៣. និរយបាលកថាវណ្ណនា

៨៦៦-៨៦៨. នេរយិកេ និរយេ បាលេន្តិ, តតោ និគ្គន្តុំ អប្បទានវសេន រក្ខន្តីតិ និរយបាលា. និរយបាលតាយ វា នេរយិកានំ នរកទុក្ខេន បរិយោនទ្ធាយ អលំ សមត្ថាតិ និរយបាលា. កិំ បនេតេ និរយបាលា នេរយិកា, ឧទាហុ អនេរយិកាតិ. កិញ្ចេត្ថ – យទិ តាវ នេរយិកា, និរយសំវត្តនិយេន កម្មេន និព្ពត្តាតិ សយម្បិ និរយទុក្ខំ បច្ចនុភវេយ្យុំ, តថា សតិ អញ្ញេសំ នេរយិកានំ យាតនាយ អសមត្ថា សិយុំ, ‘‘ឥមេ នេរយិកា, ឥមេ និរយបាលា’’តិ វវត្ថានញ្ច ន សិយា. យេ ច យេ យាតេន្តិ, តេហិ សមានរូបពលប្បមាណេហិ ឥតរេសំ ភយសន្តាសា ន សិយុំ. អថ អនេរយិកា, តេសំ តត្ថ កថំ សម្ភវោតិ? វុច្ចតេ – អនេរយិកា និរយបាលា អនិរយគតិសំវត្តនិយកម្មនិព្ពត្តា. និរយូបបត្តិសំវត្តនិយកម្មតោ ហិ អញ្ញេនេវ កម្មុនា តេ និព្ពត្តន្តិ រក្ខសជាតិកត្តា. តថា ហិ វទន្តិ –

‘‘កោធនា កុរូរកម្មន្តា, បាបាភិរុចិនោ តថា;

ទុក្ខិតេសុ ច នន្ទន្តិ, ជាយន្តិ យមរក្ខសា’’តិ.

តត្ថ យទេកេ វទន្តិ ‘‘យាតនាទុក្ខស្ស អប្បដិសំវេទនតោ, អញ្ញថា បុន អញ្ញមញ្ញំ យាតេយ្យុ’’ន្តិ ច ឯវមាទិ, តយិទំ អាកាសរោមដ្ឋនំ និរយបាលានំ នេរយិកភាវស្សេវ អភាវតោ. យេ បន វទេយ្យុំ – យទិបិ អនេរយិកា និរយបាលា, អយោមយាយ បន អាទិត្តាយ សម្បជ្ជលិតាយ សជោតិភូតាយ និរយភូមិយា បរិវត្តមានា កថំ នាម ទុក្ខំ នានុភវន្តីតិ? កម្មានុភាវតោ. យថា ហិ ឥទ្ធិមន្តោ ចេតោវសិប្បត្តា មហាមោគ្គល្លានាទយោ នេរយិកេ អនុកម្បន្តា ឥទ្ធិពលេន និរយភូមិំ ឧបគតា តត្ថ ទាហទុក្ខេន ន ពាធីយន្តិ, ឯវំ សម្បទមិទំ ទដ្ឋព្ពំ.

តំ ឥទ្ធិវិសយស្ស អចិន្តេយ្យភាវតោតិ ចេ? ឥទម្បិ តំសមានំ កម្មវិបាកស្ស អចិន្តេយ្យភាវតោ. តថារូបេន ហិ កម្មុនា តេ និព្ពត្តា យថា និរយទុក្ខេន អពាធិតា ឯវ ហុត្វា នេរយិកេ យាតេន្តិ, ន ចេត្តកេន ពាហិរវិសយាភាវោ វិជ្ជតិ ឥដ្ឋានិដ្ឋតាយ បច្ចេកំ ទ្វារបុរិសេសុ វិភត្តសភាវត្តា. តថា ហិ ឯកច្ចស្ស ទ្វារស្ស បុរិសស្ស ឥដ្ឋំ ឯកច្ចស្ស អនិដ្ឋំ, ឯកច្ចស្ស ច អនិដ្ឋំ ឯកច្ចស្ស ឥដ្ឋំ ហោតិ. ឯវញ្ច កត្វា យទេកេ វទន្តិ ‘‘នត្ថិ កម្មវសេន តេជសា បរូបតាបន’’ន្តិអាទិ, តទបាហតំ ហោតិ. យំ បន វទន្តិ ‘‘អនេរយិកានំ តេសំ កថំ តត្ថ សម្ភវោ’’តិ នេរយិកានំ យាតកភាវតោ. នេរយិកសត្តយាតនាយោគ្គញ្ហិ អត្តភាវំ និព្ពត្តេន្តំ កម្មំ តាទិសនិកន្តិវិនាមិតំ និរយដ្ឋានេយេវ និព្ពត្តេតិ. តេ ច នេរយិកេហិ អធិកតរពលារោហបរិណាហា អតិវិយ ភយានកសន្តាសកុរូរតរបយោគា ច ហោន្តិ. ឯតេនេវ តត្ថ កាកសុនខាទីនម្បិ និព្ពត្តិ សំវណ្ណិតាតិ ទដ្ឋព្ពំ.

កថមញ្ញគតិកេហិ អញ្ញគតិកពាធនន្តិ ច ន វត្តព្ពំ អញ្ញត្ថាបិ តថា ទស្សនតោ. យំ បនេកេ វទន្តិ ‘‘អសត្តសភាវា និរយបាលា និរយសុនខាទយោ ចា’’តិ, តំ តេសំ មតិមត្តំ អញ្ញត្ថ តថា អទស្សនតោ. ន ហិ កាចិ អត្ថិ តាទិសី ធម្មប្បវត្តិ, យា អសត្តសភាវា, សម្បតិសត្តេហិ អប្បយោជិតា ច អត្ថកិច្ចំ សាធេន្តី ទិដ្ឋបុព្ពា. បេតានំ បានីយនិវារកានំ ទណ្ឌាទិហត្ថបុរិសានម្បិ អសត្តភាវេ វិសេសការណំ នត្ថិ. សុបិនូបឃាតោបិ អត្ថកិច្ចសមត្ថតាយ អប្បមាណំ ទស្សនាទិមត្តេនបិ តទត្ថសិទ្ធិតោ. តថា ហិ សុបិនេ អាហារូបភោគាទិនា ន អត្ថសិទ្ធិ អត្ថិ, និម្មានរូបំ បនេត្ថ លទ្ធបរិហារំ ឥទ្ធិវិសយស្ស អចិន្តេយ្យភាវតោ. ឥធាបិ កម្មវិបាកស្ស អចិន្តេយ្យភាវតោតិ ចេ? តំ ន, អសិទ្ធត្តា. នេរយិកានំ កម្មវិបាកោ និរយបាលាតិ អសិទ្ធមេតំ, វុត្តនយេន បន នេសំ សត្តភាវោ ឯវ សិទ្ធោ. សក្កា ហិ វត្តុំ សត្តសង្ខាតា និរយបាលសញ្ញិតា ធម្មប្បវត្តិ សាភិសន្ធិកា បរូបឃាតិ អត្ថកិច្ចសព្ភាវតោ ឱជាហារាទិរក្ខសសន្តតិ វិយាតិ. អភិសន្ធិបុព្ពកតា ចេត្ថ ន សក្កា បដិក្ខិបិតុំ តថា តថា អភិសន្ធិយា យាតនតោ, តតោ ឯវ ន សង្ឃាដបព្ពតាទីហិ អនេកន្តិកតា. យេ បន វទន្តិ ‘‘ភូតវិសេសា ឯវ តេ វណ្ណសណ្ឋានាទិវិសេសវន្តោ ភេរវាការា នរកបាលាតិ សមញ្ញំ លភន្តី’’តិ, តទសិទ្ធំ. ឧជុកមេវ បាឡិយំ ‘‘អត្ថិ និរយេ និរយបាលា’’តិ វាទស្ស បតិដ្ឋាបិតត្តា.

អបិច យថា អរិយវិនយេ នរកបាលានំ ភូតមត្តតា អសិទ្ធា, តថា បញ្ញត្តិមត្តវាទិនោបិ តេសំ ភូតមត្តតា អសិទ្ធាវ. ន ហិ តស្ស ភូតានិ នាម សន្តិ. យទិ បរមត្ថំ គហេត្វា វោហរតិ, អថ កស្មា វេទនាទិកេ ឯវ បដិក្ខិបតីតិ? តិដ្ឋតេសា អនវដ្ឋិតតក្កានំ អប្បហីនសម្មោហវិបល្លាសានំ វាទវីមំសា, ឯវំ អត្ថេវ និរយបាលាតិ និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ. សតិ ច នេសំ សព្ភាវេ, អសតិបិ ពាហិរេ វិសយេ នរកេ វិយ ទេសាទិនិយមោ ហោតីតិ វាទោ ន សិជ្ឈតិ ឯវាតិ ទដ្ឋព្ពំ.

និរយបាលកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.