១២. ឧរុវេលបាដិហារិយកថា

៣៧. អថ ខោ ភគវា អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន ឧរុវេលា តទវសរិ. តេន ខោ បន សមយេន ឧរុវេលាយំ តយោ ជដិលា បដិវសន្តិ – ឧរុវេលកស្សបោ, នទីកស្សបោ, គយាកស្សបោតិ. តេសុ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ បញ្ចន្នំ ជដិលសតានំ នាយកោ ហោតិ, វិនាយកោ អគ្គោ បមុខោ បាមោក្ខោ. នទីកស្សបោ ជដិលោ តិណ្ណំ ជដិលសតានំ នាយកោ ហោតិ, វិនាយកោ អគ្គោ បមុខោ បាមោក្ខោ. គយាកស្សបោ ជដិលោ ទ្វិន្នំ ជដិលសតានំ នាយកោ ហោតិ, វិនាយកោ អគ្គោ បមុខោ បាមោក្ខោ. អថ ខោ ភគវា យេន ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស អស្សមោ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ ឯតទវោច – ‘‘សចេ តេ, កស្សប, អគរុ, វសេយ្យាម ឯករត្តំ អគ្យាគារេ’’តិ? ‘‘ន ខោ មេ, មហាសមណ, គរុ, ចណ្ឌេត្ថ នាគរាជា ឥទ្ធិមា អាសិវិសោ ឃោរវិសោ, សោ តំ មា វិហេឋេសី’’តិ. ទុតិយម្បិ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ ឯតទវោច – ‘‘សចេ តេ, កស្សប, អគរុ, វសេយ្យាម ឯករត្តំ អគ្យាគារេ’’តិ? ‘‘ន ខោ មេ, មហាសមណ, គរុ, ចណ្ឌេត្ថ នាគរាជា ឥទ្ធិមា អាសិវិសោ ឃោរវិសោ, សោ តំ មា វិហេឋេសី’’តិ. តតិយម្បិ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ ឯតទវោច – ‘‘សចេ តេ, កស្សប, អគរុ, វសេយ្យាម ឯករត្តំ អគ្យាគារេ’’តិ? ‘‘ន ខោ មេ, មហាសមណ, គរុ, ចណ្ឌេត្ថ នាគរាជា ឥទ្ធិមា អាសិវិសោ ឃោរវិសោ, សោ តំ មា វិហេឋេសី’’តិ. ‘‘អប្បេវ មំ ន វិហេឋេយ្យ, ឥង្ឃ ត្វំ, កស្សប, អនុជានាហិ អគ្យាគារ’’ន្តិ. ‘‘វិហរ, មហាសមណ, យថាសុខ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា អគ្យាគារំ បវិសិត្វា តិណសន្ថារកំ បញ្ញបេត្វា និសីទិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា ឧជុំ កាយំ បណិធាយ បរិមុខំ សតិំ ឧបដ្ឋបេត្វា.

៣៨. អទ្ទសា ខោ សោ នាគោ ភគវន្តំ បវិដ្ឋំ, ទិស្វាន ទុម្មនោ [ទុក្ខី ទុម្មនោ (សី. ស្យា.)] បធូបាយិ [បខូបាសិ (ក.)]. អថ ខោ ភគវតោ ឯតទហោសិ – ‘‘យំនូនាហំ ឥមស្ស នាគស្ស អនុបហច្ច ឆវិញ្ច ចម្មញ្ច មំសញ្ច ន្ហារុញ្ច អដ្ឋិញ្ច អដ្ឋិមិញ្ជញ្ច តេជសា តេជំ បរិយាទិយេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា តថារូបំ ឥទ្ធាភិសង្ខារំ អភិសង្ខរិត្វា បធូបាយិ. អថ ខោ សោ នាគោ មក្ខំ អសហមានោ បជ្ជលិ. ភគវាបិ តេជោធាតុំ សមាបជ្ជិត្វា បជ្ជលិ. ឧភិន្នំ សជោតិភូតានំ អគ្យាគារំ អាទិត្តំ វិយ ហោតិ សម្បជ្ជលិតំ សជោតិភូតំ. អថ ខោ តេ ជដិលា អគ្យាគារំ បរិវារេត្វា ឯវមាហំសុ – ‘‘អភិរូបោ វត ភោ មហាសមណោ នាគេន វិហេឋិយតី’’តិ. អថ ខោ ភគវា តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន តស្ស នាគស្ស អនុបហច្ច ឆវិញ្ច ចម្មញ្ច មំសញ្ច ន្ហារុញ្ច អដ្ឋិញ្ច អដ្ឋិមិញ្ជញ្ច តេជសា តេជំ បរិយាទិយិត្វា បត្តេ បក្ខិបិត្វា ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ទស្សេសិ – ‘‘អយំ តេ, កស្សប, នាគោ បរិយាទិន្នោ [បរិយាទិណ្ណោ (ក.)] អស្ស តេជសា តេជោ’’តិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម ចណ្ឌស្ស នាគរាជស្ស ឥទ្ធិមតោ អាសិវិសស្ស ឃោរវិសស្ស តេជសា តេជំ បរិយាទិយិស្សតិ, នត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ.

៣៩. នេរញ្ជរាយំ ភគវា, ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ អវោច;

‘‘សចេ តេ កស្សប អគរុ, វិហរេមុ អជ្ជណ្ហោ អគ្គិសាលម្ហី’’តិ [អគ្គិសរណម្ហីតិ (សី. ស្យា.)].

‘‘ន ខោ មេ មហាសមណ គរុ;

ផាសុកាមោវ តំ និវារេមិ;

ចណ្ឌេត្ថ នាគរាជា;

ឥទ្ធិមា អាសិវិសោ ឃោរវិសោ;

សោ តំ មា វិហេឋេសី’’តិ.

‘‘អប្បេវ មំ ន វិហេឋេយ្យ;

ឥង្ឃ ត្វំ កស្សប អនុជានាហិ អគ្យាគារ’’ន្តិ;

ទិន្នន្តិ នំ វិទិត្វា;

អភីតោ [អសម្ភីតោ (សី.)] បាវិសិ ភយមតីតោ.

ទិស្វា ឥសិំ បវិដ្ឋំ, អហិនាគោ ទុម្មនោ បធូបាយិ;

សុមនមនសោ អធិមនោ [អវិមនោ (កត្ថចិ), នវិមនោ (ស្យា.)], មនុស្សនាគោបិ តត្ថ បធូបាយិ.

មក្ខញ្ច អសហមានោ, អហិនាគោ បាវកោវ បជ្ជលិ;

តេជោធាតុសុ កុសលោ, មនុស្សនាគោបិ តត្ថ បជ្ជលិ.

ឧភិន្នំ សជោតិភូតានំ;

អគ្យាគារំ អាទិត្តំ ហោតិ សម្បជ្ជលិតំ សជោតិភូតំ;

ឧទិច្ឆរេ ជដិលា;

‘‘អភិរូបោ វត ភោ មហាសមណោ;

នាគេន វិហេឋិយតី’’តិ ភណន្តិ.

អថ តស្សា រត្តិយា [អថ រត្តិយា (សី. ស្យា.)] អច្ចយេន;

ហតា នាគស្ស អច្ចិយោ ហោន្តិ [អហិនាគស្ស អច្ចិយោ ន ហោន្តិ (សី. ស្យា.)];

ឥទ្ធិមតោ បន ឋិតា [ឥទ្ធិមតោ បនុដ្ឋិតា (សី.)];

អនេកវណ្ណា អច្ចិយោ ហោន្តិ.

នីលា អថ លោហិតិកា;

មញ្ជិដ្ឋា បីតកា ផលិកវណ្ណាយោ;

អង្គីរសស្ស កាយេ;

អនេកវណ្ណា អច្ចិយោ ហោន្តិ.

បត្តម្ហិ ឱទហិត្វា;

អហិនាគំ ព្រាហ្មណស្ស ទស្សេសិ;

‘‘អយំ តេ កស្សប នាគោ;

បរិយាទិន្នោ អស្ស តេជសា តេជោ’’តិ.

អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ ភគវតោ ឥមិនា ឥទ្ធិបាដិហារិយេន អភិប្បសន្នោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥធេវ, មហាសមណ, វិហរ, អហំ តេ [តេ ឧបដ្ឋាមិ (ឥតិបិ)] ធុវភត្តេនា’’តិ.

បឋមំ បាដិហារិយំ.

៤០. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស អស្សមស្ស អវិទូរេ អញ្ញតរស្មិំ វនសណ្ឌេ វិហាសិ. អថ ខោ ចត្តារោ មហារាជានោ អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ វនសណ្ឌំ ឱភាសេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ចតុទ្ទិសា អដ្ឋំសុ សេយ្យថាបិ មហន្តា អគ្គិក្ខន្ធា. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កាលោ, មហាសមណ, និដ្ឋិតំ ភត្តំ. កេ នុ ខោ តេ, មហាសមណ, អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណា កេវលកប្បំ វនសណ្ឌំ ឱភាសេត្វា យេន ត្វំ តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា តំ អភិវាទេត្វា ចតុទ្ទិសា អដ្ឋំសុ ‘‘សេយ្យថាបិ មហន្តា អគ្គិក្ខន្ធា’’តិ. ‘‘ឯតេ ខោ, កស្សប, ចត្តារោ មហារាជានោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិំសុ ធម្មស្សវនាយា’’តិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម ចត្តារោបិ មហារាជានោ ឧបសង្កមិស្សន្តិ ធម្មស្សវនាយ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ភត្តំ ភុញ្ជិត្វា តស្មិំយេវ វនសណ្ឌេ វិហាសិ.

ទុតិយំ បាដិហារិយំ.

៤១. អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណោ កេវលកប្បំ វនសណ្ឌំ ឱភាសេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ សេយ្យថាបិ មហាអគ្គិក្ខន្ធោ, បុរិមាហិ វណ្ណនិភាហិ អភិក្កន្តតរោ ច បណីតតរោ ច. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កាលោ, មហាសមណ, និដ្ឋិតំ ភត្តំ. កោ នុ ខោ សោ, មហាសមណ, អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណោ កេវលកប្បំ វនសណ្ឌំ ឱភាសេត្វា យេន ត្វំ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ សេយ្យថាបិ មហាអគ្គិក្ខន្ធោ, បុរិមាហិ វណ្ណនិភាហិ អភិក្កន្តតរោ ច បណីតតរោ ចា’’តិ? ‘‘ឯសោ ខោ, កស្សប, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិ ធម្មស្សវនាយា’’តិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម សក្កោបិ ទេវានមិន្ទោ ឧបសង្កមិស្សតិ ធម្មស្សវនាយ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ភត្តំ ភុញ្ជិត្វា តស្មិំយេវ វនសណ្ឌេ វិហាសិ.

តតិយំ បាដិហារិយំ.

៤២. អថ ខោ ព្រហ្មា សហម្បតិ អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណោ កេវលកប្បំ វនសណ្ឌំ ឱភាសេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ សេយ្យថាបិ មហាអគ្គិក្ខន្ធោ, បុរិមាហិ វណ្ណនិភាហិ អភិក្កន្តតរោ ច បណីតតរោ ច. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កាលោ, មហាសមណ, និដ្ឋិតំ ភត្តំ. កោ នុ ខោ សោ, មហាសមណ, អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណោ កេវលកប្បំ វនសណ្ឌំ ឱភាសេត្វា យេន ត្វំ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ សេយ្យថាបិ មហាអគ្គិក្ខន្ធោ, បុរិមាហិ វណ្ណនិភាហិ អភិក្កន្តតរោ ច បណីតតរោ ចា’’តិ? ‘‘ឯសោ ខោ, កស្សប, ព្រហ្មា សហម្បតិ យេនាហំ តេនុបសង្កមិ ធម្មស្សវនាយា’’តិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម ព្រហ្មាបិ សហម្បតិ ឧបសង្កមិស្សតិ ធម្មស្សវនាយ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ភត្តំ ភុញ្ជិត្វា តស្មិំយេវ វនសណ្ឌេ វិហាសិ.

ចតុត្ថំ បាដិហារិយំ.

៤៣. តេន ខោ បន សមយេន ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស មហាយញ្ញោ បច្ចុបដ្ឋិតោ ហោតិ, កេវលកប្បា ច អង្គមគធា បហូតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ អាទាយ អភិក្កមិតុកាមា ហោន្តិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘ឯតរហិ ខោ មេ មហាយញ្ញោ បច្ចុបដ្ឋិតោ, កេវលកប្បា ច អង្គមគធា បហូតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ អាទាយ អភិក្កមិស្សន្តិ. សចេ មហាសមណោ មហាជនកាយេ ឥទ្ធិបាដិហារិយំ ករិស្សតិ, មហាសមណស្ស លាភសក្ការោ អភិវឌ្ឍិស្សតិ, មម លាភសក្ការោ បរិហាយិស្សតិ. អហោ នូន មហាសមណោ ស្វាតនាយ នាគច្ឆេយ្យា’’តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ ឧត្តរកុរុំ គន្ត្វា តតោ បិណ្ឌបាតំ អាហរិត្វា អនោតត្តទហេ បរិភុញ្ជិត្វា តត្ថេវ ទិវាវិហារំ អកាសិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កាលោ, មហាសមណ, និដ្ឋិតំ ភត្តំ. កិំ នុ ខោ, មហាសមណ, ហិយ្យោ នាគមាសិ? អបិ ច មយំ តំ សរាម – កិំ នុ ខោ មហាសមណោ នាគច្ឆតីតិ? ខាទនីយស្ស ច ភោជនីយស្ស ច តេ បដិវីសោ [បដិវិំសោ (សី.), បដិវិសោ (ស្យា.)] ឋបិតោ’’តិ. ននុ តេ, កស្សប, ឯតទហោសិ – ‘‘‘ឯតរហិ ខោ មេ មហាយញ្ញោ បច្ចុបដ្ឋិតោ, កេវលកប្បា ច អង្គមគធា បហូតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ អាទាយ អភិក្កមិស្សន្តិ, សចេ មហាសមណោ មហាជនកាយេ ឥទ្ធិបាដិហារិយំ ករិស្សតិ, មហាសមណស្ស លាភសក្ការោ អភិវឌ្ឍិស្សតិ, មម លាភសក្ការោ បរិហាយិស្សតិ, អហោ នូន មហាសមណោ ស្វាតនាយ នាគច្ឆេយ្យា’តិ. សោ ខោ អហំ, កស្សប, តវ ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កំ អញ្ញាយ ឧត្តរកុរុំ គន្ត្វា តតោ បិណ្ឌបាតំ អាហរិត្វា អនោតត្តទហេ បរិភុញ្ជិត្វា តត្ថេវ ទិវាវិហារំ អកាសិ’’ន្តិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម ចេតសាបិ ចិត្តំ បជានិស្សតិ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ភត្តំ ភុញ្ជិត្វា តស្មិំយេវ វនសណ្ឌេ វិហាសិ.

បញ្ចមំ បាដិហារិយំ.

៤៤. តេន ខោ បន សមយេន ភគវតោ បំសុកូលំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. អថ ខោ ភគវតោ ឯតទហោសិ – ‘‘កត្ថ នុ ខោ អហំ បំសុកូលំ ធោវេយ្យ’’ន្តិ? អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ភគវតោ ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ បាណិនា បោក្ខរណិំ ខណិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ភគវា បំសុកូលំ ធោវតូ’’តិ. អថ ខោ ភគវតោ ឯតទហោសិ – ‘‘កិម្ហិ នុ ខោ អហំ បំសុកូលំ បរិមទ្ទេយ្យ’’ន្តិ? អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ភគវតោ ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ មហតិំ សិលំ ឧបនិក្ខិបិ – ឥធ, ភន្តេ, ភគវា បំសុកូលំ បរិមទ្ទតូតិ. អថ ខោ ភគវតោ ឯតទហោសិ – ‘‘កិម្ហិ នុ ខោ អហំ [អហំ បំសុកូលំ (ក.)] អាលម្ពិត្វា ឧត្តរេយ្យ’’ន្តិ? អថ ខោ កកុធេ អធិវត្ថា ទេវតា ភគវតោ ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ សាខំ ឱនាមេសិ – ឥធ, ភន្តេ, ភគវា អាលម្ពិត្វា ឧត្តរតូតិ. អថ ខោ ភគវតោ ឯតទហោសិ – ‘‘កិម្ហិ នុ ខោ អហំ បំសុកូលំ វិស្សជ្ជេយ្យ’’ន្តិ? អថ ខោ សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ភគវតោ ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ មហតិំ សិលំ ឧបនិក្ខិបិ – ឥធ, ភន្តេ, ភគវា បំសុកូលំ វិស្សជ្ជេតូតិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កាលោ, មហាសមណ, និដ្ឋិតំ ភត្តំ. កិំ នុ ខោ, មហាសមណ, នាយំ បុព្ពេ ឥធ បោក្ខរណី, សាយំ ឥធ បោក្ខរណី. នយិមា សិលា បុព្ពេ ឧបនិក្ខិត្តា. កេនិមា សិលា ឧបនិក្ខិត្តា? នយិមស្ស កកុធស្ស បុព្ពេ សាខា ឱនតា, សាយំ សាខា ឱនតា’’តិ. ឥធ មេ, កស្សប, បំសុកូលំ ឧប្បន្នំ អហោសិ. តស្ស មយ្ហំ, កស្សប, ឯតទហោសិ – ‘‘កត្ថ នុ ខោ អហំ បំសុកូលំ ធោវេយ្យ’’ន្តិ? អថ ខោ, កស្សប, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មម ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ បាណិនា បោក្ខរណិំ ខណិត្វា មំ ឯតទវោច – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ភគវា បំសុកូលំ ធោវតូ’’តិ. សាយំ កស្សប អមនុស្សេន បាណិនា ខណិតា បោក្ខរណី. តស្ស មយ្ហំ, កស្សប, ឯតទហោសិ – ‘‘កិម្ហិ នុ ខោ អហំ បំសុកូលំ បរិមទ្ទេយ្យ’’ន្តិ? អថ ខោ, កស្សប, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មម ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ មហតិំ សិលំ ឧបនិក្ខិបិ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ភគវា បំសុកូលំ បរិមទ្ទតូ’’តិ. សាយំ កស្សប អមនុស្សេន ឧបនិក្ខិត្តា សិលា. តស្ស មយ្ហំ, កស្សប, ឯតទហោសិ – ‘‘កិម្ហិ នុ ខោ អហំ អាលម្ពិត្វា ឧត្តរេយ្យ’’ន្តិ? អថ ខោ, កស្សប, កកុធេ អធិវត្ថា ទេវតា ជ មម ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ សាខំ ឱនាមេសិ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ភគវា អាលម្ពិត្វា ឧត្តរតូ’’តិ. ស្វាយំ អាហរហត្ថោ កកុធោ. តស្ស មយ្ហំ, កស្សប, ឯតទហោសិ – ‘‘កិម្ហិ នុ ខោ អហំ បំសុកូលំ វិស្សជ្ជេយ្យ’’ន្តិ? អថ ខោ, កស្សប, សក្កោ ទេវានមិន្ទោ មម ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ មហតិំ សិលំ ឧបនិក្ខិបិ – ‘‘ឥធ, ភន្តេ, ភគវា បំសុកូលំ វិស្សជ្ជេតូ’’តិ. សាយំ កស្សប អមនុស្សេន ឧបនិក្ខិត្តា សិលាតិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម សក្កោបិ ទេវានមិន្ទោ វេយ្យាវច្ចំ ករិស្សតិ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ភត្តំ ភុញ្ជិត្វា តស្មិំយេវ វនសណ្ឌេ វិហាសិ.

អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ កាលំ អារោចេសិ – ‘‘កាលោ, មហាសមណ, និដ្ឋិតំ ភត្ត’’ន្តិ. ‘‘គច្ឆ ត្វំ, កស្សប, អាយាមហ’’ន្តិ ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ ឧយ្យោជេត្វា យាយ ជម្ពុយា ‘ជម្ពុទីបោ’ បញ្ញាយតិ, តតោ ផលំ គហេត្វា បឋមតរំ អាគន្ត្វា អគ្យាគារេ និសីទិ. អទ្ទសា ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ ភគវន្តំ អគ្យាគារេ និសិន្នំ, ទិស្វាន ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កតមេន ត្វំ, មហាសមណ, មគ្គេន អាគតោ? អហំ តយា បឋមតរំ បក្កន្តោ, សោ ត្វំ បឋមតរំ អាគន្ត្វា អគ្យាគារេ និសិន្នោ’’តិ. ‘‘ឥធាហំ, កស្សប, តំ ឧយ្យោជេត្វា យាយ ជម្ពុយា ‘ជម្ពុទីបោ’ បញ្ញាយតិ, តតោ ផលំ គហេត្វា បឋមតរំ អាគន្ត្វា អគ្យាគារេ និសិន្នោ. ឥទំ ខោ, កស្សប, ជម្ពុផលំ វណ្ណសម្បន្នំ គន្ធសម្បន្នំ រសសម្បន្នំ. សចេ អាកង្ខសិ បរិភុញ្ជា’’តិ. ‘‘អលំ, មហាសមណ, ត្វំយេវ តំ អរហសិ, ត្វំយេវ តំ [ត្វំយេវេតំ អាហរសិ, ត្វំយេវេតំ (សី. ស្យា.)] បរិភុញ្ជាហី’’តិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម មំ បឋមតរំ ឧយ្យោជេត្វា យាយ ជម្ពុយា ‘ជម្ពុទីបោ’ បញ្ញាយតិ, តតោ ផលំ គហេត្វា បឋមតរំ អាគន្ត្វា អគ្យាគារេ និសីទិស្សតិ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ភត្តំ ភុញ្ជិត្វា តស្មិំយេវ វនសណ្ឌេ វិហាសិ.

៤៥. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ កាលំ អារោចេសិ – ‘‘កាលោ, មហាសមណ, និដ្ឋិតំ ភត្ត’’ន្តិ. គច្ឆ ត្វំ, កស្សប, អាយាមហន្តិ ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ ឧយ្យោជេត្វា យាយ ជម្ពុយា ‘ជម្ពុទីបោ’ បញ្ញាយតិ, តស្សា អវិទូរេ អម្ពោ…បេ… តស្សា អវិទូរេ អាមលកី…បេ… តស្សា អវិទូរេ ហរីតកី…បេ… តាវតិំសំ គន្ត្វា បារិច្ឆត្តកបុប្ផំ គហេត្វា បឋមតរំ អាគន្ត្វា អគ្យាគារេ និសីទិ. អទ្ទសា ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ ភគវន្តំ អគ្យាគារេ និសិន្នំ, ទិស្វាន ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កតមេន ត្វំ, មហាសមណ, មគ្គេន អាគតោ? អហំ តយា បឋមតរំ បក្កន្តោ, សោ ត្វំ បឋមតរំ អាគន្ត្វា អគ្យាគារេ និសិន្នោ’’តិ. ‘‘ឥធាហំ, កស្សប, តំ ឧយ្យោជេត្វា តាវតិំសំ គន្ត្វា បារិច្ឆត្តកបុប្ផំ គហេត្វា បឋមតរំ អាគន្ត្វា អគ្យាគារេ និសិន្នោ. ឥទំ ខោ, កស្សប, បារិច្ឆត្តកបុប្ផំ វណ្ណសម្បន្នំ គន្ធសម្បន្នំ [សុគន្ធិកំ (ក.)]. (សចេ អាកង្ខសិ គណ្ហា’’តិ. ‘‘អលំ, មហាសមណ, ត្វំយេវ តំ អរហសិ, ត្វំយេវ តំ គណ្ហា’’តិ) [( ) សី. ស្យា. បោត្ថកេសុ នត្ថិ]. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម មំ បឋមតរំ ឧយ្យោជេត្វា តាវតិំសំ គន្ត្វា បារិច្ឆត្តកបុប្ផំ គហេត្វា បឋមតរំ អាគន្ត្វា អគ្យាគារេ និសីទិស្សតិ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ.

៤៦. តេន ខោ បន សមយេន តេ ជដិលា អគ្គិំ បរិចរិតុកាមា ន សក្កោន្តិ កដ្ឋានិ ផាលេតុំ. អថ ខោ តេសំ ជដិលានំ ឯតទហោសិ – ‘‘និស្សំសយំ ខោ មហាសមណស្ស ឥទ្ធានុភាវោ, យថា មយំ ន សក្កោម កដ្ឋានិ ផាលេតុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ ឯតទវោច – ‘‘ផាលិយន្តុ, កស្សប, កដ្ឋានី’’តិ. ‘‘ផាលិយន្តុ, មហាសមណា’’តិ. សកិទេវ បញ្ច កដ្ឋសតានិ ផាលិយិំសុ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម កដ្ឋានិបិ ផាលិយិស្សន្តិ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ.

៤៧. តេន ខោ បន សមយេន តេ ជដិលា អគ្គិំ បរិចរិតុកាមា ន សក្កោន្តិ អគ្គិំ ឧជ្ជលេតុំ [ជាលេតុំ (សី.), ឧជ្ជលិតុំ (ក.)]. អថ ខោ តេសំ ជដិលានំ ឯតទហោសិ – ‘‘និស្សំសយំ ខោ មហាសមណស្ស ឥទ្ធានុភាវោ, យថា មយំ ន សក្កោម អគ្គិំ ឧជ្ជលេតុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ ឯតទវោច – ‘‘ឧជ្ជលិយន្តុ, កស្សប, អគ្គី’’តិ. ‘‘ឧជ្ជលិយន្តុ, មហាសមណា’’តិ. សកិទេវ បញ្ច អគ្គិសតានិ ឧជ្ជលិយិំសុ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម អគ្គីបិ ឧជ្ជលិយិស្សន្តិ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ.

៤៨. តេន ខោ បន សមយេន តេ ជដិលា អគ្គិំ បរិចរិត្វា ន សក្កោន្តិ អគ្គិំ វិជ្ឈាបេតុំ. អថ ខោ តេសំ ជដិលានំ ឯតទហោសិ – ‘‘និស្សំសយំ ខោ មហាសមណស្ស ឥទ្ធានុភាវោ, យថា មយំ ន សក្កោម អគ្គិំ វិជ្ឈាបេតុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ ឯតទវោច – ‘‘វិជ្ឈាយន្តុ, កស្សប, អគ្គី’’តិ. ‘‘វិជ្ឈាយន្តុ, មហាសមណា’’តិ. សកិទេវ បញ្ច អគ្គិសតានិ វិជ្ឈាយិំសុ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម អគ្គីបិ វិជ្ឈាយិស្សន្តិ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ.

៤៩. តេន ខោ បន សមយេន តេ ជដិលា សីតាសុ ហេមន្តិកាសុ រត្តីសុ អន្តរដ្ឋកាសុ ហិមបាតសមយេ នជ្ជា នេរញ្ជរាយ ឧម្មុជ្ជន្តិបិ, និមុជ្ជន្តិបិ, ឧម្មុជ្ជននិមុជ្ជនម្បិ ករោន្តិ. អថ ខោ ភគវា បញ្ចមត្តានិ មន្ទាមុខិសតានិ អភិនិម្មិនិ, យត្ថ តេ ជដិលា ឧត្តរិត្វា វិសិព្ពេសុំ. អថ ខោ តេសំ ជដិលានំ ឯតទហោសិ – ‘‘និស្សំសយំ ខោ មហាសមណស្ស ឥទ្ធានុភាវោ, យថយិមា មន្ទាមុខិយោ និម្មិតា’’តិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម តាវ ពហូ មន្ទាមុខិយោបិ អភិនិម្មិនិស្សតិ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ.

៥០. តេន ខោ បន សមយេន មហា អកាលមេឃោ បាវស្សិ, មហា ឧទកវាហកោ សញ្ជាយិ. យស្មិំ បទេសេ ភគវា វិហរតិ, សោ បទេសោ ឧទកេន ន ឱត្ថដោ [ឧទកេន ឱត្ថដោ (សី. ស្យា.)] ហោតិ. អថ ខោ ភគវតោ ឯតទហោសិ – ‘‘យំនូនាហំ សមន្តា ឧទកំ ឧស្សារេត្វា មជ្ឈេ រេណុហតាយ ភូមិយា ចង្កមេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា សមន្តា ឧទកំ ឧស្សារេត្វា មជ្ឈេ រេណុហតាយ ភូមិយា ចង្កមិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ – មាហេវ ខោ មហាសមណោ ឧទកេន វូឡ្ហោ អហោសីតិ នាវាយ សម្ពហុលេហិ ជដិលេហិ សទ្ធិំ យស្មិំ បទេសេ ភគវា វិហរតិ តំ បទេសំ អគមាសិ. អទ្ទសា ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ ភគវន្តំ សមន្តា ឧទកំ ឧស្សារេត្វា មជ្ឈេ រេណុហតាយ ភូមិយា ចង្កមន្តំ, ទិស្វាន ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ នុ ត្វំ, មហាសមណា’’តិ? ‘‘អយមហមស្មិ [អាម អហមស្មិ (ស្យា.)], កស្សបា’’តិ ភគវា វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា នាវាយ បច្ចុដ្ឋាសិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបស្ស ជដិលស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, យត្រ ហិ នាម ឧទកម្បិ ន បវាហិស្សតិ [នប្បសហិស្សតិ (សី.)], ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’’ន្តិ.

៥១. អថ ខោ ភគវតោ ឯតទហោសិ – ‘‘ចិរម្បិ ខោ ឥមស្ស មោឃបុរិសស្ស ឯវំ ភវិស្សតិ – ‘មហិទ្ធិកោ ខោ មហាសមណោ មហានុភាវោ, ន ត្វេវ ច ខោ អរហា យថា អហ’ន្តិ; យំនូនាហំ ឥមំ ជដិលំ សំវេជេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលកស្សបំ ជដិលំ ឯតទវោច – ‘‘នេវ ច ខោ ត្វំ, កស្សប, អរហា, នាបិ អរហត្តមគ្គសមាបន្នោ. សាបិ តេ បដិបទា នត្ថិ, យាយ ត្វំ អរហា វា អស្សសិ, អរហត្តមគ្គំ វា សមាបន្នោ’’តិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘លភេយ្យាហំ, ភន្តេ, ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យំ ឧបសម្បទ’’ន្តិ. ត្វំ ខោសិ, កស្សប, បញ្ចន្នំ ជដិលសតានំ នាយកោ វិនាយកោ អគ្គោ បមុខោ បាមោក្ខោ. តេបិ តាវ អបលោកេហិ, យថា តេ មញ្ញិស្សន្តិ តថា តេ ករិស្សន្តីតិ. អថ ខោ ឧរុវេលកស្សបោ ជដិលោ យេន តេ ជដិលា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា តេ ជដិលេ ឯតទវោច – ‘‘ឥច្ឆាមហំ, ភោ, មហាសមណេ ព្រហ្មចរិយំ ចរិតុំ, យថា ភវន្តោ មញ្ញន្តិ តថា ករោន្តូ’’តិ. ‘‘ចិរបដិកា មយំ, ភោ, មហាសមណេ អភិប្បសន្នា, សចេ ភវំ, មហាសមណេ ព្រហ្មចរិយំ ចរិស្សតិ, សព្ពេវ មយំ មហាសមណេ ព្រហ្មចរិយំ ចរិស្សាមា’’តិ. អថ ខោ តេ ជដិលា កេសមិស្សំ ជដាមិស្សំ ខារិកាជមិស្សំ អគ្គិហុតមិស្សំ ឧទកេ បវាហេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘លភេយ្យាម មយំ, ភន្តេ, ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យាម ឧបសម្បទ’’ន្តិ. ‘‘ឯថ ភិក្ខវោ’’តិ ភគវា អវោច – ‘‘ស្វាក្ខាតោ ធម្មោ, ចរថ ព្រហ្មចរិយំ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយា’’តិ. សាវ តេសំ អាយស្មន្តានំ ឧបសម្បទា អហោសិ.

៥២. អទ្ទសា ខោ នទីកស្សបោ ជដិលោ កេសមិស្សំ ជដាមិស្សំ ខារិកាជមិស្សំ អគ្គិហុតមិស្សំ ឧទកេ វុយ្ហមានេ, ទិស្វានស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មាហេវ មេ ភាតុនោ ឧបសគ្គោ អហោសី’’តិ. ជដិលេ បាហេសិ – គច្ឆថ មេ ភាតរំ ជានាថាតិ. សាមញ្ច តីហិ ជដិលសតេហិ សទ្ធិំ យេនាយស្មា ឧរុវេលកស្សបោ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧរុវេលកស្សបំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ នុ ខោ, កស្សប, សេយ្យោ’’តិ? ‘‘អាមាវុសោ, ឥទំ សេយ្យោ’’តិ. អថ ខោ តេ ជដិលា កេសមិស្សំ ជដាមិស្សំ ខារិកាជមិស្សំ អគ្គិហុតមិស្សំ ឧទកេ បវាហេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘លភេយ្យាម មយំ, ភន្តេ, ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យាម ឧបសម្បទ’’ន្តិ. ‘‘ឯថ ភិក្ខវោ’’តិ ភគវា អវោច – ‘‘ស្វាក្ខាតោ ធម្មោ, ចរថ ព្រហ្មចរិយំ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយា’’តិ. សាវ តេសំ អាយស្មន្តានំ ឧបសម្បទា អហោសិ.

៥៣. អទ្ទសា ខោ គយាកស្សបោ ជដិលោ កេសមិស្សំ ជដាមិស្សំ ខារិកាជមិស្សំ អគ្គិហុតមិស្សំ ឧទកេ វុយ្ហមានេ, ទិស្វានស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘មាហេវ មេ ភាតូនំ ឧបសគ្គោ អហោសី’’តិ. ជដិលេ បាហេសិ – គច្ឆថ មេ ភាតរោ ជានាថាតិ. សាមញ្ច ទ្វីហិ ជដិលសតេហិ សទ្ធិំ យេនាយស្មា ឧរុវេលកស្សបោ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧរុវេលកស្សបំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ នុ ខោ, កស្សប, សេយ្យោ’’តិ? ‘‘អាមាវុសោ, ឥទំ សេយ្យោ’’តិ. អថ ខោ តេ ជដិលា កេសមិស្សំ ជដាមិស្សំ ខារិកាជមិស្សំ អគ្គិហុតមិស្សំ ឧទកេ បវាហេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ បាទេសុ សិរសា និបតិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘លភេយ្យាម មយំ, ភន្តេ, ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យាម ឧបសម្បទ’’ន្តិ. ‘‘ឯថ ភិក្ខវោ’’តិ ភគវា អវោច – ‘‘ស្វាក្ខាតោ ធម្មោ, ចរថ ព្រហ្មចរិយំ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយា’’តិ. សាវ តេសំ អាយស្មន្តានំ ឧបសម្បទា អហោសិ.

ភគវតោ អធិដ្ឋានេន បញ្ច កដ្ឋសតានិ ន ផាលិយិំសុ, ផាលិយិំសុ; អគ្គី ន ឧជ្ជលិយិំសុ, ឧជ្ជលិយិំសុ; ន វិជ្ឈាយិំសុ, វិជ្ឈាយិំសុ; បញ្ចមន្ទាមុខិសតានិ អភិនិម្មិនិ. ឯតេន នយេន អឌ្ឍុឌ្ឍបាដិហារិយសហស្សានិ ហោន្តិ.

៥៤. អថ ខោ ភគវា ឧរុវេលាយំ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា យេន គយាសីសំ តេន បក្កាមិ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ ភិក្ខុសហស្សេន សព្ពេហេវ បុរាណជដិលេហិ. តត្រ សុទំ ភគវា គយាយំ វិហរតិ គយាសីសេ សទ្ធិំ ភិក្ខុសហស្សេន. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ –

[សំ. និ. ៤.២៩] ‘‘សព្ពំ, ភិក្ខវេ, អាទិត្តំ. កិញ្ច, ភិក្ខវេ, សព្ពំ អាទិត្តំ? ចក្ខុ អាទិត្តំ, រូបា អាទិត្តា, ចក្ខុវិញ្ញាណំ អាទិត្តំ, ចក្ខុសម្ផស្សោ អាទិត្តោ, យមិទំ ចក្ខុសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អាទិត្តំ. កេន អាទិត្តំ? រាគគ្គិនា ទោសគ្គិនា មោហគ្គិនា អាទិត្តំ, ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ អាទិត្តន្តិ វទាមិ. សោតំ អាទិត្តំ, សទ្ទា អាទិត្តា, សោតវិញ្ញាណំ អាទិត្តំ, សោតសម្ផស្សោ អាទិត្តោ, យមិទំ សោតសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អាទិត្តំ. កេន អាទិត្តំ? រាគគ្គិនា ទោសគ្គិនា មោហគ្គិនា អាទិត្តំ, ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ អាទិត្តន្តិ វទាមិ. ឃានំ អាទិត្តំ, គន្ធា អាទិត្តា, ឃានវិញ្ញាណំ អាទិត្តំ, ឃានសម្ផស្សោ អាទិត្តោ, យមិទំ ឃានសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អាទិត្តំ. កេន អាទិត្តំ? រាគគ្គិនា ទោសគ្គិនា មោហគ្គិនា អាទិត្តំ, ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ អាទិត្តន្តិ វទាមិ. ជិវ្ហា អាទិត្តា, រសា អាទិត្តា, ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ អាទិត្តំ ជិវ្ហាសម្ផស្សោ អាទិត្តោ, យមិទំ ជិវ្ហាសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អាទិត្តំ. កេន អាទិត្តំ? រាគគ្គិនា ទោសគ្គិនា មោហគ្គិនា អាទិត្តំ, ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ អាទិត្តន្តិ វទាមិ. កាយោ អាទិត្តោ, ផោដ្ឋព្ពា អាទិត្តា, កាយវិញ្ញាណំ អាទិត្តំ កាយសម្ផស្សោ អាទិត្តោ, យមិទំ កាយសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អាទិត្តំ. កេន អាទិត្តំ? រាគគ្គិនា ទោសគ្គិនា មោហគ្គិនា អាទិត្តំ, ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ អាទិត្តន្តិ វទាមិ. មនោ អាទិត្តោ, ធម្មា អាទិត្តា, មនោវិញ្ញាណំ អាទិត្តំ មនោសម្ផស្សោ អាទិត្តោ, យមិទំ មនោសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តម្បិ អាទិត្តំ. កេន អាទិត្តំ? រាគគ្គិនា ទោសគ្គិនា មោហគ្គិនា អាទិត្តំ, ជាតិយា ជរាយ មរណេន សោកេហិ បរិទេវេហិ ទុក្ខេហិ ទោមនស្សេហិ ឧបាយាសេហិ អាទិត្តន្តិ វទាមិ.

‘‘ឯវំ បស្សំ, ភិក្ខវេ, សុតវា អរិយសាវកោ ចក្ខុស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ, រូបេសុបិ និព្ពិន្ទតិ, ចក្ខុវិញ្ញាណេបិ និព្ពិន្ទតិ, ចក្ខុសម្ផស្សេបិ និព្ពិន្ទតិ, យមិទំ ចក្ខុសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា, តស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ. សោតស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ, សទ្ទេសុបិ និព្ពិន្ទតិ…បេ… ឃានស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ, គន្ធេសុបិ និព្ពិន្ទតិ…បេ… ជិវ្ហាយបិ និព្ពិន្ទតិ, រសេសុបិ និព្ពិន្ទតិ…បេ… កាយស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ, ផោដ្ឋព្ពេសុបិ និព្ពិន្ទតិ…បេ… មនស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ, ធម្មេសុបិ និព្ពិន្ទតិ, មនោវិញ្ញាណេបិ និព្ពិន្ទតិ, មនោសម្ផស្សេបិ និព្ពិន្ទតិ, យមិទំ មនោសម្ផស្សបច្ចយា ឧប្បជ្ជតិ វេទយិតំ សុខំ វា ទុក្ខំ វា អទុក្ខមសុខំ វា តស្មិម្បិ និព្ពិន្ទតិ, និព្ពិន្ទំ វិរជ្ជតិ, វិរាគា វិមុច្ចតិ, វិមុត្តស្មិំ វិមុត្តមិតិ ញាណំ ហោតិ. ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយាតិ បជានាតី’’តិ.

ឥមស្មិញ្ច បន វេយ្យាករណស្មិំ ភញ្ញមានេ តស្ស ភិក្ខុសហស្សស្ស អនុបាទាយ អាសវេហិ ចិត្តានិ វិមុច្ចិំសុ.

អាទិត្តបរិយាយសុត្តំ និដ្ឋិតំ.

ឧរុវេលបាដិហារិយំ តតិយភាណវារោ និដ្ឋិតោ.