១៩. បដិវេធានុយោគាទិវណ្ណនា

២១៨. បជាននំ នាម ន ហោតិ និព្ពិទាទីនំ អប្បច្ចយត្តា. បរិច្ឆេទនសមត្ថតញ្ច ទស្សេតីតិ សម្ពន្ធោ.

២២៨. សហរូបភាវោ រូបេន សមង្គិតា, វិនារូបភាវោ តតោ វិនិស្សដតាតិ តទុភយំ រូបស្ស អព្ភន្តរគមនំ ពហិនិក្ខមនញ្ច ហោតិ. តស្មា តំ ទ្វយំ សហរូបភាវវិនារូបភាវានំ លក្ខណវចនន្តិ វុត្តំ.

២៣៧. ឱឡារិកោតិ ថូលោ. អាហិតោ អហំ មានោ ឯត្ថាតិ អត្តា, អត្តភាវោ. សោ ឯវ យថាសកំ កម្មុនា បដិលភិតព្ពតោ បដិលាភោ. បទទ្វយេនបិ កាមាវចរត្តភាវោ កថិតោ. មនោមយោ អត្តបដិលាភោ រូបាវចរត្តភាវោ. សោ ហិ ឈានមនេន និព្ពត្តត្តា មនោមយោ. អរូបោ អត្តបដិលាភោតិ អរូបាវចរត្តភាវោ. សោ ហិ រូបេន អមិស្សិតត្តា អរូបោតិ ឯវមេត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ. ‘‘អត្តា’’តិ បន ជីវេ លោកវោហារោ និរុឡ្ហោ, អសតិបិ ជីវេ តថានិរុឡ្ហំ លោកវោហារំ គហេត្វា សម្មាសម្ពុទ្ធាបិ វោហរន្តីតិ ទស្សេន្តោ ‘‘ឥតិ ឥមា លោកស្ស សមញ្ញា, យាហិ តថាគតោ វោហរតី’’តិ វត្វា ឥទានិ យថា វោហរន្តិ, តំ បការំ វិភាវេន្តោ ‘‘អបរាមស’’ន្តិអាទិមាហ.

បច្ចត្តសាមញ្ញលក្ខណវសេនាតិ កក្ខឡផុសនាទិសលក្ខណវសេន អនិច្ចតាទិសាមញ្ញលក្ខណវសេន ច. ឥមិនាតិ ‘‘បច្ចត្តសាមញ្ញលក្ខណវសេនា’’តិអាទិនា វុត្តេន បរមត្ថតោ បុគ្គលាភាវវចនេន. ឥតោ បុរិមាតិ តត្ថ តត្ថ សកវាទិបដិក្ខេបាទិវិភាវនវសេន បវត្តា ឥតោ អត្ថសំវណ្ណនតោ បុរិមា. ឥមិនាតិ វា ‘‘យថា រូបាទយោ ធម្មា’’តិអាទិនា អដ្ឋកថាយំ វុត្តវចនេន. យថា ចាតិ ឯត្ថ ច-សទ្ទោ សមុច្ចយត្ថោ. តេន សមញ្ញានតិធាវនំ សម្បិណ្ឌេតិ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យថា បរាមាសោ ច ន ហោតិ ជនបទនិរុត្តិយា អភិនិវិសិតព្ពតោ, យថា ច សមញ្ញាតិធាវនំ ន ហោតិ, ឯវំ ឥតោ បុរិមា ច អត្ថវណ្ណនា យោជេតព្ពា. សមញ្ញាតិធាវនេ ហិ សតិ សព្ពលោកវោហារូបច្ឆេទោ សិយាតិ.

តស្មា សច្ចន្តិ យស្មា តត្ថ បរមត្ថាការំ អនារោបេត្វា សមញ្ញំ នាតិធាវន្តោ កេវលំ លោកសម្មុតិយាវ វោហរតិ, តស្មា សច្ចំ បរេសំ អវិសំវាទនតោ. តថការណន្តិ តថោ អវិតថោ ធម្មសភាវោ ការណំ បវត្តិហេតុ ឯតស្សាតិ តថការណំ, បរមត្ថវចនំ, អវិបរីតធម្មសភាវវិសយន្តិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘ធម្មានំ តថតាយ បវត្ត’’ន្តិ.

បដិវេធានុយោគាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បុគ្គលកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.