១២. ឱតរណហារសម្បាតវិភាវនា

៧៤. យេន យេន បញ្ញត្តិហារសម្បាតេន បញ្ញត្តិប្បភេទា និទ្ធារិតា, សោ បញ្ញត្តិហារសម្បាតោ បរិបុណ្ណោ, ‘‘កតមោ ឱតរណោ ហារសម្បាតោ’’តិ បុច្ឆិតព្ពត្តា ‘‘តត្ថ កតមោ ឱតរណោ ហារសម្បាតោ’’តិអាទិមាហ.

‘‘តត្ថ តិស្សំ គាថាយំ កតមានិ ឥន្ទ្រិយានិ និទ្ធារេត្វា កតមេហិ និទ្ធារិតេហិ ធម្មេហិ ឱតរតី’’តិ បុច្ឆិតព្ពត្តា ‘‘តស្មា’’តិអាទិ វុត្តំ. យា ‘‘តស្មា រក្ខិតចិត្តស្សា’’តិអាទិគាថា វុត្តា, តិស្សំ គាថាយំ ‘‘តស្មា…បេ… បុរេក្ខារោ’’តិ សុត្តប្បទេសេន សម្មាទិដ្ឋិ គហិតា, សម្មាទិដ្ឋិយា គហិតាយ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ សទ្ធាទិបញ្ចិន្ទ្រិយានិ គហិតានិ ភវន្តិ.

តានិយេវ សទ្ធាទិបញ្ចិន្ទ្រិយានិ វិជ្ជាយ ឧបការត្តា វា បទដ្ឋានត្តា វា វិជ្ជា ភវន្តិ, វិជ្ជុប្បាទា តាទិសាយ វិជ្ជាយ ឧប្បាទា ឧប្បាទហេតុតោ អវិជ្ជានិរោធោ សម្ភវតិ, អវិជ្ជានិរោធា សង្ខារនិរោធោ សម្ភវតិ…បេ… ជាតិនិរោធា ជរាមរណនិរោធោ សម្ភវតីតិ. អយំ ឱតរណា បដិច្ចសមុប្បាទេន បញ្ចិន្ទ្រិយានំ ឱតរណា នាម.

តានិយេវ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ សីលក្ខន្ធេន សមាធិក្ខន្ធេន បញ្ញាក្ខន្ធេន តីហិ ខន្ធេហិ សង្គហិតានិ ភវន្តិ សទ្ធាវីរិយេហិ សីលសម្ភវតោ, សតិយា ច បញ្ញានុវត្តកត្តា. អយំ ឱតរណា ខន្ធេហិ បញ្ចិន្ទ្រិយានំ ឱតរណា នាម.

តានិយេវ បញ្ចិន្ទ្រិយានិ សង្ខារបរិយាបន្នានិ ភវន្តិ. យេ សង្ខារា អនាសវា ភវន្តិ, ភវង្គា ភវហេតូ នោ ភវន្តិ, តេ អនាសវា សង្ខារា ធម្មធាតុសង្គហិតា ភវន្តិ ធម្មធាតុយា អន្តោគធត្តា. អយំ ឱតរណា ធាតូហិ បញ្ចិន្ទ្រិយានំ ឱតរណា នាម.

សា អនាសវា ធម្មធាតុ ធម្មាយតនបរិយាបន្នា ភវតិ, យំ អាយតនំ អនាសវំ ភវតិ, ភវង្គំ ភវហេតុ នោ ភវតិ. អយំ ឱតរណា អាយតនេហិ ធម្មធាតុយា ឱតរណា នាម.

‘‘ឯត្តកោវ ឱតរណោ ហារសម្បាតោ បរិបុណ្ណោ’’តិ វត្តព្ពត្តា ‘‘និយុត្តោ ឱតរណោ ហារសម្បាតោ’’តិ វុត្តំ. យេន យេន សំវណ្ណនាវិសេសភូតេន ឱតរណហារសម្បាតេន សុត្តប្បទេសត្ថា ឱតរិតព្ពា, សោ សោ សំវណ្ណនាវិសេសភូតោ ឱតរណោ ហារសម្បាតោ និយុត្តោ យថារហំ និទ្ធារេត្វា យុជ្ជិតព្ពោតិ អត្ថោ គហេតព្ពោតិ.

ឥតិ ឱតរណហារសម្បាតេ សត្តិពលានុរូបា រចិតា

វិភាវនា និដ្ឋិតា.

បណ្ឌិតេហិ បន…បេ… គហេតព្ពោតិ.

ឥតោ បដ្ឋាយ ‘‘តត្ថ កតមោ’’តិអាទិអនុសន្ធ្យត្ថោ ច បរិយោសានេ ‘‘និយុត្តោ’’តិអាទិអនុសន្ធ្យត្ថោ ច វុត្តនយានុសារេនេវ វិញ្ញាតព្ពោ. កត្ថចិ កត្ថចិ បាឋេ អបាកដំយេវ យថាពលំ កថយិស្សាម.