១៥២. កដ្ឋបាទុកាទិបដិក្ខេបោ

២៥០. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ រត្តិយា បច្ចូសសមយំ បច្ចុដ្ឋាយ កដ្ឋបាទុកាយោ អភិរុហិត្វា អជ្ឈោកាសេ ចង្កមន្តិ, ឧច្ចាសទ្ទា មហាសទ្ទា ខដខដសទ្ទា, អនេកវិហិតំ តិរច្ឆានកថំ កថេន្តា, សេយ្យថិទំ [ឥមា តិរច្ឆានកថាយោ បាចិ. ៥០៨; ទី. និ. ១.៧; ម. និ. ២.២២៣; សំ. និ. ៥.១០៨០; អ. និ. ១០.៦៩ អាទយោ] – រាជកថំ, ចោរកថំ, មហាមត្តកថំ, សេនាកថំ, ភយកថំ, យុទ្ធកថំ, អន្នកថំ, បានកថំ, វត្ថកថំ, សយនកថំ, មាលាកថំ, គន្ធកថំ, ញាតិកថំ, យានកថំ, គាមកថំ, និគមកថំ, នគរកថំ, ជនបទកថំ, ឥត្ថិកថំ [ឥត្ថិកថំ បុរិសកថំ (ក.)], សូរកថំ, វិសិខាកថំ, កុម្ភដ្ឋានកថំ, បុព្ពបេតកថំ, នានត្តកថំ, លោកក្ខាយិកំ, សមុទ្ទក្ខាយិកំ, ឥតិភវាភវកថំ ឥតិ វា; កីដកម្បិ អក្កមិត្វា មារេន្តិ, ភិក្ខូបិ សមាធិម្ហា ចាវេន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ រត្តិយា បច្ចូសសមយំ បច្ចុដ្ឋាយ កដ្ឋបាទុកាយោ អភិរុហិត្វា អជ្ឈោកាសេ ចង្កមិស្សន្តិ, ឧច្ចាសទ្ទា មហាសទ្ទា ខដខដសទ្ទា អនេកវិហិតំ តិរច្ឆានកថំ កថេន្តា, សេយ្យថិទំ – រាជកថំ, ចោរកថំ…បេ… ឥតិភវាភវកថំ ឥតិ វា, កីដកម្បិ អក្កមិត្វា មារេស្សន្តិ, ភិក្ខូបិ សមាធិម្ហា ចាវេស្សន្តី’’តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ រត្តិយា បច្ចូសសមយំ បច្ចុដ្ឋាយ កដ្ឋបាទុកាយោ អភិរុហិត្វា អជ្ឈោកាសេ ចង្កមន្តិ, ឧច្ចាសទ្ទា មហាសទ្ទា ខដខដសទ្ទា, អនេកវិហិតំ តិរច្ឆានកថំ កថេន្តា, សេយ្យថិទំ, – រាជកថំ, ចោរកថំ…បេ… ឥតិភវាភវកថំ ឥតិ វា, កីដកម្បិ អក្កមិត្វា មារេន្តិ, ភិក្ខូបិ សមាធិម្ហា ចាវេន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ…បេ… វិគរហិត្វា ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, កដ្ឋបាទុកា ធារេតព្ពា. យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

អថ ខោ ភគវា រាជគហេ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា យេន ពារាណសី តេន ចារិកំ បក្កាមិ. អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន ពារាណសី តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា ពារាណសិយំ វិហរតិ ឥសិបតនេ មិគទាយេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ – ភគវតា កដ្ឋបាទុកា បដិក្ខិត្តាតិ – តាលតរុណេ ឆេទាបេត្វា តាលបត្តបាទុកាយោ ធារេន្តិ; តានិ តាលតរុណានិ ឆិន្នានិ មិលាយន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា តាលតរុណេ ឆេទាបេត្វា តាលបត្តបាទុកាយោ ធារេស្សន្តិ; តានិ តាលតរុណានិ ឆិន្នានិ មិលាយន្តិ; ឯកិន្ទ្រិយំ សមណា សក្យបុត្តិយា ជីវំ វិហេឋេន្តី’’តិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ តាលតរុណេ ឆេទាបេត្វា តាលបត្តបាទុកាយោ ធារេន្តិ; តានិ តាលតរុណានិ ឆិន្នានិ មិលាយន្តី’’តិ? សច្ចំ ភគវាតិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា តាលតរុណេ ឆេទាបេត្វា តាលបត្តបាទុកាយោ ធារេស្សន្តិ; តានិ តាលតរុណានិ ឆិន្នានិ មិលាយន្តិ. ជីវសញ្ញិនោ ហិ, ភិក្ខវេ, មនុស្សា រុក្ខស្មិំ. នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… វិគរហិត្វា ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, តាលបត្តបាទុកា ធារេតព្ពា. យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ‘ភគវតា តាលបត្តបាទុកា បដិក្ខិត្តា’តិ វេឡុតរុណេ ឆេទាបេត្វា វេឡុបត្តបាទុកាយោ ធារេន្តិ. តានិ វេឡុតរុណានិ ឆិន្នានិ មិលាយន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា វេឡុតរុណេ ឆេទាបេត្វា វេឡុបត្តបាទុកាយោ ធារេស្សន្តិ. តានិ វេឡុតរុណានិ ឆិន្នានិ មិលាយន្តិ. ឯកិន្ទ្រិយំ សមណា សក្យបុត្តិយា ជីវំ វិហេឋេន្តី’’តិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ជីវសញ្ញិនោ ហិ, ភិក្ខវេ, មនុស្សា រុក្ខស្មិំ…បេ… ន, ភិក្ខវេ, វេឡុបត្តបាទុកា ធារេតព្ពា. យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ.

២៥១. អថ ខោ ភគវា ពារាណសិយំ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា យេន ភទ្ទិយំ តេន ចារិកំ បក្កាមិ. អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន ភទ្ទិយំ តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា ភទ្ទិយេ វិហរតិ ជាតិយា វនេ. តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទិយា ភិក្ខូ អនេកវិហិតំ បាទុកមណ្ឌនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ, តិណបាទុកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, មុញ្ជបាទុកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, បព្ពជបាទុកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, ហិន្តាលបាទុកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, កមលបាទុកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, កម្ពលបាទុកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, រិញ្ចន្តិ ឧទ្ទេសំ បរិបុច្ឆំ អធិសីលំ អធិចិត្តំ អធិបញ្ញំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភទ្ទិយា ភិក្ខូ អនេកវិហិតំ បាទុកមណ្ឌនានុយោគមនុយុត្តា វិហរិស្សន្តិ, តិណបាទុកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, មុញ្ជបាទុកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, បព្ពជបាទុកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, ហិន្តាលបាទុកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, កមលបាទុកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, កម្ពលបាទុកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, រិញ្ចិស្សន្តិ ឧទ្ទេសំ បរិបុច្ឆំ អធិសីលំ អធិចិត្តំ អធិបញ្ញ’’ន្តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភទ្ទិយា ភិក្ខូ អនេកវិហិតំ បាទុកមណ្ឌនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ, តិណបាទុកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ…បេ… រិញ្ចន្តិ ឧទ្ទេសំ បរិបុច្ឆំ អធិសីលំ អធិចិត្តំ អធិបញ្ញ’’ន្តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… ‘‘កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា អនេកវិហិតំ បាទុកមណ្ឌនានុយោគមនុយុត្តា វិហរិស្សន្តិ, តិណបាទុកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ…បេ… រិញ្ចិស្សន្តិ ឧទ្ទេសំ បរិបុច្ឆំ អធិសីលំ អធិចិត្តំ អធិបញ្ញំ. នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, តិណបាទុកា ធារេតព្ពា, ន មុញ្ជបាទុកា ធារេតព្ពា, ន បព្ពជបាទុកា ធារេតព្ពា, ន ហិន្តាលបាទុកា ធារេតព្ពា, ន កមលបាទុកា ធារេតព្ពា, ន កម្ពលបាទុកា ធារេតព្ពា, ន សោវណ្ណមយា បាទុកា ធារេតព្ពា, ន រូបិយមយា បាទុកា ធារេតព្ពា, ន មណិមយា បាទុកា ធារេតព្ពា, ន វេឡុរិយមយា បាទុកា ធារេតព្ពា, ន ផលិកមយា បាទុកា ធារេតព្ពា, ន កំសមយា បាទុកា ធារេតព្ពា, ន កាចមយា បាទុកា ធារេតព្ពា, ន តិបុមយា បាទុកា ធារេតព្ពា, ន សីសមយា បាទុកា ធារេតព្ពា, ន តម្ពលោហមយា បាទុកា ធារេតព្ពា. យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, កាចិ សង្កមនិយា បាទុកា ធារេតព្ពា. យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ បាទុកា ធុវដ្ឋានិយា អសង្កមនិយាយោ – វច្ចបាទុកំ, បស្សាវបាទុកំ, អាចមនបាទុក’’ន្តិ.

២៥២. អថ ខោ ភគវា ភទ្ទិយេ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា យេន សាវត្ថិ តេន ចារិកំ បក្កាមិ. អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន សាវត្ថិ តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អចិរវតិយា នទិយា គាវីនំ តរន្តីនំ វិសាណេសុបិ គណ្ហន្តិ, កណ្ណេសុបិ គណ្ហន្តិ, គីវាយបិ គណ្ហន្តិ, ឆេប្បាបិ គណ្ហន្តិ, បិដ្ឋិម្បិ អភិរុហន្តិ, រត្តចិត្តាបិ អង្គជាតំ ឆុបន្តិ, វច្ឆតរិម្បិ ឱគាហេត្វា មារេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា គាវីនំ តរន្តីនំ វិសាណេសុបិ គហេស្សន្តិ…បេ… សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោ’’តិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ,…បេ… សច្ចំ ភគវាតិ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, គាវីនំ វិសាណេសុ គហេតព្ពំ, ន កណ្ណេសុ គហេតព្ពំ, ន គីវាយ គហេតព្ពំ, ន ឆេប្បាយ គហេតព្ពំ, ន បិដ្ឋិ អភិរុហិតព្ពា. យោ អភិរុហេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, រត្តចិត្តេន អង្គជាតំ ឆុបិតព្ពំ. យោ ឆុបេយ្យ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ន វច្ឆតរី មារេតព្ពា. យោ មារេយ្យ, យថាធម្មោ ការេតព្ពោ’’តិ.

កដ្ឋបាទុកាទិបដិក្ខេបោ និដ្ឋិតោ.