១. កត្ថបញ្ញត្តិវារោ

១. បារាជិកកណ្ឌំ

១៨៨. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តំ, កំ អារព្ភ, កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ…បេ… កេនាភតន្តិ?

យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ. កំ អារព្ភាតិ? សុទិន្នំ កលន្ទបុត្តំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សុទិន្នោ កលន្ទបុត្តោ បុរាណទុតិយិកាយ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ, ទ្វេ អនុបញ្ញត្តិយោ. អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ. សព្ពត្ថ បញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ. សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? សាធារណបញ្ញត្តិ. ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឧភតោបញ្ញត្តិ. បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ. កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? ទុតិយេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ. ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? បារាជិកាបត្តិក្ខន្ធោ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ… កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –

ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;

មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ. …បេ…;

ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;

វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ.

១៨៩. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន អទិន្នំ អាទិយនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? រាជគហេ បញ្ញត្តំ. កំ អារព្ភាតិ? ធនិយំ កុម្ភការបុត្តំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ រញ្ញោ ទារូនិ អទិន្នំ អាទិយិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ….

១៩០. សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ. កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ អញ្ញមញ្ញំ ជីវិតា វោរោបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ….

១៩១. អសន្តំ អភូតំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មំ ឧល្លបនបច្ចយា បារាជិកំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? វេសាលិយំ បញ្ញត្តំ. កំ អារព្ភាតិ? វគ្គុមុទាតីរិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? វគ្គុមុទាតីរិយា ភិក្ខូ គិហីនំ អញ្ញមញ្ញស្ស ឧត្តរិមនុស្សធម្មស្ស វណ្ណំ ភាសិំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ….

ចត្តារោ បារាជិកា និដ្ឋិតា.

២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌាទិ

១៩២. យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧបក្កមិត្វាអសុចិំ មោចនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោ, កំ អារព្ភ, កិស្មិំ វត្ថុស្មិំ…បេ… កេនាភតន្តិ?

យំ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ សេយ្យសកំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា សេយ្យសកោ ឧបក្កមិត្វា អសុចិំ មោចេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. អត្ថិ តត្ថ បញ្ញត្តិ, អនុបញ្ញត្តិ, អនុប្បន្នបញ្ញត្តីតិ? ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ. អនុប្បន្នបញ្ញត្តិ តស្មិំ នត្ថិ. សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ, បទេសបញ្ញត្តីតិ? សព្ពត្ថបញ្ញត្តិ. សាធារណបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តីតិ? អសាធារណបញ្ញត្តិ. ឯកតោបញ្ញត្តិ, ឧភតោបញ្ញត្តីតិ? ឯកតោបញ្ញត្តិ. បញ្ចន្នំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសានំ កត្ថោគធំ កត្ថ បរិយាបន្នន្តិ? និទានោគធំ និទានបរិយាបន្នំ. កតមេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតីតិ? តតិយេន ឧទ្ទេសេន ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆតិ. ចតុន្នំ វិបត្តីនំ កតមា វិបត្តីតិ? សីលវិបត្តិ. សត្តន្នំ អាបត្តិក្ខន្ធានំ កតមោ អាបត្តិក្ខន្ធោតិ? សង្ឃាទិសេសាបត្តិក្ខន្ធោ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ កតិហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតីតិ? ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ… កេនាភតន្តិ? បរម្បរាភតំ –

ឧបាលិ ទាសកោ ចេវ, សោណកោ សិគ្គវោ តថា;

មោគ្គលិបុត្តេន បញ្ចមា, ឯតេ ជម្ពុសិរិវ្ហយេ. …បេ…;

ឯតេ នាគា មហាបញ្ញា, វិនយញ្ញូ មគ្គកោវិទា;

វិនយំ ទីបេ បកាសេសុំ, បិដកំ តម្ពបណ្ណិយាតិ.

មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ….

មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ….

មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ….

សញ្ចរិត្តំ សមាបជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឧទាយី សញ្ចរិត្តំ សមាបជ្ជិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ – សិយា កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ ន ចិត្តតោ; សិយា វាចតោ សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ; សិយា កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ; សិយា វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ; សិយា កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ….

សញ្ញាចិកាយ កុដិំ ការាបនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? អាឡវិយំ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? អាឡវកេ ភិក្ខូ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាឡវកា ភិក្ខូ សញ្ញាចិកាយ កុដិយោ ការាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ….

មហល្លកំ វិហារំ ការាបនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ វិហារវត្ថុំ សោធេន្តោ អញ្ញតរំ ចេតិយរុក្ខំ ឆេទាបេសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ….

ភិក្ខុំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អមូលកេន បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ….

ភិក្ខុំ អញ្ញភាគិយស្ស អធិករណស្ស កិញ្ចិទេសំ លេសមត្តំ ឧបាទាយ បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? មេត្តិយភូមជកេ ភិក្ខូ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? មេត្តិយភូមជកា ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ទព្ពំ មល្លបុត្តំ អញ្ញភាគិយស្ស អធិករណស្ស កិញ្ចិ ទេសំ លេសមត្តំ ឧបាទាយ បារាជិកេន ធម្មេន អនុទ្ធំសេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋាតិ…បេ….

សង្ឃភេទកស្ស ភិក្ខុនោ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? ទេវទត្តំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ទេវទត្តោ សមគ្គស្ស សង្ឃស្ស ភេទាយ បរក្កមិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ….

ភេទកានុវត្តកានំ ភិក្ខូនំ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? រាជគហេ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? សម្ពហុលេ ភិក្ខូ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? សម្ពហុលា ភិក្ខូ ទេវទត្តស្ស សង្ឃភេទាយ បរក្កមន្តស្ស អនុវត្តកា អហេសុំ វគ្គវាទកា, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេ សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ….

ទុព្ពចស្ស ភិក្ខុនោ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? កោសម្ពិយំ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? អាយស្មន្តំ ឆន្នំ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អាយស្មា ឆន្នោ ភិក្ខូហិ សហធម្មិកំ វុច្ចមានោ អត្តានំ អវចនីយំ អកាសិ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ….

កុលទូសកស្ស ភិក្ខុនោ យាវតតិយំ សមនុភាសនាយ ន បដិនិស្សជ្ជនបច្ចយា សង្ឃាទិសេសោ កត្ថ បញ្ញត្តោតិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តោ. កំ អារព្ភាតិ? អស្សជិបុនព្ពសុកេ ភិក្ខូ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? អស្សជិបុនព្ពសុកា ភិក្ខូ សង្ឃេន បព្ពាជនីយកម្មកតា ភិក្ខូ ឆន្ទគាមិតា ទោសគាមិតា មោហគាមិតា ភយគាមិតា បាបេសុំ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ…បេ….

អនាទរិយំ បដិច្ច ឧទកេ ឧច្ចារំ វា បស្សាវំ វា ខេឡំ វា ករណបច្ចយា ទុក្កដំ កត្ថ បញ្ញត្តន្តិ? សាវត្ថិយំ បញ្ញត្តំ. កំ អារព្ភាតិ? ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ. កិស្មិំ វត្ថុស្មិន្តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧទកេ ឧច្ចារម្បិ បស្សាវម្បិ ខេឡម្បិ អកំសុ, តស្មិំ វត្ថុស្មិំ. ឯកា បញ្ញត្តិ, ឯកា អនុបញ្ញត្តិ. ឆន្នំ អាបត្តិសមុដ្ឋានានំ ឯកេន សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋាតិ – កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ…បេ….

កត្ថបញ្ញត្តិវារោ និដ្ឋិតោ បឋមោ.