២៣៤. កស្សបគោត្តភិក្ខុវត្ថុ

៣៨០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា ចម្បាយំ វិហរតិ គគ្គរាយ បោក្ខរណិយា តីរេ. តេន ខោ បន សមយេន កាសីសុ ជនបទេ វាសភគាមោ នាម ហោតិ. តត្ថ កស្សបគោត្តោ នាម ភិក្ខុ អាវាសិកោ ហោតិ តន្តិពទ្ធោ ឧស្សុក្កំ អាបន្នោ – កិន្តិ អនាគតា ច បេសលា ភិក្ខូ អាគច្ឆេយ្យុំ, អាគតា ច បេសលា ភិក្ខូ ផាសុ វិហរេយ្យុំ, អយញ្ច អាវាសោ វុទ្ធិំ វិរុឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជេយ្យាតិ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ កាសីសុ ចារិកំ ចរមានា យេន វាសភគាមោ តទវសរុំ. អទ្ទសា ខោ កស្សបគោត្តោ ភិក្ខុ តេ ភិក្ខូ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តេ, ទិស្វាន អាសនំ បញ្ញបេសិ, បាទោទកំ បាទបីឋំ បាទកថលិកំ ឧបនិក្ខិបិ, បច្ចុគ្គន្ត្វា បត្តចីវរំ បដិគ្គហេសិ, បានីយេន អាបុច្ឆិ, នហានេ ឧស្សុក្កំ អកាសិ, ឧស្សុក្កម្បិ អកាសិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. អថ ខោ តេសំ អាគន្តុកានំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘ភទ្ទកោ ខោ អយំ, អាវុសោ, អាវាសិកោ ភិក្ខុ នហានេ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, ឧស្សុក្កម្បិ ករោតិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. ហន្ទ, មយំ, អាវុសោ, ឥធេវ វាសភគាមេ និវាសំ កប្បេមា’’តិ. អថ ខោ តេ អាគន្តុកា ភិក្ខូ តត្ថេវ វាសភគាមេ និវាសំ កប្បេសុំ.

អថ ខោ កស្សបគោត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឯតទហោសិ – ‘‘យោ ខោ ឥមេសំ អាគន្តុកានំ ភិក្ខូនំ អាគន្តុកកិលមថោ សោ បដិប្បស្សទ្ធោ. យេបិមេ គោចរេ អប្បកតញ្ញុនោ តេទានិមេ គោចរេ បកតញ្ញុនោ. ទុក្ករំ ខោ បន បរកុលេសុ យាវជីវំ ឧស្សុក្កំ កាតុំ, វិញ្ញត្តិ ច មនុស្សានំ អមនាបា. យំនូនាហំ ន ឧស្សុក្កំ ករេយ្យំ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិ’’ន្តិ. សោ ន ឧស្សុក្កំ អកាសិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. អថ ខោ តេសំ អាគន្តុកានំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘បុព្ពេ ខ្វាយំ, អាវុសោ, អាវាសិកោ ភិក្ខុ នហានេ ឧស្សុក្កំ អកាសិ, ឧស្សុក្កម្បិ អកាសិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. សោទានាយំ ន ឧស្សុក្កំ ករោតិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. ទុដ្ឋោទានាយំ, អាវុសោ, អាវាសិកោ ភិក្ខុ. ហន្ទ, មយំ, អាវុសោ, អាវាសិកំ [ឥមំ អាវាសិកំ (ស្យា.)] ភិក្ខុំ ឧក្ខិបាមា’’តិ. អថ ខោ តេ អាគន្តុកា ភិក្ខូ សន្និបតិត្វា កស្សបគោត្តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោចុំ – ‘‘បុព្ពេ ខោ ត្វំ, អាវុសោ, នហានេ ឧស្សុក្កំ ករោសិ, ឧស្សុក្កម្បិ ករោសិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. សោទានិ ត្វំ ន ឧស្សុក្កំ ករោសិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. អាបត្តិំ ត្វំ, អាវុសោ, អាបន្នោ. បស្សសេតំ អាបត្តិ’’ន្តិ? ‘‘នត្ថិ មេ, អាវុសោ, អាបត្តិ, យមហំ បស្សេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ តេ អាគន្តុកា ភិក្ខូ កស្សបគោត្តំ ភិក្ខុំ អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខិបិំសុ.

អថ ខោ កស្សបគោត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឯតទហោសិ – ‘‘អហំ ខោ ឯតំ ន ជានាមិ ‘អាបត្តិ វា ឯសា អនាបត្តិ វា, អាបន្នោ ចម្ហិ [វម្ហិ (?)] អនាបន្នោ វា, ឧក្ខិត្តោ ចម្ហិ អនុក្ខិត្តោ វា, ធម្មិកេន វា អធម្មិកេន វា, កុប្បេន វា អកុប្បេន វា, ឋានារហេន វា អដ្ឋានារហេន វា’. យំនូនាហំ ចម្បំ គន្ត្វា ភគវន្តំ ឯតមត្ថំ បុច្ឆេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ កស្សបគោត្តោ ភិក្ខុ សេនាសនំ សំសាមេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន ចម្បា តេន បក្កាមិ. អនុបុព្ពេន យេន ចម្បា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. អាចិណ្ណំ ខោ បនេតំ ពុទ្ធានំ ភគវន្តានំ អាគន្តុកេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ បដិសម្មោទិតុំ. អថ ខោ ភគវា កស្សបគោត្តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ, ភិក្ខុ, ខមនីយំ, កច្ចិ យាបនីយំ, កច្ចិ អប្បកិលមថេន អទ្ធានំ អាគតោ, កុតោ ច ត្វំ, ភិក្ខុ, អាគច្ឆសី’’តិ? ‘‘ខមនីយំ, ភគវា; យាបនីយំ, ភគវា; អប្បកិលមថេន ចាហំ, ភន្តេ, អទ្ធានំ អាគតោ. អត្ថិ, ភន្តេ, កាសីសុ ជនបទេ វាសភគាមោ នាម. តត្ថាហំ, ភគវា, អាវាសិកោ តន្តិពទ្ធោ ឧស្សុក្កំ អាបន្នោ – ‘កិន្តិ អនាគតា ច បេសលា ភិក្ខូ អាគច្ឆេយ្យុំ, អាគតា ច បេសលា ភិក្ខូ ផាសុ វិហរេយ្យុំ, អយញ្ច អាវាសោ វុទ្ធិំ វិរុឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជេយ្យា’តិ. អថ ខោ, ភន្តេ, សម្ពហុលា ភិក្ខូ កាសីសុ ចារិកំ ចរមានា យេន វាសភគាមោ តទវសរុំ. អទ្ទសំ ខោ អហំ, ភន្តេ, តេ ភិក្ខូ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តេ, ទិស្វាន អាសនំ បញ្ញបេសិំ, បាទោទកំ បាទបីឋំ បាទកថលិកំ ឧបនិក្ខិបិំ, បច្ចុគ្គន្ត្វា បត្តចីវរំ បដិគ្គហេសិំ, បានីយេន អបុច្ឆិំ, នហានេ ឧស្សុក្កំ អកាសិំ, ឧស្សុក្កម្បិ អកាសិំ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. អថ ខោ តេសំ, ភន្តេ, អាគន្តុកានំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘ភទ្ទកោ ខោ អយំ អាវុសោ អាវាសិកោ ភិក្ខុ នហានេ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, ឧស្សុក្កម្បិ ករោតិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. ហន្ទ, មយំ, អាវុសោ, ឥធេវ វាសភគាមេ និវាសំ កប្បេមា’តិ. អថ ខោ តេ, ភន្តេ, អាគន្តុកា ភិក្ខូ តត្ថេវ វាសភគាមេ និវាសំ កប្បេសុំ. តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេ, ឯតទហោសិ – ‘យោ ខោ ឥមេសំ អាគន្តុកានំ ភិក្ខូនំ អាគន្តុកកិលមថោ សោ បដិប្បស្សទ្ធោ. យេបិមេ គោចរេ អប្បកតញ្ញុនោ តេទានិមេ គោចរេ បកតញ្ញុនោ. ទុក្ករំ ខោ បន បរកុលេសុ យាវជីវំ ឧស្សុក្កំ កាតុំ, វិញ្ញត្តិ ច មនុស្សានំ អមនាបា. យំនូនាហំ ន ឧស្សុក្កំ ករេយ្យំ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិ’ន្តិ. សោ ខោ អហំ, ភន្តេ, ន ឧស្សុក្កំ អកាសិំ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. អថ ខោ តេសំ, ភន្តេ, អាគន្តុកានំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘បុព្ពេ ខ្វាយំ, អាវុសោ, អាវាសិកោ ភិក្ខុ នហានេ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, ឧស្សុក្កម្បិ ករោតិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. សោទានាយំ ន ឧស្សុក្កំ ករោតិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. ទុដ្ឋោទានាយំ, អាវុសោ, អាវាសិកោ ភិក្ខុ. ហន្ទ, មយំ, អាវុសោ, អាវាសិកំ ភិក្ខុំ ឧក្ខិបាមា’តិ. អថ ខោ តេ, ភន្តេ, អាគន្តុកា ភិក្ខូ សន្និបតិត្វា មំ ឯតទវោចុំ – ‘បុព្ពេ ខោ ត្វំ, អាវុសោ, នហានេ ឧស្សុក្កំ ករោសិ, ឧស្សុក្កម្បិ ករោសិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. សោទានិ ត្វំ ន ឧស្សុក្កំ ករោសិ យាគុយា ខាទនីយេ ភត្តស្មិំ. អាបត្តិំ ត្វំ, អាវុសោ, អាបន្នោ. បស្សសេតំ អាបត្តិ’ន្តិ? ‘នត្ថិ មេ, អាវុសោ, អាបត្តិ យមហំ បស្សេយ្យ’ន្តិ. អថ ខោ តេ, ភន្តេ, អាគន្តុកា ភិក្ខូ មំ អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខិបិំសុ. តស្ស មយ្ហំ, ភន្តេ, ឯតទហោសិ – ‘អហំ ខោ ឯតំ ន ជានាមិ ‘អាបត្តិ វា ឯសា អនាបត្តិ វា, អាបន្នោ ចម្ហិ អនាបន្នោ វា, ឧក្ខិត្តោ ចម្ហិ អនុក្ខិត្តោ វា, ធម្មិកេន វា អធម្មិកេន វា, កុប្បេន វា អកុប្បេន វា, ឋានារហេន វា អដ្ឋានារហេន វា’. យំនូនាហំ ចម្បំ គន្ត្វា ភគវន្តំ ឯតមត្ថំ បុច្ឆេយ្យ’ន្តិ. តតោ អហំ, ភគវា, អាគច្ឆាមី’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ ឯសា, ភិក្ខុ, នេសា អាបត្តិ. អនាបន្នោសិ, នសិ អាបន្នោ. អនុក្ខិត្តោសិ, នសិ ឧក្ខិត្តោ. អធម្មិកេនាសិ កម្មេន ឧក្ខិត្តោ កុប្បេន អដ្ឋានារហេន. គច្ឆ ត្វំ, ភិក្ខុ, តត្ថេវ វាសភគាមេ និវាសំ កប្បេហី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ កស្សបគោត្តោ ភិក្ខុ ភគវតោ បដិស្សុណិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា យេន វាសភគាមោ តេន បក្កាមិ.

៣៨១. អថ ខោ តេសំ អាគន្តុកានំ ភិក្ខូនំ អហុទេវ កុក្កុច្ចំ, អហុ វិប្បដិសារោ – ‘‘អលាភា វត នោ, ន វត នោ លាភា, ទុល្លទ្ធំ វត នោ, ន វត នោ សុលទ្ធំ, យេ មយំ សុទ្ធំ ភិក្ខុំ អនាបត្តិកំ អវត្ថុស្មិំ អការណេ ឧក្ខិបិម្ហា. ហន្ទ, មយំ, អាវុសោ, ចម្បំ គន្ត្វា ភគវតោ សន្តិកេ អច្ចយំ អច្ចយតោ ទេសេមា’’តិ. អថ ខោ តេ អាគន្តុកា ភិក្ខូ សេនាសនំ សំសាមេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន ចម្បា តេន បក្កមិំសុ. អនុបុព្ពេន យេន ចម្បា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អាចិណ្ណំ ខោ បនេតំ ពុទ្ធានំ ភគវន្តានំ អាគន្តុកេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ បដិសម្មោទិតុំ. អថ ខោ ភគវា តេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ, ភិក្ខវេ, ខមនីយំ, កច្ចិ យាបនីយំ, កច្ចិត្ថ អប្បកិលមថេន អទ្ធានំ អាគតា, កុតោ ច តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អាគច្ឆថា’’តិ? ‘‘ខមនីយំ, ភគវា; យាបនីយំ, ភគវា; អប្បកិលមថេន ច មយំ, ភន្តេ, អទ្ធានំ អាគតា. អត្ថិ, ភន្តេ, កាសីសុ ជនបទេ វាសភគាមោ នាម. តតោ មយំ, ភគវា, អាគច្ឆាមា’’តិ. ‘‘តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អាវាសិកំ ភិក្ខុំ ឧក្ខិបិត្ថា’’តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘កិស្មិំ, ភិក្ខវេ, វត្ថុស្មិំ ការណេ’’តិ? ‘‘អវត្ថុស្មិំ, ភគវា, អការណេ’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, មោឃបុរិសា, អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, សុទ្ធំ ភិក្ខុំ អនាបត្តិកំ អវត្ថុស្មិំ អការណេ ឧក្ខិបិស្សថ. នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ…’’ វិគរហិត្វា ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សុទ្ធោ ភិក្ខុ អនាបត្តិកោ អវត្ថុស្មិំ អការណេ ឧក្ខិបិតព្ពោ. យោ ឧក្ខិបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ឧដ្ឋាយាសនា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អច្ចយោ នោ, ភន្តេ, អច្ចគមា យថាពាលេ យថាមូឡ្ហេ យថាអកុសលេ, យេ មយំ សុទ្ធំ ភិក្ខុំ អនាបត្តិកំ អវត្ថុស្មិំ អការណេ ឧក្ខិបិម្ហា. តេសំ នោ, ភន្តេ, ភគវា អច្ចយំ អច្ចយតោ បដិគ្គណ្ហាតុ អាយតិំ សំវរាយា’’តិ. ‘‘តគ្ឃ, តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អច្ចយោ អច្ចគមា យថាពាលេ យថាមូឡ្ហេ យថាអកុសលេ, យេ តុម្ហេ សុទ្ធំ ភិក្ខុំ អនាបត្តិកំ អវត្ថុស្មិំ អការណេ ឧក្ខិបិត្ថ. យតោ ច ខោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អច្ចយំ អច្ចយតោ ទិស្វា យថាធម្មំ បដិករោថ, តំ វោ មយំ បដិគ្គណ្ហាម. វុទ្ធិហេសា, ភិក្ខវេ, អរិយស្ស វិនយេ យោ អច្ចយំ អច្ចយតោ ទិស្វា យថាធម្មំ បដិករោតិ, អាយតិំ [អាយតិំ ច (សី.)] សំវរំ អាបជ្ជតី’’តិ.

កស្សបគោត្តភិក្ខុវត្ថុ និដ្ឋិតំ.