មោហោ បុព្ពង្គមោ, អលោភោ បុព្ពង្គមោ, អទោសោ បុព្ពង្គមោ, អមោហោ បុព្ពង្គមោ. កតិ ឋានានីតិ? សត្ត អាបត្តិក្ខន្ធា ឋានានិ. កតិ វត្ថូនីតិ? សត្ត អាបត្តិក្ខន្ធា វត្ថូនិ. កតិ ភូមិយោតិ? សត្ត អាបត្តិក្ខន្ធា ភូមិយោ. កតិ ហេតូតិ? ឆ ហេតូ [កតិ ហេតូតិ នវ ហេតូ, តយោ កុសលហេតូ (សី. ស្យា.)] – តយោ អកុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ. កតិ មូលានីតិ? ឆ អាបត្តិសមុដ្ឋានានិ មូលានិ. កតិហាការេហិ អាបត្តិំ អាបជ្ជតីតិ? ឆហាការេហិ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ – អលជ្ជិតា, អញ្ញាណតា, កុក្កុច្ចបកតតា, អកប្បិយេ កប្បិយសញ្ញិតា, កប្បិយេ អកប្បិយសញ្ញិតា, សតិសម្មោសា. [ចូឡវ. ២៣៩] អាបត្តាធិករណំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតីតិ? អាបត្តាធិករណំ តីហិ សមថេហិ សម្មតិ – សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

២៩៦. កិច្ចាធិករណស្ស កិំ បុព្ពង្គមន្តិ? លោភោ បុព្ពង្គមោ, ទោសោ បុព្ពង្គមោ, មោហោ បុព្ពង្គមោ, អលោភោ បុព្ពង្គមោ, អទោសោ បុព្ពង្គមោ, អមោហោ បុព្ពង្គមោ. កតិ ឋានានីតិ? ចត្តារិ កម្មានិ ឋានានិ. កតិ វត្ថូនីតិ? ចត្តារិ កម្មានិ វត្ថូនិ. កតិ ភូមិយោតិ? ចត្តារិ កម្មានិ ភូមិយោ. កតិ ហេតូតិ? នវ ហេតូ – តយោ កុសលហេតូ, តយោ អកុសលហេតូ, តយោ អព្យាកតហេតូ. កតិ មូលានីតិ? ឯកំ មូលំ – សង្ឃោ. កតិហាការេហិ កិច្ចំ ជាយតីតិ? ទ្វីហាការេហិ កិច្ចំ ជាយតិ – ញត្តិតោ វា អបលោកនតោ វា. [ចូឡវ. ២៤២] កិច្ចាធិករណំ កតិហិ សមថេហិ សម្មតីតិ? កិច្ចាធិករណំ ឯកេន សមថេន សម្មតិ – សម្មុខាវិនយេន.

កតិ សមថា? សត្ត សមថា. សម្មុខាវិនយោ, សតិវិនយោ, អមូឡ្ហវិនយោ, បដិញ្ញាតករណំ, យេភុយ្យសិកា, តស្សបាបិយសិកា, តិណវត្ថារកោ – ឥមេ សត្ត សមថា.

សិយា ឥមេ សត្ត សមថា ទស សមថា ហោន្តិ, ទស សមថា សត្ត សមថា ហោន្តិ វត្ថុវសេន បរិយាយេន សិយាតិ.

កថញ្ច សិយា? វិវាទាធិករណស្ស ទ្វេ សមថា, អនុវាទាធិករណស្ស ចត្តារោ សមថា, អាបត្តាធិករណស្ស តយោ សមថា, កិច្ចាធិករណស្ស ឯកោ សមថោ. ឯវំ ឥមេ សត្ត សមថា ទស សមថា ហោន្តិ, ទស សមថា សត្ត សមថា ហោន្តិ វត្ថុវសេន បរិយាយេន.

បរិយាយវារោ និដ្ឋិតោ ឆដ្ឋោ.