៥. អធិករណបច្ចយវារោ

២៨៨. វិវាទាធិករណបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? វិវាទាធិករណបច្ចយា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ឧបសម្បន្នំ ឱមសតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; អនុបសម្បន្នំ ឱមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – វិវាទាធិករណបច្ចយា ឥមា ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ…បេ… សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ឯកំ វិបត្តិំ ភជន្តិ – អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ទ្វីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ. ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

២៨៩. អនុវាទាធិករណបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អនុវាទាធិករណបច្ចយា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ. ភិក្ខុំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; អមូលកេន សង្ឃាទិសេសេន អនុទ្ធំសេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; អមូលិកាយ អាចារវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – អនុវាទាធិករណបច្ចយា ឥមា តិស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ…បេ… សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ តីហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ. ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

២៩០. អាបត្តាធិករណបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? អាបត្តាធិករណបច្ចយា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ. ភិក្ខុនី ជានំ បារាជិកំ ធម្មំ បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; វេមតិកា បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; ភិក្ខុ សង្ឃាទិសេសំ បដិច្ឆាទេតិ; អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; អាចារវិបត្តិំ បដិច្ឆាទេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស – អាបត្តាធិករណបច្ចយា ឥមា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ…បេ… សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ចតូហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ. ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

២៩១. កិច្ចាធិករណបច្ចយា កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? កិច្ចាធិករណបច្ចយា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ. ឧក្ខិត្តានុវត្តិកា ភិក្ខុនី យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជតិ, ញត្តិយា ទុក្កដំ; ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយា; កម្មវាចាបរិយោសានេ អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ភេទកានុវត្តកា ភិក្ខូ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជន្តិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; បាបិកាយ ទិដ្ឋិយា យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – កិច្ចាធិករណបច្ចយា ឥមា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ…បេ… សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ បញ្ចហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ. ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

ឋបេត្វា សត្ត អាបត្តិយោ សត្ត អាបត្តិក្ខន្ធេ, អវសេសា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? ឋបេត្វា សត្ត អាបត្តិយោ សត្ត អាបត្តិក្ខន្ធេ អវសេសា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ន កតមំ វិបត្តិំ ភជន្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ន កតមេន អាបត្តិក្ខន្ធេន សង្គហិតា. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ន កតមេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ. ចតុន្នំ អធិករណានំ ន កតមំ អធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ ន កតមេន សមថេន សម្មន្តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ឋបេត្វា សត្ត អាបត្តិយោ សត្ត អាបត្តិក្ខន្ធេ, នត្ថញ្ញា អាបត្តិយោតិ.

អធិករណបច្ចយវារោ និដ្ឋិតោ បញ្ចមោ.

អន្តរបេយ្យាលំ [អនន្តរបេយ្យាលំ (សី. ស្យា.)] និដ្ឋិតំ.

តស្សុទ្ទានំ –

កតិបុច្ឆា សមុដ្ឋានា, កតាបត្តិ តថេវ ច;

សមុដ្ឋានា វិបត្តិ ច, តថាធិករណេន ចាតិ.