៣. អមូឡ្ហវិនយោ

១៩៦. តេន ខោ បន សមយេន គគ្គោ ភិក្ខុ ឧម្មត្តកោ ហោតិ, ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ហោតិ ភាសិតបរិក្កន្តំ. ភិក្ខូ គគ្គំ ភិក្ខុំ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន អជ្ឈាចិណ្ណេន អាបត្តិយា ចោទេន្តិ – ‘‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’’តិ? សោ ឯវំ វទេតិ – ‘‘អហំ ខោ, អាវុសោ, ឧម្មត្តកោ អហោសិំ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន មេ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. នាហំ តំ សរាមិ. មូឡ្ហេន មេ ឯតំ កត’’ន្តិ. ឯវម្បិ នំ វុច្ចមានា ចោទេន្តេវ – ‘‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’’តិ? យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា..បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខូ គគ្គំ ភិក្ខុំ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន អជ្ឈាចិណ្ណេន អាបត្តិយា ចោទេស្សន្តិ – ‘‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ! សោ ឯវំ វទេតិ – ‘អហំ ខោ, អាវុសោ, ឧម្មត្តកោ អហោសិំ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន មេ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. នាហំ តំ សរាមិ. មូឡ្ហេន មេ ឯតំ កត’ន្តិ. ឯវម្បិ នំ វុច្ចមានា ចោទេន្តេវ – ‘‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’’តិ? អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ…បេ… សច្ចំ ភគវា’’តិ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ –

‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, សង្ឃោ គគ្គស្ស ភិក្ខុនោ អមូឡ្ហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតុ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពោ – ‘‘តេន, ភិក្ខវេ, គគ្គេន ភិក្ខុនា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា, ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា, វុឌ្ឍានំ ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា, ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា, អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា, ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អហំ, ភន្តេ, ឧម្មត្តកោ អហោសិំ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន មេ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. មំ ភិក្ខូ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន អជ្ឈាចិណ្ណេន អាបត្តិយា ចោទេន្តិ – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? ត្យាហំ ឯវំ វទាមិ – ‘អហំ ខោ, អាវុសោ, ឧម្មត្តកោ អហោសិំ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន មេ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. នាហំ តំ សរាមិ. មូឡ្ហេន មេ ឯតំ កត’ន្តិ. ឯវម្បិ មំ វុច្ចមានា ចោទេន្តេវ – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោហំ, ភន្តេ, អមូឡ្ហោ សង្ឃំ អមូឡ្ហវិនយំ យាចាមី’តិ. ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពោ. តតិយម្បិ យាចិតព្ពោ – ‘អហំ, ភន្តេ, ឧម្មត្តកោ អហោសិំ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន មេ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. មំ ភិក្ខូ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន អជ្ឈាចិណ្ណេន អាបត្តិយា ចោទេន្តិ – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? ត្យាហំ ឯវំ វទាមិ – ‘អហំ ខោ, អាវុសោ, ឧម្មត្តកោ អហោសិំ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន មេ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. នាហំ តំ សរាមិ មូឡ្ហេន មេ ឯតំ កត’ន្តិ. ឯវម្បិ មំ វុច្ចមានា ចោទេន្តេវ – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោហំ អមូឡ្ហោ [សោហំ ភន្តេ អមូឡ្ហោ (ក.)] តតិយម្បិ, ភន្តេ, សង្ឃំ អមូឡ្ហវិនយំ យាចាមី’តិ. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១៩៧. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ គគ្គោ ភិក្ខុ ឧម្មត្តកោ អហោសិ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. ភិក្ខូ គគ្គំ ភិក្ខុំ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន អជ្ឈាចិណ្ណេន អាបត្តិយា ចោទេន្តិ – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ ឯវំ វទេតិ – ‘អហំ ខោ, អាវុសោ, ឧម្មត្តកោ អហោសិំ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន មេ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. នាហំ តំ សរាមិ, មូឡ្ហេន មេ ឯតំ កត’ន្តិ. ឯវម្បិ នំ វុច្ចមានា ចោទេន្តេវ – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ អមូឡ្ហោ សង្ឃំ អមូឡ្ហវិនយំ យាចតិ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ គគ្គស្ស ភិក្ខុនោ អមូឡ្ហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទទេយ្យ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ គគ្គោ ភិក្ខុ ឧម្មត្តកោ អហោសិ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. ភិក្ខូ គគ្គំ ភិក្ខុំ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន អជ្ឈាចិណ្ណេន អាបត្តិយា ចោទេន្តិ – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ ឯវំ វទេតិ – ‘អហំ ខោ, អាវុសោ, ឧម្មត្តកោ អហោសិំ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន មេ ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ភាសិតបរិក្កន្តំ. នាហំ តំ សរាមិ មូឡ្ហេន មេ ឯតំ កត’ន្តិ. ឯវម្បិ នំ វុច្ចមានា ចោទេន្តេវ – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ អមូឡ្ហោ សង្ឃំ អមូឡ្ហវិនយំ យាចតិ. សង្ឃោ គគ្គស្ស ភិក្ខុនោ អមូឡ្ហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ គគ្គស្ស ភិក្ខុនោ អមូឡ្ហស្ស អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ… តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ….

‘‘ទិន្នោ សង្ឃេន គគ្គស្ស ភិក្ខុនោ អមូឡ្ហស្ស អមូឡ្ហវិនយោ. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

១៩៨. ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, អធម្មិកានិ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានានិ, តីណិ ធម្មិកានិ. កម្មានិ តីណិ អធម្មិកានិ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានានិ?

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាបត្តិំ អាបន្នោ ហោតិ. តមេនំ ចោទេតិ សង្ឃោ វា, សម្ពហុលា វា, ឯកបុគ្គលោ វា – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ សរមានោវ ឯវំ វទេតិ – ‘ន ខោ អហំ, អាវុសោ, សរាមិ ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ. តស្ស សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ. អធម្មិកំ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានំ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាបត្តិំ អាបន្នោ ហោតិ. តមេនំ ចោទេតិ សង្ឃោ វា, សម្ពហុលា វា, ឯកបុគ្គលោ វា – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ សរមានោវ ឯវំ វទេតិ – ‘សរាមិ ខោ អហំ, អាវុសោ, យថាសុបិនន្តេនា’តិ. តស្ស សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ. អធម្មិកំ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានំ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាបត្តិំ អាបន្នោ ហោតិ. តមេនំ ចោទេតិ សង្ឃោ វា, សម្ពហុលា វា, ឯកបុគ្គលោ វា – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ អនុម្មត្តកោ ឧម្មត្តកាលយំ ករោតិ – ‘អហម្បិ ខោ ឯវំ ករោមិ. តុម្ហេបិ ឯវំ ករោថ. មយ្ហម្បិ ឯតំ កប្បតិ. តុម្ហាកម្បេតំ កប្បតី’តិ. តស្ស សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ. អធម្មិកំ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានំ. ឥមានិ តីណិ អធម្មិកានិ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានានិ.

១៩៩. ‘‘កតមានិ តីណិ ធម្មិកានិ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានានិ?

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឧម្មត្តកោ ហោតិ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ហោតិ ភាសិតបរិក្កន្តំ. តមេនំ ចោទេតិ សង្ឃោ វា, សម្ពហុលា វា, ឯកបុគ្គលោ វា – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ អស្សរមានោវ ឯវំ វទេតិ – ‘ន ខោ អហំ, អាវុសោ, សរាមិ ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ. តស្ស សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ. ធម្មិកំ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានំ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឧម្មត្តកោ ហោតិ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ហោតិ ភាសិតបរិក្កន្តំ. តមេនំ ចោទេតិ សង្ឃោ វា, សម្ពហុលា វា, ឯកបុគ្គលោ វា – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ អស្សរមានោវ ឯវំ វទេតិ – ‘សរាមិ ខោ អហំ, អាវុសោ, យថា សុបិនន្តេនា’តិ. តស្ស សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ. ធម្មិកំ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានំ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឧម្មត្តកោ ហោតិ ចិត្តវិបរិយាសកតោ. តេន ឧម្មត្តកេន ចិត្តវិបរិយាសកតេន ពហុំ អស្សាមណកំ អជ្ឈាចិណ្ណំ ហោតិ ភាសិតបរិក្កន្តំ. តមេនំ ចោទេតិ សង្ឃោ វា, សម្ពហុលា វា, ឯកបុគ្គលោ វា – ‘សរតាយស្មា ឯវរូបិំ អាបត្តិំ អាបជ្ជិតា’តិ? សោ ឧម្មត្តកោ ឧម្មត្តកាលយំ ករោតិ – ‘អហម្បិ ឯវំ ករោមិ. តុម្ហេបិ ឯវំ ករោថ. មយ្ហម្បិ ឯតំ កប្បតិ. តុម្ហាកម្បេតំ កប្បតី’តិ. តស្ស សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ. ធម្មិកំ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានំ. ‘‘ឥមានិ តីណិ ធម្មិកានិ អមូឡ្ហវិនយស្ស ទានានី’’តិ.