១. បឋមបារាជិកំ

៦៥៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន សាឡ្ហោ មិគារនត្តា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស វិហារំ កត្តុកាមោ ហោតិ. អថ ខោ សាឡ្ហោ មិគារនត្តា ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច – ‘‘ឥច្ឆាមហំ, អយ្យេ, ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស វិហារំ កាតុំ. ទេថ មេ នវកម្មិកំ ភិក្ខុនិ’’ន្តិ. តេន ខោ បន សមយេន ចតស្សោ ភគិនិយោ ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិតា ហោន្តិ – នន្ទា, នន្ទវតី, សុន្ទរីនន្ទា, ថុល្លនន្ទាតិ. តាសុ សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី តរុណបព្ពជិតា អភិរូបា ហោតិ ទស្សនីយា បាសាទិកា បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវិនី ទក្ខា អនលសា, តត្រុបាយាយ វីមំសាយ សមន្នាគតា, អលំ កាតុំ អលំ សំវិធាតុំ. អថ ខោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ សម្មន្និត្វា សាឡ្ហស្ស មិគារនត្តុនោ នវកម្មិកំ អទាសិ. តេន ខោ បន សមយេន សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី សាឡ្ហស្ស មិគារនត្តុនោ និវេសនំ អភិក្ខណំ គច្ឆតិ – ‘‘វាសិំ ទេថ, បរសុំ [ផរសុំ (ស្យា. ក.)] ទេថ, កុឋារិំ [កុធារិំ (ក.)] ទេថ, កុទ្ទាលំ ទេថ, និខាទនំ ទេថា’’តិ. សាឡ្ហោបិ មិគារនត្តា ភិក្ខុនុបស្សយំ អភិក្ខណំ គច្ឆតិ កតាកតំ ជានិតុំ. តេ អភិណ្ហទស្សនេន បដិពទ្ធចិត្តា អហេសុំ.

អថ ខោ សាឡ្ហោ មិគារនត្តា សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ទូសេតុំ ឱកាសំ អលភមានោ ឯតទេវត្ថាយ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ភត្តំ អកាសិ. អថ ខោ សាឡ្ហោ មិគារនត្តា ភត្តគ្គេ អាសនំ បញ្ញបេន្តោ – ‘‘ឯត្តកា ភិក្ខុនិយោ អយ្យាយ សុន្ទរីនន្ទាយ វុឌ្ឍតរា’’តិ ឯកមន្តំ អាសនំ បញ្ញបេសិ ‘‘ឯត្តកា នវកតរា’’តិ – ឯកមន្តំ អាសនំ បញ្ញបេសិ. បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ និកូដេ សុន្ទរីនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អាសនំ បញ្ញបេសិ, យថា ថេរា ភិក្ខុនិយោ ជានេយ្យុំ – ‘‘នវកានំ ភិក្ខុនីនំ សន្តិកេ និសិន្នា’’តិ; នវកាបិ ភិក្ខុនិយោ ជានេយ្យុំ – ‘‘ថេរានំ ភិក្ខុនីនំ សន្តិកេ និសិន្នា’’តិ. អថ ខោ សាឡ្ហោ មិគារនត្តា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស កាលំ អារោចាបេសិ – ‘‘កាលោ, អយ្យេ, និដ្ឋិតំ ភត្ត’’ន្តិ. សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី សល្លក្ខេត្វា – ‘‘ន ពហុកតោ សាឡ្ហោ មិគារនត្តា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ភត្តំ អកាសិ; មំ សោ ទូសេតុកាមោ. សចាហំ គមិស្សាមិ វិស្សរោ មេ ភវិស្សតី’’តិ, អន្តេវាសិនិំ ភិក្ខុនិំ អាណាបេសិ – ‘‘គច្ឆ មេ បិណ្ឌបាតំ នីហរ. យោ ចេ មំ បុច្ឆតិ, ‘គិលានា’តិ បដិវេទេហី’’តិ. ‘‘ឯវំ, អយ្យេ’’តិ ខោ សា ភិក្ខុនី សុន្ទរីនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា បច្ចស្សោសិ.

តេន ខោ បន សមយេន សាឡ្ហោ មិគារនត្តា ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ ឋិតោ ហោតិ សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ បដិបុច្ឆន្តោ – ‘‘កហំ, អយ្យេ, អយ្យា សុន្ទរីនន្ទា? កហំ, អយ្យេ, អយ្យា សុន្ទរីនន្ទា’’តិ? ឯវំ វុត្តេ សុន្ទរីនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អន្តេវាសិនី ភិក្ខុនី សាឡ្ហំ មិគារនត្តារំ ឯតទវោច – ‘‘គិលានាវុសោ; បិណ្ឌបាតំ នីហរិស្សាមី’’តិ. អថ ខោ សាឡ្ហោ មិគារនត្តា – ‘‘យម្បាហំ អត្ថាយ [យំបាហំ (ស្យា.)] ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ភត្តំ អកាសិំ អយ្យាយ សុន្ទរីនន្ទាយ ការណា’’តិ មនុស្សេ អាណាបេត្វា – ‘‘ភិក្ខុនិសង្ឃំ ភត្តេន បរិវិសថា’’តិ វត្វា យេន ភិក្ខុនុបស្សយោ តេនុបសង្កមិ. តេន ខោ បន សមយេន សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី ពហារាមកោដ្ឋកេ ឋិតា ហោតិ សាឡ្ហំ មិគារនត្តារំ បតិមានេន្តី. អទ្ទសា ខោ សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី សាឡ្ហំ មិគារនត្តារំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ. ទិស្វាន ឧបស្សយំ បវិសិត្វា សសីសំ បារុបិត្វា មញ្ចកេ និបជ្ជិ. អថ ខោ សាឡ្ហោ មិគារនត្តា យេន សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘កិំ តេ, អយ្យេ, អផាសុ, កិស្ស និបន្នាសី’’តិ? ‘‘ឯវញ្ហេតំ, អាវុសោ, ហោតិ យា អនិច្ឆន្តំ ឥច្ឆតី’’តិ. ‘‘ក្យាហំ តំ, អយ្យេ, ន ឥច្ឆិស្សាមិ? អបិ ចាហំ ឱកាសំ ន លភាមិ តំ ទូសេតុ’’ន្តិ. អវស្សុតោ អវស្សុតាយ សុន្ទរីនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី ជរាទុព្ពលា ចរណគិលានា សុន្ទរីនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អវិទូរេ និបន្នា ហោតិ. អទ្ទសា ខោ សា ភិក្ខុនី សាឡ្ហំ មិគារនត្តារំ អវស្សុតំ អវស្សុតាយ សុន្ទរីនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជន្តំ. ទិស្វាន ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា សុន្ទរីនន្ទា អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយិស្សតី’’តិ! អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា សន្តុដ្ឋា លជ្ជិនិយោ កុក្កុច្ចិកា សិក្ខាកាមា តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា សុន្ទរីនន្ទា អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយិស្សតី’’តិ! អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា សន្តុដ្ឋា លជ្ជិនោ កុក្កុច្ចកា សិក្ខាកាមា តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយិស្សតី’’តិ!

អថ ខោ តេ ភិក្ខូ សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយតី’’តិ [សាទិយីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, ភិក្ខវេ, សុន្ទរីនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, សុន្ទរីនន្ទា ភិក្ខុនី អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កាយសំសគ្គំ សាទិយិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ បសន្នានំ វា ភិយ្យោភាវាយ. អថ ខ្វេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានញ្ចេវ អប្បសាទាយ បសន្នានញ្ច ឯកច្ចានំ អញ្ញថត្តាយា’’តិ. អថ ខោ ភគវា សុន្ទរីនន្ទំ ភិក្ខុនិំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ ទុប្បោសតាយ មហិច្ឆតាយ អសន្តុដ្ឋិតាយ [អសន្តុដ្ឋតាយ (ស្យា.), អសន្តុដ្ឋិយា (ក.)] សង្គណិកាយ កោសជ្ជស្ស អវណ្ណំ ភាសិត្វា, អនេកបរិយាយេន សុភរតាយ សុបោសតាយ អប្បិច្ឆស្ស សន្តុដ្ឋស្ស [សន្តុដ្ឋិយា (ក.)] សល្លេខស្ស ធុតស្ស បាសាទិកស្ស អបចយស្ស វីរិយារម្ភស្ស វណ្ណំ ភាសិត្វា, ភិក្ខូនំ តទនុច្ឆវិកំ តទនុលោមិកំ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាមិ ទស អត្ថវសេ បដិច្ច – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ, សង្ឃផាសុតាយ, ទុម្មង្កូនំ ភិក្ខុនីនំ និគ្គហាយ, បេសលានំ ភិក្ខុនីនំ ផាសុវិហារាយ, ទិដ្ឋធម្មិកានំ អាសវានំ សំវរាយ, សម្បរាយិកានំ អាសវានំ បដិឃាតាយ, អប្បសន្នានំ បសាទាយ, បសន្នានំ ភិយ្យោភាវាយ, សទ្ធម្មដ្ឋិតិយា វិនយានុគ្គហាយ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៦៥៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ អាមសនំ វា បរាមសនំ វា គហណំ វា ឆុបនំ វា បដិបីឡនំ វា សាទិយេយ្យ, អយម្បិ បារាជិកា ហោតិ អសំវាសា ឧព្ភជាណុមណ្ឌលិកា’’តិ.

៦៥៨. យា បនាតិ យា យាទិសា យថាយុត្តា យថាជច្ចា យថានាមា យថាគោត្តា យថាសីលា យថាវិហារិនី យថាគោចរា ថេរា វា នវា វា មជ្ឈិមា វា, ឯសា វុច្ចតិ យា បនាតិ.

ភិក្ខុនីតិ ភិក្ខិកាតិ ភិក្ខុនី; ភិក្ខាចរិយំ អជ្ឈុបគតាតិ ភិក្ខុនី; ភិន្នបដធរាតិ ភិក្ខុនី; សមញ្ញាយ ភិក្ខុនី; បដិញ្ញាយ ភិក្ខុនី; ឯហិ ភិក្ខុនីតិ ភិក្ខុនី; តីហិ សរណគមនេហិ ឧបសម្បន្នាតិ ភិក្ខុនី; ភទ្រា ភិក្ខុនី; សារា ភិក្ខុនី; សេខា ភិក្ខុនី; អសេខា ភិក្ខុនី; សមគ្គេន ឧភតោសង្ឃេន ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន អកុប្បេន ឋានារហេន ឧបសម្បន្នាតិ ភិក្ខុនី. តត្រ យាយំ ភិក្ខុនី សមគ្គេន ឧភតោសង្ឃេន ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន អកុប្បេន ឋានារហេន ឧបសម្បន្នា, អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អវស្សុតា នាម សារត្តា អបេក្ខវតី បដិពទ្ធចិត្តា.

អវស្សុតោ នាម សារត្តោ អបេក្ខវា បដិពទ្ធចិត្តោ.

បុរិសបុគ្គលោ នាម មនុស្សបុរិសោ ន យក្ខោ ន បេតោ ន តិរច្ឆានគតោ វិញ្ញូ បដិពលោ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជិតុំ.

អធក្ខកន្តិ ហេដ្ឋក្ខកំ.

ឧព្ភជាណុមណ្ឌលន្តិ ឧបរិជាណុមណ្ឌលំ.

អាមសនំ នាម អាមដ្ឋមត្តំ.

បរាមសនំ នាម ឥតោចិតោ ច សញ្ចោបនំ.

គហណំ នាម គហិតមត្តំ.

ឆុបនំ នាម ផុដ្ឋមត្តំ.

បដិបីឡនំ វា សាទិយេយ្យាតិ អង្គំ គហេត្វា និប្បីឡនំ សាទិយតិ.

អយម្បីតិ បុរិមាយោ ឧបាទាយ វុច្ចតិ.

បារាជិកា ហោតីតិ សេយ្យថាបិ នាម បុរិសោ សីសច្ឆិន្នោ អភព្ពោ តេន សរីរពន្ធនេន ជីវិតុំ, ឯវមេវ ភិក្ខុនី អវស្សុតា អវស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ អាមសនំ វា បរាមសនំ វា គហណំ វា ឆុបនំ វា បដិបីឡនំ វា សាទិយន្តី អស្សមណី ហោតិ អសក្យធីតា. តេន វុច្ចតិ បារាជិកា ហោតីតិ.

អសំវាសាតិ សំវាសោ នាម ឯកកម្មំ ឯកុទ្ទេសោ សមសិក្ខតា, ឯសោ សំវាសោ នាម. សោ តាយ សទ្ធិំ នត្ថិ, តេន វុច្ចតិ អសំវាសាតិ.

៦៥៩. ឧភតោអវស្សុតេ អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

និស្សគ្គិយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. និស្សគ្គិយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. និស្សគ្គិយេន និស្សគ្គិយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

ឧព្ភក្ខកំ អធោជាណុមណ្ឌលំ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៦៦០. ឯកតោអវស្សុតេ អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

ឧព្ភក្ខកំ អធោជាណុមណ្ឌលំ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៦៦១. ឧភតោអវស្សុតេ យក្ខស្ស វា បេតស្ស វា បណ្ឌកស្ស វា តិរច្ឆានគតមនុស្សវិគ្គហស្ស វា អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៦៦២. ឯកតោអវស្សុតេ អធក្ខកំ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលំ កាយេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កាយបដិពទ្ធេន កាយបដិពទ្ធំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៦៦៣. អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច, អស្សតិយា, អជានន្តិយា, អសាទិយន្តិយា, ឧម្មត្តិកាយ, ខិត្តចិត្តាយ, វេទនាដ្ដាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

បឋមបារាជិកំ សមត្តំ [ភិក្ខុនិវិភង្គេ សិក្ខាបទគណនា ភិក្ខូហិ§អសាធារណវសេន បកាសិតាតិ វេទិតព្ពា].