៦៩. បាតិមោក្ខុទ្ទេសានុជាននា

១៣៣. អថ ខោ ភគវតោ រហោគតស្ស បដិសល្លីនស្ស ឯវំ ចេតសោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ – ‘‘យំនូនាហំ យានិ មយា ភិក្ខូនំ បញ្ញត្តានិ សិក្ខាបទានិ, តានិ នេសំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសំ អនុជានេយ្យំ. សោ នេសំ ភវិស្សតិ ឧបោសថកម្ម’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ឥធ មយ្ហំ, ភិក្ខវេ, រហោគតស្ស បដិសល្លីនស្ស ឯវំ ចេតសោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ ‘យំនូនាហំ យានិ មយា ភិក្ខូនំ បញ្ញត្តានិ សិក្ខាបទានិ, តានិ នេសំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសំ អនុជានេយ្យំ. សោ នេសំ ភវិស្សតិ ឧបោសថកម្ម’ន្តិ. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឧទ្ទិសិតព្ពំ. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១៣៤. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឧបោសថំ ករេយ្យ, បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសេយ្យ. កិំ សង្ឃស្ស បុព្ពកិច្ចំ? បារិសុទ្ធិំ អាយស្មន្តោ អារោចេថ. បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិស្សាមិ. តំ សព្ពេវ សន្តា សាធុកំ សុណោម មនសិ ករោម. យស្ស សិយា អាបត្តិ, សោ អាវិករេយ្យ. អសន្តិយា អាបត្តិយា តុណ្ហី ភវិតព្ពំ. តុណ្ហីភាវេន ខោ បនាយស្មន្តេ បរិសុទ្ធាតិ វេទិស្សាមិ. យថា ខោ បន បច្ចេកបុដ្ឋស្ស វេយ្យាករណំ ហោតិ, ឯវមេវំ [ឯវមេវ (ក)] ឯវរូបាយ បរិសាយ យាវតតិយំ អនុស្សាវិតំ ហោតិ. យោ បន ភិក្ខុ យាវតតិយំ អនុស្សាវិយមានេ សរមានោ សន្តិំ អាបត្តិំ នាវិករេយ្យ, សម្បជានមុសាវាទស្ស ហោតិ. សម្បជានមុសាវាទោ ខោ បនាយស្មន្តោ អន្តរាយិកោ ធម្មោ វុត្តោ ភគវតា. តស្មា, សរមានេន ភិក្ខុនា អាបន្នេន វិសុទ្ធាបេក្ខេន សន្តី អាបត្តិ អាវិកាតព្ពា; អាវិកតា ហិស្ស ផាសុ ហោតី’’តិ.

១៣៥. បាតិមោក្ខន្តិ អាទិមេតំ មុខមេតំ បមុខមេតំ កុសលានំ ធម្មានំ. តេន វុច្ចតិ បាតិមោក្ខន្តិ. អាយស្មន្តោតិ បិយវចនមេតំ គរុវចនមេតំ សគារវសប្បតិស្សាធិវចនមេតំ អាយស្មន្តោតិ. ឧទ្ទិសិស្សាមីតិ អាចិក្ខិស្សាមិ ទេសេស្សាមិ បញ្ញបេស្សាមិ បដ្ឋបេស្សាមិ វិវរិស្សាមិ វិភជិស្សាមិ ឧត្តានិំ ករិស្សាមិ [ឧត្តានី ករិស្សាមិ (សី. ស្យា.)] បកាសេស្សាមិ. តន្តិ បាតិមោក្ខំ វុច្ចតិ. សព្ពេវ សន្តាតិ យាវតិកា តស្សា បរិសាយ ថេរា ច នវា ច មជ្ឈិមា ច, ឯតេ វុច្ចន្តិ សព្ពេវ សន្តាតិ. សាធុកំ សុណោមាតិ អដ្ឋិំ កត្វា មនសិ កត្វា សព្ពចេតសា [សព្ពំ ចេតសា (ស្យា. ក.)] សមន្នាហរាម. មនសិ ករោមាតិ ឯកគ្គចិត្តា អវិក្ខិត្តចិត្តា អវិសាហដចិត្តា និសាមេម. យស្ស សិយា អាបត្តីតិ ថេរស្ស វា នវស្ស វា មជ្ឈិមស្ស វា, បញ្ចន្នំ វា អាបត្តិក្ខន្ធានំ អញ្ញតរា អាបត្តិ, សត្តន្នំ វា អាបត្តិក្ខន្ធានំ អញ្ញតរា អាបត្តិ. សោ អាវិករេយ្យាតិ សោ ទេសេយ្យ, សោ វិវរេយ្យ, សោ ឧត្តានិំ ករេយ្យ, សោ បកាសេយ្យ សង្ឃមជ្ឈេ វា គណមជ្ឈេ វា ឯកបុគ្គលេ វា. អសន្តី នាម អាបត្តិ អនជ្ឈាបន្នា វា ហោតិ, អាបជ្ជិត្វា វា វុដ្ឋិតា. តុណ្ហី ភវិតព្ពន្តិ អធិវាសេតព្ពំ ន ព្យាហរិតព្ពំ. បរិសុទ្ធាតិ វេទិស្សាមីតិ ជានិស្សាមិ ធារេស្សាមិ. យថា ខោ បន បច្ចេកបុដ្ឋស្ស វេយ្យាករណំ ហោតីតិ យថា ឯកេន ឯកោ បុដ្ឋោ ព្យាករេយ្យ, ឯវមេវ តស្សា បរិសាយ ជានិតព្ពំ មំ បុច្ឆតីតិ. ឯវរូបា នាម បរិសា ភិក្ខុបរិសា វុច្ចតិ. យាវតតិយំ អនុស្សាវិតំ ហោតីតិ សកិម្បិ អនុស្សាវិតំ ហោតិ, ទុតិយម្បិ អនុស្សាវិតំ ហោតិ, តតិយម្បិ អនុស្សាវិតំ ហោតិ. សរមានោតិ ជានមានោ សញ្ជានមានោ. សន្តី នាម អាបត្តិ អជ្ឈាបន្នា វា ហោតិ, អាបជ្ជិត្វា វា អវុដ្ឋិតា. នាវិករេយ្យាតិ ន ទេសេយ្យ, ន វិវរេយ្យ, ន ឧត្តានិំ ករេយ្យ, ន បកាសេយ្យ សង្ឃមជ្ឈេ វា គណមជ្ឈេ វា ឯកបុគ្គលេ វា. សម្បជានមុសាវាទស្ស ហោតីតិ. សម្បជានមុសាវាទេ កិំ ហោតិ? ទុក្កដំ ហោតិ. អន្តរាយិកោ ធម្មោ វុត្តោ ភគវតាតិ. កិស្ស អន្តរាយិកោ? បឋមស្ស ឈានស្ស អធិគមាយ អន្តរាយិកោ, ទុតិយស្ស ឈានស្ស អធិគមាយ អន្តរាយិកោ, តតិយស្ស ឈានស្ស អធិគមាយ អន្តរាយិកោ, ចតុត្ថស្ស ឈានស្ស អធិគមាយ អន្តរាយិកោ, ឈានានំ វិមោក្ខានំ សមាធីនំ សមាបត្តីនំ នេក្ខម្មានំ និស្សរណានំ បវិវេកានំ កុសលានំ ធម្មានំ អធិគមាយ អន្តរាយិកោ. តស្មាតិ តង្ការណា. សរមានេនាតិ ជានមានេន សញ្ជានមានេន. វិសុទ្ធាបេក្ខេនាតិ វុដ្ឋាតុកាមេន វិសុជ្ឈិតុកាមេន. សន្តី នាម អាបត្តិ អជ្ឈាបន្នា វា ហោតិ, អាបជ្ជិត្វា វា អវុដ្ឋិតា. អាវិកាតព្ពាតិ អាវិកាតព្ពា សង្ឃមជ្ឈេ វា គណមជ្ឈេ វា ឯកបុគ្គលេ វា. អាវិកតា ហិស្ស ផាសុ ហោតីតិ. កិស្ស ផាសុ ហោតិ? បឋមស្ស ឈានស្ស អធិគមាយ ផាសុ ហោតិ, ទុតិយស្ស ឈានស្ស អធិគមាយ ផាសុ ហោតិ, តតិយស្ស ឈានស្ស អធិគមាយ ផាសុ ហោតិ, ចតុត្ថស្ស ឈានស្ស អធិគមាយ ផាសុ ហោតិ, ឈានានំ វិមោក្ខានំ សមាធីនំ សមាបត្តីនំ នេក្ខម្មានំ និស្សរណានំ បវិវេកានំ កុសលានំ ធម្មានំ អធិគមាយ ផាសុ ហោតីតិ.

១៣៦. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ – ភគវតា បាតិមោក្ខុទ្ទេសោ អនុញ្ញាតោតិ – ទេវសិកំ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ន, ភិក្ខវេ, ទេវសិកំ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិតព្ពំ. យោ ឧទ្ទិសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧបោសថេ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិតុន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ – ភគវតា ឧបោសថេ បាតិមោក្ខុទ្ទេសោ អនុញ្ញាតោតិ – បក្ខស្ស តិក្ខត្តុំ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសន្តិ, ចាតុទ្ទសេ បន្នរសេ អដ្ឋមិយា ច បក្ខស្ស. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ន, ភិក្ខវេ, បក្ខស្ស តិក្ខត្តុំ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិតព្ពំ. យោ ឧទ្ទិសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សកិំ បក្ខស្ស ចាតុទ្ទសេ វា បន្នរសេ វា បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិតុន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ យថាបរិសាយ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសន្តិ សកាយ សកាយ បរិសាយ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ន, ភិក្ខវេ, យថាបរិសាយ បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសិតព្ពំ សកាយ សកាយ បរិសាយ. យោ ឧទ្ទិសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សមគ្គានំ ឧបោសថកម្មន្តិ.

អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘ភគវតា បញ្ញត្តំ ‘សមគ្គានំ ឧបោសថកម្ម’ន្តិ. កិត្តាវតា នុ ខោ សាមគ្គី ហោតិ, យាវតា ឯកាវាសោ, ឧទាហុ សព្ពា បថវី’’តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯត្តាវតា សាមគ្គី យាវតា ឯកាវាសោតិ.