៣. និស្សគ្គិយកណ្ឌំ (ភិក្ខុនីវិភង្គោ)

១. បត្តវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

ឥមេ ខោ បនាយ្យាយោ តិំស និស្សគ្គិយា បាចិត្តិយា

ធម្មា ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆន្តិ.

៧៣៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ពហូ បត្តេ សន្និចយំ ករោន្តិ. មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ពហូ បត្តេ សន្និចយំ ករិស្សន្តិ, បត្តវាណិជ្ជំ វា ភិក្ខុនិយោ ករិស្សន្តិ, អាមត្តិកាបណំ វា បសារេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ បត្តសន្និចយំ ករិស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ បត្តសន្និចយំ ករោន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ បត្តសន្និចយំ ករិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៣៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បត្តសន្និចយំ ករេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៣៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

បត្តោ នាម ទ្វេ បត្តា – អយោបត្តោ, មត្តិកាបត្តោ. តយោ បត្តស្ស វណ្ណា – ឧក្កដ្ឋោ បត្តោ, មជ្ឈិមោ បត្តោ, ឱមកោ បត្តោ. ឧក្កដ្ឋោនាមបត្តោ អឌ្ឍាឡ្ហកោទនំ គណ្ហាតិ ចតុភាគំ ខាទនំ តទុបិយំ ព្យញ្ជនំ. មជ្ឈិមោ នាមបត្តោ នាឡិកោទនំ គណ្ហាតិ ចតុភាគំ ខាទនំ តទុបិយំ ព្យញ្ជនំ. ឱមកោ នាមបត្តោ បត្ថោទនំ គណ្ហាតិ ចតុភាគំ ខាទនំ តទុបិយំ ព្យញ្ជនំ. តតោ ឧក្កដ្ឋោ អបត្តោ ឱមកោ អបត្តោ.

សន្និចយំ ករេយ្យាតិ អនធិដ្ឋិតោ អវិកប្បិតោ.

និស្សគ្គិយោ ហោតីតិ សហ អរុណុគ្គមនា និស្សគ្គិយោ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពោ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពោ. តាយ ភិក្ខុនិយា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘‘អយំ មេ, អយ្យេ, បត្តោ រត្តាតិក្កន្តោ និស្សគ្គិយោ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ. និស្សជ្ជិត្វា អាបត្តិ ទេសេតព្ពា. ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ អាបត្តិ បដិគ្គហេតព្ពា. និស្សដ្ឋបត្តោ ទាតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, អយ្យេ, សង្ឃោ. អយំ បត្តោ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា និស្សគ្គិយោ សង្ឃស្ស និស្សដ្ឋោ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥមំ បត្តំ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា ទទេយ្យា’’តិ.

តាយ ភិក្ខុនិយា សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខុនីនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្សុ វចនីយា – ‘‘អយំ មេ, អយ្យាយោ, បត្តោ រត្តាតិក្កន្តោ និស្សគ្គិយោ, ឥមាហំ អយ្យានំ និស្សជ្ជាមី’’តិ. និស្សជ្ជិត្វា អាបត្តិ ទេសេតព្ពា. ព្យត្តាយ ភិក្ខុនិយា បដិពលាយ អាបត្តិ បដិគ្គហេតព្ពា. និស្សដ្ឋបត្តោ ទាតព្ពោ –

‘‘សុណន្តុ មេ អយ្យាយោ. អយំ បត្តោ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា និស្សគ្គិយោ អយ្យានំ និស្សដ្ឋោ. យទិ អយ្យានំ បត្តកល្លំ, អយ្យាយោ ឥមំ បត្តំ ឥត្ថន្នាមាយ ភិក្ខុនិយា ទទេយ្យុ’’ន្តិ.

តាយ ភិក្ខុនិយា ឯកំ ភិក្ខុនិំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយា – ‘‘អយំ មេ, អយ្យេ, បត្តោ រត្តាតិក្កន្តោ និស្សគ្គិយោ. ឥមាហំ អយ្យាយ និស្សជ្ជាមី’’តិ. និស្សជ្ជិត្វា អាបត្តិ ទេសេតព្ពា. តាយ ភិក្ខុនិយា អាបត្តិ បដិគ្គហេតព្ពា. និស្សដ្ឋបត្តោ ទាតព្ពោ – ‘‘ឥមំ បត្តំ អយ្យាយ ទម្មី’’តិ.

៧៣៦. រត្តាតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. រត្តាតិក្កន្តេ វេមតិកា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. រត្តាតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អនធិដ្ឋិតេ អធិដ្ឋិតសញ្ញា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អវិកប្បិតេ វិកប្បិតសញ្ញា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អវិស្សជ្ជិតេ វិស្សជ្ជិតសញ្ញា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អនដ្ឋេ នដ្ឋសញ្ញា… អវិនដ្ឋេ វិនដ្ឋសញ្ញា… អភិន្នេ ភិន្នសញ្ញា… អវិលុត្តេ វិលុត្តសញ្ញា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

និស្សគ្គិយំ បត្តំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. រត្តានតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. រត្តានតិក្កន្តេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. រត្តានតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញា អនាបត្តិ.

៧៣៧. អនាបត្តិ អន្តោអរុណេ អធិដ្ឋេតិ, វិកប្បេតិ, វិស្សជ្ជេតិ, នស្សតិ, វិនស្សតិ, ភិជ្ជតិ, អច្ឆិន្ទិត្វា គណ្ហន្តិ, វិស្សាសំ គណ្ហន្តិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ និស្សដ្ឋបត្តំ ន ទេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ន, ភិក្ខវេ, និស្សដ្ឋបត្តោ ន ទាតព្ពោ. យា ន ទទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ.

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

៧៣៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ គាមកាវាសេ វស្សំវុដ្ឋា [វស្សំវុត្ថា (សី. ស្យា.)] សាវត្ថិំ អគមំសុ វត្តសម្បន្នា ឥរិយាបថសម្បន្នា ទុច្ចោឡា លូខចីវរា. ឧបាសកា តា ភិក្ខុនិយោ បស្សិត្វា – ‘‘ឥមា ភិក្ខុនិយោ វត្តសម្បន្នា ឥរិយាបថសម្បន្នា ទុច្ចោឡា លូខចីវរា, ឥមា ភិក្ខុនិយោ អច្ឆិន្នា ភវិស្សន្តី’’តិ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អកាលចីវរំ អទំសុ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘អម្ហាកំ កថិនំ អត្ថតំ កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេសិ. ឧបាសកា តា ភិក្ខុនិយោ បស្សិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘អបយ្យាហិ ចីវរំ លទ្ធ’’ន្តិ? ‘‘ន មយំ, អាវុសោ, ចីវរំ លភាម. អយ្យា ថុល្លនន្ទា – ‘អម្ហាកំ កថិនំ អត្ថតំ កាលចីវរ’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេសី’’តិ. ឧបាសកា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អកាលចីវរំ ‘កាលចីវរ’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេស្សតី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ ឧបាសកានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អកាលចីវរំ ‘កាលចីវរ’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេស្សតី’’តិ! អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ …បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អកាលចីវរំ ‘‘កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេតីតិ [ភាជាបេសីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អកាលចីវរំ ‘‘កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៣៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អកាលចីវរំ ‘កាលចីវរ’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៤០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អកាលចីវរំ នាម អនត្ថតេ កថិនេ ឯកាទសមាសេ ឧប្បន្នំ, អត្ថតេ កថិនេ សត្តមាសេ ឧប្បន្នំ, កាលេបិ អាទិស្ស ទិន្នំ, ឯតំ អកាលចីវរំ នាម.

អកាលចីវរំ ‘‘កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, អយ្យេ, អកាលចីវរំ ‘‘កាលចីវរ’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបិតំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៤១. អកាលចីវរេ អកាលចីវរសញ្ញា ‘‘កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អកាលចីវរេ វេមតិកា ‘‘កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អកាលចីវរេ កាលចីវរសញ្ញា ‘‘កាលចីវរ’’ន្តិ អធិដ្ឋហិត្វា ភាជាបេតិ, អនាបត្តិ. កាលចីវរេ អកាលចីវរសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាលចីវរេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាលចីវរេ កាលចីវរសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៧៤២. អនាបត្តិ អកាលចីវរំ កាលចីវរសញ្ញា ភាជាបេតិ, កាលចីវរំ កាលចីវរសញ្ញា ភាជាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

៧៤៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញតរាយ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ចីវរំ បរិវត្តេត្វា បរិភុញ្ជិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តំ ចីវរំ សង្ឃរិត្វា [សំហរិត្វា (ក.)] និក្ខិបិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘យំ តេ, អយ្យេ, មយា សទ្ធិំ ចីវរំ បរិវត្តិតំ, កហំ តំ ចីវរ’’ន្តិ? អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តំ ចីវរំ នីហរិត្វា ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា ទស្សេសិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘ហន្ទាយ្យេ, តុយ្ហំ ចីវរំ, អាហរ មេ’តំ ចីវរំ, យំ តុយ្ហំ តុយ្ហមេវេតំ, យំ មយ្ហំ មយ្ហមេវេតំ, អាហរ មេ’តំ, សកំ បច្ចាហរា’’តិ អច្ឆិន្ទិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ចីវរំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទិស្សតី’’តិ! អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារាចេសុំ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ចីវរំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទតីតិ [អច្ឆិន្ទីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ចីវរំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៤៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ចីវរំ បរិវត្តេត្វា សា បច្ឆា ឯវំ វទេយ្យ – ‘ហន្ទាយ្យេ, តុយ្ហំ ចីវរំ អាហរ, មេតំ ចីវរំ, យំ តុយ្ហំ តុយ្ហមេវេតំ, យំ មយ្ហំ មយ្ហមេវេតំ, អាហរ មេតំ, សកំ បច្ចាហរា’តិ អច្ឆិន្ទេយ្យ វា អច្ឆិន្ទាបេយ្យ វា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៤៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

ភិក្ខុនិយា សទ្ធិន្តិ អញ្ញាយ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ.

បរិវត្តេត្វាតិ បរិត្តេន វា វិបុលំ, វិបុលេន វា បរិត្តំ.

អច្ឆិន្ទេយ្យាតិ សយំ អច្ឆិន្ទតិ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

អច្ឆិន្ទាបេយ្យាតិ អញ្ញំ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សកិំ អាណត្តា ពហុកម្បិ អច្ឆិន្ទតិ, និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ‘‘ឥទំ មេ អយ្យេ ចីវរំ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្នំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៤៦. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទតិ វា អច្ឆិន្ទាបេតិ វា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា ចីវរំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទតិ វា អច្ឆិន្ទាបេតិ វា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទតិ វា អច្ឆិន្ទាបេតិ វា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

អញ្ញំ បរិក្ខារំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទតិ វា អច្ឆិន្ទាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ សទ្ធិំ ចីវរំ វា អញ្ញំ វា បរិក្ខារំ បរិវត្តេត្វា អច្ឆិន្ទតិ វា អច្ឆិន្ទាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៧៤៧. អនាបត្តិ សា វា ទេតិ, តស្សា វា វិស្សសន្តី គណ្ហាតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

៧៤៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី គិលានា ហោតិ. អថ ខោ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ យេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘កិំ តេ, អយ្យេ, អផាសុ, កិំ អាហរីយតូ’’តិ? ‘‘សប្បិនា មេ, អាវុសោ, អត្ថោ’’តិ. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ អញ្ញតរស្ស អាបណិកស្ស ឃរា កហាបណស្ស សប្បិំ អាហរិត្វា ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អទាសិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឯវមាហ – ‘‘ន មេ, អាវុសោ, សប្បិនា អត្ថោ; តេលេន មេ អត្ថោ’’តិ. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ យេន សោ អាបណិកោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ អាបណិកំ ឯតទវោច – ‘‘ន កិរាយ្យោ អយ្យាយ សប្បិនា អត្ថោ, តេលេន អត្ថោ. ហន្ទ តេ សប្បិំ, តេលំ មេ ទេហី’’តិ. ‘‘សចេ មយំ អយ្យោ វិក្កីតំ ភណ្ឌំ បុន អាទិយិស្សាម [អាហរិស្សាម (ក.)], កទា អម្ហាកំ ភណ្ឌំ វិក្កាយិស្សតិ [វិក្កីយិស្សតិ (?)]; សប្បិស្ស កយេន សប្បិ ហដំ, តេលស្ស កយំ អាហរ, តេលំ ហរិស្សសី’’តិ. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា អញ្ញំ វិញ្ញាបេស្សតី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តស្ស ឧបាសកស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា អញ្ញំ វិញ្ញាបេតីតិ [វិញ្ញាបេសីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា …បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា អញ្ញំ វិញ្ញាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៤៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា អញ្ញំ វិញ្ញាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៥០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វាតិ យំ កិញ្ចិ វិញ្ញាបេត្វា.

អញ្ញំ វិញ្ញាបេយ្យាតិ តំ ឋបេត្វា អញ្ញំ វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ‘‘ឥទំ មេ អយ្យេ អញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា អញ្ញំ វិញ្ញាបិតំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មី’’តិ.

៧៥១. អញ្ញេ អញ្ញសញ្ញា អញ្ញំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញេ វេមតិកា អញ្ញំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញេ អនញ្ញសញ្ញា អញ្ញំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

អនញ្ញេ អញ្ញសញ្ញា អនញ្ញំ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញេ វេមតិកា អនញ្ញំ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញេ អនញ្ញសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៧៥២. អនាបត្តិ តញ្ញេវ [តញ្ចេវ (ស្យា.)] វិញ្ញាបេតិ, អញ្ញញ្ច វិញ្ញាបេតិ, អានិសំសំ ទស្សេត្វា វិញ្ញាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

៧៥៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី គិលានា ហោតិ. អថ ខោ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ យេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ, អយ្យេ, ខមនីយំ កច្ចិ យាបនីយ’’ន្តិ? ‘‘ន មេ, អាវុសោ, ខមនីយំ, ន យាបនីយ’’ន្តិ. ‘‘អមុកស្ស, អយ្យេ, អាបណិកស្ស ឃរេ កហាបណំ និក្ខិបិស្សាមិ, តតោ យំ ឥច្ឆេយ្យាសិ តំ អាហរាបេយ្យាសី’’តិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញតរំ សិក្ខមានំ អាណាបេសិ – ‘‘គច្ឆ, សិក្ខមានេ, អមុកស្ស អាបណិកស្ស ឃរា កហាបណស្ស តេលំ អាហរា’’តិ. អថ ខោ សា សិក្ខមានា តស្ស អាបណិកស្ស ឃរា កហាបណស្ស តេលំ អាហរិត្វា ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អទាសិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឯវមាហ – ‘‘ន មេ, សិក្ខមានេ, តេលេន អត្ថោ, សប្បិនា មេ អត្ថោ’’តិ. អថ ខោ សា សិក្ខមានា យេន សោ អាបណិកោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ អាបណិកំ ឯតទវោច – ‘‘ន កិរ, អាវុសោ, អយ្យាយ តេលេន អត្ថោ, សប្បិនា អត្ថោ, ហន្ទ តេ តេលំ, សប្បិំ មេ ទេហី’’តិ. ‘‘សចេ មយំ, អយ្យេ, វិក្កីតំ ភណ្ឌំ បុន អាទិយិស្សាម, កទា អម្ហាកំ ភណ្ឌំ វិក្កាយិស្សតិ! តេលស្ស កយេន តេលំ ហដំ, សប្បិស្ស កយំ អាហរ, សប្បិំ ហរិស្សសី’’តិ. អថ ខោ សា សិក្ខមានា រោទន្តី អដ្ឋាសិ. ភិក្ខុនិយោ តំ សិក្ខមានំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្ស ត្វំ, សិក្ខមានេ, រោទសី’’តិ? អថ ខោ សា សិក្ខមានា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អញ្ញំ ចេតាបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញំ ចេតាបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេតីតិ [ចេតាបេសីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញំ ចេតាបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៥៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អញ្ញំ ចេតាបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៥៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អញ្ញំ ចេតាបេត្វាតិ យំ កិញ្ចិ ចេតាបេត្វា.

អញ្ញំ ចេតាបេយ្យាតិ តំ ឋបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ‘‘ឥទំ មេ, អយ្យេ, អញ្ញំ ចេតាបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបិតំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៥៦. អញ្ញេ អញ្ញសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញេ វេមតិកា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញេ អនញ្ញសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

អនញ្ញេ អញ្ញសញ្ញា អនញ្ញំ ចេតាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញេ វេមតិកា អនញ្ញំ ចេតាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញេ អនញ្ញសញ្ញា អនាបត្តិ.

៧៥៧. អនាបត្តិ តញ្ញេវ [តញ្ចេវ (ស្យា.)] ចេតាបេតិ, អញ្ញញ្ច ចេតាបេតិ, អានិសំសំ ទស្សេត្វា ចេតាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

៧៥៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឧបាសកា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរត្ថាយ ឆន្ទកំ សង្ឃរិត្វា អញ្ញតរស្ស បាវារិកស្ស ឃរេ បរិក្ខារំ និក្ខិបិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘អមុកស្ស, អយ្យេ, បាវារិកស្ស ឃរេ ចីវរត្ថាយ បរិក្ខារោ និក្ខិត្តោ, តតោ ចីវរំ អាហរាបេត្វា ភាជេថា’’តិ. ភិក្ខុនិយោ តេន បរិក្ខារេន ភេសជ្ជំ ចេតាបេត្វា បរិភុញ្ជិំសុ. ឧបាសកា ជានិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ ឧបាសកានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា …បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៥៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន អញ្ញំ ចេតាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៦០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេនាតិ អញ្ញស្សត្ថាយ ទិន្នេន.

សង្ឃិកេនាតិ សង្ឃស្ស, ន គណស្ស, ន ឯកភិក្ខុនិយា.

អញ្ញំ ចេតាបេយ្យាតិ យំអត្ថាយ ទិន្នំ, តំ ឋបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ‘‘ឥទំ មេ, អយ្យេ, អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន អញ្ញំ ចេតាបិតំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ.…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៦១. អញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. និស្សដ្ឋំ បដិលភិត្វា យថាទានេ ឧបនេតព្ពំ.

អនញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៧៦២. អនាបត្តិ សេសកំ ឧបនេតិ, សាមិកេ អបលោកេត្វា ឧបនេតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

៧៦៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឧបាសកា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរត្ថាយ ឆន្ទកំ សង្ឃរិត្វា អញ្ញតរស្ស បាវារិកស្ស ឃរេ បរិក្ខារំ និក្ខិបិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘អមុកស្ស, អយ្យេ, បាវារិកស្ស ឃរេ ចីវរត្ថាយ បរិក្ខារោ និក្ខិត្តោ, តតោ ចីវរំ អាហរាបេត្វា ភាជេថា’’តិ. ភិក្ខុនិយោ តេន ច បរិក្ខារេន សយម្បិ យាចិត្វា ភេសជ្ជំ ចេតាបេត្វា បរិភុញ្ជិំសុ. ឧបាសកា ជានិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៦៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៦៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេនាតិ អញ្ញស្សត្ថាយ ទិន្នេន.

សង្ឃិកេនាតិ សង្ឃស្ស, ន គណស្ស, ន ឯកភិក្ខុនិយា.

សញ្ញាចិកេនាតិ សយំ យាចិត្វា.

អញ្ញំ ចេតាបេយ្យាតិ យំអត្ថាយ ទិន្នំ តំ ឋបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ‘‘ឥទំ មេ, អយ្យេ, អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន សង្ឃិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបិតំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៦៦. អញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. និស្សដ្ឋំ បដិលភិត្វា យថាទានេ ឧបនេតព្ពំ.

អនញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៧៦៧. អនាបត្តិ សេសកំ ឧបនេតិ, សាមិកេ អបលោកេត្វា ឧបនេតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

៧៦៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស បូគស្ស បរិវេណវាសិកា ភិក្ខុនិយោ យាគុយា កិលមន្តិ. អថ ខោ សោ បូគោ ភិក្ខុនីនំ យាគុអត្ថាយ ឆន្ទកំ សង្ឃរិត្វា អញ្ញតរស្ស អាបណិកស្ស ឃរេ បរិក្ខារំ និក្ខិបិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច – ‘‘អមុកស្ស, អយ្យេ, អាបណិកស្ស ឃរេ យាគុអត្ថាយ បរិក្ខារោ និក្ខិត្តោ, តតោ តណ្ឌុលំ អាហរាបេត្វា យាគុំ បចាបេត្វា បរិភុញ្ជថា’’តិ. ភិក្ខុនិយោ តេន បរិក្ខារេន ភេសជ្ជំ ចេតាបេត្វា បរិភុញ្ជិំសុ. សោ បូគោ ជានិត្វា ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៦៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន អញ្ញំ ចេតាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៧០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេនាតិ អញ្ញស្សត្ថាយ ទិន្នេន.

មហាជនិកេនាតិ គណស្ស, ន សង្ឃស្ស, ន ឯកភិក្ខុនិយា.

អញ្ញំ ចេតាបេយ្យាតិ យំអត្ថាយ ទិន្នំ តំ ឋបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ‘‘ឥទំ មេ, អយ្យេ, អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន អញ្ញំ ចេតាបិតំ និស្សគ្គិយំ ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៧១. អញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. និស្សដ្ឋំ បដិលភិត្វា យថាទានេ ឧបនេតព្ពំ.

អនញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៧៧២. អនាបត្តិ សេសកំ ឧបនេតិ, សាមិកេ អបលោកេត្វា ឧបនេតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៩. នវមសិក្ខាបទំ

៧៧៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស បូគស្ស បរិវេណវាសិកា ភិក្ខុនិយោ យាគុយា កិលមន្តិ. អថ ខោ សោ បូគោ ភិក្ខុនីនំ យាគុអត្ថាយ ឆន្ទកំ សង្ឃរិត្វា អញ្ញតរស្ស អាបណិកស្ស ឃរេ បរិក្ខារំ និក្ខិបិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច – ‘‘អមុកស្ស, អយ្យេ, អាបណិកស្ស ឃរេ យាគុអត្ថាយ បរិក្ខារោ និក្ខិត្តោ. តតោ តណ្ឌុលេ អាហរាបេត្វា យាគុំ បចាបេត្វា បរិភុញ្ជថា’’តិ. ភិក្ខុនិយោ តេន ច បរិក្ខារេន សយម្បិ យាចិត្វា ភេសជ្ជំ ចេតាបេត្វា បរិភុញ្ជិំសុ. សោ បូគោ ជានិត្វា ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៧៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៧៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេនាតិ អញ្ញស្សត្ថាយ ទិន្នេន.

មហាជនិកេនាតិ គណស្ស, ន សង្ឃស្ស, ន ឯកភិក្ខុនិយា.

សញ្ញាចិកេនាតិ សយំ យាចិត្វា.

អញ្ញំ ចេតាបេយ្យាតិ យំអត្ថាយ ទិន្នំ តំ ឋបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ‘‘ឥទំ មេ, អយ្យេ, អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន មហាជនិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបិតំ និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៧៦. អញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. និស្សដ្ឋំ បដិលភិត្វា យថាទានេ ឧបនេតព្ពំ.

អនញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អនាបត្តិ.

៧៧៧. អនាបត្តិ សេសកំ ឧបនេតិ, សាមិកេ អបលោកេត្វា ឧបនេតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

៧៧៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ពហុស្សុតា ហោតិ ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ. ពហូ មនុស្សា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ បយិរុបាសន្តិ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា បរិវេណំ ឧន្ទ្រិយតិ [ឧទ្រីយតិ (ស្យា.)]. មនុស្សា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្សិទំ តេ, អយ្យេ, បរិវេណំ ឧន្ទ្រិយតី’’តិ? ‘‘នត្ថាវុសោ, ទាយកា, នត្ថិ ការកា’’តិ. អថ ខោ តេ មនុស្សា ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា បរិវេណត្ថាយ ឆន្ទកំ សង្ឃរិត្វា ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា បរិក្ខារំ អទំសុ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តេន ច បរិក្ខារេន សយម្បិ យាចិត្វា ភេសជ្ជំ ចេតាបេត្វា បរិភុញ្ជិ. មនុស្សា ជានិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន បុគ្គលិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន បុគ្គលិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន បុគ្គលិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៧៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន បុគ្គលិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៨០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេនាតិ អញ្ញស្សត្ថាយ ទិន្នេន.

បុគ្គលិកេនាតិ ឯកាយ ភិក្ខុនិយា, ន សង្ឃស្ស, ន គណស្ស.

សញ្ញាចិកេនាតិ សយំ យាចិត្វា.

អញ្ញំ ចេតាបេយ្យាតិ យំអត្ថាយ ទិន្នំ តំ ឋបេត្វា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ‘‘ឥទំ មេ, អយ្យេ, អញ្ញទត្ថិកេន បរិក្ខារេន អញ្ញុទ្ទិសិកេន បុគ្គលិកេន សញ្ញាចិកេន អញ្ញំ ចេតាបិតំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៨១. អញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា អញ្ញំ ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. និស្សដ្ឋំ បដិលភិត្វា យថាទានេ ឧបនេតព្ពំ.

អនញ្ញទត្ថិកេ អញ្ញទត្ថិកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនញ្ញទត្ថិកេ អនញ្ញទត្ថិកសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៧៨២. អនាបត្តិ សេសកំ ឧបនេតិ, សាមិកេ អបលោកេត្វា ឧបនេតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

១១. ឯកាទសមសិក្ខាបទំ

៧៨៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ពហុស្សុតា ហោតិ ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ សីតកាលេ មហគ្ឃំ កម្ពលំ បារុបិត្វា យេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតោ សមាទបិតោ សមុត្តេជិតោ សម្បហំសិតោ ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘វទេយ្យាសិ, អយ្យេ, យេន អត្ថោ’’តិ? ‘‘សចេ មេ ត្វំ, មហារាជ, ទាតុកាមោសិ, ឥមំ កម្ពលំ ទេហី’’តិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា កម្ពលំ ទត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘មហិច្ឆា ឥមា ភិក្ខុនិយោ អសន្តុដ្ឋា. កថញ្ហិ នាម រាជានំ កម្ពលំ វិញ្ញាបេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា រាជានំ កម្ពលំ វិញ្ញាបេស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រាជានំ កម្ពលំ វិញ្ញាបេតីតិ [វិញ្ញាបេសីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រាជានំ កម្ពលំ វិញ្ញាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៨៤. ‘‘គរុបាវុរណំ [បាបុរណំ (សី. ស្យា.)] បន ភិក្ខុនិយា ចេតាបេន្តិយា ចតុក្កំសបរមំ ចេតាបេតព្ពំ. តតោ ចេ ឧត្តរិ ចេតាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៨៥. គរុបាវុរណំ នាម យំ កិញ្ចិ សីតកាលេ បាវុរណំ.

ចេតាបេន្តិយាតិ វិញ្ញាបេន្តិយា.

ចតុក្កំសបរមំ ចេតាបេតព្ពន្តិ សោឡសកហាបណគ្ឃនកំ ចេតាបេតព្ពំ.

តតោ ចេ ឧត្តរិ ចេតាបេយ្យាតិ តតុត្តរិ វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ‘‘ឥទំ មេ, អយ្យេ, គរុបាវុរណំ អតិរេកចតុក្កំសបរមំ ចេតាបិតំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៨៦. អតិរេកចតុក្កំសេ អតិរេកសញ្ញា ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អតិរេកចតុក្កំសេ វេមតិកា ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អតិរេកចតុក្កំសេ ឩនកសញ្ញា ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

ឩនកចតុក្កំសេ អតិរេកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឩនកចតុក្កំសេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឩនកចតុក្កំសេ ឩនកសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៧៨៧. អនាបត្តិ ចតុក្កំសបរមំ ចេតាបេតិ, ឩនកចតុក្កំសបរមំ ចេតាបេតិ, ញាតកានំ, បវារិតានំ, អញ្ញស្សត្ថាយ, អត្តនោ ធនេន, មហគ្ឃំ ចេតាបេតុកាមស្ស អប្បគ្ឃំ ចេតាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ឯកាទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

១២. ទ្វាទសមសិក្ខាបទំ

៧៨៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ពហុស្សុតា ហោតិ ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ឧណ្ហកាលេ មហគ្ឃំ ខោមំ បារុបិត្វា យេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ រាជានំ បសេនទិំ កោសលំ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតោ សមាទបិតោ សមុត្តេជិតោ សម្បហំសិតោ ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘វទេយ្យាសិ, អយ្យេ, យេន អត្ថោ’’តិ. ‘‘សចេ មេ ត្វំ, មហារាជ, ទាតុកាមោសិ, ឥមំ ខោមំ ទេហី’’តិ. អថ ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា ខោមំ ទត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘មហិច្ឆា ឥមា ភិក្ខុនិយោ អសន្តុដ្ឋា. កថញ្ហិ នាម រាជានំ ខោមំ វិញ្ញាបេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា រាជានំ ខោមំ វិញ្ញាបេស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រាជានំ ខោមំ វិញ្ញាបេតីតិ [វិញ្ញាបេសីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវាតិ’’. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រាជានំ ខោមំ វិញ្ញាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៧៨៩. ‘‘លហុបាវុរណំ បន ភិក្ខុនិយា ចេតាបេន្តិយា អឌ្ឍតេយ្យកំសបរមំ ចេតាបេតព្ពំ. តតោ ចេ ឧត្តរិ ចេតាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៧៩០. លហុបាវុរណំ នាម យំ កិញ្ចិ ឧណ្ហកាលេ បាវុរណំ.

ចេតាបេន្តិយាតិ វិញ្ញាបេន្តិយា.

អឌ្ឍតេយ្យកំសបរមំ ចេតាបេតព្ពន្តិ ទសកហាបណគ្ឃនកំ ចេតាបេតព្ពំ.

តតោ ចេ ឧត្តរិ ចេតាបេយ្យាតិ តតុត្តរិ វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា ឯកភិក្ខុនិយា វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, អយ្យេ, លហុបាវុរណំ អតិរេកអឌ្ឍតេយ្យកំសបរមំ ចេតាបិតំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អយ្យាយ ទម្មីតិ.

៧៩១. អតិរេកអឌ្ឍតេយ្យកំសេ អតិរេកសញ្ញា ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អតិរេកអឌ្ឍតេយ្យកំសេ វេមតិកា ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អតិរេកអឌ្ឍតេយ្យកំសេ ឩនកសញ្ញា ចេតាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

ឩនកអឌ្ឍតេយ្យកំសេ អតិរេកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឩនកអឌ្ឍតេយ្យកំសេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឩនកអឌ្ឍតេយ្យកំសេ ឩនកសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៧៩២. អនាបត្តិ អឌ្ឍតេយ្យកំសបរមំ ចេតាបេតិ, ឩនកអឌ្ឍតេយ្យកំសបរមំ ចេតាបេតិ, ញាតកានំ, បវារិតានំ, អញ្ញស្សត្ថាយ, អត្តនោ ធនេន, មហគ្ឃំ ចេតាបេតុកាមស្ស អប្បគ្ឃំ ចេតាបេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ទ្វាទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

ឧទ្ទិដ្ឋា ខោ, អយ្យាយោ, តិំស និស្សគ្គិយា បាចិត្តិយា ធម្មា. តត្ថាយ្យាយោ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? ទុតិយម្បិ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? តតិយម្បិ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? បរិសុទ្ធេត្ថាយ្យាយោ, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមីតិ.

ភិក្ខុនិវិភង្គេ និស្សគ្គិយកណ្ឌំ និដ្ឋិតំ.