១៧៩. កប្បិយភូមិអនុជាននា

២៩៥. តេន ខោ បន សមយេន វេសាលី សុភិក្ខា ហោតិ សុសស្សា សុលភបិណ្ឌា, សុករា ឧញ្ឆេន បគ្គហេន យាបេតុំ. អថ ខោ ភគវតោ រហោគតស្ស បដិសល្លីនស្ស ឯវំ ចេតសោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ – ‘‘យានិ តានិ មយា ភិក្ខូនំ អនុញ្ញាតានិ ទុព្ភិក្ខេ ទុស្សស្សេ ទុល្លភបិណ្ឌេ អន្តោ វុដ្ឋំ អន្តោ បក្កំ សាមំ បក្កំ ឧគ្គហិតបដិគ្គហិតកំ តតោ នីហដំ បុរេភត្តំ បដិគ្គហិតំ វនដ្ឋំ បោក្ខរដ្ឋំ, អជ្ជាបិ នុ ខោ តានិ ភិក្ខូ បរិភុញ្ជន្តី’’តិ. អថ ខោ ភគវា សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘យានិ តានិ, អានន្ទ, មយា ភិក្ខូនំ អនុញ្ញាតានិ ទុព្ភិក្ខេ ទុស្សស្សេ ទុល្លភបិណ្ឌេ អន្តោ វុដ្ឋំ អន្តោ បក្កំ សាមំ បក្កំ ឧគ្គហិតបដិគ្គហិតកំ តតោ នីហដំ បុរេភត្តំ បដិគ្គហិតំ វនដ្ឋំ បោក្ខរដ្ឋំ, អជ្ជាបិ នុ ខោ តានិ ភិក្ខូ បរិភុញ្ជន្តី’’តិ? ‘‘បរិភុញ្ជន្តិ ភគវា’’តិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘យានិ តានិ, ភិក្ខវេ, មយា ភិក្ខូនំ អនុញ្ញាតានិ ទុព្ភិក្ខេ ទុស្សស្សេ ទុល្លភបិណ្ឌេ អន្តោ វុដ្ឋំ អន្តោ បក្កំ សាមំ បក្កំ ឧគ្គហិតបដិគ្គហិតកំ តតោ នីហដំ បុរេភត្តំ បដិគ្គហិតំ វនដ្ឋំ បោក្ខរដ្ឋំ, តានាហំ អជ្ជតគ្គេ បដិក្ខិបាមិ. ន, ភិក្ខវេ, អន្តោ វុដ្ឋំ អន្តោ បក្កំ សាមំ បក្កំ ឧគ្គហិតបដិគ្គហិតកំ បរិភុញ្ជិតព្ពំ. យោ បរិភុញ្ជេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, តតោ នីហដំ បុរេភត្តំ បដិគ្គហិតំ វនដ្ឋំ បោក្ខរដ្ឋំ ភុត្តាវិនា បវារិតេន អនតិរិត្តំ បរិភុញ្ជិតព្ពំ. យោ បរិភុញ្ជេយ្យ, យថាធម្មោ ការេតព្ពោ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ជានបទា មនុស្សា ពហុំ លោណម្បិ, តេលម្បិ, តណ្ឌុលម្បិ, ខាទនីយម្បិ សកដេសុ អារោបេត្វា ពហារាមកោដ្ឋកេ សកដបរិវដ្ដំ ករិត្វា អច្ឆន្តិ – យទា បដិបាដិំ លភិស្សាម, តទា ភត្តំ ករិស្សាមាតិ. មហា ច មេឃោ ឧគ្គតោ ហោតិ. អថ ខោ តេ មនុស្សា យេនាយស្មា អានន្ទោ តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ អានន្ទ, ពហុំ លោណម្បិ, តេលម្បិ, តណ្ឌុលម្បិ, ខាទនីយម្បិ សកដេសុ អារោបិតា តិដ្ឋន្តិ, មហា ច មេឃោ ឧគ្គតោ; កថំ នុ ខោ, ភន្តេ អានន្ទ, បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ‘‘តេន ហានន្ទ, សង្ឃោ បច្ចន្តិមំ វិហារំ កប្បិយភូមិំ សម្មន្និត្វា តត្ថ វាសេតុ, យំ សង្ឃោ អាកង្ខតិ វិហារំ វា អឌ្ឍយោគំ វា បាសាទំ វា ហម្មិយំ វា គុហំ វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, សម្មន្និតព្ពា. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ វិហារំ កប្បិយភូមិំ សម្មន្នេយ្យ, ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ វិហារំ កប្បិយភូមិំ សម្មន្នតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស វិហារស្ស កប្បិយភូមិយា សម្មុតិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘សម្មតោ សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមោ វិហារោ កប្បិយភូមិ. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា តត្ថេវ សម្មុតិយា [សម្មតិកាយ (ស្យា.)] កប្បិយភូមិយា យាគុយោ បចន្តិ, ភត្តានិ បចន្តិ, សូបានិ សម្បាទេន្តិ, មំសានិ កោដ្ដេន្តិ, កដ្ឋានិ ផាលេន្តិ. អស្សោសិ ខោ ភគវា រត្តិយា បច្ចូសសមយំ បច្ចុដ្ឋាយ ឧច្ចាសទ្ទំ មហាសទ្ទំ កាកោរវសទ្ទំ, សុត្វាន អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ សោ, អានន្ទ, ឧច្ចាសទ្ទោ មហាសទ្ទោ កាកោរវសទ្ទោ’’តិ? ‘‘ឯតរហិ, ភន្តេ, មនុស្សា តត្ថេវ សម្មុតិយា កប្បិយភូមិយា យាគុយោ បចន្តិ, ភត្តានិ បចន្តិ, សូបានិ សម្បាទេន្តិ, មំសានិ កោដ្ដេន្តិ, កដ្ឋានិ ផាលេន្តិ. សោ ឯសោ, ភគវា, ឧច្ចាសទ្ទោ មហាសទ្ទោ កាកោរវសទ្ទោ’’តិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សម្មុតិ [សម្មតិកា (ស្យា.)] កប្បិយភូមិ បរិភុញ្ជិតព្ពា. យោ បរិភុញ្ជេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ កប្បិយភូមិយោ – ឧស្សាវនន្តិកំ គោនិសាទិកំ គហបតិ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា យសោជោ គិលានោ ហោតិ. តស្សត្ថាយ ភេសជ្ជានិ អាហរិយន្តិ. តានិ ភិក្ខូ ពហិ វាសេន្តិ. ឧក្កបិណ្ឌិកាបិ ខាទន្តិ, ចោរាបិ ហរន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សម្មុតិំ កប្បិយភូមិំ បរិភុញ្ជិតុំ. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចតស្សោ កប្បិយភូមិយោ – ឧស្សាវនន្តិកំ គោនិសាទិកំ គហបតិំ សម្មុតិន្តិ.

កប្បិយភូមិអនុជាននា និដ្ឋិតា.

សីហភាណវារោ និដ្ឋិតោ ចតុត្ថោ.