២០៣. សេដ្ឋិភរិយាវត្ថុ

៣៣០. តេន ខោ បន សមយេន សាកេតេ សេដ្ឋិភរិយាយ សត្តវស្សិកោ សីសាពាធោ ហោតិ. ពហូ មហន្តា មហន្តា ទិសាបាមោក្ខា វេជ្ជា អាគន្ត្វា នាសក្ខិំសុ អរោគំ កាតុំ. ពហុំ ហិរញ្ញំ អាទាយ អគមំសុ. អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ សាកេតំ បវិសិត្វា មនុស្សេ បុច្ឆិ – ‘‘កោ, ភណេ, គិលានោ, កំ តិកិច្ឆាមី’’តិ? ‘‘ឯតិស្សា, អាចរិយ, សេដ្ឋិភរិយាយ សត្តវស្សិកោ សីសាពាធោ; គច្ឆ, អាចរិយ, សេដ្ឋិភរិយំ តិកិច្ឆាហី’’តិ. អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ យេន សេដ្ឋិស្ស គហបតិស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ទោវារិកំ អាណាបេសិ – ‘‘គច្ឆ, ភណេ ទោវារិក, សេដ្ឋិភរិយាយ បាវទ – ‘វេជ្ជោ, អយ្យេ, អាគតោ, សោ តំ ទដ្ឋុកាមោ’’’តិ. ‘‘ឯវំ, អាចរិយា’’តិ ខោ សោ ទោវារិកោ ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស បដិស្សុត្វា យេន សេដ្ឋិភរិយា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា សេដ្ឋិភរិយំ ឯតទវោច – ‘‘វេជ្ជោ, អយ្យេ, អាគតោ; សោ តំ ទដ្ឋុកាមោ’’តិ. ‘‘កីទិសោ, ភណេ ទោវារិក, វេជ្ជោ’’តិ? ‘‘ទហរកោ, អយ្យេ’’តិ. ‘‘អលំ, ភណេ ទោវារិក, កិំ មេ ទហរកោ វេជ្ជោ ករិស្សតិ? ពហូ មហន្តា មហន្តា ទិសាបាមោក្ខា វេជ្ជា អាគន្ត្វា នាសក្ខិំសុ អរោគំ កាតុំ. ពហុំ ហិរញ្ញំ អាទាយ អគមំសូ’’តិ. អថ ខោ សោ ទោវារិកោ យេន ជីវកោ កោមារភច្ចោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ជីវកំ កោមារភច្ចំ ឯតទវោច – ‘‘សេដ្ឋិភរិយា, អាចរិយ, ឯវមាហ – ‘អលំ, ភណេ ទោវារិក, កិំ មេ ទហរកោ វេជ្ជោ ករិស្សតិ? ពហូ មហន្តា មហន្តា ទិសាបាមោក្ខា វេជ្ជា អាគន្ត្វា នាសក្ខិំសុ អរោគំ កាតុំ. ពហុំ ហិរញ្ញំ អាទាយ អគមំសូ’’’តិ. ‘‘គច្ឆ, ភណេ ទោវារិក, សេដ្ឋិភរិយាយ បាវទ – ‘វេជ្ជោ, អយ្យេ, ឯវមាហ – មា កិរ, អយ្យេ, បុរេ កិញ្ចិ អទាសិ. យទា អរោគា អហោសិ តទា យំ ឥច្ឆេយ្យាសិ តំ ទជ្ជេយ្យាសី’’’តិ. ‘‘ឯវំ, អាចរិយា’’តិ ខោ សោ ទោវារិកោ ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស បដិស្សុត្វា យេន សេដ្ឋិភរិយា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា សេដ្ឋិភរិយំ ឯតទវោច – ‘‘វេជ្ជោ, អយ្យេ, ឯវមាហ – ‘មា កិរ, អយ្យេ, បុរេ កិញ្ចិ អទាសិ. យទា អរោគា អហោសិ តទា យំ ឥច្ឆេយ្យាសិ តំ ទជ្ជេយ្យាសី’’’តិ. ‘‘តេន ហិ, ភណេ ទោវារិក, វេជ្ជោ អាគច្ឆតូ’’តិ. ‘‘ឯវំ, អយ្យេ’’តិ ខោ សោ ទោវារិកោ សេដ្ឋិភរិយាយ បដិស្សុត្វា យេន ជីវកោ កោមារភច្ចោ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ជីវកំ កោមារភច្ចំ ឯតទវោច – ‘‘សេដ្ឋិភរិយា តំ, អាចរិយ, បក្កោសតី’’តិ.

អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ យេន សេដ្ឋិភរិយា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា សេដ្ឋិភរិយាយ វិការំ សល្លក្ខេត្វា សេដ្ឋិភរិយំ ឯតទវោច – ‘‘បសតេន, អយ្យេ, សប្បិនា អត្ថោ’’តិ. អថ ខោ សេដ្ឋិភរិយា ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស បសតំ សប្បិំ ទាបេសិ. អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ តំ បសតំ សប្បិំ នានាភេសជ្ជេហិ និប្បចិត្វា សេដ្ឋិភរិយំ មញ្ចកេ ឧត្តានំ និបាតេត្វា [និបជ្ជាបេត្វា (សី. ស្យា.)] នត្ថុតោ អទាសិ. អថ ខោ តំ សប្បិំ នត្ថុតោ ទិន្នំ មុខតោ ឧគ្គញ្ឆិ. អថ ខោ សេដ្ឋិភរិយា បដិគ្គហេ និដ្ឋុភិត្វា ទាសិំ អាណាបេសិ – ‘‘ហន្ទ, ជេ, ឥមំ សប្បិំ បិចុនា គណ្ហាហី’’តិ. អថ ខោ ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘អច្ឆរិយំ [អច្ឆរិយំ វត ភោ (ស្យា.)] យាវ លូខាយំ ឃរណី, យត្រ ហិ នាម ឥមំ ឆឌ្ឌនីយធម្មំ សប្បិំ បិចុនា គាហាបេស្សតិ. ពហុកានិ ច មេ មហគ្ឃានិ [មហគ្ឃានិ មហគ្ឃានិ (សី. ស្យា.)] ភេសជ្ជានិ ឧបគតានិ. កិម្បិ មាយំ កិញ្ចិ [កញ្ចិ (ស្យា.)] ទេយ្យធម្មំ ទស្សតី’’តិ. អថ ខោ សេដ្ឋិភរិយា ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស វិការំ សល្លក្ខេត្វា ជីវកំ កោមារភច្ចំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស ត្វំ, អាចរិយ, វិមនោសី’’តិ? ឥធ មេ ឯតទហោសិ – ‘‘អច្ឆរិយំ យាវ លូខាយំ ធរណី, យត្រ ហិ នាម ឥមំ ឆឌ្ឌនីយធម្មំ សប្បិំ បិចុនា គាហាបេស្សតិ. ពហុកានិ ច មេ មហគ្ឃានិ សជ្ជានិ ឧបគតានិ. កិម្បិ មាយំ កិញ្ចិ ទេយ្យធម្មំ ទស្សតី’’តិ. ‘‘មយំ ខោ, អាចរិយ, អាគារិកា នាម ឧបជានាមេតស្ស សំយមស្ស. វរមេតំ សប្បិ ទាសានំ វា កម្មករានំ វា បាទព្ភញ្ជនំ វា បទីបករណេ វា អាសិត្តំ. មា ខោ ត្វំ, អាចរិយ, វិមនោ អហោសិ. ន តេ ទេយ្យធម្មោ ហាយិស្សតី’’តិ. អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ សេដ្ឋិភរិយាយ សត្តវស្សិកំ សីសាពាធំ ឯកេនេវ នត្ថុកម្មេន អបកឌ្ឍិ. អថ ខោ សេដ្ឋិភរិយា អរោគា សមានា ជីវកស្ស កោមារភច្ចស្ស ចត្តារិ សហស្សានិ បាទាសិ. បុត្តោ – មាតា មេ អរោគា ឋិតាតិ ចត្តារិ សហស្សានិ បាទាសិ. សុណិសា – សស្សុ មេ អរោគា ឋិតាតិ ចត្តារិ សហស្សានិ បាទាសិ. សេដ្ឋិ គហបតិ – ភរិយា មេ អរោគា ឋិតាតិ ចត្តារិ សហស្សានិ បាទាសិ ទាសញ្ច ទាសិញ្ច អស្សរថញ្ច.

អថ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ តានិ សោឡសសហស្សានិ អាទាយ ទាសញ្ច ទាសិញ្ច អស្សរថញ្ច យេន រាជគហំ តេន បក្កាមិ. អនុបុព្ពេន យេន រាជគហំ យេន អភយោ រាជកុមារោ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា អភយំ រាជកុមារំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ មេ, ទេវ, បឋមកម្មំ សោឡសសហស្សានិ ទាសោ ច ទាសី ច អស្សរថោ ច. បដិគ្គណ្ហាតុ មេ ទេវោ បោសាវនិក’’ន្តិ. ‘‘អលំ, ភណេ ជីវក; តុយ្ហមេវ ហោតុ. អម្ហាកញ្ញេវ អន្តេបុរេ និវេសនំ មាបេហី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ទេវា’’តិ ខោ ជីវកោ កោមារភច្ចោ អភយស្ស រាជកុមារស្ស បដិស្សុត្វា អភយស្ស រាជកុមារស្ស អន្តេបុរេ និវេសនំ មាបេសិ.

សេដ្ឋិភរិយាវត្ថុ និដ្ឋិតំ.