២. កតាបត្តិវារោ

២៧៧. បឋមេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? បឋមេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ. ភិក្ខុ កប្បិយសញ្ញី សញ្ញាចិកាយ កុដិំ ករោតិ អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមនំ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស; ភិក្ខុ កប្បិយសញ្ញី វិកាលេ ភោជនំ ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស; ភិក្ខុ កប្បិយសញ្ញី អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរឃរំ បវិដ្ឋាយ ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស – បឋមេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ឥមា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ បញ្ចហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាដិទេសនីយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ. ចតុន្នំ អធិករណានំ អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

២៧៨. ទុតិយេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? ទុតិយេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ភិក្ខុ កប្បិយសញ្ញី សមាទិសតិ – ‘‘កុដិំ មេ ករោថា’’តិ. តស្ស កុដិំ ករោន្តិ អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមនំ. បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស. ភិក្ខុ កប្បិយសញ្ញី អនុបសម្បន្នំ បទសោ ធម្មំ វាចេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – ទុតិយេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ឥមា ចតស្សោ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ…បេ… សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ចតូហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – វាចតោ សមុដ្ឋន្តិ, ន កាយតោ ន ចិត្តតោ. ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

២៧៩. តតិយេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? តតិយេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ. ភិក្ខុ កប្បិយសញ្ញី សំវិទហិត្វា កុដិំ ករោតិ អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមនំ. បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស. ភិក្ខុ កប្បិយសញ្ញី បណីតភោជនានិ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ភិក្ខុ កប្បិយសញ្ញី ភិក្ខុនិយា វោសាសន្តិយា ន និវារេត្វា ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស – តតិយេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ឥមា បញ្ច អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ…បេ… សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ បញ្ចហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាដិទេសនីយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន ចិត្តតោ. ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

២៨០. ចតុត្ថេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? ចតុត្ថេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ឆ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ភិក្ខុ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី សញ្ញាចិកាយ កុដិំ ករោតិ អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមនំ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស. ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី វិកាលេ ភោជនំ ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរឃរំ បវិដ្ឋាយ ហត្ថតោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស. ចតុត្ថេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ឥមា ឆ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ…បេ… សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ឆហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាដិទេសនីយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន វាចតោ. ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

២៨១. បញ្ចមេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? បញ្ចមេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ឆ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ. ភិក្ខុ បាបិច្ឆោ ឥច្ឆាបកតោ អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី សមាទិសតិ – ‘‘កុដិំ មេ ករោថា’’តិ. តស្ស កុដិំ ករោន្តិ អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមនំ. បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស. ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី អនុបសម្បន្នំ បទសោ ធម្មំ វាចេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ ទវកម្យតា ហីនេន ហីនំ វទេតិ, អាបត្តិ ទុព្ភាសិតស្ស – បញ្ចមេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ឥមា ឆ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ…បេ… សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ឆហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុព្ភាសិតាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ, ន កាយតោ. ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ច.

២៨២. ឆដ្ឋេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ? ឆដ្ឋេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ឆ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ – ភិក្ខុ សំវិទហិត្វា ភណ្ឌំ អវហរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស; ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី សំវិទហិត្វា កុដិំ ករោតិ អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមនំ, បយោគេ ទុក្កដំ; ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស; តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស. ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី បណីតភោជនានិ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី ភិក្ខុនិយា វោសាសន្តិយា ន និវារេត្វា ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស – ឆដ្ឋេន អាបត្តិសមុដ្ឋានេន ឥមា ឆ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតិ វិបត្តិយោ ភជន្តិ? សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតិហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា? ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ អាបត្តិសមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋន្តិ? ចតុន្នំ អធិករណានំ កតមំ អធិករណំ? សត្តន្នំ សមថានំ កតិហិ សមថេហិ សម្មន្តិ? តា អាបត្តិយោ ចតុន្នំ វិបត្តីនំ ទ្វេ វិបត្តិយោ ភជន្តិ – សិយា សីលវិបត្តិំ, សិយា អាចារវិបត្តិំ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ ឆហិ អាបត្តិក្ខន្ធេហិ សង្គហិតា – សិយា បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ថុល្លច្ចយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាចិត្តិយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា បាដិទេសនីយាបត្តិក្ខន្ធេន, សិយា ទុក្កដាបត្តិក្ខន្ធេន. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋន្តិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋន្តិ. ចតុន្នំ អធិករណានំ, អាបត្តាធិករណំ. សត្តន្នំ សមថានំ តីហិ សមថេហិ សម្មន្តិ – សិយា សម្មុខាវិនយេន ច បដិញ្ញាតករណេន ច, សិយា សម្មុខាវិនយេន ច តិណវត្ថារកេន ចាតិ.

ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ

កតាបត្តិវារោ និដ្ឋិតោ ទុតិយោ.