៤. អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទំ

២៩០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧទាយី សាវត្ថិយំ កុលូបកោ ហោតិ, ពហុកានិ កុលានិ ឧបសង្កមតិ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី មតបតិកា អភិរូបា ហោតិ ទស្សនីយា បាសាទិកា. អថ ខោ អាយស្មា ឧទាយី បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន តស្សា ឥត្ថិយា និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ សា ឥត្ថី យេនាយស្មា ឧទាយី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ តំ ឥត្ថិំ អាយស្មា ឧទាយី ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ សា ឥត្ថី អាយស្មតា ឧទាយិនា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតា សមាទបិតា សមុត្តេជិតា សម្បហំសិតា អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ ឯតទវោច – ‘‘វទេយ្យាថ, ភន្តេ, យេន អត្ថោ. បដិពលា មយំ អយ្យស្ស ទាតុំ យទិទំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ’’ន្តិ.

‘‘ន ខោ តេ, ភគិនិ, អម្ហាកំ ទុល្លភា យទិទំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារា. អបិច, យោ អម្ហាកំ ទុល្លភោ តំ ទេហី’’តិ. ‘‘កិំ, ភន្តេ’’តិ? ‘‘មេថុនធម្ម’’ន្តិ. ‘‘អត្ថោ, ភន្តេ’’តិ? ‘‘អត្ថោ, ភគិនី’’តិ. ‘‘ឯហិ, ភន្តេ’’តិ, ឱវរកំ បវិសិត្វា សាដកំ និក្ខិបិត្វា មញ្ចកេ ឧត្តានា និបជ្ជិ. អថ ខោ អាយស្មា ឧទាយី យេន សា ឥត្ថី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា – ‘‘កោ ឥមំ វសលំ ទុគ្គន្ធំ អាមសិស្សតី’’តិ, និដ្ឋុហិត្វា បក្កាមិ. អថ ខោ សា ឥត្ថី ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘អលជ្ជិនោ ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា ទុស្សីលា មុសាវាទិនោ. ឥមេ ហិ នាម ធម្មចារិនោ សមចារិនោ ព្រហ្មចារិនោ សច្ចវាទិនោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា បដិជានិស្សន្តិ! នត្ថិ ឥមេសំ សាមញ្ញំ នត្ថិ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ, នដ្ឋំ ឥមេសំ សាមញ្ញំ នដ្ឋំ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ, កុតោ ឥមេសំ សាមញ្ញំ កុតោ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ, អបគតា ឥមេ សាមញ្ញា អបគតា ឥមេ ព្រហ្មញ្ញា. កថញ្ហិ នាម សមណោ ឧទាយី មំ សាមំ មេថុនធម្មំ យាចិត្វា, ‘កោ ឥមំ វសលំ ទុគ្គន្ធំ អាមសិស្សតី’’តិ និដ្ឋុហិត្វា បក្កមិស្សតិ! កិំ មេ បាបកំ កិំ មេ ទុគ្គន្ធំ, កស្សាហំ កេន ហាយាមី’’តិ? អញ្ញាបិ ឥត្ថិយោ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘អលជ្ជិនោ ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា ទុស្សីលា មុសាវាទិនោ…បេ… កថញ្ហិ នាម សមណោ ឧទាយី ឥមិស្សា សាមំ មេថុនធម្មំ យាចិត្វា, ‘កោ ឥមំ វសលំ ទុគ្គន្ធំ អាមសិស្សតី’តិ និដ្ឋុហិត្វា បក្កមិស្សតិ! កិំ ឥមិស្សា បាបកំ កិំ ឥមិស្សា ទុគ្គន្ធំ, កស្សាយំ កេន ហាយតី’’តិ? អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តាសំ ឥត្ថីនំ ឧជ្ឈាយន្តីនំ ខិយ្យន្តីនំ វិបាចេន្តីនំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសិស្សតី’’តិ!

អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧទាយិ, មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, មោឃបុរិស, អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសិស្សសិ! ននុ មយា, មោឃបុរិស, អនេកបរិយាយេន វិរាគាយ ធម្មោ ទេសិតោ នោ សរាគាយ…បេ… កាមបរិឡាហានំ វូបសមោ អក្ខាតោ? នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

២៩១. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឱតិណ្ណោ វិបរិណតេន ចិត្តេន មាតុគាមស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសេយ្យ – ‘ឯតទគ្គំ, ភគិនិ, បារិចរិយានំ យា មាទិសំ សីលវន្តំ កល្យាណធម្មំ ព្រហ្មចារិំ ឯតេន ធម្មេន បរិចរេយ្យាតិ មេថុនុបសំហិតេន’, សង្ឃាទិសេសោ’’តិ.

២៩២. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

ឱតិណ្ណោ នាម សារត្តោ អបេក្ខវា បដិពទ្ធចិត្តោ.

វិបរិណតន្តិ រត្តម្បិ ចិត្តំ វិបរិណត្តំ, ទុដ្ឋម្បិ ចិត្តំ វិបរិណតំ, មូឡ្ហម្បិ ចិត្តំ វិបរិណតំ. អបិច, រត្តំ ចិត្តំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតំ វិបរិណតន្តិ.

មាតុគាមោ នាម មនុស្សិត្ថី, ន យក្ខី, ន បេតី, ន តិរច្ឆានគតា. វិញ្ញូ បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតំ ទុដ្ឋល្លាទុដ្ឋុល្លំ អាជានិតុំ.

មាតុគាមស្ស សន្តិកេតិ មាតុគាមស្ស សាមន្តា, មាតុគាមស្ស អវិទូរេ.

អត្តកាមន្តិ អត្តនោ កាមំ អត្តនោ ហេតុំ អត្តនោ អធិប្បាយំ អត្តនោ បារិចរិយំ.

ឯតទគ្គន្តិ ឯតំ អគ្គំ ឯតំ សេដ្ឋំ ឯតំ មោក្ខំ ឯតំ ឧត្តមំ ឯតំ បវរំ.

យាតិ ខត្តិយី [ខត្តិយា (ស្យា.)] វា ព្រាហ្មណី វា វេស្សី វា សុទ្ទី វា.

មាទិសន្តិ ខត្តិយំ វា ព្រាហ្មណំ វា វេស្សំ វា សុទ្ទំ វា.

សីលវន្តន្តិ បាណាតិបាតា បដិវិរតំ, អទិន្នាទានា បដិវិរតំ, មុសាវាទា បដិវិរតំ.

ព្រហ្មចារិន្តិ មេថុនធម្មា បដិវិរតំ.

កល្យាណធម្មោ នាម តេន ច សីលេន តេន ច ព្រហ្មចរិយេន កល្យាណធម្មោ ហោតិ.

ឯតេន ធម្មេនាតិ មេថុនធម្មេន.

បរិចរេយ្យាតិ អភិរមេយ្យ.

មេថុនុបសំហិតេនាតិ មេថុនធម្មប្បដិសំយុត្តេន.

សង្ឃាទិសេសោតិ…បេ… តេនបិ វុច្ចតិ សង្ឃាទិសេសោតិ.

២៩៣. ឥត្ថី ច ហោតិ ឥត្ថិសញ្ញី សារត្តោ ច. ភិក្ខុ ច នំ ឥត្ថិយា សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស.

ឥត្ថី ច ហោតិ វេមតិកោ…បេ… បណ្ឌកសញ្ញី… បុរិសសញ្ញី… តិរច្ឆានគតសញ្ញី សារត្តោ ច. ភិក្ខុ ច នំ ឥត្ថិយា សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស.

បណ្ឌកោ ច ហោតិ បណ្ឌកសញ្ញី សារត្តោ ច. ភិក្ខុ ច នំ បណ្ឌកស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស.

បណ្ឌកោ ច ហោតិ វេមតិកោ…បេ… បុរិសសញ្ញី… តិរច្ឆានគតសញ្ញី… ឥត្ថិសញ្ញី សារត្តោ ច. ភិក្ខុ ច នំ បណ្ឌកស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

បុរិសោ ច ហោតិ…បេ… តិរច្ឆានគតោ ច ហោតិ តិរច្ឆានគតសញ្ញី…បេ… វេមតិកោ ឥត្ថិសញ្ញី… បណ្ឌកសញ្ញី… បុរិសសញ្ញី សារត្តោ ច. ភិក្ខុ ច នំ តិរច្ឆានគតស្ស សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

ទ្វេ ឥត្ថិយោ ទ្វិន្នំ ឥត្ថីនំ ឥត្ថិសញ្ញី សារត្តោ ច. ភិក្ខុ ច នំ ទ្វិន្នំ ឥត្ថីនំ សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ ទ្វិន្នំ សង្ឃាទិសេសានំ…បេ….

ឥត្ថី ច បណ្ឌកោ ច ឧភិន្នំ ឥត្ថិសញ្ញី សារត្តោ ច. ភិក្ខុ ច នំ ឧភិន្នំ សន្តិកេ អត្តកាមបារិចរិយាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសេន ទុក្កដស្ស…បេ….

២៩៤. អនាបត្តិ ‘‘ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារេន ឧបដ្ឋហា’’តិ ភណតិ, ឧម្មត្តកស្ស អាទិកម្មិកស្សាតិ.

វិនីតវត្ថុឧទ្ទានគាថា

កថំ វញ្ឈា លភេ បុត្តំ, បិយា ច សុភគា សិយំ;

កិំ ទជ្ជំ កេនុបដ្ឋេយ្យំ, កថំ គច្ឆេយ្យំ សុគ្គតិន្តិ.

វិនីតវត្ថុ

២៩៥. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា វញ្ឈា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កថាហំ, ភន្តេ, វិជាយេយ្យ’’ន្តិ? ‘‘តេន ហិ, ភគិនិ, អគ្គទានំ ទេហី’’តិ. ‘‘កិំ, ភន្តេ, អគ្គទាន’’ន្តិ? ‘‘មេថុនធម្ម’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ សង្ឃាទិសេស’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា វិជាយិនី ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កថាហំ, ភន្តេ, បុត្តំ លភេយ្យ’’ន្តិ? ‘‘តេន ហិ, ភគិនិ, អគ្គទានំ ទេហី’’តិ. ‘‘កិំ, ភន្តេ, អគ្គទាន’’ន្តិ? ‘‘មេថុនធម្ម’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ សង្ឃាទិសេស’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កថាហំ, ភន្តេ, សាមិកស្ស បិយា អស្ស’’ន្តិ? ‘‘តេន ហិ, ភគិនិ, អគ្គទានំ ទេហី’’តិ. ‘‘កិំ, ភន្តេ, អគ្គទាន’’ន្តិ? ‘‘មេថុនធម្ម’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ សង្ឃាទិសេស’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កថាហំ, ភន្តេ, សុភគា អស្ស’’ន្តិ? ‘‘តេន ហិ, ភគិនិ, អគ្គទានំ ទេហី’’តិ. ‘‘កិំ, ភន្តេ, អគ្គទាន’’ន្តិ? ‘‘មេថុនធម្ម’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ សង្ឃាទិសេស’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ក្យាហំ, ភន្តេ, អយ្យស្ស ទជ្ជាមី’’តិ? ‘‘អគ្គទានំ, ភគិនី’’តិ. ‘‘កិំ, ភន្តេ, អគ្គទាន’’ន្តិ? ‘‘មេថុនធម្ម’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ សង្ឃាទិសេស’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កេនាហំ, ភន្តេ, អយ្យំ ឧបដ្ឋេមី’’តិ? ‘‘អគ្គទានេន, ភគិនី’’តិ. ‘‘កិំ, ភន្តេ, អគ្គទាន’’ន្តិ? ‘‘មេថុនធម្ម’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ សង្ឃាទិសេស’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កថាហំ,

ភន្តេ, សុគតិំ គច្ឆេយ្យ’’ន្តិ? ‘‘តេន ហិ, ភគិនិ, អគ្គទានំ ទេហី’’តិ. ‘‘កិំ, ភន្តេ, អគ្គទាន’’ន្តិ? ‘‘មេថុនធម្ម’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ សង្ឃាទិសេស’’ន្តិ.

អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ចតុត្ថំ.