៤. ចតុត្ថបាដិទេសនីយសិក្ខាបទំ

៥៧០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន សាកិយទាសកា អវរុទ្ធា ហោន្តិ. សាកិយានិយោ ឥច្ឆន្តិ អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ ភត្តំ កាតុំ. អស្សោសុំ ខោ សាកិយទាសកា – ‘‘សាកិយានិយោ កិរ អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ ភត្តំ កត្តុកាមា’’តិ. តេ មគ្គេ បរិយុដ្ឋិំសុ. សាកិយានិយោ បណីតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ អាទាយ អារញ្ញកំ សេនាសនំ អគមំសុ. សាកិយទាសកា និក្ខមិត្វា សាកិយានិយោ អច្ឆិន្ទិំសុ ច ទូសេសុញ្ច. សាកិយា និក្ខមិត្វា តេ ចោរេ សភណ្ឌេ [សហ ភណ្ឌេន (ក.)] គហេត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភទន្តា អារាមេ ចោរេ បដិវសន្តេ នារោចេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ សាកិយានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាមិ ទស អត្ថវសេ បដិច្ច – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យានិ ខោ បន តានិ អារញ្ញកានិ សេនាសនានិ សាសង្កសម្មតានិ សប្បដិភយានិ, យោ បន ភិក្ខុ តថារូបេសុ សេនាសនេសុ [សេនាសនេសុ វិហរន្តោ (សី. ស្យា.)] បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អជ្ឈារាមេ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទេយ្យ វា ភុញ្ជេយ្យ វា, បដិទេសេតព្ពំ តេន ភិក្ខុនា – ‘គារយ្ហំ, អាវុសោ, ធម្មំ អាបជ្ជិំ អសប្បាយំ បាដិទេសនីយំ តំ បដិទេសេមី’’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៥៧១. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ គិលានោ ហោតិ. មនុស្សា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អាទាយ អារញ្ញកំ សេនាសនំ អគមំសុ. អថ ខោ តេ មនុស្សា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ភុញ្ជថ, ភន្តេ’’តិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ – ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្តំ អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទិតុំ ភុញ្ជិតុ’’ន្តិ កុក្កុច្ចាយន្តោ ន បដិគ្គហេសិ, នាសក្ខិ បិណ្ឌាយ ចរិតុំ [បវិសិតុំ (ក.)], ឆិន្នភត្តោ អហោសិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានេន ភិក្ខុនា អារញ្ញកេសុ សេនាសនេសុ បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទិតុំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥៧២. ‘‘យានិ ខោ បន តានិ អារញ្ញកានិ សេនាសនានិ សាសង្កសម្មតានិ សប្បដិភយានិ, យោ បន ភិក្ខុ តថារូបេសុ សេនាសនេសុ បុព្ពេ អប្បដិសំវិទិតំ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អជ្ឈារាមេ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា អគិលានោ ខាទេយ្យ វា ភុញ្ជេយ្យ វា, បដិទេសេតព្ពំ តេន ភិក្ខុនា – ‘គារយ្ហំ, អាវុសោ, ធម្មំ អាបជ្ជិំ អសប្បាយំ បាដិទេសនីយំ, តំ បដិទេសេមី’’’តិ.

៥៧៣. យានិ ខោ បន តានិ អារញ្ញកានិ សេនាសនានីតិ អារញ្ញកំ នាម សេនាសនំ បញ្ចធនុសតិកំ បច្ឆិមំ.

សាសង្កំ នាម អារាមេ អារាមូបចារេ ចោរានំ និវិដ្ឋោកាសោ ទិស្សតិ, ភុត្តោកាសោ ទិស្សតិ, ឋិតោកាសោ ទិស្សតិ, និសិន្នោកាសោ ទិស្សតិ, និបន្នោកាសោ ទិស្សតិ.

សប្បដិភយំ នាម អារាមេ អារាមូបចារេ ចោរេហិ មនុស្សា ហតា ទិស្សន្តិ, វិលុត្តា ទិស្សន្តិ, អាកោដិតា ទិស្សន្តិ.

យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

តថារូបេសុ សេនាសនេសូតិ ឯវរូបេសុ សេនាសនេសុ.

អប្បដិសំវិទិតំ នាម បញ្ចន្នំ បដិសំវិទិតំ, ឯតំ អប្បដិសំវិទិតំ នាម. អារាមំ អារាមូបចារំ ឋបេត្វា បដិសំវិទិតំ, ឯតំ [ឯតម្បិ (សី.)] អប្បដិសំវិទិតំ នាម.

បដិសំវិទិតំ នាម យោ កោចិ ឥត្ថី វា បុរិសោ វា អារាមំ អារាមូបចារំ អាគន្ត្វា អារោចេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមស្ស, ភន្តេ, ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អាហរិស្សន្តី’’តិ. សចេ សាសង្កំ ហោតិ, សាសង្កន្តិ អាចិក្ខិតព្ពំ; សចេ សប្បដិភយំ ហោតិ, សប្បដិភយន្តិ អាចិក្ខិតព្ពំ; សចេ – ‘‘ហោតុ, ភន្តេ, អាហរិយិស្សតី’’តិ ភណតិ, ចោរា វត្តព្ពា – ‘‘មនុស្សា ឥធូបចរន្តិ អបសក្កថា’’តិ. យាគុយា បដិសំវិទិតេ តស្សា បរិវារោ អាហរិយ្យតិ, ឯតំ បដិសំវិទិតំ នាម. ភត្តេន បដិសំវិទិតេ តស្ស បរិវារោ អាហរិយ្យតិ, ឯតំ បដិសំវិទិតំ នាម. ខាទនីយេន បដិសំវិទិតេ តស្ស បរិវារោ អាហរិយ្យតិ, ឯតំ បដិសំវិទិតំ នាម. កុលេន បដិសំវិទិតេ យោ តស្មិំ កុលេ មនុស្សោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អាហរតិ, ឯតំ បដិសំវិទិតំ នាម. គាមេន បដិសំវិទិតេ យោ តស្មិំ គាមេ មនុស្សោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អាហរតិ, ឯតំ បដិសំវិទិតំ នាម. បូគេន បដិសំវិទិតេ យោ តស្មិំ បូគេ មនុស្សោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អាហរតិ, ឯតំ បដិសំវិទិតំ នាម.

ខាទនីយំ នាម បញ្ច ភោជនានិ – យាមកាលិកំ សត្តាហកាលិកំ យាវជីវិកំ ឋបេត្វា អវសេសំ ខាទនីយំ នាម.

ភោជនីយំ នាម បញ្ច ភោជនានិ – ឱទនោ, កុម្មាសោ, សត្តុ, មច្ឆោ, មំសំ.

អជ្ឈារាមោ នាម បរិក្ខិត្តស្ស អារាមស្ស អន្តោអារាមោ. អបរិក្ខិត្តស្ស ឧបចារោ.

អគិលានោ នាម សក្កោតិ បិណ្ឌាយ ចរិតុំ [គន្តុំ (ក.)].

គិលានោ នាម ន សក្កោតិ បិណ្ឌាយ ចរិតុំ [គន្តុំ (ក.)].

អប្បដិសំវិទិតំ អគិលានោ ‘‘ខាទិស្សាមិ ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស.

៥៧៤. អប្បដិសំវិទិតេ អប្បដិសំវិទិតសញ្ញី ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អជ្ឈារាមេ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា អគិលានោ ខាទតិ វា ភុញ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស. អប្បដិសំវិទិតេ វេមតិកោ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អជ្ឈារាមេ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា អគិលានោ ខាទតិ វា ភុញ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស. អប្បដិសំវិទិតេ បដិសំវិទិតសញ្ញី ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា អជ្ឈារាមេ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា អគិលានោ ខាទតិ វា ភុញ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាដិទេសនីយស្ស.

យាមកាលិកំ សត្តាហកាលិកំ យាវជីវិកំ អាហារត្ថាយ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បដិសំវិទិតេ អប្បដិសំវិទិតសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បដិសំវិទិតេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បដិសំវិទិតេ បដិសំវិទិតសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៥៧៥. អនាបត្តិ បដិសំវិទិតេ, គិលានស្ស, បដិសំវិទិតេ វា គិលានស្ស វា សេសកំ ភុញ្ជតិ, ពហារាមេ បដិគ្គហេត្វា អន្តោអារាមេ ភុញ្ជតិ, តត្ថ ជាតកំ មូលំ វា តចំ វា បត្តំ វា បុប្ផំ វា ផលំ វា ភុញ្ជតិ, យាមកាលិកំ សត្តាហកាលិកំ យាវជីវិកំ សតិ បច្ចយេ បរិភុញ្ជតិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ចតុត្ថបាដិទេសនីយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

ឧទ្ទិដ្ឋា ខោ, អាយស្មន្តោ, ចត្តារោ បាដិទេសនីយា ធម្មា. តត្ថាយស្មន្តេ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? ទុតិយម្បិ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? តតិយម្បិ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? បរិសុទ្ធេត្ថាយស្មន្តោ, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមីតិ.

បាដិទេសនីយកណ្ឌំ និដ្ឋិតំ.