១៦៨. មនុស្សមំសបដិក្ខេបកថា

២៨០. អថ ខោ ភគវា រាជគហេ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា យេន ពារាណសី តេន ចារិកំ បក្កាមិ. អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន ពារាណសី តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា ពារាណសិយំ វិហរតិ ឥសិបតនេ មិគទាយេ. តេន ខោ បន សមយេន ពារាណសិយំ សុប្បិយោ ច ឧបាសកោ សុប្បិយា ច ឧបាសិកា ឧភតោបសន្នា ហោន្តិ, ទាយកា, ការកា, សង្ឃុបដ្ឋាកា. អថ ខោ សុប្បិយា ឧបាសិកា អារាមំ គន្ត្វា វិហារេន វិហារំ បរិវេណេន បរិវេណំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខូ បុច្ឆតិ – ‘‘កោ, ភន្តេ, គិលានោ, កស្ស កិំ អាហរិយតូ’’តិ? តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរេន ភិក្ខុនា វិរេចនំ បីតំ ហោតិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ សុប្បិយំ ឧបាសិកំ ឯតទវោច – ‘‘មយា ខោ, ភគិនិ, វិរេចនំ បីតំ. អត្ថោ មេ បដិច្ឆាទនីយេនា’’តិ. ‘‘សុដ្ឋុ, អយ្យ, អាហរិយិស្សតី’’តិ ឃរំ គន្ត្វា អន្តេវាសិំ អាណាបេសិ – ‘‘គច្ឆ, ភណេ, បវត្តមំសំ ជានាហី’’តិ. ឯវំ, អយ្យេតិ ខោ សោ បុរិសោ សុប្បិយាយ ឧបាសិកាយ បដិស្សុណិត្វា កេវលកប្បំ ពារាណសិំ អាហិណ្ឌន្តោ ន អទ្ទស បវត្តមំសំ. អថ ខោ សោ បុរិសោ យេន សុប្បិយា ឧបាសិកា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា សុប្បិយំ ឧបាសិកំ ឯតទវោច – ‘‘នត្ថយ្យេ បវត្តមំសំ. មាឃាតោ អជ្ជា’’តិ. អថ ខោ សុប្បិយាយ ឧបាសិកាយ ឯតទហោសិ – ‘‘តស្ស ខោ គិលានស្ស ភិក្ខុនោ បដិច្ឆាទនីយំ អលភន្តស្ស អាពាធោ វា អភិវឌ្ឍិស្សតិ, កាលង្កិរិយា វា ភវិស្សតិ. ន ខោ មេតំ បតិរូបំ យាហំ បដិស្សុណិត្វា ន ហរាបេយ្យ’’ន្តិ. បោត្ថនិកំ គហេត្វា ឩរុមំសំ ឧក្កន្តិត្វា ទាសិយា អទាសិ – ‘‘ហន្ទ, ជេ, ឥមំ មំសំ សម្បាទេត្វា អមុកស្មិំ វិហារេ ភិក្ខុ គិលានោ, តស្ស ទជ្ជាហិ. យោ ច មំ បុច្ឆតិ, ‘គិលានា’តិ បដិវេទេហី’’តិ. ឧត្តរាសង្គេន ឩរុំ វេឋេត្វា ឱវរកំ បវិសិត្វា មញ្ចកេ និបជ្ជិ. អថ ខោ សុប្បិយោ ឧបាសកោ ឃរំ គន្ត្វា ទាសិំ បុច្ឆិ – ‘‘កហំ សុប្បិយា’’តិ? ‘‘ឯសាយ្យ ឱវរកេ និបន្នា’’តិ. អថ ខោ សុប្បិយោ ឧបាសកោ យេន សុប្បិយា ឧបាសិកា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា សុប្បិយំ ឧបាសិកំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស និបន្នាសី’’តិ? ‘‘គិលានាម្ហី’’តិ. ‘‘កិំ តេ អាពាធោ’’តិ? អថ ខោ សុប្បិយា ឧបាសិកា សុប្បិយស្ស ឧបាសកស្ស ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. អថ ខោ សុប្បិយោ ឧបាសកោ – អច្ឆរិយំ វត ភោ! អព្ភុតំ វត ភោ! យាវ សទ្ធាយំ សុប្បិយា បសន្នា, យត្រ ហិ នាម អត្តនោបិ មំសានិ បរិច្ចត្តានិ! កិម្បិមាយ [កិំ បនិមាយ (សី. ស្យា.)] អញ្ញំ កិញ្ចិ អទេយ្យំ ភវិស្សតីតិ – ហដ្ឋោ ឧទគ្គោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សុប្បិយោ ឧបាសកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អធិវាសេតុ មេ, ភន្តេ, ភគវា ស្វាតនាយ ភត្តំ, សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’’តិ. អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន. អថ ខោ សុប្បិយោ ឧបាសកោ ភគវតោ អធិវាសនំ វិទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ. អថ ខោ សុប្បិយោ ឧបាសកោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បណីតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ បដិយាទាបេត្វា ភគវតោ កាលំ អារោចាបេសិ – ‘‘កាលោ, ភន្តេ, និដ្ឋិតំ ភត្ត’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន សុប្បិយស្ស ឧបាសកស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ, សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេន. អថ ខោ សុប្បិយោ ឧបាសកោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតំ ខោ សុប្បិយំ ឧបាសកំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘កហំ សុប្បិយា’’តិ? ‘‘គិលានា ភគវា’’តិ. ‘‘តេន ហិ អាគច្ឆតូ’’តិ. ‘‘ន ភគវា ឧស្សហតី’’តិ. ‘‘តេន ហិ បរិគ្គហេត្វាបិ អានេថា’’តិ. អថ ខោ សុប្បិយោ ឧបាសកោ សុប្បិយំ ឧបាសិកំ បរិគ្គហេត្វា អានេសិ. តស្សា, សហ ទស្សនេន ភគវតោ, តាវ មហាវណោ រុឡហោ អហោសិ, សុច្ឆវិលោមជាតោ. អថ ខោ សុប្បិយោ ច ឧបាសកោ សុប្បិយា ច ឧបាសិកា – ‘‘អច្ឆរិយំ វត ភោ! អព្ភុតំ វត ភោ! តថាគតស្ស មហិទ្ធិកតា មហានុភាវតា, យត្រ ហិ នាម សហ ទស្សនេន ភគវតោ តាវ មហាវណោ រុឡហោ ភវិស្សតិ, សុច្ឆវិលោមជាតោ’’តិ – ហដ្ឋា ឧទគ្គា ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេត្វា សម្បវារេត្វា ភគវន្តំ ភុត្តាវិំ ឱនីតបត្តបាណិំ ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អថ ខោ ភគវា សុប្បិយញ្ច ឧបាសកំ សុប្បិយញ្ច ឧបាសិកំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេត្វា សមាទបេត្វា សមុត្តេជេត្វា សម្បហំសេត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ.

អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ភិក្ខូ

បដិបុច្ឆិ – ‘‘កោ, ភិក្ខវេ, សុប្បិយំ ឧបាសិកំ មំសំ វិញ្ញាបេសី’’តិ? ឯវំ វុត្តេ សោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អហំ ខោ, ភន្តេ, សុប្បិយំ ឧបាសិកំ មំសំ វិញ្ញាបេសិ’’ន្តិ. ‘‘អាហរិយិត្ថ ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘អាហរិយិត្ថ ភគវា’’តិ. ‘‘បរិភុញ្ជិ ត្វំ ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘បរិភុញ្ជាមហំ ភគវា’’តិ. ‘‘បដិវេក្ខិ ត្វំ ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘នាហំ ភគវា បដិវេក្ខិ’’ន្តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, អប្បដិវេក្ខិត្វា មំសំ បរិភុញ្ជិស្សសិ. មនុស្សមំសំ ខោ តយា, មោឃបុរិស, បរិភុត្តំ. នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… វិគរហិត្វា ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘សន្តិ, ភិក្ខវេ, មនុស្សា សទ្ធា បសន្នា, តេហិ អត្តនោបិ មំសានិ បរិច្ចត្តានិ. ន, ភិក្ខវេ, មនុស្សមំសំ បរិភុញ្ជិតព្ពំ. យោ បរិភុញ្ជេយ្យ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, អប្បដិវេក្ខិត្វា មំសំ បរិភុញ្ជិតព្ពំ. យោ បរិភុញ្ជេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

មនុស្សមំសបដិក្ខេបកថា និដ្ឋិតា.